close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

Xan Kene er Agybai batyr Nauan

код для вставкиСкачать
О, хан Кене. Таптады жау ата ж?рт, салты?ды да, Жан ?ысылып кеудеде ал?ынды ма. К?ш ж?мсады? жинау?а б?р?кт?рер, Шашыра?ан тарыдай хал?ынды да. Басы?ды алтын т?кт?? де к?н?не ?л?м, Рахатын к?рмед?? д?ниен??. ?аза?ынды т?уелс?з ел етуге, Ат ?ст?нде ?тк?зд?? с?р?п ?м?р. К?п?рд?? де нег?з бар ?ор?уында. Жолбарыстай ж?рд?? сен жортуылда. ?ор?ау ?ас?ыр сия?ты б?кпантайлап, Ездер т?рды патшаны? ?олты?ында. Б?лт ?ойылып ерк?нд?к аспанында, Алай-т?лей болды ?лем ?ас-?а?ымда. С?л осалды? танытса? айбат ?ылмай, Т?рды жауы? ??з?ындай бас салу?а. Халкы? ?ш?н ?ажымай ?айрат ?ылып, Жау?а шапты? ат?а да жайда? м?н?п. Т?рш?л?кте жаны?а тыным бермей, Арыстандай мерт болды? ай?а атылып. ?аза?ы?а ?ашанда берд? ме ер?к, ?асиетт? ?ртед? жерд? кел?п. Б?г?нг? к?н ?л-?ызы? мар?аяды, Сен а?са?ан т?уелс?з елд? к?р?п. Кешт? хал?ы? не с?мды? с?р?ияны, Мешеул?кт?? торлады б?лты ?яны. ?з алдына ел болып, отау т?ккен, Т?уелс?зд?к к???лге н?р ??яды. * * * ?м?р??де жан емес б??ып к?рген, А?ыл, айла, сен?м мен ?м?тке ерген. Батыр?а т?н ежелг? ?детпенен, Б?рде А?ыбай шол?ын?а шы?ып келген. Батырлы?ы шы?арсын т?ске м?ны, Толмай отыр ?с?не еш к???л?. Хан алдына бар сырын жайып салды, К?кжал болып даланы? ?скен ?лы. - Тынышты??а маужырап айма? т?н?ан, Ай жап- жары?, ж?лдыздар жайнап т?р?ан. Та? алдында ?нс?зд?к б?зылады да, Б?р ?арай?ан к?р??д? жайлап ?ырдан. Жазы? бетке т?ст? де ??йындатты, Ат т?я?ын боз к?де с?й?п жатты. "?айт, ?айт кей?н ?лес?н!" - деп ай?алап, ?арсы шаптым келд? де жыным ?атты. А?ызып кеп найзамды ?а?ып ?алды, ?олдан шы?ып к?ден? ?ауып ?алды. Денеме ?шын дарытпай ту сыртымнан, Содан кей?н ол найза салып ?алды. Атымды да кеуделеп ысыр?аны, Б?ра? т?йреп ?анба?ша ?шыр?аны. Боз к?деге топ етт?м ес?м ауып, ?к?н?шке ?ртен?п ?ш?м жанды. Батырлардай шыны??ан жоры?та?ы, Менен ?з? имен?п ?оры?пады. Найзамды ?здеп таппадым есе?г?рен, Т?с к?ргендей а?-та?мын болып та?ы. О??а басып ж?рсе де ?с?м б?рын, Сол салт атты к?рсетт? ?с?н мы?ым. ?м?р?мде м?ндайды к?рмеп ед?м, Шынды??а айналды т?с?м б?г?н. Жаумен жастай ?наттым алысуды, Шабуылды, жоры?ты жаным с?йд?. Т?р? ?л?к боп оралсам дел-сал болып, А? ордада найзам т?р шанышулы. П?с к???л? т?нжырап б?г?л?пт?, Бас батыры А?ыбай сырын ??ты. - Наурызбай шы?ар б?л ойнап ж?рген, -
Деп хан Кене с?л ?ана жымиыпты. А?жолтай А?ыбайдан ш?быртпалы, Осы ??г?ме ?алды ел? ?мытпады. Ет-с?йектен жарал?ан батыр да а??ал, Болатынын ж?ртшылы? ??ып ?алды. * * * Т??се де айма?ы мен бас?а ?ауып, Ки?ктей д?рк?реп ел ?ашпады ауып. Хан Кене м?н?п ал?ан ?а?арына, ?ылышын отыр ?з? тас?а шауып. - К?рсетпей батыр?а т?н сом ?ылы?ты, Танытты? табансызды?, ол?ылы?ты, Ая?сыз ?алдырмастан хан жарлы?ын, Салмады? неге ж?нге Б?лт?р?кт??! - Хан ием, ?аза?ымны? баласы да ол, Бар ма ед? Б?лт?р?ктен аласын мол. Сенд? олар ?ор?айды деп ?о?андардан, Алайы? ажыратын арасын сол. Адамны? б?лемес?н ?анын жел?к, Алмаймын ел?н шауып, малын б?л?п. Ескерт?п Б?лт?р?кт? ?оя берд?м, ?аза?ты? не ?ылайын арын т?г?п. Батыр да, ?ара менен алып та адам, Тандаса адал жолды тары?па?ан. "Не? сен?? шауып алса? кетед?" - деп, Хан Кене жылы шырай танытпа?ан. ?а?арын ашуланып ша?ыр?аны, Т?к ?сер етпегендей а? ?р?аны. ?с?н?? д?рысты?ын А?ыбайды?, ?ошта?ан Науан, бас?а батырлары. Болса да ?р? батыр, айлалы адам, Достары ??ша?ын к?п жай?ан о?ан. Алатау жоры?ында А?ыбайды, Б?ра? та бас сардары сайлама?ан. * * * Жоры? б?ткен алатын ?рей?н ел, Ке? даланы к?дел? с?йед? жел. Ел ?ш?нде тынышты? орна?ан со?, Жер ?ад?р?н А?ыбай б?ле б?лген. Кеше ?рде, б?г?н тау етег?нде, Бос арманны? кетт? ме жетег?нде. Белден шеш?п ?аруын, то?ан ?азды, Ег?н ег?п т?рмысын к?теруге. Жау?а шапса айлакер, ал?ыр адам, Д?ние жиып жан емес мал ??ра?ан. Азы? ?здеп А?ыбай елге кеткен, Тама? тапшы, а?айын ?алжыра?ан. ?иынды?тан кетпеген ж?нж?п тег?, ?тт? к?нн?? тер т?ккен жылжып к?б?. Ж?мш? ?зен? бойында ?ауырт ?имыл, То?ан ?аз?ан ?найды ел т?рл?ктер?. Ар?а жа??а жетелеп ж?рег? ерд?, Бар екен? т?стасы б?ле келд?. То?ан ?азып шарша?ан а?айын?а, Б?лт?р?к би ат басын т?реген?. Сырттан келген ?уел? шолар ма?ын, Танымаса д?лд?гер бола алар к?м. Б?лт?р?к би с?рады с?л к?д?р?п: - ?азып жат?ан к?мд?к? то?андары?? - Б?реуге жеке басы, малы ?ай?ы, Б?реуге азатты?ты? та?ы ?найды. ?азып жат?ан б?л то?ан батырд?к?, Б?лет?н шы?арсыз с?з А?ыбайды. Мамыражай ?алжырап т?р?ан ж?рт?а, Шы?армастан сырын да б?рден сырт?а. "А?ыбайды? то?аны" деген с?тте, Атын шал?ан Б?лт?р?к ??рбанды??а. Б?л жайды ест?п А?ыбай ?айран ?ал?ан, ?уанышын б?ге алмай жайранда?ан. "Б?лт?р? к пен А?ыбай то?аны" боп аталсын! - деп айма??а ай?айла?ан. ?ас д?шпаннан ?ор?ады айма?ын бай, А?айын?а ??ша?ын жай?ан ?дай. То?аны А?ыбай мен Б?лт?р?кт??, ?ос батырды? досты?ы ай?а?ындай. Адалды?ты, досты?ты таныпты ерден, Жомартты?ын, м?ртт?г?н халы? к?реген. А?ыбай мен Б?лт?р?к на?ты ?с?мен, Сара жолын ?зг?л?к салып берген. Ажырамай ел?н?? ынтыма?ы, Айы туып о?ынан, к?н шы?ады. ?ос батырды? т?лег? ?абыл болып, ?л-?ызы ?с?п, ту?ан жер ??лпырады. * * * А?ыбай бас батыры хан Кенен??, Жоры?та к?ш-?айратын, салды ?нер?н. ?ыз?ыштай ?ор?ай б?лд? ке? даласын, Кемедей ?айырылып ?ал?ан ел?н. Арбас?ан ?м?р, ?л?м ?атал сын?а, Бел шеш?п т?ст? батыл жата алсын ба. - А?ыбай жолы бол?ыш бас батырым, А?жолтай, - депт? Кене, - аталсын да. Жанары ?ыран ??стай шаш?ан жалын, Жоры?та к?п сынады жастай ба?ын. Айырылып хан Кенедей сер?г?нен, ?к?н?п т?стей берген бас барма?ын. Батырды? ?апаланар ж?н? барды. Т?телеп т?ске сал?ан жолы ?алды. ?лтандай иеленер жер б?йырмай, А? патша, жандайшаптар б?л?п алды. К?рсетт? ?а?ар т?г?п к?ш ?атты?а, Жауына т?рш?л?кте ?статты ма. Ш?бырмалы А?ыбай атанса да, К?рд? ?ой шет ?а?у мен ?ыспа?ты да. Кешег?м са?ымдай боп б?лдыр ?а?ып, Туды ?ой а?сап к?ткен к?н б?р жары?. Елта?бам арайлана жар?ырайды, ?н?ран к?кт? керней к?мб?р ?а?ып. Те??здей ашы? аспан м?лд?рейд?, Бол?анын ?за?ынан ел т?лейд?. А?ыбай батыр кеше арман еткен, Т?уелс?з ел жалауы желб?рейд?. * * * Хан Кене, ер А?ыбай, батыр Науан, Д?шпанын ал?ым?а алып, та?ымда?ан. Ерл?г?н арыстарды? м?ш??р ет?п, Абыздай жыр т?гед? а?ын Далам. Ке? Далам, батыр Далам нар т?л?алы, Т?с?нде ?ылыш, найза жар?ылдады. Кеудес?н ай?ара ашып тыныстады, Ат?анда т?уелс?зд?к алтын та?ы. Далам Ер ?айратына ем?ренген, К?п?рлер айбатынан к?р?не енген. Ел?нде ауыз б?рл?к болма?ан со?, До?ыздар ем?н-ерк?н т?р?нде ?рген. Тарихын-еткен жолын ?ш?рмед?, Жылжыды т?уелс?з ел к?ш? ?лгер?. Ж?лдызы ?айта тауып ?а?армандар, ?рпа??а ?ран болды ес?мдер?. Ел?не ?лтара? боп т?селер к?м, Ерл?г? ?мытылмас к?шел? Ерд??. ?ашанда арда? т?тар арыстарын, ?ланы ынтыма?ты ?сер елд??. Танытып бар ?лемге ?аза? атын, Ел басында Н?рс?лтан азаматым. К?к?рег? ояу, к?з? ашы? ?ст? ?рпа?ы?, Тарихты? жа?а бет?н жаза алатын. Азия Транзит. - 2001. - N11.-19-20 б. 
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
84
Размер файла
226 Кб
Теги
batyr, xan, kene, agybai, nauan
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа