close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

CRC

код для вставкиСкачать
БАЛА ҚҰҚЫҚТАРЫ ТУРАЛЫ КОНВЕНЦИЯ
О пРАВАх РЕБЕНКА
Осы жарияланым Қазақстан Республикасының Бiлiм және ғылым министрлiгi мен Бұұ
Балалар Қорының бiрлескен жобасы болып табыланады.
Мұқабадағы фотосурет: ©
UNICEF/KAZA04-001/Дмитрий Подлипаев
Данная публикация является совместным проектом Министерства образования и науки Республики Казахстан и Детского Фонда ООН (ЮНИСЕФ)
Фото на обложке: ©
UNICEF/KAZA04-001/Дмитрий Подлипаев
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Принята Генеральной ассамблеей Объединенных Наций 20 ноября 1989 года
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 1989 жылғы 20 қарашада Біріккен ұлттар ұйымының Бас ассамблеясы қабылдады
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 2
НЕГІЗГІ ҚаҒИДаЛаРДЫҢ БИРЕСМИ ТҮРДЕГІ ҚЫСҚаШа МаЗМұНЫ КІРІСПЕ Kіріспеде Біріккен ұлттар ұйымының негізгі принцип
-
тері және адам құқығына байланысты кейбір пактілер мен декларациялардың негізгі қағидалары атап өтіледі. Онда ба
-
лалар өздерінің табиғи нәзіктігіне байланысты ерекше қамқорлық пен қорғауды қажет ететіндігі, әсіресе басты қамқорлық пен жауапкершілік от басы иелеріне жүктелетіндігі расталады. Сондай
-
ақ онда баланы туылғанға дейін және туылғаннан кейін құқықтық және басқалай қорғау қажеттігі, оның туған халқының мәдени құндылықтарын құрметтеу маңыздылығы және бала құқығын қорғау жолында халықаралық ынтымақтастықтың ролі мақұлданады. Кіріспе Осы Конвенцияға қатысушы мемлекеттер, Біріккен ұлттар ұйымының Жарғысында жария етілген қағидаттарға сәйкес қоғамның барлық мүшелеріне тән қадір-қасиетін, теңдей және ажырамас құқықтарын тану жер бетінде бостандықты, әділдікті және бейбітшілікті қамтамасыз етудің негізі болып табылады деп есептей отырып
,
Біріккен ұлттардың халықтары Жарғыда өздерінің адамның негізгі құқықтарына, жеке адам баласының қадір-қасиеті мен құндылығына деген сенімін қуаттағанын және кең ауқымды бостандықта әлеуметтік прогреске және өмір сүру жағдайларын жақсартуға жәрдемдесуге бекем бел буғанын назарға ала отырып
,
Біріккен ұлттар ұйымы Жалпыға бірдей адам құқығы декларациясында1 және адам құқықтары туралы халықаралық пактілерде2 жария еткен құқықтар мен бостандықтардың бәріне және әрбір адамның нәсілі, түр-
түсі, жынысы, тілі, діні, саяси немесе өзге де сенім-нанымдары, ұлттық немесе әлеуметтік шығу тегі, мүліктік жағдайы, туылуы сияқты белгілері немесе өзге де жағдайлары бойынша қандай да бір айырмасыз ие болуға тиіс екендігіне келіскендігін тани отырып
,
Біріккен ұлттар ұйымының Жалпыға бірдей адам құқықтары деклараци
-
ясында балалардың ерекше қамқорлық пен көмекке құқылы екендігін жариялағанын еске ала отырып
, отбасына қоғамның негізгі ұясы ретінде және оның барлық мүшелерінің, әсіресе балалардың өсіп-жетілуінің және игілігінің табиғи ортасы ретінде, қоғам шеңберінде өз міндеттерін мойнына толық ала алатындай қажетті қорғау және жәрдем көрсетілуі тиіс екендігіне кәміл сене отырып
,
баланың жеке басы толық және үйлесімді дамуы үшін оның отбасы ая
-
сында, бақыт, махаббат және түсінушілік ахуалында өсуі қажет екендігін тани отырып
,
бала қоғамда өздігінше өмір сүруге толық дайын болуға және Біріккен ұлттар ұйымының Жарғысында жария етілген идеалдардың, әсіресе, бей
-
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Преамбула
Государства-участники настоящей Конвенции, считая
, что в соответствии с принципами, провозглашенными в Уставе Организации Объединенных Наций, признание присущего достоинства, равных и неотъемлемых прав всех членов общества являются основой обеспечения свободы, справедливости и мира на земле, принимая во внимание
, что народы Объединенных Наций подтвердили в Уставе свою веру в основные права человека, в достоинство и ценность человеческой личности и преисполнены решимости содействовать соци
-
альному прогрессу и улучшению условий жизни при большей свободе, признавая, что Организация Объединенных Наций во всеобщей декла
-
рации прав человека1 и в Международных пактах о правах человека2 провозгласила и согласилась с тем, что каждый человек должен обла
-
дать всеми указанными в них правами и свободами без какого бы то ни было различия по таким признакам как раса, цвет кожи, пол, язык, религия, политические или иные убеждения, национальное или соци
-
альное происхождение, имущественное положение, рождение или иные обстоятельства, напоминая, что Организация Объединенных Наций во всеобщей декла
-
рации прав человека провозгласила, что дети имеют право на особую заботу и помощь, убежденные в том, что семье как основной ячейке общества и естест
-
венной среде для роста и благополучия всех ее членов и особенно детей должны быть предоставлены необходимые защита и содействие, с тем чтобы она могла полностью возложить на себя обязанности в рамках общества, признавая
, что ребенку для полного и гармоничного развития его лич
-
ности необходимо расти в семейном окружении, в атмосфере счастья, любви и понимания, считая
, что ребенок должен быть полностью подготовлен к самостоятель
-
ной жизни в обществе и воспитан в духе идеалов, провозглашенных в НЕОФИцИаЛЬНОЕ КРаТКОЕ ИЗЛОЖЕНИЕ ОСНОвНЫх ПОЛОЖЕНИЙ
ПРЕаМБУЛа
в преамбуле упоминаются ос
-
новополагающие принципы Организации Объединенных Наций и конкретные положения некоторых соответствующих пактов и деклараций по правам человека. в ней подтверждается, что дети в силу своей уязвимости нуждаются в особой заботе и ох
-
ране, особый акцент в ней дела
-
ется на основной заботе и ответс
-
твенности по защите со стороны семьи. в ней также подтвержда
-
ется необходимость правовой и другой защиты ребенка до и пос
-
ле рождения, важность уважения культурных ценностей народа, к которому принадлежит ребенок, и жизненно важная роль между
-
народного сотрудничества в деле защиты прав ребенка.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 4
бітшілік, қадір-қасиет, төзімділік, еркіндік, теңдік және ынтымақтастық рухында тәрбиеленуге тиіс деп санай отырып
,
баланы осындай ерекше қорғауға деген қажеттіліктің 1924 жылғы Бала құқықтарының Женева декларациясында
және 1959 жылғы 20 қарашадағы Бас ассамблея қабылдаған Бала құқықтары декларация
-
сында қамтылғанын және оның Жалпыға бірдей адам құқықтарының декларациясында, азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактте (атап айтқанда, 2 және 24-баптарда)
2
, Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық пактте (атап айтқанда, 10-бапта)
2
, сондай-ақ балалардың игілігі мәселесімен айна
-
лысушы мамандандырылған мекемелер мен халықаралық ұйымдардың жарғыларында және тиісті құжаттарында танылғанын назарға ала отырып
,
Бала құқықтарының декларациясында «бала туылғанға дейін, сондай
-
ақ туылған соң да тиісті құқықтық қорғауды қоса алғанда, оның тәні мен ақыл
-
есінің жетілмегендігіне байланысты арнайы қорғау мен қамқорлықты қажет етеді»
4
деп көрсетілгенін назарға ала отырып, балаларды қорғауға және олардың игілігіне қатысты, әсіресе бала
-
ларды ұлттық және халықаралық деңгейлерде тәрбиелеуге және асы
-
рап алуға беру кезінде, Әлеуметтік және құқықтық қағидаттар тура
-
лы декларацияның ережелеріне
5
, Біріккен ұлттар ұйымының жасы кәмелетке толмағандарға қатысты әділ сот жүргізу жөніндегі («Пекин ере
-
желері»
6
) Минимальды қалыптық ережелеріне және Төтенше жағдайлар мен қарулы жанжалдар кезінде әйелдер мен балаларды қорғау туралы декларацияның
7
ережелеріне сілтеме жасай отырып
,
дүниежүзінің барлық елдерінде аса ауыр жағдайларда өмір сүріп жатқан балалар бар екенін және мұндай балалар ерекше көңіл бөлуді қажет ететіндігін мойындай отырып
,
баланы қорғау және оның үйлесімді дамуы үшін әрбір халықтың дәстүрлері мен мәдени құндылықтарының маңыздылығын тиісті түрде ескере отырып
,
әрбір елде, атап айтқанда, дамушы елдерде балалардың өмір сүру жағдайын жақсарту үшін халықаралық ынтымақтастықтың маңыздылығын тани отырып
, төмендегілер туралы келісті:
5
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Уставе Организации Объединенных Наций, и особенно в духе мира, до
-
стоинства, терпимости, свободы, равенства и солидарности, принимая во внимание
, что необходимость в такой особой защите ребенка была предусмотрена в Женевской декларации прав ребен
-
ка 1924 года
и Декларации прав ребенка, принятой Генеральной ассамблеей 20 ноября 1959 года, и признана во всеобщей декларации прав человека, в Международном пакте о гражданских и политических правах (в частности, в статьях 2 и 24)
2
, в Международном пакте об экономических, социальных и культурных правах (в частности, в статье 10)
2
, а также в уставах и соответствующих документах специализиро
-
ванных учреждений и международных организаций, занимающихся вопросами благополучия детей, принимая во внимание
, что, как указано в Декларации прав ребенка, «ребенок, ввиду его физической и умственной незрелости, нуждается в специальной охране и заботе, включая надлежащею правовую защиту, как до, так и после рождения»
4
, ссылаясь на положения Декларации о социальных и правовых принци
-
пах, касающихся защиты и благополучия детей, особенно при переда
-
че детей на воспитание и их усыновлении, на национальном и меж
-
дународном уровнях
5
, Минимальных стандартных правил Организации Объединенных Наций, касающихся отправления правосудия в отно
-
шении несовершеннолетних («Пекинские правила»)
6
и Декларации о защите женщин и детей в чрезвычайных обстоятельствах и в период вооруженных конфликтов
7
, признавая
, что во всех странах мира есть дети, живущие в исключитель
-
но трудных условиях, и что такие дети нуждаются в особом внимании, учитывая должным образом
важность традиций и культурных ценностей каждого народа для защиты и гармоничного развития ребенка, признавая важность международного сотрудничества для улучшения ус
-
ловий жизни детей в каждой стране, в частности в развивающихся стра
-
нах, согласились о нижеследующем: БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 6
І БӨЛІМ
1
-
бап
Осы Конвенцияның мақсаттары үшін әрбір адам баласы 18 жасқа толғанға дейін, егер осы балаға қолданылатын заң бойынша ол кәмелеттік жасқа бұрынырақ толып қоймаса, бала болып саналады. 2
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер өздерінің юрисдикциясы шектерінде тұратын әрбір баланың осы Конвенциямен көзделген, оның ата-анасының немесе қамқоршысының қандай да бір кемсітушіліксіз нәсіліне, түр-
түсіне, жынысына, тіліне, дініне, саяси немесе өзге де сенім-наным
-
дарына, ұлттық, этникалық немесе әлеуметтік шығу тегіне, мүліктік жағдайына, баланың денсаулығының және туылуының жай-күйіне немесе өзге де жағдайларына қарамастан, барлық құқықтарын құрметтейді және қамтамасыз етеді. 2. Қатысушы мемлекеттер баланы кемсітушіліктің немесе баланың, оның ата-анасының, заңды қамқоршыларының немесе отбасының өзге де мүшелерінің мәртебесінің, қызметінің, көзқарасының немесе сенім-
нанымдарының негізінде жазалаудың барлық нысандарынан қорғауды қамтамасыз ету үшін қажетті шаралардың бәрін қабылдайды. -
бап
1. Балаларға қатысты қолданылатын іс-әрекеттердің, оларды әлеуметтік қамсыздандыру мәселелерімен айналысатын мемлекеттік немесе жеке мекемелердің, соттардың, әкімшілік немесе заң шығарушы органдардың қабылдағанына қарамастан, бәрінде де ең бірінші кезекте баланың мүдделерін барынша толық қамтамасыз етуге көңіл бөлінеді. 2. Қатысушы мемлекеттер заң бойынша бала үшін жауапкершілікті мой
-
нына алған оның ата-анасының, қамқоршыларының немесе басқа да адамдардың құқықтары мен міндеттерін назарға ала отырып, баланың игілігі үшін қажетті қорғау мен қамқорлықты қамтамасыз етуге міндет
-
тенеді және осы мақсатпен барлық тиісті заң шығару және әкімшілік шараларын қабылдайды.
БаЛа СИПаТТаМаСЫ
18 жасқа толмаған жеткіншек бала деп саналады. ал кейбір жағдайда жергілікті ұлттық заңдар бойынша кәмелеттік жас одан ерте көрсетілуі мүмкін.
ДИСКРИМИНацИяНЫ, яҒНИ ЗОРЛЫҚЗОМБЫЛЫҚТЫ БОЛДЫРМаУ Барлық құқық барлық балаға бірдей тарайды. Мемлекет баланы зорлық
-
зомбылықтың барлық түрінен қорғауға және оның құқығын қорғау үшін тиісті шараларды қолдануға міндетті.
БаЛа ҚұҚЫҒЫН аНаҒұРЛЫМ ТОЛЫҚ ҚаМТаМаСЫЗ ЕТУ
Балаға қатысты жасалатын барлық іс
-
әрекет оның мүддесін толық көлемде ескеруі қажет. Егер ата
-
ана, немесе басқа тұлғалар балаға керекті қамқорлықты көрсете алмаса, онда бұл жауапкершілікті мемлекет өз мойнына алуы тиіс.
7
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
ЧАСТЬ I
Статья 1 Для целей настоящей Конвенции ребенком является каждое человечес
-
кое существо до достижения 18-летнего возраста, если по закону, при
-
менимому к данному ребенку, он не достигает совершеннолетия ранее. Статья 2 1. Государства-участники уважают и обеспечивают все права, предус
-
мотренные настоящей Конвенцией, за каждым ребенком, находя
-
щимся в пределах их юрисдикции, без какой-либо дискриминации, независимо от расы, цвета кожи, пола, языка, религии, политических или иных убеждений, национального, этнического или социального происхождения, имущественного положения, состояния здоровья и рождения ребенка, его родителей или законных опекунов или каких-
либо иных обстоятельств. 2. Государства-участники принимают все необходимые меры для обес
-
печения защиты ребенка от всех форм дискриминации или наказания на основе статуса, деятельности, выражаемых взглядов или убежде
-
ний ребенка, родителей ребенка, законных опекунов или иных чле
-
нов семьи. Статья 1. во всех действиях в отношении детей, независимо от того, предпри
-
нимаются они государственными или частными учреждениями, зани
-
мающимися вопросами социального обеспечения, судами, админис
-
тративными или законодательными органами, первоочередное вни
-
мание уделяется наилучшему обеспечению интересов ребенка. 2. Государства-участники обязуются обеспечить ребенку такую защиту и заботу, которые необходимы для его благополучия, принимая во внимание права и обязанности его родителей, опекунов или других лиц, несущих за него ответственность по закону, и с этой целью при
-
нимают все соответствующие законодательные и административные меры. ОПРЕДЕЛЕНИЕ РЕБЕНКа
Ребенком признается лицо, не достигшее 18 лет, за исключени
-
ем тех случаев, когда в соответс
-
твии с национальными законами предусматривается совершенно
-
летие в более раннем возрасте.
ПРЕДОТвРаЩЕНИЕ ДИСКРИМИНацИИ
все права распространяются на всех детей без исключения. Государство обязано защищать ребенка от любых форм дискри
-
минации и принимать необходи
-
мые меры по защите его прав.
НаИЛУЧШЕЕ ОБЕСПЕЧЕНИЕ ПРав РЕБЕНКа
все действия в отношении ребен
-
ка должны в полном объеме учи
-
тывать его интересы. Государство должно обеспечивать соответс
-
твующую заботу о ребенке, если родители или другие лица, на ко
-
торых возложена эта ответствен
-
ность, этого не делают.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 8
. Қатысушы мемлекеттер балалардың қамқорлығына немесе олар
-
ды қорғауға жауапты мекемелердің, қызмет көрсетуші орындар мен органдардың құзыретті органдар белгілеген нормаларға, атап айтқанда қауіпсіздік пен денсаулық сақтау саласында және олардың персоналының саны мен жарамдылығы, сондай-ақ құзыретті қадағалау тұрғысынан да сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
4
-
бап
Қатысушы мемлекеттер осы Конвенцияда танылған құқықтарды жүзеге асыру үшін барлық қажетті заң шығарушы, әкімшілік және басқа да шара
-
ларды қабылдайды. Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтарға қатысты қатысушы мемлекеттер мұндай шараларды мүмкіндігінше өздерінде қолда бар ресурстарды пайдалана отырып, қажет болған жағдайда, халықаралық ынтымақтастық шеңберінде қабылдайды. 5
-
бап
Қатысушы мемлекеттер ата
-
аналардың және тиісті жағдайларда кеңейтілген отбасы немесе қауымдастық мүшелерінің, жергілікті салт
-
дәстүрімен көзделгендей, қамқоршылардың немесе баланың дамып келе жатқан қабілеттеріне сәйкес және осы Конвенциямен танылған құқықтарды жүзеге асыруда балаға тиісті түрде басшылық жасап және жетекшілік ететін, бала үшін заң бойынша жауапты басқа да адамдардың жауапкершілігін, құқықтары мен міндеттерін құрметтейді.
6
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер әрбір баланың өмір сүруге деген ажырамас құқығы бар екенін таниды. 2. Қатысушы мемлекеттер барынша мүмкін дәрежеде баланың тірі қалуын және денсаулығының мықты болып өсуін қамтамасыз етеді.
7
-
бап
1. Бала туылған бетте тіркеуге алынады және туылған сәттен бастап оның есімі қойылып, азаматтық алуға құқығы бар, сондай-ақ мүмкіндігінше өзінің ата-аналарын білуге және олардың қамқорлығына ие болуға құқылы.
ҚұҚЫҚТЫ ІСКЕ аСЫРУ
Мемлекет осы Конвенцияда көрсетілген құқықтарды жүзеге асыру үшін қолдан келгеннің барлығын жасауы керек.
ОТ БаСЫНДаҒЫ ТӘРБИЕ ЖӘНЕ БаЛа ҚаБІЛЕТІНІҢ ДаМУЫ Мемлекет баланың жан
-
жақты да
-
мып келе жатқан жатқан қабілетін ескере отырып, оның тәрбиесі жолында ата аналар мен кеңейген от басылардың құқығы мен жау
-
апкершілігін құрметтеуі тиіс.
ӨСУ МЕН ДаМУ
Әрбір бала өмір сүру құқығына ие және мемлекет оның өсуі мен дамуын қамтамасыз етуге міндетті.
ЕСІМ МЕН аЗаМаТТЫҚ Бала дүниеге келген соң өзіне есім алуға құқылы. Бала сондай
-
ақ азаматтық алуға, және мүмкіндігі 9
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
. Государства-участники обеспечивают, чтобы учреждения, службы и органы, ответственные за заботу о детях или их защиту, отвечали нор
-
мам, установленным компетентными органами, в частности, в облас
-
ти безопасности и здравоохранения и с точки зрения численности и пригодности их персонала, а также компетентного надзора. Статья 4 Государства-участники принимают все необходимые законодательные, административные и другие меры для осуществления прав, признан
-
ных настоящей Конвенцией. в отношении экономических, социальных и культурных прав государства-участники принимают такие меры в макси
-
мальных рамках имеющихся у них ресурсов и, в случае необходимости, в рамках международного сотрудничества. Статья 5 Государства-участники уважают ответственность, права и обязанности родителей и в соответствующих случаях членов расширенной семьи или общины, как это предусмотрено местным обычаем, опекунов или других лиц, несущих по закону ответственность за ребенка, должным образом управлять и руководить ребенком в осуществлении им признанных на
-
стоящей Конвенцией прав и делать это в соответствии с развивающими
-
ся способностями ребенка. Статья 6 1. Государства-участники признают, что каждый ребенок имеет неотъ
-
емлемое право на жизнь. 2. Государства-участники обеспечивают в максимально возможной сте
-
пени выживание и здоровое развитие ребенка. Статья 7 1. Ребенок регистрируется сразу же после рождения и с момента рож
-
дения имеет право на имя и на приобретение гражданства, а также, насколько это возможно, право знать своих родителей и право на их заботу. ОСУЩЕСТвЛЕНИЕ ПРав
Государство должно делать все возможное для осуществления прав, содержащихся в настоящей Конвенции.
вОСПИТаНИЕ в СЕМЬЕ И РаЗвИваЮЩИЕСя СПОСОБНОСТИ РЕБЕНКа
Государство должно уважать права и ответственность роди
-
телей и расширенной семьи в деле воспитания ребенка в соот
-
ветствии с его развивающимися способностями.
вЫЖИваНИЕ И РаЗвИТИЕ
Каждый ребенок имеет неотъ
-
емлемое право на жизнь, и госу
-
дарство обязано обеспечить вы
-
живание и развитие ребенка. ИМя И ГРаЖДаНСТвО
Ребенок имеет право на имя при рождении. Ребенок имеет право на получение гражданства и, БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 10
2. Қатысушы мемлекеттер өздерінің ұлттық заңнамасына сәйкес осы құқықтардың жүзеге асуын және осы саладағы тиісті халықаралық құжаттарға сәйкес, атап айтқанда, егер өзгеше түрде баланың азаматтығы болмаған жағдайда, өздерінің міндеттерінің орындалуын қамтамасыз етеді. 8
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер заңмен көзделгеніндей, баланың жеке басының даралығын, бұған азаматтығын, есімін және отбасылық байланыстарын сақтау құқығын қоса алғанда, оған заңсыз араласуға жол бермей, құрметтеуге міндеттенеді.
2. Егер бала заңсыз түрде өзінің жеке басының даралығының бір бөлігінен немесе барлық элементтерінен айырылса, қатысушы мем
-
лекеттер оған оның жеке басының даралығын тез арада қалпына кел
-
тіру үшін қажетті көмек пен қорғауды қамтамасыз етеді.
9
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер сот шешіміне сәйкес құзыретті органдар қолданыстағы заңға және рәсімдерге сәйкес баланың ең қажетті мүдделері үшін оны ата-анасынан айыру қажет екендігін анықтаған жағдайларды қоспағанда, баланың өзінің ата-анасымен өздерінің тілегіне қарсы айырылыспауын қамтамасыз етеді. Мұндай анықтама сол немесе өзге бір нақты жағдайда, мысалы, ата-анасы балаға мей
-
рімсіздік танытқан немесе оған қамқорлық жасамаған, не болмаса ата-анасы бөлек тұрып жатқан және баланың тұрып жатқан жеріне қатысты шешім қабылдау қажет болғанда керек болуы мүмкін. 2. Осы баптың 1-тармағына сәйкес кез келген іс қарау барысында мүдделі тараптардың бәріне іс қарауға қатысу мүмкіндігі және өз көзқарастарын білдіруге мүмкіндік беріледі.
. Қатысушы мемлекеттер ата-анасының біреуімен немесе екеуінен де айырылысқан баланың құқығын құрметтейді, тұрақты негізде оның ата-анасының екеуімен де жеке қарым-қатынастарын және тікелей байланыстарын, бұл баланың ең бір қажетті мүдделеріне қайшы ке
-
летін жағдайларды қоспағанда, қолдайды. 4. Бұлай айыру қатысушы мемлекет қабылдаған қандай да бір шешім
-
нен туындайтын жағдайларда, мысалы, қамауға алынған, түрмеге жабылған, жер аударылған, депортацияланған немесе ата-анасының барынша, өз ата
-
анасын танып білуге, олар тарапынан қамқорлық көруге құқылы.
ЖЕКЕ ТұЛҒаЛЫҚТЫ СаҚТаУ
Мемлекет баланың өзіндік қайталанбас тұлғалылығын сақтауға, тіпті керек болған жағдайда оның негізгі қасиеттерін қайтадан қалпына келтіруге міндетті. ал негізгі қасиеттердің қатарына есім, азаматтық және от басылық қарым
-
қатынас жатады. аТа
-
аНаДаН аЖЫРаУ
Бала өз мүддесіне қарама
-
қайшы келетін жағдайда ғана болмаса, ата
-
анасымен бірге тұруға құқылы. Сондай
-
ақ бала ата
-
анасының екеуінен, немесе біреуінен ажыраған жағдайда олармен байланыс жасап тұруға құқылы. 11
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
насколько это возможно, на то, чтобы знать, кто его родители, а также на заботу с их стороны.
2. Государства-участники обеспечивают осуществление этих прав в со
-
ответствии с их национальным законодательством и выполнение их обязательств согласно соответствующим международным докумен
-
там в этой области, в частности, в случае, если бы иначе ребенок не имел гражданства. Статья 8 1. Государства-участники обязуются уважать право ребенка на сохране
-
ние своей индивидуальности, включая гражданство, имя и семейные связи, как предусматривается законом, не допуская противозаконно
-
го вмешательства. 2. Если ребенок незаконно лишается части или всех элементов своей индивидуальности, государства-участники обеспечивают ему не
-
обходимую помощь и защиту для скорейшего восстановления его индивидуальности. Статья 9 1. Государства-участники обеспечивают, чтобы ребенок не разлучался со своими родителями вопреки их желанию, за исключением случа
-
ев, когда компетентные органы, согласно судебному решению, опре
-
деляют в соответствии с примененным законом и процедурами, что такое разлучение необходимо в наилучших интересах ребенка. Такое определение может оказаться необходимым в том или ином конкрет
-
ном случае, например, когда родители жестоко обращаются с ребен
-
ком или не заботятся о нем, или когда родители проживают разде
-
льно и необходимо принять решение относительно места проживания ребенка. 2. в ходе любого разбирательства в соответствии с пунктом 1 настоящей статьи всем заинтересованным сторонам предоставляется возмож
-
ность участвовать в разбирательстве и излагать свои точки зрения. . Государства-участники уважают право ребенка, который разлучается с одним или обоими родителями, поддерживать на регулярной основе личные отношения и прямые контакты с обоими родителями, за исклю
-
чением случая, когда это противоречит наилучшим интересам ребенка. 4. в тех случаях, когда такое разлучение вытекает из какого-либо ре
-
шения, принятого государством-участником, например, при аресте, тюремном заключении, высылке, депортации или смерти (включая СОхРаНЕНИЕ ИНДИвИДУаЛЬНОСТИ
Государство обязано защищать и, в случае необходимости, вос
-
станавливать основные аспекты индивидуальности ребенка. Это включает имя, гражданство и се
-
мейные связи.
РаЗЛУЧЕНИЕ С РОДИТЕЛяМИ
Ребенок имеет право жить со сво
-
ими родителями за исключением тех случаев, когда это противоре
-
чит наилучшим интересам ребен
-
ка. Ребенок также имеет право сохранять связь с обоими родите
-
лями в случае разлучения с одним из них или с обоими.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 12
біреуінің не болмаса екеуінің де не баланың қайтыс болған кезінде (бұған осы адамның мемлекет қарауында болған кезіндегі кез кел
-
ген себептен болған өлімді қоса алғанда) болғанда, мұндай қатысушы мемлекет ата-анаға, балаға немесе, егер қажет болса, отбасының басқа да мүшесіне олардың өтініші бойынша отбасы мүшесінің/
мүшелерінің қай жерде жүргеніне қатысты қажетті ақпаратты, егер мұндай ақпарат беру баланың әл-ауқатына нұқсан келтірмейтін болса, беретін болады. Қатысушы мемлекеттер бұдан әрі осындай өтініштің өзі тиісті тұлға/тұлғаларға қатысты жағымсыз салдарларға әкеп соқпауын қамтамасыз етеді. 10
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттердің 9
-
баптың 1
-
тармағы бойынша міндеттеме
-
леріне сәйкес отбасымен қосылу мақсатында баланың немесе оның ата
-
анасының қатысушы мемлекетке келуі немесе одан кетуі туралы өтініштерін қатысушы мемлекеттер оң сипатта, адамгершілік тұрғыда және жедел түрде қарауға тиіс. Қатысушы мемлекеттер бұдан әрі осын
-
дай өтініш берудің өтініш берушілер мен олардың отбасы мүшелері үшін жағымсыз салдарларға әкеп соқпауын қамтамасыз етеді.
2. Ерекше бір жағдайларды қоспағанда, ата
-
анасы әртүрлі мемлекеттерде өмір сүріп жатқан бала тұрақты негізде ата
-
анасының екеуімен де жеке қарым
-
қатынастар және тікелей байланыстар орнатуға құқылы. Осы мақсатта және 9
-
баптың 2
-
тармағы бойынша қатысушы мемлекеттердің міндеттемелеріне сәйкес қатысушы мемлекеттер баланың және оның ата
-
анасының кез келген елден қоныс аударуы, бұған өз елін қоса алғанда, және өз еліне қайта оралу құқығын құрметтейді. Кез келген елден қоныс аудару құқығына қатысты тек қана заңмен белгіленген және мемлекет
-
тік қауіпсіздікті, қоғамдық тәртіпті (ordre publiс), халықтың денсаулығын немесе рухани ізгілігін не болмаса басқа да адамдардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау үшін қажет және осы Конвенциямен танылған басқа да құқықтармен қатар қолданылатын әрі сәйкес келетін шектеу
-
лер ғана қолданыста болады. 11
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер балалардың шетелге заңсыз жөнелтілуіне және қайтарылмауына қарсы күрес үшін шаралар қабылдайды. 2. Осы мақсатта қатысушы мемлекеттер екі жақты немесе көп жақты келісімдердің жасалуына немесе қолданыстағы келісімдерге қосылуға жәрдемдеседі.
ОТ БаСЫНЫҢ ҚОСЫЛУЫ
Бала мен ата
-
ана от басын біріктіру немесе өзара қарым қатынастарын нығайту мақса
-
тында кез келген елден шығып өз еліне келуге құқылы.
ЗаҢСЫЗ ОРЫН аЛМаСТЫРУ ЖӘНЕ ОРаЛМаУ
Мемлекет ата
-
ананың немесе үшінші бір жақтың баланы шет елде заңсыз ұстап тұруына болмаса ұрлауына жол бермеуге және бұл жағдайда тиісті шаралар қолдануға міндетті.
1
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
вОССОЕДИНЕНИЕ СЕМЬИ
Дети и их родители имеют право покидать любую страну и въез
-
жать в собственную с целью воссоединения или поддержания личных отношений между ребен
-
ком и родителями. смерть, наступившую по любой причине во время нахождения дан
-
ного лица в ведении государства) одного или обоих родителей, или ребенка, такое государство-участник предоставляет родителям, ре
-
бенку или, если это необходимо, другому члену семьи по их просьбе необходимую информацию в отношении местонахождения отсутству
-
ющего члена/членов семьи, если предоставление этой информации не наносит ущерба благосостоянию ребенка. Государства-участники в дальнейшем обеспечивают, чтобы представление такой просьбы само по себе не приводило к неблагоприятным последствиям для со
-
ответствующего лица/лиц. Статья 10 1. в соответствии с обязательством государств-участников по пункту 1 статьи 9 заявления ребенка или его родителей на въезд в государс
-
тво-участник или выезд из него с целью воссоединения семьи должны рассматриваться государствами-участниками позитивным, гуманным и оперативным образом. Государства-участники далее обеспечива
-
ют, чтобы представление такой просьбы не приводило к неблагопри
-
ятным последствиям для заявителей и членов их семьи. 2. Ребенок, родители которого проживают в различных государствах, име
-
ет право поддерживать на регулярной основе, за исключением особых обстоятельств, личные отношения и прямые контакты с обоими роди
-
телями. С этой целью и в соответствии с обязательством государств-
участников по пункту 2 статьи 9 государства-участники уважают право ребенка и его родителей покидать любую страну, включая свою собс
-
твенную, и возвращаться в свою страну. в отношении права покидать любую страну действуют только такие ограничения, какие установлены законом и необходимы для охраны государственной безопасности, об
-
щественного порядка (ordre public), здоровья или нравственности на
-
селения или прав и свобод других лиц, и совместимы с признанными настоящей Конвенцией другими правами. Статья 11 1. Государства-участники принимают меры для борьбы с незаконным перемещением и невозвращением детей из-за границы. 2. С этой целью государства-участники содействуют заключению двусто
-
ронних или многосторонних соглашений или присоединению к дейс
-
твующим соглашениям. НЕЗаКОННОЕ ПЕРЕМЕЩЕНИЕ И НЕвОЗвРаЩЕНИЕ
Государство обязано предотвра
-
щать похищение или удержание ребенка за границей одним из родителей или третьей стороной и принимать необходимые меры в подобных случаях.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 14
12
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер өз ой-пікірін жеткізуге қабілетті балаға оған қатысты барлық мәселелер бойынша осы ой-пікірлерді еркін білдіру құқығын қамтамасыз етеді, бұл ретте баланың жасына және өсіп-
жетілуіне сәйкес баланың ой-пікіріне тиісті түрде назар аударылады.
2. Осы мақсатпен, атап айтқанда, балаға қатысты кез келген сот немесе әкімшілік іс қарау барысында не тікелей өзі не болмаса өкілі немесе тиісті орган арқылы ұлттық заңнаманың процессуалдық нормалары
-
мен көзделген тәртіпте оны тыңдау мүмкіндігі беріледі. 1
-
бап
1. Бала өз пікірін еркін білдіруге құқылы; бұл құқыққа шекараларға қарамастан ауызша, жазбаша немесе басылым нысанында, көркемөнер шығармасы нысанында не болмаса баланың өз таңдауы бойынша басқа да құралдардың көмегімен әр түрлі ақпарат пен идея
-
ларды іздеу, алу және беру еркіндігі кіреді. 2. Осы құқықты жүзеге асыру кейбір шектеулерге әкеп соғуы мүмкін, алайда, бұл шектеулер тек заңмен көзделген және: а) басқа да адамдардың құқықтары мен абыройын құрметтеу үшін; немесе
ә) мемлекеттік қауіпсіздікті немесе қоғамдық тәртіпті (ordre publiс) не болмаса халықтың рухани ізгілігін қорғау үшін қажет шектеулер ғана болуы мүмкін. 14
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер баланың ойлау, ар-ұждан және дін бостандығына деген құқығын құрметтейді.
2. Қатысушы мемлекеттер ата-анасының және тиісті жағдайларда заңды қамқоршылардың баланың дамып келе жатқан қабілетіне сәйкес ке
-
летін әдісін жүзеге асырудағы балаға басшылық ету құқықтары мен міндеттерін құрметтейді.
. Өз дінін немесе нанымын уағыздау бостандығы заңмен белгіленген БаЛаНЫҢ КӨЗҚаРаСЫ Бала өз ойын, пікірін еркін жеткі
-
зуге құқылы және балаға қатысты мәселелерді шешу барысында бұл пікірлерге тиісті назар аударылуы лазым. ПІКІР аЙТУ ЕРКІНДІГІ Бала қандай шекара болмасын өз ойларын ашық жеткізуге, ақпарат алуға, сондай
-
ақ ақпараттарды, идеяларды беруге, таратуға құқылы. ОЙ, аР
-
НаМЫС ЖӘНЕ ДІН БОСТаНДЫҒЫ
ата
-
ананың балаға тиісті деңгейде жетекшілік етуі барысында мемлекет сол баланың ой еркіндігін, ар
-
ұяты мен дінін құрметтеуге міндетті. 15
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Статья 12 1. Государства-участники обеспечивают ребенку, способному сформу
-
лировать свои собственные взгляды, право свободно выражать эти взгляды по всем вопросам, затрагивающим ребенка, причем взгля
-
дам ребенка уделяется должное внимание в соответствии с возрас
-
том и зрелостью ребенка. 2. С этой целью ребенку, в частности, представляется возможность быть заслушанным в ходе любого судебного или административного разби
-
рательства, затрагивающего ребенка, либо непосредственно, либо че
-
рез представителя или соответствующий орган в порядке, предусмот
-
ренном процессуальными нормами национального законодательства. Статья 1 1. Ребенок имеет право свободно выражать свое мнение; это право включает свободу искать, получать и передавать информацию и идеи любого рода, независимо от границ, в устной, письменной или печат
-
ной форме, в форме произведения искусства или с помощью других средств по выбору ребенка. 2. Осуществление этого права может подвергаться некоторым ограни
-
чениям, однако этими ограничениями могут быть только те ограниче
-
ния, которые предусмотрены законом и которые необходимы: a) для уважения прав и репутации других лиц; или
б) для охраны государственной безопасности или общественно
-
го порядка (ordre public), или здоровья, или нравственности населения.
Статья 14 1. Государства-участники уважают право ребенка на свободу мысли, со
-
вести и религии. 2. Государства-участники уважают права и обязанности родителей и, в соответствующих случаях, законных опекунов руководить ребенком в осуществлении его права методом, согласующимся с развивающими
-
ся способностями ребенка. . Свобода исповедовать свою религию или веру может подвергаться вЗГЛяДЫ РЕБЕНКа
Ребенок имеет право свободно выражать свои взгляды, причем этим взглядам должно уделяться внимание при решении любых вопросов, затрагивающих данно
-
го ребенка.
СвОБОДа вЫРаЖЕНИя МНЕНИя
Ребенок имеет право выражать свои взгляды, получать информа
-
цию, передавать информацию и идеи независимо от границ.
СвОБОДа МЫСЛИ, СОвЕСТИ И РЕЛИГИИ
Государство должно уважать сво
-
боду мысли, совести и религии ребенка при соответствующем ру
-
ководстве со стороны родителей.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 16
және мемлекеттік қауіпсіздікті, қоғамдық тәртіпті, халықтың рухани ізгілігі мен денсаулығын қорғау немесе басқа да адамдардың негізгі құқықтары мен бостандықтарын қорғау үшін ғана қажетті шектеулер
-
ге әкеп соғуы мүмкін. 15
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер баланың қауымдастыққа бостандық және бейбіт жиналыстарға бостандық құқығын таниды.
2. Осы құқықты жүзеге асыруға қатысты заңға сәйкес және демократиялық қоғамда мемлекеттік қауіпсіздік немесе қоғамдық қауіпсіздік, қоғамдық тәртіп (ordre publiс) мүдделерінде қажетті, халықтың денсаулығы неме
-
се рухани ізгілігін сақтау не болмаса басқа да адамдардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау үшін қолданылатын шектеулерден басқа қандай да бір шектеулер қолданылмайды. 16
-
бап
1. Бірде бір бала оның жеке өміріне, отбасылық өміріне, баспанасына қол сұғылмау немесе хат жазысып-алысу құпиясына не болмаса оның ар-намысы мен абыройына заңсыз араласушылықты болдырмау құқығын жүзеге асыруда ерікті түрде немесе заңсыз араласу объектісі бола алмайды.
2. Бала осындай араласу немесе қол сұғушылықтан заңның қорғауына құқылы. 17
-
бап
Қатысушы мемлекеттер бұқаралық ақпарат құралдарының маңызды рөлін таниды және баланың әр түрлі ұлттық және халықаралық мате
-
риалдар көзіне, әсіресе баланың әлеуметтік, рухани және моралдық тұрғыдағы рухани ізгілігіне, сондай
-
ақ тән және психикалық жағынан са
-
лауатты дамуына жәрдемдесуге бағытталған материал көздеріне деген бостандығын қамтамасыз етеді. Осы мақсатта қатысушы мемлекеттер:
а) бұқаралық ақпарат құралдарының бала үшін әлеуметтік және мәдени тұрғыда және 29-баптың рухында пайдалы ақпараттар мен материал
-
дарды таратуын көтермелейді;
аССОцИацИя БОСТаНДЫҒЫ
Бала басқа адамдармен кездесуге және aссоциацияларға кіруге, болмаса оны құруға құқылы.
ЖЕКЕ ӨМІР СҮРУ ҚұҚЫҒЫН СаҚТаУ
Балалар өздерінің жеке, жанұялық және от басылық өміріне қол сұғушылардан, сондай
-
ақ өзара хат алмасуларына кедергі болу
-
шылардан, және арандатушылар
-
дан қорғау құқығына ие.
ТИІСТІ аҚПаРаТТаРДЫ аЛУ МҮМКІНДІГІ
Мемлекет балаларға ақпарат алуға және әр түрлі ақпарат көздерінің мәліметтерімен танысуға жағдай жасауға міндетті. Сонымен қатар мемлекет бұқаралық ақпарат құралдарының баланың әлеуметтік және мәдени дамуына ықпал ететін ақпараттар таратуын қолдап қуаттауға, 17
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
только таким ограничениям, которые установлены законом и необхо
-
димы для охраны государственной безопасности, общественного по
-
рядка, нравственности и здоровья населения или защиты основных прав и свобод других лиц. Статья 15 1. Государства-участники признают право ребенка на свободу ассоциа
-
ции и свободу мирных собраний. 2. в отношении осуществления данного права не могут применяться ка
-
кие-либо ограничения, кроме тех, которые применяются в соответс
-
твии с законом и которые необходимы в демократическом обществе в интересах государственной безопасности или общественной безо
-
пасности, общественного порядка (ordre public), охраны здоровья или нравственности населения или защиты прав и свобод других лиц.
Статья 16 1. Ни один ребенок не может быть объектом произвольного или неза
-
конного вмешательства в осуществление его права на личную жизнь, семейную жизнь, неприкосновенность жилища или тайну корреспон
-
денции, или незаконного посягательства на его честь и репутацию. 2. Ребенок имеет право на защиту закона от такого вмешательства или посягательства. Статья 17 Государства-участники признают важную роль средств массовой ин
-
формации и обеспечивают, чтобы ребенок имел доступ к информации и материалам из различных национальных и международных источников, особенно к таким информациям и материалам, которые направлены на содействие социальному, духовному и моральному благополучию, а так
-
же здоровому физическому и психическому развитию ребенка. С этой целью государства-участники: a) поощряют средства массовой информации к распространению ин
-
формации и материалов, полезных для ребенка в социальном и куль
-
турном отношениях, и в духе статьи 29; СвОБОДа аССОцИацИИ
Ребенок имеет право встречаться с другими людьми и вступать в ас
-
социации или создавать их.
ЗаЩИТа ПРава На ЛИЧНУЮ ЖИЗНЬ
Дети имеют право на защиту от вмешательства в их личную, се
-
мейную и домашнюю жизнь, а также в их переписку, на защиту от клеветы и оговора.
ДОСТУП К СООТвЕТСТвУЮЩЕЙ ИНФОРМацИИ
Государство должно обеспечить доступ детей к информации и материалам из различных источ
-
ников, оно должно поощрять рас
-
пространение средствами мас
-
совой информации материалов, способствующих социальному и культурному развитию ребенка и предпринимать шаги по защите детей от вредной информации.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 18
ә) әр түрлі мәдени, ұлттық және халықаралық ақпарат көздерінен алынған осындай ақпараттар мен материалдарды даярлау, алмасу және таратуда халықаралық ынтымақтастықты көтермелейді;
б) балалар әдебиетін басып шығаруды және таратуды көтермелейді;
в) бұқаралық ақпарат құралдарының қайсыбір азшылық тобына немесе жергілікті халыққа тиесілі баланың тілдік қажеттіліктеріне ерекше на
-
зар аударуын көтермелейді;
г) 1 және 18-баптардың ережелерін ескере отырып, баланың әл-
ауқатына залал келтіретін ақпараттардан және материалдардан оны қорғаудың тиісті қағидаттарын әзірлеуді көтермелейді. 18
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер ата-анасының екеуінің де баланың тәрбиесі мен дамуы үшін ортақ және бірдей жауапкершілігін тану қағидаттарын қамтамасыз ету үшін барлық мүмкін күш-жігерлерді қабылдайды. ата-ана
-
сы немесе тиісті жағдайларда заңды қамқоршылары баланың тәрбиесі мен дамуы үшін негізгі жауапкершілікті мойнына алады. Баланың ең қажет мүдделері олардың негізгі қамқорлығының мәні болып табылады.
2. Осы Конвенцияда баяндалған құқықтарды жүзеге асыруға кепілдік беру және жәрдемдесу мақсаттарында қатысушы мемлекеттер ата-
аналарға және заңды қамқоршыларға балаларды тәрбиелеу жөніндегі олардың өз міндеттерін орындауына тиісті көмек көрсетеді және ба
-
лалар мекемелерінің желісін дамытуды қамтамасыз етеді.
. Қатысушы мемлекеттер ата-анасы жұмыс істейтін балалардың оларға күтім жасайтын қызмет орындарын және мекемелерді пай
-
далану құқығын қамтамасыз ету үшін барлық қажетті шараларды қабылдайды. 19
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер баланың тәніне жасалатын немесе психологиялық түрдегі зорлық-зомбылықтың, қорлау немесе теріс қылықтардың барлық нысандарынан, қамқорлықтың жоқ болуынан немесе немқұрайды қараудан, дөрекі қараудан не болмаса пайдаланудан, ата-анасының, заңды қамқоршыларының немесе балаға қамқорлық жасаушы басқа адамның нәпсіқұмарлық қиянатынан қорғау мақсатында барлық заңды, сондай
-
ақ балаларды зиянды ақпараттардан қорғауы тиіс. аТа
-
аНаНЫҢ ЖаУаПКЕРШІЛІГІ
ата
-
ана бала тәрбиелеудің негізгі жауапкершілігін бірге тартады. ал мемлекет бұл істе оларды барынша қолдап
-
қуаттауы керек. Сонымен қатар мемлекет баланы тәрбиелеуде ата
-
анаға жеткілікті түрде көмек көрсетіп отыруы тиіс. аСЫРа ПаЙДаЛаНУ
-
ШЫЛЫҚ ПЕН ЖаНЫ аШЫМаУШЫЛЫҚТаН СаҚТаУ
Мемлекет баланы ата
-
анасының немесе қамқор болу жауапкер
-
шілігін мойнына алған басқа да тұлғалар тарапынан жасалған 19
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
б) поощряют международное сотрудничество в области подготовки, об
-
мена и распространения такой информации и материалов из различ
-
ных культурных, национальных и международных источников; в) поощряют выпуск и распространение детской литературы; г) поощряют средства массовой информации к уделению особого вни
-
мания языковым потребностям ребенка, принадлежащего к какой-
либо группе меньшинств или коренному населению; д) поощряют разработку надлежащих принципов защиты ребенка от ин
-
формации и материалов, наносящих вред его благополучию, учиты
-
вая положения статей 1 и 18.
Статья 18 1. Государства-участники предпринимают все возможные усилия к тому, чтобы обеспечить признание принципа общей и одинаковой от
-
ветственности обоих родителей за воспитание и развитие ребенка. Родители или, в соответствующих случаях, законные опекуны несут ос
-
новную ответственность за воспитание и развитие ребенка. Наилучшие интересы ребенка являются предметом их основной заботы. 2. в целях гарантии и содействия осуществлению прав, изложенных в настоящей Конвенции, государства-участники оказывают родителям и законным опекунам надлежащую помощь в выполнении ими своих обязанностей по воспитанию детей и обеспечивают развитие сети де
-
тских учреждений. . Государства-участники принимают все необходимые меры для обес
-
печения того, чтобы дети, родители которых работают, имели право пользоваться предназначенными для них службами и учреждениями по уходу за детьми. Статья 19 1. Государства-участники принимают все необходимые законодатель
-
ные, административные, социальные и просветительные меры с це
-
лью защиты ребенка от всех форм физического или психологическо
-
го насилия, оскорбления или злоупотребления, отсутствия заботы или небрежного обращения, грубого обращения или эксплуатации, вклю
-
чая сексуальное злоупотребление, со стороны родителей, законных ОТвЕТСТвЕННОСТЬ РОДИТЕЛЕЙ
Родители совместно несут ос
-
новную ответственность за вос
-
питание ребенка, а государство должно поддерживать их в этом. Государство должно оказывать надлежащую помощь родителям в воспитании детей.
ЗаЩИТа ОТ ЗЛОУПОТРЕБЛЕНИЙ И НЕБРЕЖНОГО ОБРаЩЕНИя Государство должно защищать ребенка от любых форм обраще
-
ния с ним со стороны родителей или других лиц, несущих ответс
-
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 20
әкімшілік, әлеуметтік және ағартушы шараларын қабылдайды.
2. Мұндай қорғау шаралары, қажет болған жағдайда, балаға және оған қамқорлық жасаушы адамдарға қолдау көрсету мақсатында әлеуметтік бағдарламаларды жасау үшін, сондай-ақ жоғарыда аталғандай балаға мейрімсіздік жасалуына байланысты жағдайлардың алдын алу және анықтау, олар туралы хабарлау, істі қарау, тергеу жүргізу, емдеу және кейін қолданылатын шаралардан басқа да нысандарын жүзеге асыру үшін, сондай-ақ, қажет болған жағдайда, сот рәсімін қозғау үшін тиісті рәсімдерді қамтиды.
20
-
бап
1. Отбасы ортасынан уақытша немесе біржола айырылған немесе өзінің ең қажетті мүддесі үшін мұндай ортада қала алмаған бала, мемле
-
кет тарапынан көрсетілетін ерекше қорғау мен көмекті пайдалануға құқылы. 2. Қатысушы мемлекеттер осындай баланың күтімін алмастыруды өздерінің ұлттық заңдарына сәйкес қамтамасыз етеді. . Бұл күтім, ішінара, баланы біреудің тәрбиесіне беруді, ислам заңы бойын
-
ша «кафала», асырап алуды, немесе қажет болған жағдайда, балаларға күтім көрсететін тиісті мекемелерге орналастыруды қамтуы мүмкін. Күтімді алмастыру түрлерін қарастырған кезде баланың тәлім-тәрбие сабақтастығын қалауы және оның этникалық тегі, дінге, мәдениетке қатысы және ана тілі тиісті түрде ескерілуге тиіс.
21
-
бап
Бала асырап алу жүйесі болуын мойындайтын және/немесе оған рұқсат беретін қатысушы мемлекеттер баланың ең қажетті мүдделері бәрінен бұрын ескеріліп отыруын қамтамасыз етеді және олар: а) бала асырап алудың – қолданылатын заңдар мен рәсімдерге сәйкес және баланың ата-анасы мен заңды қамқоршыларына қатысты мәртебесіне, сондай-ақ, егер қажет болса, мүдделі адамдар қажет бо
-
луы мүмкін болатындай консультациялар өткізу негізінде бала асырап алуға өздерінің саналы түрдегі келісімін беруіне байланысты барлық іске қатысты және сенімді ақпараттар негізінде бала асырап алу қысым көрсетушіліктің, зорлық
-
зомбылықтың барлық түрінен қорғауға міндетті. Сонымен қатар мемлекет осындай асыра сілтеушілікті болдырмау және зардап шеккен балаларды ем
-
деу жөніндегі тиісті элеуметтік бағдарламаларды жасауы керек.
ОТ БаСЫНаН аЙЫРЫЛҒаН БаЛаНЫ ҚОРҒаУ
Мемлекет жан ұялық ортадан айырылған балаға әлеуметтік қорғау көрсетуге міндетті. Сондай
-
ақ мемлекет мұндай жағдайда балаға альтернативті, яғни «балама» жан ұялық қамқорлық көрсету, болмаса белгілі бір пәтерді балаларды күтіп қағу мекемесіне айналдыру шарасын қарастыруы тиіс. Мұндай әрекеттер баланың мәдени және ұлттық ортасын ескеруі қажет. аСЫРаП аЛУ
Баланы асырап алуға рұқсат етілген мемлекеттерде асырап алу әрекеттері тек баланың мүддесі үшін ғана жасалуы тиіс. ал бұл үшін тиісті биліктің рұқсатымен қатар баланың өмірі мен құқығының толық сақталуына кепілдік беріліуі керек.
21
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
опекунов или любого другого лица, заботящегося о ребенке. 2. Такие меры защиты, в случае необходимости, включают эффектив
-
ные процедуры для разработки социальных программ с целью предо
-
ставления необходимой поддержки ребенку и лицам, которые о нем заботятся, а также для осуществления других форм предупреждения и выявления, сообщения, передачи на рассмотрение, расследования, лечения и последующих мер в связи со случаями жестокого обраще
-
ния с ребенком, указанными выше, а также, в случае необходимости, для возбуждения судебной процедуры. Статья 20 1. Ребенок, который временно или постоянно лишен своего семейного окружения или который в его собственных наилучших интересах не может оставаться в таком окружении, имеет право на особую защиту и помощь, предоставляемые государством. 2. Государства-участники в соответствии со своими национальными за
-
конами обеспечивают замену ухода за таким ребенком. . Такой уход может включать, в частности, передачу на воспитание, «кафала» по исламскому праву, усыновление или, в случае необходи
-
мости, помещение в соответствующие учреждения по уходу за детьми. При рассмотрении вариантов замены необходимо должным образом учитывать желательность преемственности воспитания ребенка и его этническое происхождение, религиозную и культурную принадлеж
-
ность и родной язык.
Статья 21 Государства-участники, которые признают и/или разрешают существо
-
вание системы усыновления, обеспечивают, чтобы наилучшие интересы ребенка учитывались в первостепенном порядке, и они: a) обеспечивают, чтобы усыновление ребенка разрешалось только компетентными властями, которые определяют в соответствии с при
-
менимыми законом и процедурами и на основе всей относящейся к делу и достоверной информации, что усыновление допустимо ввиду статуса ребенка относительно родителей, родственников и законных опекунов и что, если требуется, заинтересованные лица дали свое твенность за заботу о нем, и со
-
здавать соответствующие соци
-
альные программы предупрежде
-
ния злоупотреблений и лечения пострадавших. ЗаЩИТа РЕБЕНКа, ЛИШЕННОГО СЕМЬИ Государство обязано обеспечи
-
вать социальную защиту ребенка, лишенного семейной среды, и обеспечивать соответствующую альтернативу семейной заботе либо помещение в соответству
-
ющее учреждение по уходу за детьми в таких случаях. Усилия по выполнению этих обязательств должны учитывать культурную принадлежность ребенка.
УСЫНОвЛЕНИЕ
в странах, где усыновление при
-
знается и/или разрешается, оно может осуществляться исключи
-
тельно в наилучших интересах ре
-
бенка и при наличии разрешения компетентных властей, а также гарантий для ребенка.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 22
мүмкін болатынын анықтайтын құзыретті өкіметтің рұқсатымен ғана жүргізілуін қамтамасыз етеді; ә) егер баланы туған елінде біреудің тәрбиесіне беру немесе оны тәрбиелеуді немесе асырап алуды қамтамасыз ететін отбасына ор
-
наластыру және лайықты күтімді қамтамасыз ету мүмкін болмаған жағдайда, онда баланы басқа елге асырап алуға беруді-балаға күтім берудің баламалы тәсілі ретінде қабылдауға болады деп таниды;
б) өз еліндегі асырап алуға қатысты қолданылатын кепілдіктер мен нормалардың бала басқа елге асырап алуға берілген жағдайда да дәл солай қолданылуын қамтамасыз етеді;
в) бала өзге бір елде асырап алынған күнде, орналастыруға байланысты адамдардың ақталмаған қаржылық пайда табуына әкеліп соқпауын қамтамасыз ету мақсатында барлық қажетті шаралар қолданылады;
г) қажетті жағдайларда, екі жақты және көп жақты уағдаластықтар мен келісімдер жасасу жолымен осы баптың мақсаттарына жетуге жәрдемдеседі және осының негізінде баланы басқа елге орналас
-
тыруды құзыретті өкіметтер немесе органдардың жүзеге асыруын қамтамасыз етуге ұмтылыс жасайды. 22
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер, босқын дәрежесіне ие болғысы келген не
-
месе қолданылып жүрген халықаралық немесе ішкі құқық және рәсімдерге сәйкес босқын болып саналатын балаға, мейлі оны ата
-
анасы немесе кез келген басқа адам ертіп жүрсе де, немесе оларсыз жүрсе де, осы Конвенцияда және адам құқығы жөніндегі халықаралық басқа да құжаттарда немесе гуманитарлық құжаттарда баян етілген құқықтарды пайдалануда осы құжаттарға қатысушы болып табылатын аталған мемлекеттер тиісті қорғау және гуманитарлық көмек көрсетуді қамтамасыз ететін қажетті шаралар қолданады. 2. Осы мақсатта қатысушы мемлекеттер, өздері қажет деп санаған жағдайда, Біріккен ұлттар ұйымының және Біріккен ұлттар ұйымымен ынтымақтас құзыретті үкіметаралық ұйымдар мен үкіметтік емес ұйымдардың, мұндай баланы қорғау жөніндегі, оның және кез келген босқын баланың ата
-
анасын немесе отбасының басқа мүшелерін іздеп табуына, сөйтіп өз отбасымен табысуы үшін қажетті ақпараттарды алуына жәрдемдесу жөніндегі кез келген күш
-
жігеріне жәрдем көрсетеді. ата
-
анасы немесе отбасының басқа да БОСҚЫН БаЛаЛаР
Босқын балалар, немесе босқын мәртебесін алуға ұмтылған ба
-
лалар ерекше қорғауға алынуы тиіс. Мемлекет балаларды осын
-
дай қорғаумен және көмекпен қамтамасыз ететін арнайы ұжымдармен қарым
-
қатынас жасауға міндетті. 2
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
осознанное согласие на усыновление на основе такой консультации, которая может быть необходимой; б) признают, что усыновление в другой стране может рассматриваться в качестве альтернативного способа ухода за ребенком, если ребенок не может быть передан на воспитание или помещен в семью, которая могла бы обеспечить его воспитание или усыновление, и если обес
-
печение какого-либо подходящего ухода в стране происхождения ре
-
бенка является невозможным; в) обеспечивают, чтобы в случае усыновления ребенка в другой стране применялись такие же гарантии и нормы, которые применяются в от
-
ношении усыновления внутри страны; г) принимают все необходимые меры с целью обеспечения того, чтобы в случае усыновления в другой стране устройство ребенка не приводило к получению неоправданных финансовых выгод, связанных с этим лицом; д) содействуют в необходимых случаях достижению целей настоящей статьи путем заключения двусторонних и многосторонних договорен
-
ностей или соглашений и стремятся на этой основе обеспечить, чтобы устройство ребенка в другой стране осуществлялось компетентными властями или органами.
Статья 22 1. Государства-участники принимают необходимые меры, с тем чтобы обеспечить ребенку, желающему получить статус беженца или счита
-
ющемуся беженцем в соответствии с применимым международным или внутренним нравом и процедурами, как сопровождаемому, так и не сопровождаемому его родителями или любым другим лицом, надлежащую защиту и гуманитарную помощь в пользовании приме
-
нимыми правами, изложенными в настоящей Конвенции и других международных документах по правам человека или гуманитарных документах, участниками которых являются указанные государства. 2. С этой целью государства-участники оказывают, в случае, когда они считают это необходимым, содействие любым усилиям Организации Объединенных Наций и других компетентных межправительственных организаций или неправительственных организаций, сотрудничаю
-
щих с Организацией Объединенных Наций, по защите такого ребенка и оказанию ему помощи и поиску родителей или других членов семьи любого ребенка-беженца с тем, чтобы получить информацию, необхо
-
димую для его воссоединения со своей семьей. в тех случаях, когда ро
-
ДЕТИ-БЕЖЕНцЫ
Детям-беженцам или детям, стре
-
мящимся получить статус бежен
-
ца, должна обеспечиваться осо
-
бая защита. Государство обязано сотрудничать с компетентными организациями, обеспечивающи
-
ми такую защиту и помощь.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 24
мүшелері табылмаған жағдайда, бұл балаға да осы Конвенцияда қарастырылғандай, әлде бір себеппен өз отбасы ортасынан уақытша немесе біржола айырылған басқа балаларға көрсетілгендей қорғау көрсетіледі.
2-бап
1. Қатысушы мемлекеттер ақыл-есі немесе денсаулығына қатысты жарымжан бала оның қадір-қасиетін қамтамасыз етіп, өзіне деген сенімділігін арттырып және қоғамдық өмірге белсене араласуына жәрдемдесетін жағдайларда толыққанды және лайықты өмір сүруі қажет екенін мойындайды.
2. Қатысушы мемлекеттер жарымжан баланың ерекше қамқорлыққа құқылы екенін мойындап, жәрдем сұрап өтініш берген жағдайда және де, егер баланың денсаулығы мен ата-анасы немесе балаға қамқорлықты қамтамасыз ететін басқа адамдардың жағдайы өтінішке сәйкес болған күнде бала мен оның қамқоршысына ресурс мүмкіндіктеріне қарай, жәрдем беруді қолдап, қамтамасыз етеді.
. Жарымжан баланың ерекше мұқтаждығы танылып, осы баптың 2-ші тармағына сәйкес, көмек ата-анасының немесе балаға қамқорлықты қамтамасыз ететін басқа адамдардың қаржылық ресурстары ескеріліп, мүмкін болғанынша, тегін беріледі және жарымжан баланың білім беру, кәсіби даярлық, медициналық қызмет, денсаулығын қалпына келтіру, еңбек етуге дайындау салаларындағы қызмет көрсетулерге қолы жетуін және баланы мүмкіндігінше, толық, әлеуметтік өмірге тартуға, рухани және мәдени дамуын қамти отырып, тұлғалық іріленуі
-
не септігін тигізетіндей демалу құралдарына қолын жеткізуді мақсат етеді.
4. Қатысушы мемлекеттер халықаралық ынтымақтастық рухында профилактикалық денсаулық сақтау және медицина саласында, жа
-
рымжан балаларды психологиялық және функционалды емдеу са
-
ласына қатысты ақпараттармен алмасуға, соның ішінде, қатысушы мемлекеттердің осы саладағы мүмкіндіктері мен білімін жақсартып, тәжірибесін кеңейту үшін реабилитация, жалпы білім беру және кәсіби даярлық тәсілдері жөніндегі ақпараттарды таратуға және оған қол жеткізуіне ықпал етеді. Осыған байланысты дамушы елдердің сұранысына ерекше көңіл аударылуға тиіс. МҮГЕДЕК БаЛаЛаР Мүгедек бала еркіндікті, әлеуметтік интеграцияны қамтамасыз ететін ортада толыққанды және лайықты өмір сүруіне көмектесетін ерекше күтім, білім және қажетті дайындық алуға құқылы.
25
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
дители или другие члены семьи не могут быть найдены, этому ребенку предоставляется такая же защита, как и любому другому ребенку, по какой-либо причине постоянно или временно лишенному своего се
-
мейного окружения, как это предусмотрено в настоящей Конвенции. Статья 2 1. Государства-участники признают, что неполноценный в умственном или физическом отношении ребенок должен вести полноценную и до
-
стойную жизнь в условиях, которые обеспечивают его достоинство, способствуют его уверенности в себе и облегчают его активное учас
-
тие в жизни общества. 2. Государства-участники признают право неполноценного ребенка на особую заботу и поощряют и обеспечивают предоставление при усло
-
вии наличия ресурсов имеющему на это право ребенку и ответствен
-
ным за заботу о нем помощи, о которой подана просьба и которая соответствует состоянию ребенка и положению его родителей или других лиц, обеспечивающих заботу о ребенке. . в признание особых нужд неполноценного ребенка помощь в соот
-
ветствии с пунктом 2 настоящей статьи предоставляется по возмож
-
ности бесплатно, с учетом финансовых ресурсов родителей или других лиц, обеспечивающих заботу о ребенке, и имеет целью обеспечение неполноценному ребенку эффективного доступа к услугам в области образования, профессиональной подготовки, медицинского обслужи
-
вания, восстановления здоровья, подготовки к трудовой деятельности и доступа к средствам отдыха таким образом, который приводит к на
-
иболее полному, по возможности, вовлечению ребенка в социальную жизнь и достижению развития его личности, включая культурное и ду
-
ховное развитие ребенка. 4. Государства-участники способствуют в духе международного сотрудни
-
чества обмену соответствующей информацией в области профилакти
-
ческого здравоохранения и медицинского, психологического и функ
-
ционального лечения неполноценных детей, включая распространение информации о методах реабилитации, общеобразовательной и про
-
фессиональной подготовки, а также доступ к этой информации с тем, чтобы позволить государствам-участникам улучшить свои возможности и знания и расширить свой опыт в этой области. в этой связи особое внимание должно уделяться потребностям развивающихся стран. ДЕТИ-ИНваЛИДЫ
Ребенок-инвалид имеет право на особый уход, образование и подготовку с тем, чтобы помочь ему в ведении полноценной и достойной жизни в условиях, обеспечивающих максимальную самостоятельность и социальную интеграцию.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 26
24
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер баланың неғұрлым жетілдірілген денсаулық сақтау жүйелері қызметімен, науқастарынан емдеу мен денсаулығын қалпына келтіру құралдарымен пайдалану құқығын мойындайды. Қатысушы мемлекеттер бірде
-
бір бала медицина жүйесінің мұндай қызметіне қол жеткізу құқығынан айырылып қалмауын қамтамасыз етуге ұмтылыс жасайды.
2. Қатысушы мемлекеттер осы құқықтың толық жүзеге асуына қол жеткі
-
зуге күш салады, соның ішінде: а) нәрестелердің шетінеуі мен бала өлімінің деңгейін төмендету; ә) алғашқы медициналық
-
санитарлық көмекті дамытуға баса көңіл аудара отырып, қажетті медициналық жәрдем көрсетуді және барлық балалардың денсаулығын сақтауды қамтамасыз ету; б) дертке және ашқұрсақтыққа қарсы күрес, соның ішінде алғашқы медициналық
-
санитарлық көмек шеңберінде, қоршаған ортаның ластану қаупі мен қатерін ескере отырып, оңай қол жететін тех
-
нологияны пайдалану жолымен барынша құнарлы тағамдарымен және таза ас суымен қамтамасыз ету;
в) бала туғанға және босанғаннан кейінгі кезеңдерде аналардың денсаулығын сақтау жөнінде тиісті қызмет көрсету;
г) қоғамның барлық топтары, соның ішінде ата
-
аналар мен балалардың, баланың денсаулығы мен тамақтануы, баланы ана сүтімен емізіп асыраудың артықшылығы, баланы қоршаған ортаның гигиенасы мен тазалығы және келеңсіз оқиғалардан сақтандыру жайлы хабардар болуын, сондай
-
ақ білім алуға қол жеткізуін және осындай білімді пайдалануына қолдау көрсетуді қамтамасыз ету;
д) профилактикалық медициналық көмек және отбасы мөлшерін жос
-
парлау саласындағы ағарту жұмыстары мен қызмет көрсетулерді дамыту. . Қатысушы мемлекеттер баланың денсаулығына теріс ықпал ететін дәстүрлі ем тәжірибесін жою мақсатында кез келген тиімді және қажетті шараларды қабылдайды. 4. Қатысушы мемлекеттер осы бапта танылған құқықты толық жүзеге асыруға бірте
-
бірте қол жеткізу мақсатында халықаралық ынтымақтастықты ынталандыруға және оны дамытуға міндеттенеді. ДЕНСаУЛЫҚ ПЕН ДЕНСаУЛЫҚ СаҚТаУ
Бала нақты түрде қамтамасыз етіл-ген, ең жоғарғы стандарттарға сай медициналық көмек алуға құқылы. Мемлекеттер, әсіресе алғашқы медициналық-санитарлық көмек, санитарлық насихат және балалар өлімін азайту жұмыстарына баса назар аударуы керек. Олар бұл сала-да халықаралық ынтымақтастықты барынша қолдап-қуаттауы және ешқандай бала жоғары сапалы сауықтандыру қызметінен ала-
статылмау үшін қолдан келгеннің бәрін жасауы керек. 27
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Статья 24 1. Государства-участники признают право ребенка на пользова
-
ние наиболее совершенными услугами системы здравоохране
-
ния и средствами лечения болезней и восстановления здоровья. Государства-участники стремятся обеспечить, чтобы ни один ребенок не был лишен своего права на доступ к подобным услугам системы здравоохранения. 2. Государства-участники добиваются полного осуществления данного права, и, в частности, принимают необходимые меры для: a) снижения уровней смертности младенцев и детской смертности; б) обеспечения предоставления необходимой медицинской помощи и охраны здоровья всех детей с уделением первоочередного вни
-
мания развитию первичной медико-санитарной помощи; в) борьбы с болезнями и недоеданием, в том числе в рамках первич
-
ной медико-санитарной помощи, путем, среди прочего, примене
-
ния легкодоступной технологии и предоставления достаточно пи
-
тательного продовольствия и чистой питьевой воды, принимая во внимание опасность и риск загрязнения окружающей среды; г) предоставления матерям надлежащих услуг по охране здоровья в дородовой и послеродовой периоды; д) обеспечения осведомленности всех слоев общества, в частности родителей и детей, о здоровье и питании детей, преимуществах грудного кормления, гигиене, санитарии среды обитания ребенка и предупреждении несчастных случаев, а также их доступа к обра
-
зованию и их поддержки в использовании таких знаний; е) развития просветительной работы и услуг в области профилакти
-
ческой медицинской помощи и планирования размера семьи.
. Государства-участники принимают любые эффективные и необходи
-
мые меры с целью упразднения традиционной практики, отрицатель
-
но влияющей на здоровье детей. 4. Государства-участники обязуются поощрять международное сотрудни
-
чество и развивать его с целью постепенного достижения полного осу
-
ществления права, признаваемого в настоящей статье. в этой связи осо
-
бое внимание должно уделяться потребностям развивающихся стран. ЗДОРОвЬЕ И ЗДРавООхРаНЕНИЕ
Ребенок имеет право на медицин
-
скую помощь, соответствующую наивысшим стандартам, которая может быть реально обеспече
-
на. Государства должны делать особый упор на предоставление первичной медико-санитарной помощи, профилактику болезней, санитарную пропаганду и сокра
-
щение детской смертности. Они должны поощрять международное сотрудничество в этой области и делать все необходимое, чтобы на один ребенок не был лишен доступа к услугам эффективного здравоохранения. БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 28
25
-
бап
Қатысушы мемлекеттер құзыретті органдар күтім жасау мақсатында біреудің қамқорлығына берген баланың құқығын мойындайды, оны қорғау немесе денсаулығы немесе психикалық емдеу, балаға берілетін кезендік емдеу бағасы, басқа да балаға қамқорлық жасауға байланысты шарттар туралы құқықты мойындайды.
26
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер әлеуметтік сақтандыруды қоса алғанда, әрбір баланың әлеуметтік қамтамасыз ету игіліктерін пайдалану құқығын та
-
ниды және бұл құқықты толық жүзеге асыруға қол жеткізу үшін ұлттық заңнамаға сәйкес қажетті шаралар қабылдайды. 2. Бұл игіліктер қажеттігіне қарай баланың және баланы бағуға жауап
-
ты адамдардың қолда бар ресурстары мен мүмкіндіктері, сондай-ақ баланың өзі немесе оның атынан игіліктерді алуға байланысты кез келген әрекеттің мүмкіндіктері ескеріліп беріледі. 27
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер әр баланың дене бітімі, ақыл-есі, рухани, имандылық және әлеуметтік тұрғыдан қажетті өмір денгейіне құқығын мойындайды. 2. Баланы тәрбиелеуші ата-ана (лар) немесе басқа адамдар өздерінің қабілеттері және қаржылық мүмкіндіктері шегінде баланың дамуы үшін қажетті өмір сүру жағдайын қамтамасыз етуге негізгі жауапкер
-
шілікті алады.
. Қатысушы мемлекеттер ұлттық жағдайларға және өз мүмкіндік ше
-
гінде баланы тәрбиелеп отырған ата-ана мен басқа да адамдарға осы құқықты жүзеге асыруға жәрдем көрсету жөнінде қажетті шара
-
лар қабылдайды және қажет болған жағдайда, материалдық жәрдем көрсетіп, түрлі бағдарламаларды, әсіресе тамақтандыру, киім және баспанамен қамтамасыз ету жөніндегі бағдарламаларды қолдайды.
4. Қатысушы мемлекеттер – қатысушы мемлекеттің өз ішінде де, сондай-
ақ шетелде де, бала үшін қаржылық жауапкершілігі бар ата-ана неме
-
се басқа адамдардың баланы бағуды қалпына келтіруін қамтамасыз ҚаМҚОРЛЫҚҚа аЛУ ЖаҒДаЙ-
ЫНДаҒЫ ТұРаҚТЫ ТЕКСЕРУ
арнайы күтім, қорғау немесе емдеу көрсету мақсатында мем-
лекет арқылы қамқорлыққа бе-
рілген бала, мемлекет тарапынан сол қамқорлықтың тұрақты тек-
серіліп тұруына құқылы.
ӘЛЕУМЕТТІК ҚаМТаМаСЫЗ ЕТУ
Бала әлеуметтік сақтандырумен қоса әлеуметтік қамтамасыз етудің басқа да игіліктерін пайдалануға құқылы.
ӨМІР ДЕҢГЕЙІ
Әрбір бала өзінің денелік, ойлық, рухани, және сондай
-
ақ адамгершілік пен әлеуметтік дамуына лайықты өмір деңгейіне мүдделі және құқылы. Лайықты өмір деңгейін қамтамасыз етудің негізгі жауапкершілігі ата
-
анаға жүктеледі. ал мемлекеттің міндеті осы жауапкершілікті жүзеге асыруға жағдай жасау болып табылады. Сондай
-
ақ мемлекеттің міндеті ата
-
ана мен балаға материалды көмек көрсетуді де қамтиды. 29
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Статья 25 Государства-участники признают право ребенка, помещенного компе
-
тентными органами на попечение с целью ухода за ним, его защиты или физического либо психического лечения, на периодическую оценку ле
-
чения, предоставляемого ребенку, и всех других условий, связанных с таким попечением о ребенке. Статья 26 1. Государства-участники признают за каждым ребенком право пользовать
-
ся благами социального обеспечения, включая социальное страхование, и принимают необходимые меры для достижения полного осуществления этого права в соответствии с их национальным законодательством. 2. Эти блага по мере необходимости предоставляются с учетом имею
-
щихся ресурсов и возможностей ребенка и лиц, несущих ответствен
-
ность за содержание ребенка, а также любых соображений, связан
-
ных с получением благ ребенком или от его имени.
Статья 27 1. Государства-участники признают право каждого ребенка на уро
-
вень жизни, необходимый для физического, умственного, духовного, нравственного и социального развития ребенка. 2. Родитель(и) или другие лица, воспитывающие ребенка, несут основ
-
ную ответственность за обеспечение, в пределах своих способностей и финансовых возможностей, условий жизни, необходимых для раз
-
вития ребенка. . Государства-участники в соответствии с национальными условиями и в пределах своих возможностей принимают необходимые меры по оказанию помощи родителям и другим лицам, воспитывающим детей, в осуществлении этого права и, в случае необходимости, оказывают материальную помощь и поддерживают программы, особенно в отно
-
шении обеспечения питанием, одеждой и жильем. 4. Государства-участники принимают все необходимые меры для обеспе
-
чения восстановления содержания ребенка родителями или другими лицами, несущими финансовую ответственность за ребенка, как внутри ПЕРИОДИЧЕСКая ОцЕНКа ПРИ ПОПЕЧЕНИИ
Ребенок, помещенный государс
-
твом на попечение с целью ухо
-
да, защиты или лечения, имеет право на регулярную проверку попечения.
СОцИаЛЬНОЕ ОБЕСПЕЧЕНИЕ
Ребенок имеет право пользо
-
ваться благами социального обеспечения, включая социаль
-
ное страхование.
УРОвЕНЬ ЖИЗНИ
Каждый ребенок имеет право на уровень жизни, необходимый для его физического, умственного, духовного, нравственного и соци
-
ального развития. Родители несут основную ответственность за обеспечение необходимого уров
-
ня жизни. Обязанность государс
-
тва состоит в том, чтобы создать соответствующие условия для реализации этой ответственности. Обязательства государства могут включать оказание материальной помощи родителям и их детям. БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 0
етуі үшін қажетті шаралардың бәрін қолданады. Соның ішінде, егер бала үшін қаржылық жауапкершілігі бар адам мен бала әр мемлекет
-
те тұрып жатса, қатысушы мемлекеттер халықаралық келісімдерге қосылуға немесе осындай келісімдерді жасасуға, сондай-ақ тиісті басқа да уағдаластықтарға қол жеткізуге ықпал етеді. 28
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер баланың білім алу құқығын мойындап, бұл құқықты жүзеге асыруға тең мүмкіндік негізінде біртіндеп қол жеткізу мақсатында, атап айтқанда: а) тегін және міндетті бастауыш білім беруді енгізу;
ә) жалпы білім және кәсіби біліммен қатар орта білімнің барлық түрінің дамуын ынталандырып, оған барлық балалардың қолы жетерліктей болуын қамтамасыз етеді және тегін білім беруді ен
-
гізу мен қажет болған жағдайда, қаржылай көмек көрсету сияқты қажетті шараларды қабылдайды;
б) әркімнің қабілеті негізінде барлық қажетті құралдар арқылы жоғары білімге баршаның қолы жетерліктей болуын қамтамасыз етеді;
в) білім беру және кәсіби даярлық салаларына қатысты ақпараттар мен материалдарға барлық баланың қолы жетерліктей болуын қамтамасыз етеді;
г) оқушылардың мектепке тұрақты баруы мен мектепті тастап кетуші оқушылар санын азайту жөнінде шаралар қабылдайды.
2. Қатысушы мемлекеттер мектептегі тәртіп баланың адамдық қадір
-
қасиетін құрметтеуге бағытталған тәсілдер арқылы және осы Конвенцияға сәйкес орнықтырылуын қамтамасыз ететін шаралардың бәрін қолданады. . Қатысушы мемлекеттер білімге, соның ішінде бүкіл әлемдегі надандық пен сауатсыздықты жоюға және ғылыми техникалық білім
-
ге және қазіргі заманғы оқыту тәсілдеріне қол жеткізуді жеңілдету мақсатындағы мәселелер бойынша халықаралық ынтымақтастықты қуаттайды және дамытады. БІЛІМ аЛУ Бала білім алуға құқылы. ал міндетті түрдегі алғашқы тегін білім алуды, кез
-
келген бала оқи алатын орта білімді қолдауды, және қабілетіне байланысты жоғарғы білім алуды қамтатамасыз ету –
мемлекеттің міндеті болып табылады. Мектеп бағдарламасы баланың құқығын және ар
-
намысын ескере отырып жүзеге асырылуы тиіс. Мемлекет осы құқықты іске асыру үшін халықаралық ынтымақтастықты дамытуы керек.
1
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
ОБРаЗОваНИЕ
Ребенок имеет право на образо
-
вание, и обязанность государства состоит в обеспечении бесплат
-
ного и обязательного начального образования, в поощрении сред
-
него образования, доступного для каждого ребенка, и в обеспече
-
нии доступности высшего обра
-
зования для всех на основе спо
-
собностей. Школьная дисциплина должна обеспечиваться с учетом прав и при уважении достоинства ребенка. Государство должно осуществлять международное со
-
трудничество с целью реализации этого права.
государства-участника, так и из-за рубежа. в частности, если лицо, не
-
сущее финансовую ответственность за ребенка, и ребенок проживают в разных государствах, государства-участники способствуют присоеди
-
нению к международным соглашениям или заключению таких соглаше
-
ний, а также достижению других соответствующих договоренностей. Статья 28 1. Государства-участники признают право ребенка на образование, и с целью постепенного достижения осуществления этого права на осно
-
ве равных возможностей они, в частности: а) вводят бесплатное и обязательное начальное образование; б) поощряют развитие различных форм среднего образования, как общего, так и профессионального, обеспечивают его доступность для всех детей и принимают такие необходимые меры, как введе
-
ние бесплатного образования и предоставление в случае необхо
-
димости финансовой помощи; в) обеспечивают доступность высшего образования для всех на осно
-
ве способностей каждого с помощью всех необходимых средств; г) обеспечивают доступность информации и материалов в области образования и профессиональной подготовки для всех детей; д) принимают меры по содействию регулярному посещению школ и снижению числа учащихся, покинувших школу.
2. Государства-участники принимают все необходимые меры для обес
-
печения того, чтобы школьная дисциплина поддерживалась с помо
-
щью методов, отражающих уважение человеческого достоинства ре
-
бенка и в соответствии с настоящей Конвенцией. . Государства-участники поощряют и развивают международное со
-
трудничество по вопросам, касающимся образования, в частности, с целью содействия ликвидации невежества и неграмотности во всем мире и облегчения доступа к научно-техническим знаниям и совре
-
менным методам обучения. в этой связи особое внимание должно уделяться потребностям развивающихся стран. БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 2
БІЛІМ аЛУДЫҢ МаҚСаТЫ
Білім алу тұлғалық, дарындық, саналық және шымырлық қабілеттің барынша дамуына бағытталуы керек. Білім, баланы азат қоғамдағы ересек әрі белсен
-
ді өмірге дайындауы керек. Сон
-
дай
-
ақ ол ата
-
ананы құрметтеуге, халқының мәдени ерекшелігін, ті
-
лін, құндылықтарын, және басқа ұлттардың мәдени салт
-
дәстүрі мен құндылығын құрметтеуге тәрбиелеуі керек. 29
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер білім беру баланың:
а) жеке тұлға ретінде дамуына, баланың бойындағы дарынын және ақыл-есін, дене бітімдік қабілеттерін барынша толық дамытуға; ә) адам құқықтары мен негізгі бостандықтарын, сондай-ақ Біріккен ұлттар ұйымының Жарғысында жария етілген қағидаттарды құрметтеуге;
б) ата-анасын, төл мәдениетінің құндылықтарын, тілін және құндылықтарын, өзі тұрып жатқан мемлекеттің және өзі туған елінің ұлттық құндылықтарын, сондай-ақ басқа өркениеттерді құрмет тұтуға;
в) баланы еркін қоғамдағы саналы өмірге түсіністік, бейбітшілік, шыдамдылық, әйел мен ер-азаматтардың құқықтық теңдігі және барлық халықтар, этникалық, ұлттық және діни топтар арасындағы достастық, сондай-ақ жергілікті халықтың өкілдерімен достықта болу рухында дайындауға;
г) қоршаған табиғатты аялауға бағыт беруге тиіс екендігімен келіседі.
2. Осы баптың немесе 28
-
ші баптың ешбір бөлімі, жеке адамдар мен органдардың, осы баптың 1
-
ші тармағында баян етілген қағидаттар тұрақты сақталған жағдайда, білім беру орындарын құру және басқару еркіндігін шектеу және мұндай оқу орындарында білім беру талапта
-
ры мемлекет тарапынан белгіленуге тиісті ең төменгі нормалардың талаптарымен сәйкес болуын орындамау деп пайымдалуы тиіс емес.
0
-
бап
Этникалық, діни немесе тілі жөнінен немесе жергілікті халық адамдары жөнінен азшылық болған мемлекеттерде, сондай
-
ақ азшылық топқа не
-
месе жергілікті халыққа жататын бала өз тобының басқа мүшелерімен бірге өз мәдениетін пайдалану, өз дінін тұтынып, оның салт
-
жораларын ұстану және ана тілінде сөйлеу құқығынан айырылмауға тиіс.
аЗ ұЛТТаР МЕН ЖЕРГІЛІКТІ хаЛЫҚТЫҢ БаЛаЛаРЫ
аз ұлттың және жергілікті халықтың балалары өз мәдениетін, ана тілін және өз дінін қолдануға құқылы.
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Статья 29 1. Государства-участники соглашаются в том, что образование ребенка должно быть направлено на: а) развитие личности, талантов и умственных и физических способ
-
ностей ребенка в их самом полном объеме; б) воспитание уважения к правам человека и основным свободам, а также принципам, провозглашенным в Уставе Организации Объединенных Наций; в) воспитание уважения к родителям ребенка, его культурной само
-
бытности, языку и ценностям, к национальным ценностям страны, в которой ребенок проживает, страны его происхождения и к ци
-
вилизациям, отличным от его собственной; г) подготовку ребенка к сознательной жизни в свободном обществе в духе понимания, мира, терпимости, равноправия мужчин и жен
-
щин и дружбы между всеми народами, этническими, национальны
-
ми и религиозными группами, а также лицами из числа коренного населения; д) воспитание уважения к окружающей природе. 2. Никакая часть настоящей статьи или статьи 28 не толкуется как ограничи
-
вающая свободу отдельных лиц и органов создавать учебные заведения и руководить ими при условии постоянного соблюдения принципов, изло
-
женных в пункте 1 настоящей статьи, и выполнения требования о том, что
-
бы образование, даваемое в таких учебных заведениях, соответствовало минимальным нормам, которые могут быть установлены государством. Статья 0 в тех государствах, где существуют этнические, религиозные или языко
-
вые меньшинства или лица из числа коренного населения, ребенку, при
-
надлежащему к таким меньшинствам или коренному населению, не мо
-
жет быть отказано в праве совместно с другими членами своей группы пользоваться своей культурой, исповедовать свою религию и исполнять ее обряды, а также пользоваться родным языком. цЕЛИ ОБРаЗОваНИя
Образование должно быть наце
-
лено на максимальное развитие личности, талантов, умственных и физических способностей. Образование должно готовить ребенка к активной взрослой жизни в свободном обществе, воспитывать уважение к своим родителям, культурному свое
-
образию, языку и ценностям, к культурным традициям и ценнос
-
тям других.
ДЕТИ, ПРИНаДЛЕЖаЩИЕ К МЕНЬШИНСТваМ И КОРЕННОМУ НаСЕЛЕНИЮ
Дети, принадлежащие к мень
-
шинствам и коренному населе
-
нию, имеют право пользоваться своей культурой, родным языком и исповедовать свою религию.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 4
1
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер баланың тынығуға және мәдени демалуға, өз жас мөлшеріне лайық түрлі ойындар мен көңіл көтеру шаралары
-
на қатысуға, мәдени өмірге еркін араласып, өнер мен айналысуға құқығы бар екенін мойындайды.
2. Қатысушы мемлекеттер әр баланың мәдени және шығармашылық өмірге жан-жақты қатысу құқығын құрметтеп қолдайды және оның мәдени шығармашылық қызметімен айналасуына, тынығуына, мәдени демалуына тиесілі және тең дәрежелі мүмкіндік туғызуға жәрдемдеседі.
2
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер әр баланың экономикалық қанаудан, оның денсаулығына қауіп төндіретін немесе білім алуына кедергі келтіретін немесе денсаулығына зиян, дене бітімінің, ақыл-есінің жетілуіне, ру
-
хани және моральдық, әлеуметтік жағынан дамуына нұқсан келтіретін кез келген жұмыстардан қорғалуға құқығы бар екенін мойындайды.
2. Қатысушы мемлекеттер осы бапты жүзеге асыруды қамтамасыз ету үшін заң шығарушылық, әкімшілік және әлеуметтік шаралар, сон
-
дай-ақ білім беру саласында шаралар қолданады. Осы мақсатта басқа хаылқаралық құжаттардың тиісті ережелеріне сүйене отырып, қатысушы мемлекеттер ішінара:
а) жұмысқа қабылдаудың ең төменгі жас мөлшерін немесе ең төменгі жастары мөлшерін;
ә) жұмыс уақытының ұзақтығы мен еңбек ету жағдайына қажетті та
-
лаптарды анықтайды;
б) осы баптың тиімді түрде жүзеге асырылуын қамтамасыз ету үшін жазаның тиісті түрін немесе басқа да санкцияларды қарастырады.
-
бап
Қатысушы мемлекеттер балаларды тиісті халықаралық шарттарда бел
-
гіленгендей есірткі құралдары мен психотроптық заттарды заңсыз қабылдаудан қорғау, сондай
-
ақ осындай заңға қарсы заттарды өндіруге және олардың саудасына балаларды пайдалануға жол бермеу үшін тиісті заң шығарушылық, әкімшілік, әлеуметтік шараларды, сондай
-
ақ, білім беру саласындағы шараларды қоса алғанда, барлық қажетті шараларды қабылдайды.
ДЕМаЛЫС, БОС УаҚЫТ ЖӘНЕ МӘДЕНИ ӨМІР
Бала мәдени және творчествалық, яғни шығармашылық өмірге қатысуға, демалуға және бос уақытқа құқылы. БаЛаЛаР ЕҢБЕГІ
Бала өзінің денсаулығына, білімі мен дамуына қауіп төндіретін жұмыс тапсырылған жағдайда қорғау құқығына ие. Мемлекет жұмысқа алуда бірінші кезекте адамның ең төменгі жас мөлшері мен еңбек жағдайына қатысты талаптарды белгілеуі керек.
ЕСІРТКІ ЗаТТаРДЫ ЗаҢСЫЗ ҚОЛДаНУ
Балалар есірткі және «психотроп
-
ты» заттарды заңсыз қолданудан, сондай
-
ақ осындай заттарды өндіру мен сату жұмыстарына тартылудан қорғану құқығына ие.
5
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Статья 1 1. Государства-участники признают право ребенка на отдых и досуг, право участвовать в играх и развлекательных мероприятиях, соот
-
ветствующих его возрасту, и свободно участвовать в культурной жиз
-
ни и заниматься искусством. 2. Государства-участники уважают и поощряют право ребенка на всес
-
тороннее участие в культурной и творческой жизни и содействуют предоставлению соответствующих и равных возможностей для куль
-
турной и творческой деятельности, досуга и отдыха. Статья 2 1. Государства-участники признают право ребенка на защиту от эконо
-
мической эксплуатации и от выполнения любой работы, которая может представлять опасность для его здоровья или служить препятствием в получении им образования, либо наносить ущерб его здоровью и физи
-
ческому, умственному, духовному, моральному и социальному развитию. 2. Государства-участники принимают законодательные, администра
-
тивные и социальные меры, а также меры в области образования с тем, чтобы обеспечить осуществление настоящей статьи. в этих целях, руководствуясь соответствующими положениями других международ
-
ных документов, государства-участники, в частности: а) устанавливают минимальный возраст или минимальные возрасты для приема на работу; б) определяют необходимые требования о продолжительности рабо
-
чего дня и условиях труда; в) предусматривают соответствующие виды наказания или другие санк
-
ции для обеспечения эффективного осуществления настоящей статьи.
Статья Государства-участники принимают все необходимые меры, включая за
-
конодательные, административные и социальные меры, а также меры в области образования с тем, чтобы защитить детей от незаконного упо
-
требления наркотических средств и психотропных веществ, как они оп
-
ределены в соответствующих международных договорах, и не допустить использования детей в противозаконном производстве таких веществ и торговле ими.
ОТДЫх, ДОСУГ И КУЛЬТУРНая ЖИЗНЬ
Ребенок имеет право на отдых, досуг и участие в культурной и творческой жизни.
ДЕТСКИЙ ТРУД
Ребенок имеет право на защиту в случаях, когда ему поручается ра
-
бота, представляющая опасность для его здоровья, образования или развития. Государство долж
-
но устанавливать минимальный возраст для приема на работу и определять требования в отноше
-
нии условий труда.
НЕЗаКОННОЕ УПОТРЕБЛЕНИЕ НаРКОТИЧЕСКИх СРЕДСТв
Дети имеют право на защиту от незаконного употребления нарко
-
тических средств и психотропных веществ, а также от их привлече
-
ния к производству таких веществ и торговле ими.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 6
4
-
бап
Қатысушы мемлекеттер баланы нәпсіқұмарлық қанаудың және нәпсіқұмарлық азғырудың барлық түрінен қорғауға міндеттенеді. Осы мақсатта қатысушы мемлекеттер, ішінара: а) баланы кез келген нәпсіқұмарлық қатынастарға көндіруге немесе мәжбүр етуге;
ә) бала еңбегін жезөкшелік немесе басқа да заңсыз нәпсіқұмарлық тәжірибесіне қанап пайдалану мақсатына; б) бала еңбегін порнография мен порнографиялық басылымдарда қанап пайдалану мақсаттарына жол бермеу үшін ұлттық, екі жақты және көп жақты деңгейде барлық қажетті шараларды қабылдайды. 5
-
бап
Қатысушы мемлекеттер балаларды ұрлау, бала саудасына немесе ба
-
лаларды кез келген мақсатпен және кез келген түрде контрабандалау әрекеттеріне жол бермеу үшін ұлттық, екі жақты және көп жақты деңгейде шаралар қолданады.
6
-
бап
Қатысшы мемлекеттер бала әл
-
ауқаты аспектісіне залал келтіретін қанаудың басқа да барлық нысандарынан қорғайды.
7
-
бап
Қатысушы мемлекеттер: а) ешбір баланың азапталмауын, немесе оның қадір-қасиетін қорлайтындай адамшылыққа жатпайтын қатыгездік жолмен жәбірленбеуін немесе жа
-
заланбауын; 18 жасқа толмаған қылмыс жасаған адамдарға өлім жазасы да, түрмеге өмірлік қамауға алу да, босату мүмкіндігін қарастырмайтын жазалар да тағайындалмауын қамтамасыз етеді;
ә) ешбір баланың бас бостандығынан заңсыз немесе еріксіз айырма
-
луын қамтамасыз етеді. Қамауға алу, ұстау немесе түрмеге жабу заңға сәйкес жүргізіледі және соңғы шара ретінде ғана, неғұрлым тиісті қысқа мерзім ішінде қолданылуды қамтамасыз етеді;
СЕКСУаЛДЫ ҚаНаЛУ Мемлекет баланы жезөкшеліктен, порнографиядан және сексуал
-
ды қанау мен зорлаудан қорғауы тиіс.
СаТУ, КОНТРаБаНДа, ЖӘНЕ ұРЛаУ
Мемлекеттің негізгі міндеті барлық күш
-
жігерді балаларды ұрлаудан, сатудан, және оларды контрабандалаудан сақтауға жұмсау болып табылады.
ҚаНаУДЫҢ БаСҚа ТҮРЛЕРІ
Балалар өздерінің салауатты өміріне зардабын тигізетін және 2, , 4 және 5-ші баптарда қамтылмаған қанаулардың барлық түрінен қорғануға құқылы. аЗаПТаУ ЖӘНЕ БаС БОСТаНДЫҒЫНаН аЙЫРУ
Ешқандай бала зорлық
-
зомбылыққа, қатыгездікке, жазаға, заңсыз тұтқындалуға және бас бостандығынан айырылу жағдайына ұшырамауы тиіс. 18 жасқа толмаған жеткіншекке үкім кесу 7
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Статья 4 Государства-участники обязуются защищать ребенка от всех форм сексу
-
альной эксплуатации и сексуального совращения. в этих целях государс
-
тва-участники, в частности, принимают на национальном, двустороннем и многостороннем уровнях все необходимые меры для предотвращения: а) склонения или принуждения ребенка к любой незаконной сексуаль
-
ной деятельности; б) использования в целях эксплуатации детей в проституции или в дру
-
гой незаконной сексуальной практике; в) использования в целях эксплуатации детей в порнографии и порног
-
рафических материалах. Статья 5 Государства-участники принимают на национальном, двустороннем и многостороннем уровнях все необходимые меры для предотвращения похищения детей, торговли детьми или их контрабанды в любых целях и в любой форме. Статья 6 Государства-участники защищают ребенка от всех других форм эксплуа
-
тации, наносящих ущерб любому аспекту благосостояния ребенка.
Статья 7 Государства-участники обеспечивают, чтобы: а) ни один ребенок не был подвергнут пыткам или другим жестоким, бесчеловечным или унижающим достоинство видам обращения или наказания. Ни смертная казнь, ни пожизненное тюремное заключе
-
ние, не предусматривающее возможности освобождения, не назна
-
чаются за преступления, совершенные лицами моложе 18 лет; б) ни один ребенок не был лишен свободы незаконным или произволь
-
ным образом. арест, задержание или тюремное заключение ребен
-
ка осуществляются согласно закону и используются лишь в качестве крайней меры и в течение как можно более короткого соответствую
-
щего периода времени; СЕКСУаЛЬНая ЭКСПЛУаТацИя
Государство должно защищать ребенка от сексуальной эксплу
-
атации и совращения, включая проституцию и порнографию.
ТОРГОвЛя, КОНТРаБаНДа И ПОхИЩЕНИЕ
Обязанность государства состо
-
ит в том, чтобы прилагать все усилия для предотвращения по
-
хищения детей, торговли детьми и их контрабанды.
ДРУГИЕ ФО
Р
МЫ ЭКСПЛУаТацИИ
Дети имеют право на защиту от всех форм эксплуатации, нано
-
сящих ущерб любым аспектам их благосостояния, не охваченным в статьях 2, , 4 и 5.
ПЫТКИ И ЛИШЕНИЕ СвОБОДЫ
Ни один ребенок не должен быть подвергнут пыткам, жестокому обращению и наказанию, не
-
законному аресту или лишению свободы. Смертная казнь и пожизненное заключение без возможности освобождения запрещены при наказании лиц БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 8
б) бас бостандығынан айырылған әр бала өз жасындағылардан талап етулері ескеріле отырып, өз жеке басының ажырамас қадір-қасиеті ретінде адамгершілікті көзқарасты және құрметтеуді пайдаланады. Соның ішінде, бас бостандығынан айырылған бала ересектерден бөлек ұсталуға тиіс, алайда, ішінара оның ең қажетті мүддесі ескеріліп, сеп
-
тігін тигізер деген ниетпен ғана ересектермен бірге ұсталуы мүмкін, сондай-ақ ерекше жағдай туындамаса өз отбасымен хат жазысу және жүздесу арқылы байланыс орнатуға құқығын қамтамасыз етеді;
в) бас бостандығынан айырылған баланың еш кідіріссіз құқықтық және басқа да тиісті көмекке қол жеткізуге, сондай-ақ сот немесе басқа да құзыретті, тәуелсіз және әділетті органдар алдында өз бас бостандығынан айырылу заңдығына дауласуға құқығын және де олар осындай кез келген іс жүргізу әрекеттерге қатысты шешімін кейінге қалдырмай қабылдауларын талап ету құқығын қамтамасыз етеді.
8
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер қарулы қақтығыс кезінде қолданылатын балаларға қатысты халықаралық гуманитарлық құқық нормаларын құрметтеп, олардың сақталуын қамтамасыз етуге міндеттенеді. 2. Қатысушы мемлекеттер жасы 15-ке толмаған балалардың соғыс қимылдарына тікелей қатыспауын қамтамасыз ету үшін қолдан кел
-
ген шаралардың бәрін қабылдайды.
. Қатысушы мемлекеттер жасы 15-ке толмаған кез келген баланы өзінің қарулы күштер құрамына шақырмау негіздерін ұстанады. Жасы 15-ке толған, бірақ әлі 18-ге толмаған балаларды әскерге тарту кезін
-
де, қатысушы мемлекеттер олардын ішінен көбіне ересектеулерін алуға тырысады. 4. Қатысушы мемлекеттер қарулы қақтығыс кезінде бұқара халыққа қорғау көрсетуге байланысты халықаралық гуманитарлық құқық бойынша өз міндеттемелеріне орай, қарулы қақтығысқа ұшыраған ба
-
лаларды қорғау мақсатында оларға қамқорлық пен күтім көрсетудін барлық қажетті шараларын қабылдайды. 9
-
бап
Қатысушы мемлекеттер кез келген кемсітудің, қиянат көрсету мен қанаудың, азаптаудың немесе қадір
-
қасиетті қорлайтындай адамшылыққа жатпайтын қатыгездік жолмен жәбірлеудің немесе жазалаудың, сондай
-
ақ қарулы қақтығыстың құрбаны болған баланың жан
-
тәні мен психоло
-
барысында өлім жазасы мен еркіндікке шығу құқығынан толық айырған өмірлік бас бостандығынан айыру жазасын қолдануға тыйым салынған. Бас бостандығынан айырылған кез келген бала ересектерден айыру оның мүддесіне қарама
-
қайшы келмеген жағдайда ғана олардан бөлек ұсталуы тиіс. Қамауға алынған бала құқықтық және басқалай көмек алуға және өзінің жан ұясымен байланыс жасап тұруға құқылы.
ҚаРУЛЫ ҚаҚТЫҒЫСТаР
Қатысушы мемлекеттер 15 жасқа дейінгі кез келген баланың әскери әрекеттерге қатыспауы үшін мүмкін болған шаралардың барлығын қолдануы тиіс. 15 жасқа толмаған кез келген бала қарулы күштер қатарына қызметке шақырылмауы керек. Мемлекет, халықаралық құқықтың тиісті қағидаларына сәйкес, балаларды қамқорлыққа алуды және әскери қақтығыстардан зардап шеккен балаларды қорғауға алуды қамтамасыз етуі тиіс. ҚаЙТа ҚаЛПЫНа КЕЛТІРУ ЖОЛЫНДаҒЫ КҮТІМ
Мемлекет әскери қақтығыстардың, қинаудың, елемеудің, ұрып соғудың, немесе қанаудың құрбаны болған 9
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
в) каждый лишенный свободы ребенок пользовался гуманным обраще
-
нием и уважением неотъемлемого достоинства его личности с учетом потребностей лиц его возраста. в частности, каждый лишенный сво
-
боды ребенок должен быть отделен от взрослых, если только не счи
-
тается, что в наилучших интересах ребенка этого делать не следует, и иметь право поддерживать связь со своей семьей путем переписки и свиданий, за исключением особых обстоятельств; г) каждый лишенный свободы ребенок имел право на незамедлитель
-
ный доступ к правовой и другой соответствующей помощи, а также право оспаривать законность лишения его свободы перед судом или другим компетентным, независимым и беспристрастным органом и право на безотлагательное принятие ими решения в отношении лю
-
бого такого процессуального действия.
Статья 8 1. Государства-участники обязуются уважать нормы международного гу
-
манитарного права, применимые к ним в случае вооруженных конфлик
-
тов и имеющие отношение к детям, и обеспечивать их соблюдение. 2. Государства-участники принимают все возможные меры для обеспе
-
чения того, чтобы лица, не достигшие 15-летнего возраста, не прини
-
мали прямого участия в военных действиях. . Государства-участники воздерживаются от призыва любого лица, не достигшего 15-летнего возраста, на службу в свои вооруженные силы. При вербовке из числа лиц, достигших 15-летнего возраста, но которым еще не исполнилось 18 лет, государства-участники стремят
-
ся отдавать предпочтение лицам более старшего возраста. 4. Согласно своим обязательствам по международному гуманитарному праву, связанным с защитой гражданского населения во время во
-
оруженных конфликтов, государства-участники обязуются принимать все возможные меры с целью обеспечения защиты затрагиваемых вооруженным конфликтом детей и ухода за ними. Статья 9 Государства-участники принимают все необходимые меры для того, что
-
бы содействовать физическому и психологическому восстановлению и социальной реинтеграции ребенка, являющегося жертвой: любых видов пренебрежения, эксплуатации или злоупотребления, пыток или любых в возрасте до 18 лет. Любой ребенок, лишенный свободы, должен быть отделен от взрослых за исключением случаев, когда считается, что такое отделение противоречит его наилучшим ин
-
тересам. Задержанный ребенок имеет право на правовую и дру
-
гую помощь, а также на контакты со своей семьей.
вООРУЖЕННЫЕ КОНФЛИКТЫ
Государства-участники должны применять все возможные меры для обеспечения того, чтобы дети, не достигшие 15-летноего возрас
-
та, не принимали прямого участия в военных действиях. Ни один ребенок в возрасте до 15 лет не должен призываться на службу в вооруженных силах. Государства должны обеспечить заботу о детях и защиту детей, пострадавших от вооруженных конфликтов, соглас
-
но соответствующим положениям международного права.
вОССТаНОвИТЕЛЬНЫЙ УхОД
Государство обязано обеспечить ребенка-жертву вооруженного конфликта, пыток, пренебре
-
жения, плохого обращения или БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 40
гиясын сауықтыруға, оның әлеуметтік реинтеграциялануына септігін тигі
-
зетін қажетті шаралардың бәрін қолданады. Мұндай сауықтыру мен ре
-
интеграция баланың денсаулығын, өзіне деген құрметті, қадір
-
қасиетін қамтамасыз ететін жағдайда жүзеге асырылуға тиіс.
40
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер қылмыстық заңды бұзды деп саналған, заңды бұзғанына кінәлі деп айыпталған немесе танылған әрбір баланың жас шамасы, оның реинтеграциялануға және қоғамда пайдалы рөл атқаруға ниеті ескеріліп, жеке басының қадір-қасиеттілігі мен маңыздылығына сенім тудыратын, басқа адамдардың құқықтары мен негізгі бостандықтарына деген құрметті арттыратын қатынасқа құқығы бар екендігін мойындайды.
2. Осы мақсатта және тиісті халықаралық құжаттардың ережелерін назарға ала отырып, қатысушы мемлекеттер, ішінара:
а) жасаған іс
-
әрекет немесе әрекетсіздіктің негізінде, егер оларға қылмыс жасалған кезде ұлттық немесе халықаралық құқық бойын
-
ша тыйым салынбаған болса, онда ешбір баланың қылмыстық заңды бұзды деп саналмауын, заңды бұзғанына кінәлі деп айып
-
талмауын немесе танылмауын қамтамасыз етеді;
ә) қылмыстық заңды бұзды деп саналған немесе заңды бұзғанына кінәлі деп айыпталған әрбір балаға кем дегенде төмендегідей кепілдіктер берілуін қамтамасыз етеді:
i) кінәсі заң бойынша дәлелденгенге дейін кінәсіздік презумпциясы;
ii) оған қарсы тағылған айып жөнінде жедел түрде және тікелей өзі немесе қажет болған жағдайда ата-аналары не болмаса заңды қамқоршылары арқылы хабардар болуына және өзін қорғау жұмыстарына дайындық жүргізіп, оларды жүзеге асыру үшін құқықтық және басқа да қажет көмекке ие болуы;
iii) қаралып жатқан мәселе бойынша құзыретті, тәуелсіз және әділ орган немесе сот органы, заңға сәйкес қорғаушының неме
-
се басқа тиісті адамның, егер бұл баланың жағдайы мен жас мөлшері ескеріліп, баланың қажетті мүддесімен қарама-қайшы келмейтін болса, ата-анасы немесе заңды қамқоршыларының қатысуымен өткен тыңдау кезінде кідіртпей шешім қабылдауы; iv) куәгерлік жауаптар беруге немесе өзін-өзі кінәлі деп мойындауға мәжбүр етілмеу бостандығын; айыптаушы куәгердің берген жа
-
уаптарымен жеке өзі немесе басқа адамдардын көмегімен зер
-
баланың денсаулығын қайта қалпына келтіру және оның әлеуметтік реинтеграциялануы үшін оны қажетті емдік шаралар
-
мен қамтамасыз етуі керек.
КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМаҒаН ЗаҢБұЗУШЫЛаРҒа ҚаТЫСТЫ СОТ ҮКІМІН ҚОЛДаНУ
Заң бұзған бала өзінің ар
-
намысын, тұлғалығын оятатын және оны дамытатын лайықты ілтипат алуға құқылы. Ол, баланың жасын ескере отырып, оның әлеуметтік қайта қалыптасуына бағытталуы тиіс. Бала соттағы қорғау процесі барысында негізгі кепілдіктерге қол жеткізуге, құқықтық және басқалай көмек алуға құқылы. Мүмкіндігінше сот әрекеті мен түрмеден бойды аулақ ұстаған жөн.
41
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов об
-
ращения, наказания или вооруженных конфликтов. Такое восстановле
-
ние и реинтеграция должны осуществляться в условиях, обеспечиваю
-
щих здоровье, самоуважение и достоинство ребенка. Статья 40 1. Государства-участники признают право каждого ребенка, который, как считается, нарушил уголовное законодательство, обвиняется или при
-
знается виновным в его нарушении, на такое обращение, которое спо
-
собствует развитию у ребенка чувства достоинства и значимости, укреп
-
ляет в нем уважение к правам человека и основным свободам других и при котором учитывается возраст ребенка и желательность содействия его реинтеграции и выполнению им полезной роли в обществе. 2. в этих целях и принимая во внимание соответствующие положения международных документов, государства-участники, в частности, обеспечивают, чтобы: а) ни один ребенок не считался нарушившим уголовное законодатель
-
ство, не обвинялся и не признавался виновным в его нарушении по причине действия или бездействия, которые не были запрещены на
-
циональным или международным правом во время их совершения; b) каждый ребенок, который, как считается, нарушил уголовное зако
-
нодательство или обвиняется в его нарушении, имел по меньшей мере следующие гарантии: i) презумпция невиновности, пока его вина не будет доказана со
-
гласно закону; ii) незамедлительное и непосредственное информирование его об обвинениях против него и, в случае необходимости, через его родителей или законных опекунов и получение правовой и другой необходимой помощи при подготовке и осуществлении своей защиты; iii) безотлагательное принятие решения по рассматриваемому вопросу компетентным, независимым и беспристрастным ор
-
ганом или судебным органом в ходе справедливого слушания в соответствии с законом в присутствии адвоката или другого со
-
ответствующего лица, и, если это не считается противоречащим наилучшим интересам ребенка, в частности, с учетом его воз
-
раста или положения его родителей или законных опекунов; iv) свобода от принуждения к даче свидетельских показаний или при
-
эксплуатации необходимым лечением с целью обеспечения выздоровления и социальной реинтеграции. ОТПРавЛЕНИЕ ПРавОСУДИя в ОТНОШЕНИИ НЕСОвЕРШЕННОЛЕТНИх ПРавОНаРУШИТЕЛЕЙ
Ребенок, нарушивший закон, имеет права на такое обращение, которое способствует развитию у него чувства собственного досто
-
инства и значимости, принимает во внимание его возраст и на
-
целено на его социальную реин
-
теграцию. Ребенок имеет право на основные гарантии, а также правовую и другую помощь при защите. Следует по возможности избегать судебного разбиратель
-
ства и содержания в местах лише
-
ния свободы.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 42
делеуі, қорғау куәгерлерінің тең дәрежеде қатысуы қамтамасыз етіліп, олар берген жауаптарды зерделеуі; v) егер бала қылмыстық заңды бұзды деп саналған болса, осыған орай қабылданған тиісті шешім мен қолданған кез келген шара
-
ларды, заң бойынша бір саты жоғары тұрған құзыретті, тәуелсіз және әділ сот органының қайта қарауы;
vi) егер бала, сот жұмысын атқаруда пайдаланылатын тілді түсінбесе немесе сол тілде сөйлей алмаса тілмаштың көмегін ақысыз пайдалануы;
vii) сотта істі қараудың қай сатысында болса да оның жеке басының өміріне құрметпен қарау.
. Қатысушы мемлекеттер қылмыстық заңды бұзды деп саналған немесе қылмыстық заңды бұзғанына кінәлі деп айыпталған немесе танылған балаларға тікелей қатысы бар заңдар мен рәсімдердің белгіленуіне, органдар мен мекемелердің құрылуына жәрдем көрсетуге тырысады, соның ішінде: а) балалардың ең төменгі, қылмыстық заңды бұзуға қабілетсіз деп саналатын жас мөлшері белгіленуі;
ә) қажет болған және қалаған жағдайда, мұндай балалар жөнінде істі соттың қарауына жібермей, адам құқықтары мен құқықтық кепіл
-
діктерді шартты түрде толық сақтай отырып, осындай балалардың өтініштері бойынша шаралар қолданылуы.
4. Балаға белгілі мекемелерде көрсетілетін күтімді ауыстыратын, әл
-
ауқатына жағдайы мен жасаған қылмысына сәйкес қарауды қамтамасыз ету –
әр түрлі жұмыс жүргізіліп, шаралар қолданылуын, мысалы, күтім мен қамқорлық көрсету, қадағалау жүргізу жөнінде ережелердің, кеңес беру қызметінің болуын, сынау мерзімі тағайындалуын, тәрбиелеу жұмыстарының оқыту және кәсіби дайындық беру бағдарламаларының болуын қажет етеді.
41
-
бап
Осы Конвенциядағы ешнәрсе бала құқықтарының жүзеге асырылуына зор үлес қосатын кез келген ережелерді қозғамайды және олар:
а) қатысушы мемлекеттердің заңының; немесе
ә) осы мемлекетке қатысты атқарылып жатқан халықаралық құқық нормаларының құрамында бола алады.
ЕҢ ЖОҒаРҒЫ НОРМаЛаРДЫ ҚОЛДаНУ
Егер бала құқығына қатысты нормалар, тиісті ұлттық және халықаралық заңдардағы Кон
-
венция бекіткен нормалар
-
дан жоғары болса, онда бұл жағдайда ең жоғарғы нормалар қолданылады.
4
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
знанию вины; изучение показаний свидетелей обвинения либо самостоятельно, либо при помощи других лиц и обеспечение рав
-
ноправного участия свидетелей защиты и изучения их показаний; v) если считается, что ребенок нарушил уголовное законодательс
-
тво, повторное рассмотрение вышестоящим компетентным, не
-
зависимым и беспристрастным органом или судебным органом согласно закону соответствующего решения и любых принятых в этой связи мер; vi) бесплатная помощь переводчика, если ребенок не понимает используемого языка или не говорит на нем; vii) полное уважение его личной жизни на всех стадиях разбирательства.
. Государства-участники стремятся содействовать установлению зако
-
нов, процедур, органов и учреждений, имеющих непосредственное отношение к детям, которые, как считается, нарушили уголовное за
-
конодательство, обвиняются или признаются виновными в его нару
-
шении, и в частности: а) установлению минимального возраста, ниже которого дети счита
-
ются неспособными нарушить уголовное законодательство; б) в случае необходимости и желательности, принятию мер по обра
-
щению с такими детьми без использования судебного разбира
-
тельства при условии полного соблюдения прав человека и право
-
вых гарантий.
4. Необходимо наличие таких различных мероприятий, как уход, положение об опеке и надзоре, консультативные услуги, назначение испытательного срока, воспитание, программы обучения и профессиональной подготов
-
ки и другие формы ухода, заменяющие уход в учреждениях, с целью обес
-
печения такого обращения с ребенком, которое соответствовало бы его благосостоянию, а также его положению и характеру преступления.
Статья 41 Ничто в настоящей Конвенции не затрагивает любых положений, кото
-
рые в большей степени способствуют осуществлению прав ребенка и могут содержаться: а) в законе государства-участника; или б) в нормах международного права, действующих в отношении данного государства.
ПРИМЕНЕНИЕ НаИвЫСШИх НОРМ
в тех случаях, когда нормы, свя
-
занные с правами ребенка, в соответствующих национальных и международных законах выше норм, установленных в настоя
-
щей Конвенции, применяются наивысшие нормы.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 44
БұЛЖЫТПаЙ ОРЫНДаУ ЖӘНЕ КҮШІНЕ ЕНУ 42
-
54
-
баптардың негізгі мазмұны мынадай:
(i) Мемлекет осы Конвенцияда қамтылған құқықтармен ере
-
сектерді де балаларды да кеңінен таныстыруға міндетті.
(ii) Осы Конвенцияға қатысушы мемлекеттердің баяндама
-
ларын талқылау мақсатында құрамында он эксперт бар бала құқығы жөніндегі Комитет құру. Мемлекеттер өз ба
-
янда
-
масын осы Комитетке Конвенцияны қабылдағаннан кейін, яғни ратификациялаған-
нан кейін екі жылдан соң, кейін, әр бес жыл сайын тап
-
сырып тұруы керек. ал жалпы Конвенция, оны жиырма мем
-
лекет ратификациялаған-нан кейін күшіне енеді, демек Комитет өз кезегінде осы жи
-
ырма мемлекет Конвенцияны ратификациялаған-нан кейін құрылады деген сөз. (iii) Қатысушы мемлекеттер өз баяндамаларымен қоғамды кеңінен таныстыруы керек. (iv) Комитет, бала құқығына қатысты нақты мәселелер бойынша арнайы зерттеу
-
лер жүргізуді ұсынуы және оның нәтижелерін оған ІІ БӨЛІМ
42
-
бап
Қатысушы мемлекеттер тиісті және пәрменді құралдарды пайдалана оты
-
рып, Конвенцияның қағидаттары мен ережелері жөнінде ересектерді, сондай
-
ақ балаларды да, кеңінен таныстырып, хабардар етіп отыруға міндеттенеді.
4
-
бап
1. Осы қабылданған Конвенцияға сәйкес қатысушы мемлекеттердің мін
-
деттемелерін орындаудағы қол жеткен жетістіктерін қарау мақсатында Бала құқықтары жөніндегі комитет құрылып, ол төмендегі көзделетін функцияларды орындайды. 2. Комитет жоғары адамгершілік қасиеттерімен және осы Конвенция қамтитын саладағы біліктілігімен жұртқа танылған он сарапшыдан тұрады. Комитет мүшелерін қатысушы мемлекеттер өз азаматтары қатарынан сайлайды және жекелей түрде қатысады, сонымен қатар географиялық әділ бөлінуіне, сондай
-
ақ басты құқықтық жүйелерге көңіл бөлінеді.
. Комитет мүшелері қатысушы мемлекеттер ұсынған адамдар тізіміне ен
-
гізілгендер қатарынан жасырын дауыспен сайланады. Әрбір қатысушы мемлекет өз азаматтары қатарынан бір адамды ұсына алады.
4. Комитеттің алғашқы сайлауы осы Конвенция күшіне ену күнінен алты айдан кешіктірмей өткізіледі, бұдан сон
-
екі жылда бір рет өтеді. Тіпті болмағанда, Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысы әрбір сай
-
лау күнінен төрт ай бұрын қатысушы мемлекеттерге екі ай ішінде өз кандидатураларын ұсыну жөнінде хат жолдайды. Бұдан соң Бас хатшы қатысушы мемлекеттерді көрсете отырып, олардың ұсынған адамдарын алфавиттік тәртіппен тізімдей отырып, бұл тізімді осы Конвенцияның қатысушы мемлекеттеріне тапсырады. 5. Сайлау Біріккен ұлттар ұйымының Орталық мекемелерінде Бас хатшының шақыруымен болатын қатысушы мемлекеттердің отырыста
-
рында жүргізіледі. Қатысушы мемлекеттердің үштен екісінің қатысуы кворум болып саналатын осындай отырыстарда, ең көп дауыс алған және қатысып отырғандар санының абсолюттік көпшілік дауысын 45
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
ЧАСТЬ II
Статья 42 Государства-участники обязуются, используя надлежащие и действенные средства, широко информировать о принципах и положениях Конвенции как взрослых, так и детей.
Статья 4 1. в целях рассмотрения прогресса, достигнутого государствами-участ
-
никами в выполнении обязательств, принятых в соответствии с на
-
стоящей Конвенцией, учреждается Комитет по правам ребенка, кото
-
рый выполняет функции, предусматриваемые ниже. 2. Комитет состоит из десяти экспертов, обладающих высокими нравс
-
твенными качествами и признанной компетентностью в области, охватываемой настоящей Конвенцией. Члены Комитета избираются государствами-участниками из числа своих граждан и выступают в личном качестве, причем уделяется внимание справедливому геогра
-
фическому распределению, а также главным правовым системам. . Члены Комитета избираются тайным голосованием из числа внесен
-
ных в список лиц, выдвинутых государствами-участниками. Каждое государство-участник может выдвинуть одно лицо из числа своих граждан. 4. Первоначальные выборы в Комитет проводятся не позднее, чем че
-
рез шесть месяцев со дня вступления в силу настоящей Конвенции, а впоследствии - один раз в два года. По крайней мере за четыре ме
-
сяца до дня каждых выборов Генеральный секретарь Организации Объединенных Наций обращается к государствам-участникам с пись
-
мом, предлагая им представить свои кандидатуры в течение двух ме
-
сяцев. Затем Генеральный секретарь составляет в алфавитном по
-
рядке список всех выдвинутых таким образом лиц с указанием госу
-
дарств-участников, которые выдвинули этих лиц, и представляет этот список государствам-участникам настоящей Конвенции. 5. выборы проводятся на совещаниях государств-участников, со
-
зываемых Генеральным секретарем в центральных учреждениях СОБЛЮДЕНИЕ И вСТУПЛЕНИЕ в СИЛУ
Основными положениями статей 42-54 являются следующие:
(i) Государство обязано широко ознакомить как взрослых, так и детей с правами, содержащи
-
мися в настоящей Конвенции. (ii) Создание Комитета по пра
-
вам ребенка в составе десяти экспертов для рассмотрения докладов государств-участ
-
ников настоящей Конвенции, которые они должны пред
-
ставить через два года после ратификации, а затем каждые пять лет. Конвенция вступает в силу, а Комитет, соответс
-
твенно, учреждается после того, как двадцать государств ратифицируют Конвенцию. (iii) Государства-участники должны широко знакомить общественность со своими докладами. (iv) Комитет может предложить проведение специальных ис
-
следований по конкретным вопросам, связанным с права
-
ми ребенка, и может довести их результаты до каждого заинтересованного государс
-
тва-участника и Генеральной ассамблеи Организации Объединенных Наций. БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 46
қызығушылық білдірген әрбір қатысушы мемлекет
-
тер мен Біріккен ұлттар ұйымының Бас ассамблея
-
сына жеткізуі мүмкін.
(v) Конвенцияның ойдағыдай жүзеге асырылуына септігін тигізу және халықаралық ынтымақтастықты қолдау мақсатында Бұұ
-
ның мына сияқты арнайы мекеме
-
лері - халықаралық еңбек ұжымы (МОТ), халықаралық денсаулық сақтау ұйымы (вОЗ), Білім, ғылым және мәдениет мәселесі жөніндегі Біріккен ұлттар ұйымы (ЮНЕСКО) және ЮНИСЕФ, Комитет мәжілісіне қатысуға мүмкіндіктері бар. Олар «құзырлы» деп танылған кез келген басқа ұйымдармен, сондай
-ақ Бұұ жанында өзінің ақыл
-
кеңестік мәртебесі бар үкіметтік емес ұйымдармен (НПО) және олардың Бұұ
-
ның босқындар жөніндегі Бас комиссары Басқармасы сияқты органдарымен қосыла отырып Комитетке қажетті мәліметтерді ұсынуы және өз кезегінде Комитеттен Конвенцияның тиімді орында
-
луына қатысты арнайы сұрау алуы мүмкін. және дауыс беруге қатыстырылған қатысушы мемлекеттер өкілдері санының басым көпшілік дауысын алған кандидат, Комитет құрамына сайланған болып табылады. 6. Комитет мүшелері төртжылдық мерзімге сайланады. Кандидатуралары екінші рет қайта ұсынылған жағдайда, олардың қайта сайлануға құқығы бар. Бірінші сайлауда сайланған бес мүшенің өкілеттік мерзімі екі жылдық кезеңнің аяғында аяқталады; осы бес мүшенің аты
-
жөнін бірінші сайлаудан кейін, дереу жеребе арқылы отырыстың Төрағасы анықтайды.
7. Комитеттің қайсыбір мүшесі қайтыс болған немесе жұмысты тастап демалысқа шыққан жағдайда, я болмаса ер немсе әйел адам қандай да бір өзге себеппен Комитет мүшесінің міндеттерін одан әрі орындай алмайтын болса, оны ұсынған қатысушы мемлекет қалған мерзімге Комитет құптаған жағдайында, өз азаматтарының ішінен, басқа са
-
рапшыны тағайындайды.
8. Комитет өзінің меншікті рәсім ережелерін белгілейді.
9. Комитет өзінің лауазымды тұлғаларын екі жылдық мерзімге сайлайды.
10. Комитет сессиялары, әдетінше, Біріккен ұлттар ұйымының Орталық мекемелерінде, немесе Комитет белгілеген басқа ыңғайлы жерде өтеді. Әдетінше Комитет сессияларын жыл сайын өткізеді. Комитет сессиясының ұзақтығы анықталады және ол қажет деп табылған жағдайда Конвенцияға қатысушы мемлекеттердің кеңесінде Бас ассамблея құп көрсе қайта қаралады.
11. Комитет өз жұмысын осы Конвенцияға сәйкес тиімді түрде жүзеге асыруы үшін Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысы қажетті персо
-
нал бөліп, материалдық қаражат беріп отырады. 12. Осы Конвенцияға сай тағайындалған Комитет мүшелері, Біріккен ұлттар ұйымының Бас ассамблеясы белгілеген ретпен және шарт бойынша, Біріккен ұлттар ұйымының қорынын берілетін, Бас ассамблея бекіткен сыйақы алады.
47
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Организации Объединенных Наций. На этих совещаниях, на которых две трети государств-участников составляют кворум, избранными в со
-
став Комитета являются те кандидаты, которые получили наибольшее число голосов и абсолютное большинство голосов присутствующих и участвующих в голосовании представителей государств-участников. 6. Члены Комитета избираются на четырехлетний срок. Они имеют право быть переизбранными в случае повторного выдвижения их кандидатур. Срок полномочий пяти членов, избираемых на первых выборах, истекает в конце двухлетнего периода; немедленно после первых выборов имена этих пяти членов определяются по жребию Председателем совещания. 7. в случае смерти или выхода в отставку какого-либо члена Комитета, или если он или она по какой-либо иной причине не может более исполнять обязанности члена Комитета, государство-участник, вы
-
двинувшее данного члена Комитета, назначает другого эксперта из числа своих граждан на оставшийся срок при условии одобрения Комитетом. 8. Комитет устанавливает свои собственные правила процедуры. 9. Комитет избирает своих должностных лиц на двухлетний срок. 10. Сессии Комитета, как правило, проводятся в центральных учреж
-
дениях Организации Объединенных Наций или в любом ином подхо
-
дящем месте, определенном Комитетом. Комитет, как правило, про
-
водит свои сессии ежегодно. Продолжительность сессии Комитета определяется и при необходимости пересматривается на совещании государств-участников настоящей Конвенции при условии одобрения Генеральной ассамблеей. 11. Генеральный секретарь Организации Объединенных Наций предо
-
ставляет необходимый персонал и материальные средства для эф
-
фективного осуществления Комитетом своих функций в соответствии с настоящей Конвенцией. 12. Члены Комитета, учрежденного в соответствии с настоящей Конвенцией, получают утверждаемое Генеральной ассамблеей вознаграждение из средств Организации Объединенных Наций в порядке и на условиях, ус
-
танавливаемых Генеральной ассамблеей.
(v) С целью «способствовать эффективному осуществле
-
нию Конвенции и поощрять международное сотрудничес
-
тво» специализированные учреждения ООН - такие, как Международная организа
-
ция труда (МОТ), всемирная организация здравоохра
-
нения (вОЗ), Организация Объединенных Наций по вопросам образования, на
-
уки и культуры (ЮНЕСКО) - и ЮНИСЕФ будут иметь возмож
-
ность присутствовать на засе
-
даниях Комитета. Совместно с любыми другими органами, признанными «компетентны
-
ми», включая неправительс
-
твенные организации (НПО), имеющие консультативный статус при ООН, и такими ее органами, как Управление верховного комиссара ООН по делам беженцев (УвКДБ), они могут представлять соот
-
ветствующую информацию Комитету и получать запросы относительно оптимального выполнения Конвенции.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 48
44
-
бап
1. Қатысушы мемлекеттер Конвенцияда танылған құқықтардың бекітілуін қалыптастыру бойынша қадағаланған шаралары және осы құқықтарды жүзеге асыру барысында қол жеткізген прогресс туралы баяндамала
-
рын Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысы арқылы Комитетке:
а) тиісті қатысушы мемлекет үшін осы Конвенция күшіне енгеннен кейін екі жыл бойы;
ә) бұдан кейінгі уақытта, әр бес жыл сайын тапсырып отыруға міндеттенеді.
2. Осы бапқа сәйкес тапсырылатын баяндамаларда осы Конвенция бойынша міндеттерін орындау дәрежесіне ықпал ететін, әрине егер де олар бар болса, факторлар мен қиындықтар сөз етіледі. Сондай
-
ақ ба
-
яндамаларда Комитет сол елде Конвенцияның іске асып жатқандығын толығымен түсіндіруді қамтамасыз ететін жеткілікті ақпарат болуы тиіс.
. Жан
-
жақты ең алғашқы баяндамасын Комитетке тапсырған қатысушы мемлекетке осы баптың 1«
ә»
тармағы бойынша кейін тапсыратын ба
-
яндамаларында, ертерек сөз болған негізгі ақпаратты қайталаудың қажеті жоқ.
4. Комитет қатысушы мемлекеттерден осы Конвенцияның жүзеге асуы
-
на қатысты қосымша ақпаратты сұрата алады. 5. Комитеттің қызметі туралы баяндамалар екі жылда бір Экономикалық және Әлеуметтік Кеңес арқылы Бас ассамблеяға тапсырылады. 6. Қатысушы мемлекеттер өз елдерінде баяндамаларының кеңінен жа
-
риялы болуын қамтамасыз етеді.
45
-
бап
Конвенцияның тиімді түрде жүзеге асуына жәрдем етіп және осы Конвенция қамтитын саладағы халықаралық ынтымақтастықты көтермелеу мақсатында:
а) мамандандырылған мекемелер, Біріккен ұлттар ұйымының Балалар қоры мен Біріккен ұлттар ұйымының басқа ұйымдары - өз өкілеттілігінің аясына кіретін, осы Конвенцияның ережелерін жүзеге асыру мәселесі қаралғанда оған қатысып отыруға хақысы бар. Комитет өзінің тиісті өкілеттілігі аясындағы салаларда ғана Конвенцияның жүзеге асуына қатысты сарапшылардың қорытындысын өзі дұрыс деп 49
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Статья 44 1. Государства-участники обязуются представлять Комитету через Генерального секретаря Организации Объединенных Наций доклады о принятых ими мерах по закреплению признанных в Конвенции прав и о прогрессе, достигнутом в осуществлении этих прав: а) в течение двух лет после вступления Конвенции в силу для соот
-
ветствующего государства-участника; б) впоследствии через каждые пять лет.
2. в докладах, представляемых в соответствии с настоящей статьей, указываются факторы и затруднения, если таковые имеются, влияю
-
щие на степень выполнения обязательств по настоящей Конвенции. Доклады также содержат достаточную информацию, с тем чтобы обеспечить Комитету полное понимание действия Конвенции в дан
-
ной стране. . Государству-участнику, представившему Комитету всесторонний пер
-
воначальный доклад, нет необходимости повторять в последующих докладах, представляемых в соответствии с пунктом 1 «б» настоящей статьи, ранее изложенную основную информацию. 4. Комитет может запрашивать у государств-участников дополнительную информацию, касающуюся осуществления настоящей Конвенции. 5. Доклады о деятельности Комитета один раз в два года представля
-
ются Генеральной ассамблее через посредство Экономического и Социального Совета. 6. Государства-участники обеспечивают широкую гласность своих до
-
кладов в своих собственных странах. Статья 45 С целью способствовать эффективному осуществлению Конвенции и по
-
ощрять международное сотрудничество в области, охватываемой насто
-
ящей Конвенцией: a) специализированные учреждения, Детский фонд Организации Объединенных Наций и другие органы Организации Объединенных Наций вправе быть представленными при рассмотрении вопро
-
сов об осуществлении таких положений настоящей Конвенции, ко
-
торые входят в сферу их полномочий. Комитет может предложить БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 50
тапқан жағдайда, мамандандырылған мекемелерге, Біріккен ұлттар ұйымының Балалар қоры мен басқа да құзыретті ұйымдарға бере алады. Комитет, мамандандырылған мекемелерге, Біріккен ұлттар ұйымының Балалар қоры мен басқа да Бұұ ұйымдарын өзінің қызмет аясына кіретін салаларда Конвенцияның жүзеге асуы жайлы баянда
-
маларды бере алады;
ә) Комитет, өзі дұрыс деп тапқан жағдайда, техникалық кеңес немесе көмек немесе осындай көмекке мұқтаждық бары көрсетілген, сондай-
ақ осы сияқты өтініштер мен нұсқауларға қатысты Комитеттің ескерт
-
пелері мен ұсыныстары бар болса сол ескертпелері мен ұсыныстары енген қатысушы мемлекеттердің баяндамаларын мамандандырылған мекемелерге, Біріккен ұлттар ұйымының Балалар қоры мен басқа да құзыретті ұйымдарға жібереді.
б) Комитет, Бас ассамблеяға, бала құқықтарына қатысты жеке мәселелер бойынша зерттеу жұмыстарын өзінің атынан Бас хатшының жүргізуін сұрап ұсыныс жасай алады.
в) Комитет, осы Конвенцияның 44 және 45
-
баптарына сай алынатын ақпараттарға негізделген жалпы түрдегі ұсыныстар мен сипаттама
-
лар бере алады. Осы сияқты жалпы түрдегі ұсыныстар мен сипатта
-
малар кез келген мүдделі қатысушы мемлекетке жіберіліп, егер бар бола қалған жағдайда қатысушы мемлекеттердің ескертпелерін оған қоса Бас ассамблеяға хабарлайды.
51
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
специализированным учреждениям, Детскому фонду Организации Объединенных Наций и другим компетентным органам, когда он счи
-
тает это целесообразным, представить заключение экспертов отно
-
сительно осуществления Конвенции в тех областях, которые входят в сферу их соответствующих полномочий. Комитет может предложить специализированным учреждениям, Детскому фонду Организации Объединенных Наций и другим органам Организации Объединенных Наций представить доклады об осуществлении Конвенции в областях, входящих в сферу их деятельности; б) Комитет препровождает, когда он считает это целесообразным, в специализированные учреждения, Детский фонд Организации Объединенных Наций и другие компетентные органы любые доклады государств-участников, в которых содержится просьба о технической консультации или помощи или указывается на потребность в этом, а также замечания и предложения Комитета, если таковые имеются, относительно таких просьб или указаний; в) Комитет может рекомендовать Генеральной ассамблее предложить Генеральному секретарю провести от ее имени исследования по от
-
дельным вопросам, касающимся прав ребенка; г) Комитет может вносить предложения и рекомендации общего харак
-
тера, основанные на информации, получаемой в соответствии со ста
-
тьями 44 и 45 настоящей Конвенции. Такие предложения и рекоменда
-
ции общего характера препровождаются любому заинтересованному государству-участнику и сообщаются Генеральной ассамблее наряду с замечаниями государств-участников, если таковые имеются. БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 52
ІІІ БӨЛІМ
46
-
бап
Осы Конвенция барлық мемлекеттердің қол қою үшін ашық. 47
-
бап
Осы Конвенция ратификациялауға жатады. Ратификациялық грамоталар Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысына сақталуға тапсырылады.
48
-
бап
Осы Конвенция кез келген мемлекеттің оған қосылуы үшін ашық. Қосылу туралы құжаттар Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысына сақталуға тапсырылады.
49
-
бап
1. Осы Конвенция, жиырмасыншы ратификациялық грамота неме
-
се қосылу туралы құжат Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысына сақталуға тапсырылғаннан кейінгі отызыншы күні күшіне енеді.
2. Жиырмасыншы ратификациялық грамота немесе осы Конвенцияға қосылу туралы құжат сақталуға тапсырылғаннан кейін оны ратификаци
-
ялайтын немесе оған қосылатын әрбір мемлекет үшін осы Конвенция олардың өздерінің ратификациялық грамотасы немесе қосылу тура
-
лы құжаты сақталуға тапсырылғаннан кейінгі отызыншы күні күшіне енеді.
50
-
бап
1. Кез келген қатысушы мемлекет өзгерту ұсынып, оны Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысына тапсыра алады. Одан кейін Бас хатшы осы ұсыныстарды қарау және оларды дауысқа салу мақсатымен қатысушы мемлекеттердің конференциясын шақыру қажеттігі жөнінде көзқарастарын білдіруді өтіне отырып, ұсынылған түзетуді қатысушы мемлекеттерге жолдайды. Осы хабар тараған күннен бас
-
5
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
ЧАСТЬ III
Статья 46 Настоящая Конвенция открыта для подписания ее всеми государствами. Статья 47 Настоящая Конвенция подлежит ратификации. Ратификационные гра
-
моты сдаются на хранение Генеральному секретарю Организации Объединенных Наций. Статья 48 Настоящая Конвенция открыта для присоединения к ней любого госу
-
дарства. Документы о присоединении сдаются на хранение Генеральному секретарю Организации Объединенных Наций. Статья 49 1. Настоящая Конвенция вступает в силу на тридцатый день после даты сдачи на хранение Генеральному секретарю Организации Объединенных Наций двадцатой ратификационной грамоты или доку
-
мента о присоединении. 2. Для каждого государства, которое ратифицирует настоящую Конвенцию или присоединяется к ней после сдачи на хранение двадцатой ратификационной грамоты или документа о присоедине
-
нии, настоящая Конвенция вступает в силу на тридцатый день после сдачи таким государством на хранение его ратификационной гра
-
моты или документа о присоединении.
Статья 50 1. Любое государство-участник может предложить поправку и пред
-
ставить ее Генеральному секретарю Организации Объединенных Наций. Генеральный секретарь затем препровождает предложенную поправку государствам-участникам с просьбой указать, высказыва
-
ются ли они за созыв конференции государств-участников с целью БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 54
тап, төрт ай аралығында осындай конференцияның шақырылуын қатысушы мемлекеттердің ең кем дегенде үштен бірі қолдаса, Бас хатшы конференцияны Біріккен ұлттар ұйымының аясында өткізеді. Конференцияға қатысып, дауыс берген қатысушы мемлекеттердің көпшілігі қабылдаған кез келген түзету Бас ассамблеяға бекітуге тапсырылады.
2. Осы баптың 1-тармағына сай қабылданған түзету, Біріккен ұлттар ұйымының Бас ассамблеясы бекітуі бойынша қатысушы мемлекеттердің ең кем дегенде үштен екісінің көпшілігі қабылдағаннан кейін күшіне енеді.
. Түзету, күшіне енгеннен кейін, оны қабылдаған мемлекеттер үшін міндетті болады, ал басқа қатысушы мемлекеттер үшін өздері бұрын қабылдаған кез келген түзетулер мен осы Конвенцияның ережелері міндетті болып қала береді.
51
-
бап
1. Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысы ратификациялау немесе қосылу кезінде мемлекеттер жіберген ескертпелер мәтінін жинап, басқа барлық мемлекеттерге жібереді.
2. Осы Конвенцияның мақсаты мен міндеттеріне сәйкес келмейтін ес
-
кертпеге жол берілмейді.
. Ескертпелер кез келген уақытта Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысының атына жіберілген тиісті хабарлама арқылы алынып тасталына алады. Бас хатшы бұл жөнінде кейін барлық мемлекеттерді хабардар етеді. Мұндай хабарлама, оны Бас хатшы алған күннен бас
-
тап күшіне енеді.
52
-
бап
Кез келген қатысушы мемлекет Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысының атына жіберген жазбаша хабарламасы арқылы осы Конвенцияның күшін жоя алады. Күшін жою Бас хатшының хабарламаны алғанынан кейін бір жыл өткен соң күшіне енеді.
55
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
рассмотрения этих предложений и проведения по ним голосования. Если в течение четырех месяцев, начиная с даты такого сообщения, по крайней мере одна треть государств-участников выскажется за та
-
кую конференцию, Генеральный секретарь созывает эту конферен
-
цию под эгидой Организации Объединенных Наций. Любая поправ
-
ка, принятая большинством государств-участников, присутствующих и участвующих в голосовании на этой конференции, представляется Генеральной ассамблее на утверждение. 2. Поправка, принятая в соответствии с пунктом 1 настоящей ста
-
тьи, вступает в силу по утверждении ее Генеральной ассамблеей Организации Объединенных Наций и принятия ее большинством в две трети государств-участников. . Когда поправка вступает в силу, она становится обязательной для тех государств-участников, которые ее приняли, а для других государств-
участников остаются обязательными положения настоящей Конвенции и любые предшествующие поправки, которые ими приняты. Статья 51 1. Генеральный секретарь Организации Объединенных Наций получает и рассылает всем государствам текст оговорок, сделанных государс
-
твами в момент ратификации или присоединения. 2. Оговорка, не совместимая с целями и задачами настоящей Конвенции, не допускается. . Оговорки могут быть сняты в любое время путем соответствующего уведомления, направленного Генеральному секретарю Организации Объединенных Наций, который затем сообщает об этом всем госу
-
дарствам. Такое уведомление вступает в силу со дня его получения Генеральным секретарем.
Статья 52 Любое государство-участник может денонсировать настоящую Конвенцию путем письменного уведомления Генерального секретаря Организации Объединенных Наций. Денонсация вступает в силу по истечении одного года после получения уведомления Генеральным секретарем.
БаЛа ҚұҚЫҚТаРЫ ТУРаЛЫ КОНвЕНцИя 56
5
-
бап
Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысы осы Конвенцияның депозита
-
рийі болып тағайындалады.
54-бап
ағылшын, араб, испан, қытай, орыс және француз тілдеріндегі мәтінінің мағынасы бірдей осы Конвенцияның түпнұсқасы Біріккен ұлттар ұйымының Бас хатшысына сақталуға тапсырылады.
Осыны куәландыру үшін, төменде қолдарын қойған өкілетті өкілдер өздерінің тиісті үкіметтері атынан қажетті түрде алған уәкілеттіктеріне сай осы Конвенцияға қолдарын қойды. 1
217 а (ІІІ) қарар
2 2200 а (ххІ) қарарға қараңыз, қосымша
League of Nations Official Journal, Special Supplement №21, October 1924, 4 б.
4 186 (х) қарар, кіріспенің үшінші тармағы 5
41/85 қарар, қосымша
6
40/ қарар, қосымша
7
18 (ххІх) қарар
57
КОНвЕНцИя О ПРавах РЕБЕНКа
Статья 5 Генеральный секретарь Организации Объединенных Наций назначается депозитарием настоящей Конвенции.
Статья 54 Подлинник настоящей Конвенции, английский, арабский, испанский, китайский, русский и французский тексты которого являются равно ау
-
тентичными, сдается на хранение Генеральному секретарю Организации Объединенных Наций. в УДОСТОвЕРЕНИЕ ЧЕГО нижеподписавшиеся полномочные представи
-
тели, должным образом на то уполномоченные своими соответствующи
-
ми правительствами, подписали настоящую Конвенцию. 1
Резолюция 217а (III)
2
См. резолюцию 2200Ф (XXI)
См. League of Nations Official Journal, Special Supplement 21, October 1924, p.4
4
Резолюция 186 (XIV), третий пункт преамбулы 5
Резолюция 41/85
6
Резолюция 40/
7
Резолюция 18 (XXIX)
Автор
narua_li.25
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
245
Размер файла
903 Кб
Теги
crc
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа