close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

10 кл Татар әдәбияты-2010

код для вставкиСкачать
Аңлатма язуы
Программа материалы Мөслим муниципаль районы Мөслим лицееның 1 нче категорияле татар теле һәм әдәбияты
укытучысы Ч.И. Ситдыйкова тарафыннан лицей Уставы таләпләренә туры китереп төзелде һәм яраклаштырылды.
Программа нигезенә Россия, Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыкларының мәктәпләрдә урта һәм тулы белем алу
стандартлары салынды.
Яңа стандарттагы иң мөһим таләп мондый:
“Мәктәпне тәмамлаганда, укучы үз алдына максат куярга һәм аны тормышка ашыру юлларын үзе таба алу
дәрәҗәсенә ирешергә тиеш”. Бу- яңа стандартта эшлекле белем дип атала. Дәүләт стандартының тагын бер мөһим
таләбе: укучыларны иҗади фикерләргә күнектерү. Программа төзегәндә шушы таләпләр күз уңында тотылды.
Безнең программада рухи тәрбия бирү дә, матурлыкка өйрәтү дә- төп максатларның берсе. Хәзер ул- балаларны
уйларга өйрәтү белән кушыла. Тәрбия дә, матурлык та әдәби әсәрләр эчтәлегендә. Башкача әйтсәк, тәрбия- әсәрләргә
анализ ясап, эчтәлекләрен ачыклау нәтиҗәсе ул.
Әсәргә анализ һәрвакыт аның темасын, эчтәлеген, идеясен, автор фикерен табу кебек нәтиҗә белән тәмамлана.
Димәк, укучылар дәрес саен әсәрләр эчтәлегенә салынган проблеманы чишәргә тиеш булалар. Проблеманы уйлап
чыгарасы юк. Ул программаның концепциясенә салынган: укучы әсәрнең эчтәлеген үзе эзләп таба, язучы иҗатының
үзенчәлеген ачыклый, әдәбият тарихын чорларга бүлү өчен нигез турында уйлана.
Программаның нигезе итеп түбәндәге чыганак алынды:
Татар урта гомуми белем мәктәпләрендә альтернатив дәреслекләрдән әдәбият укыту программасы: Казан, “ Мәгариф”
нәшрияты, 2008 ел.
Дәреслек: Яхин А.Г, Әдәбият: Татар урта гомуми белем мәктәбенең 10 нчы сыйныфы өчен дәреслек.Яңадан эшләнгән 3 нче басма.- Казан, “Мәгариф”, 2007.
Методик ярдәмлек: Яхин А.Г. 10 нчы сыйныфта татар әдәбиятын укыту: Укытучылар өчен кулланма.
Казан, “Мәгариф”, 1999.
Т/с
1
2
3
4
5
6
Бүлекләр һәм
темалар
Гражданнар
сугышы еллары
әдәбияты
Тарихи
вакыйгалар.
Идеология.
Әдәбият
Әдәбиятта
көрәшкә чакыру
идеясе
Татар
әдәбиятының
революция һәм
гражданнар
сугышы
елларында туган
яңа юнәлеше.
Әдәбиятта Әхлак
темасы. Г.
Ибраһимов “Яңа
кешеләр” драмасы
Татар
әдәбиятында
шәфкатьлелек
идеясе. 20-30 нчы
еллар әдәбияты.
Үткәрү
вакыты
Үтәлеш
Махсус белем һәм күнекмәләр
Совет чоры әдәбиятының гомуми
эчтәлеген, үтәсе материалның өлешләрентөзелешен ачыклау. Фәнни текст өстендә
эшләргә өйрәтү.
Татар әдәбиятының ике юнәлеше..
Сыйныфлар көрәшен алга сөргән
юнәлешнең тууы..
Бу юнәлешнең масса психологиясе
булуына төшенү. Бу еллардагы татар
әдәбиятындагы үзгәреш: большевиклар
идеологиясен раслайчы революцион
романтизм методы. Галиәскар Камал
“декламацияләре”.
Өйрәнелә торган әсәр
Мәҗит Гафури “Кызыл
Байрак” шигыре, Шамун
Фидаи “Тукай”, “Җырла әле”
һ.б шигырьләре, Мәхмүд
Максудның “Изге
көрәшкә”,”Каравылда”
хикәяләре.
Фәтхи Бурнаш “Чәчәктән
һәйкәл” поэмасы.
Г. Ибраһимовның тормыш юлын һәм
иҗатын искә төшерү. “Яңа кешеләр”
әсәренә анализ ясау.
Галимҗан Ибраһимов “Яңа
кешеләр” драмасы.
Чорларга гомуми бәя. Хөкем итүче
идеологияне таратучы әдәби юнәлеш.
Милләтнең рухи нигезен тәшкил иткән
гадәт-йолаларга, дингә, мәдәнияткә каршы
көрәш. Хыялдагы яңа тормышка хас
К.Нәҗми. Ике ант. М.Крымов.
Көрәш кочагында. Д. Фәтхи.
Йолдызлар. Г. Кутуй Карт
пычкычы.
Искәрмә
7
8
Фатих Әмирхан.
Шәфигулла агай.
Әдәбиятта әхлак
темасы.
9
Сыйныфтан тыш
уку.
Һади Такташ
иҗаты.
10
11
12
13
15
16
Хәсән Туфан.
Тормыш юлы.
17
Хәсән Туфанның
башлангыч чор
иҗаты. Әдәбиятта
үз урынын эзләве.
Х. Туфан иҗаты.
18
сыйфатларны тасвирлау. “Октябрь”,
“Сулф”, “Символистлар” дип аталган
күмәкләр.
Тормыш юлын, иҗатын искә төшерү.
Октябрь ревволюциясенә мөнәсәбәтебашта илдәге үзгәрешләрне шатланып
каршы алуы һәм, тиз арада, большевиклар
төзергә тырышкан яңа тормышның
милләтне юкка чыгарачагын аңлавы.
Юмор алымнарының бер төре буларакшарж. Сатира жанрының үзенчәлеген искә
төшерү. Ф. Әмирханның сатирик буларак
осталыгы.
Татар телендә чыгучы газетажурналларның соңгы саннарына күзәтү.
Шагыйрьнең тормыш юлын, моңа кадәр
өйрәнгән әсәрләрен искә төшерү.
Әсәрләрендәге үзенчәлекле язу стиле.
Әсәрләренең уртак якларын табу.
Шагыйрьнең 20 нче елларда да романтик
әсәрләр язуын дәвам итүе. Романтизмының
бу елларда куәт алган революцион
романтизм юнәлешеннән үзгәлеген исбат
итү.
Башлап язган әсәрләре. Тормыш
хакыйкатен ачуга багышланган
шигырьләре.
Кулъяулык образының, әсәрдәге барлык
өлешләрне җыеп, туган илгә мәхәббәт
мәгънәсе тудыручы фокус булуын исбат
итү.
Әдип иҗатындагы үзгәрешне абайлау һәм
шуның сәбәпләрен табу. Идеология
Фатих Әмирхан. “Шәфигулла
агай” хикәясе
Һади Такташ. “Нәләт”, “Күктә
кояш мәңге шулай йөзәр”,
“Такташ үлде”, “Ертык бүрек”,
“Болай гади җыр гына”.
“Барабыз”, “Тегеләрнең
кызы”, “Бездә туа яңа
кешелек”
“Лу-и-зааа”,”Ташла кызый”
“Ак каен”, “Су астында бер
егет бар”.
19
20
Х. Туфан иҗаты
21
Х. Туфанның 30
нчы еллар
ахырында язган
шигырьләре.
Х. Туфанның 2030 нчы еллар
иҗаты.
Х. Туфан иҗаты.
Класстан тыш уку.
Г. Ибраһимов
иҗаты.
Г. Ибраһимов
иҗаты. “Тирән
тамырлар” әсәренә
анализ
Г. Ибраһимов
иҗаты. “Тирән
тамырлар” әсәренә
анализ
Г. Ибраһимов
иҗаты. “Тирән
тамырлар”
әсәрендәге
Нәгыймә образы.
Сыйныфтан тыш
уку
Г. Бәширов
иҗаты.
22
23
24
25
26
27
28
29
темасыннан качуы.
Иҗатында идеологиягә ышанычы белән
хакыйкать арасында каршылык туа
башлавын, бу каршылыкның
шигырьләрендә чагылуын күрсәтү.
Әсәргә анализ ясау. Башка
шигырьләрендәге кебек, объектив һәм
субъектив эчтәлеген табу.
“Ә йолдызлар дәшми”
“Узып барышлый”, “Сәлам
әйтегез”.
Укучыларның теманы үзләштерүен
тикшерү.
Тормыш юлын һәм үткән сыйныфларда
өйрәнгән әсәрләрен искә төшерү.
Катлаулы әсәргә анализ ясарга өйрәтү.
Анализ нәтиҗәсендә әсәрнең эчтәлеген
белү.
“Тирән тамырлар”
Анализ нәтиҗәсендә әсәрнең эчтәлеген
белү.
“Тирән тамырлар”
Персонажларга мөстәкыйль бәя бирергә
өйрәнү.
“Тирән тамырлар”
Г. Бәшировның “Сиваш” повестен өйрәнү.
Әсәрдәге темаларны табарга өйрәнү.
Г. Бәширов “Сиваш” повесте
“Тирән тамырлар”
30
Г. Бәширов
иҗаты. “Сиваш”
повесте.
31
Г. Бәширов
иҗаты. “Сиваш”
повесте.
Г. Бәширов
иҗаты. “Сиваш”
повесте
Портрет. Г.
Бәшировның
кешеләрнең
кыяфәтен
сурәтләү
осталыгы.
Сыйныфтан тыш
уку.
Г. Кутуйның
тормыш юлы һәм
иҗаты.
32
33
34
35
36
37
Г. Кутуй.
“Тапшырылмаган
хатлар”
повестенда
идеология.
Г. Кутуй.
“Тапшырылмаган
хатлар”
повестенда
идеология.
Г. Бәшировның “Сиваш” повестен өйрәнү.
Әсәргә анализ ясау. Фәнни стиль белән
язарга өйрәнү. Фәнни стиль белән язарга
өйрәнү.
Әсәргә анализ ясау. Фәнни стиль белән
язарга өйрәнү
Г. Бәширов “Сиваш” повесте
Укучыларны әсәр өстендә мөстәкыйль
эшләргә өйрәтү.
Г. Бәширов “Сиваш” повесте
Кешеләрнең тышкы кыяфәтен сурәтләргә
өйрәтү.
Г. Бәширов “Сиваш” повесте
Әдипнең тормыш юлы һәм иҗаты белән
таныштыру. Укылган әсәрне кыскартып.
Иң кирәкле урыннарын сайлап сөйләргә
өйрәтү.
Г. Кутуй. “Тапшырылмаган
хатлар” повесте.
Г. Кутуй. “Тапшырылмаган хатлар”
повестенда идеология. Иҗади биремнәр
үтәү.
Г. Кутуй. “Тапшырылмаган
хатлар” повесте
Укучыларны әсәрләрдә идеология белән
чынлыкны аера белергә өйрәтү.
Г. Кутуй. “Тапшырылмаган
хатлар” повесте
Г. Бәширов “Сиваш” повесте
38
39
40
41
42
43
44
Г. Кутуй.
“Тапшырылмаган
хатлар” повестена
анализ
“Тапшырылмаган
хатлар”
повестенда
мәхәббәт темасы
Китапханәдә
китап укучылар
конференциясендә
катнашу.
М. Галәүнең
тормыш юлы.
Романның язылу
тарихы.
М. Галәүнең
“Болганчык
еллар” романы.
Геройның тирәюне.
М. Галәүнең
“Болганчык
еллар” романы.
Гаилә эчендәге
конфликт
М. Галәүнең
“Болганчык
еллар” романы.
Роман
персонажларының
тормышка ике
төрле карашы.
“Тапшырылмаган хатлар” повестена
анализ ясау, шул юл белән әсәр эчтәлеген
табарга өйрәнү.
Г. Кутуй. “Тапшырылмаган
хатлар” повесте
Укучыларны уйлап язарга өйрәтү.
Мәхәббәтнең җаваплылыгы турында
уйландыру.
Г. Кутуй. “Тапшырылмаган
хатлар” повесте
Матур әдәбият укуга кызыксыну
тәрбияләү.
Әдипнең тормышы һәм иҗаты белән
танышу.
М. Галәү. “Болганчык еллар”
романы.
Романның төзелешен күзалларга өйрәнү.
М. Галәү. “Болганчык еллар”
романы
Укучыларга роман төзелешен табарга
өйрәтү һәм теманың акрынлап ачыла
баруын күрсәтү.
М. Галәү. “Болганчык еллар”
романы
Җәмгыять һәм шәхес арасындагы
каршылыкның нигезен аңлату.
М. Галәү. “Болганчык еллар”
романы
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
М. Галәү иҗаты.
“Мөһаҗирләр”
романында халык
образы.
М. Галәү.
Мөһаҗирләр.
Романда хатынкыз матурлыгы.
М. Галәү
романнарында
Хатирә образы.
М. Галәү
романында
Саҗидә образы.
М. Галәү иҗаты.
“Мөһаҗирләр”
Контроль эш
Сыйныфтан тыш
уку.
Тулы бер әсәр
эчтәлегенә
багышланган
инша.
Таҗи Гыйззәт
иҗаты.
Т. Гыйззәт.
Чаткылар. Әсәргә
анализ.
Т. Гыйззәт.
Чаткылар. Әсәргә
Әсәргә анализ ясау. Халыкның (толпаның) М. Галәү. “Мөһаҗирләр”
кире сыйфатлары белән танышу.
романы.
Максат, детальләр эченнән үзәк теманы
табарга өйрәнү.
М. Галәү. “Мөһаҗирләр”
романы
Аерым образ турында инша язарга өйрәнү.
Образның иң әһәмиятле сыйфатларын
табарга өйрәнү.
Аерым образ турында инша язарга өйрәнү.
М. Галәү. “Мөһаҗирләр”
романы
Әсәргә анализ. Фәнни текстны анализларга
өйрәнү.
Узган дәресләрдә үткәнне истә калдыру.
Уйларга өйрәтү. Кыска һәм аңлаешлы итеп
язарга өйрәтү.
М. Галәү. “Мөһаҗирләр”
романы
М. Галәү. “Мөһаҗирләр”
романы
М. Галәү. “Мөһаҗирләр”
романы
Иншада катлаулы әсәр эчтәлеген кыска,
ләкин тулы итеп язарга өйрәтү.
Драматургның тормыш юлы һәм иҗаты
турында мәгълүмат бирү. Тулы бер әсәргә
багышланган инша планы язарга өйрәнү.
Пьесаның эчтәлеген табарга өйрәнү. Инша
язарга өйрәнү.
Т. Гыйззәт.Чаткылар.
Пьесаның эчтәлеген табарга өйрәнү
Т. Гыйззәт.Чаткылар
Т. Гыйззәт.Чаткылар
56
57
58
59
60
61
62
63
анализ.
Г. Гобәйдуллин
иҗаты.
Г. Гобәйдуллин
иҗаты. Сатирик
хикәягә анализ.
Г. Гобәйдуллин
иҗаты. Хикәя
язарга өйрәнү.
Г. Гобәйдуллин
иҗаты. Сатирик
буларак осталыгы.
Сыйныфтан тыш
уку. Әдәбият,
сәнгать әһелләре
белән очрашуда
катнашу.
М. Әмир иҗаты.
“Хикмәтуллинның
маневрда
күргәннәре”
повестена анализ.
Юмор күренеше.
М. Әмир иҗаты.
“Хикмәтуллинның
маневрда
күргәннәре”
повестена анализ
М. Әмир иҗаты.
Фаҗигале
мәхәббәт. Тыртыр Зариф
бригадасы.
Тормыш юлы белән таныштыру, сатирик
әсәргә анализ ясарга өйрәтү.
Сатирик хикәягә анализ ясарга өйрәнү.
Г. Гобәйдуллин. Форточкалы
кәләпүш.
Г. Гобәйдуллин. Ул
мактанмыйдыр иде.
Укучыларны уйларга өйрәтү.
Укучыларны әсәргә анализ ясарга һәм
үткен фикер матурлыгын күрергә өйрәтү.
Г. Гобәйдуллин. “Бу милләт
ничек тәраккый итсен?”
хикәясе
Г. Гобәйдуллин. “Скрипкачы
Хөсәен” хикәясе
Укучыларны юмористик объект һәм алым
белән таныштыру. Уйларга, әсәргә
мөстәкыйль анализ ясарга өйрәтү.
М. Әмир иҗаты.
“Хикмәтуллинның маневрда
күргәннәре”
Билгеле бер алым буенча юмористик
әсәргә анализ ясарга өйрәнү.
М. Әмир иҗаты.
“Хикмәтуллинның маневрда
күргәннәре”
Билгеле бер алым буенча юмористик
әсәргә анализ ясарга өйрәнү.
М. Әмир иҗаты. Фаҗигале
мәхәббәт. “Тыр-тыр Зариф
бригадасы”.
64
Н.Исәнбәт иҗаты.
Шигырьләре
65
Н.Исәнбәт
шигърияте. Н.
исәнбәт
шигырьләрендәге
идеал.
Н.Исәнбәт иҗаты.
“Хуҗа Насретдин”
комедиясенең
төзелеше.
Н.Исәнбәт иҗаты.
“Хуҗа Насретдин”
комедиясенең
эчтәлеге.
Йомгаклау.
66
67
68
Н. Исәнбәт шигырьләрен өйрәнеп, әдипкә
шагыйрь буларак бәя бирү. Укучыларны
мөстәкыйль уйларга өйрәтү.
Шигырьгә мөстәкыйль анализ ясау.
Шигырьләр арасындагы бәйләнешне табу.
Н. Исәнбәт. Син сазыңны
уйнадың. Бер пейзаж.
Аккош.
Н. Исәнбәт. Бер пейзаж.
Комедиянең сюжетын истә калдыру.
Сөйләргә өйрәнү. Әсәрне гадиләштереп,
гомумиләштереп күз алдына китерергә
өйрәнү.
Сатирик комедияләргә анализ ясарга
өйрәнү, әсәрнең потенциаль (өстәмә)
эчтәлеген табарга өйрәнү.
Н. Исәнбәт. Хуҗа
Насретдин.
Еллык материалны гомумиләштереп
кабатлау.
Н. Исәнбәт. Хуҗа
Насретдин
Документ
Категория
Методические пособия
Просмотров
4 486
Размер файла
134 Кб
Теги
татары, 2010, әдәбияты
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа