close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

Akzharma zhyrlar

код для вставкиСкачать
А?ындарды? ?з? де сан м?незге б?л? нед?. Ж?не сол м?незге бай-
ланысты жазула-
ры да ?р?илы бо-
лып ?ызы?тыра-
ды. ?йткен?, ол а?ынны? к?к? -
рег?ндег? ?уаныш пен шерд? ? ?алай шы?уына байла-
нысты. Ал та?ы б? р ?ас? рет ?ле?де болады. Оны? ?уаты т?пт? ?зге-
ше. Мысалы, оны? ?ажапты?ы сонша, оны? сол жазып отыр?ан адамны? ?з? н ма-
за??а айналды-
рып ж? берет? н жолдары бар. Сол сия?ты ?уанышты? да ?ш т?р? болады. Оны? б?р?нш?с?, со?талы ойды? сойындай жараты-
лысты сомдаса, ек?нш?с?, етек-же?? желп?лдеп т?р?ан елпек ?уанышты? екп?н?нде ?з?н?? с?улел? жылылы?ын шашып т?рады. ?ш?нш?с?, к?пш?л?к елге онша т?с?н?кт? болмаса да, ?з?н? ? ?з?нд? к салма?ын ??пия т?рде, я?ни бар айтарын ?ш?не жасырып т?ра-
тын жырлар. Ал б?зд? ? б?г?нг? ??г?ме етпек а?ынымыз Же?? с ?аш?ынов со??ы айт?ан ?ш т?рл? а?ынымызды? ор-
тасына бар болмысымен бауыр басып кеткен. Б?л барша а?ында бар ?асиет - ?уанса б?к?л ?лемд? ??шып с?йет?н, ?ай?ырса барша ?лемд? м?? бас?андай етет? н м? незд? ?асиетт? ? ?н бойынан сез? нд? рет? н? н бай-
?аймыз. Б? зд? ? б?г?нг? айтпа?ымыз, оны? бойында?ы кемш?л?кт? т?збелеу емес, ерте? ?ана алпысты? ас-
?арына шы?айын деп т?р?ан азамат-а?ынны? бар-
ша ?уанышты ??ша?ына ал?аусыз ал?ан т?сынан с?з ?оз?аса? дед?к. О?ан а?ынны? ?ткен 2001 жылы шы??ан ?Алыптар мен Арыстар? жина?ы ку?. Б?л жина? нег?з?нен а?ынны? а?ынан жарыл?ан ?уаныш с?ттер? н ?ана ?амты?ан ?згеше жина?. Ж?не б?л жина??а ел?м?зд? ? ?ткен-кеткен? н елестетет?н, кей жерлер?нде елестет? п ?ана емес, сол ?з? жазып отыр?ан тарихи т?л?аларымызбен ?з шамасынша б? рге теб? рен? п, ауып кетпей, тауып кеткен жерлер?не к?б?рек ку? болатынымыз да бар. Ж?не осы жина?ын о?ып отырып а?ынны? ?з жаратылы-
сымен б?те ?айнасып отыратынды?ымыз ?ажап. Сонда б?з а?ын жаныны? жайдары т?сын да, жаса-
мыс т?сын да жан д?нием?збен сез?н?п, селкеус? з серп?л?с?не ку? болатынды?ымыз та?ы бар. Жалпы, дастандарында а?ын к?к?рег?нен шы?-
?ан ?з д?режес?ндег ? ?уат к?з? ?з?н?? бойында?ы ?аб?летпен астасып, б?раз с?лтегенд?г? к?р?н?п т?р. Оны? ?ш??де, ?рине, ?ыс?а жазыл?анмен, н?с?а бол-
май, ерк?н кеткенмен ?атты серп?н бере ?оймайтын т?стары да ж?не о?ан ?оса тауып кеткен жерлер? мен ?дем? т?г?п кеткен жерлер? де баршылы?. Оны? б?р?н б?з осы ша?ын ма?алада т?збелеп айта беруд? ж?н к?рмед? к. Б? ра? б?л жа?ынан ?з? н? ? бар ?аб?лет?н сал?а?ды?ы айдан аны? екенд?г?не к?з?м? з жет?п отыр. Сонымен б?з а?ынны? дастандарынан г?р? ?ле?дер? не бас а назар аударды?. Рас, ?ле?дер?нде де хал?ымыздан шы??ан неб?р дара таланттарына та?зым еткен жайлары да аз кездеспейд?. Соларды? ара-арасында а?ынны? к?рс?н?стер? де ?шырасып ?алады. Ол деген енд? халы? к?рс?н?с? ?ой, о?ан не дерс??. Шын м?н?нде ж?рег? ел?м деп со??ан а?ынны? б?р б?й?р?нде жа-
татын жайт. ?Нары?? деген ша?ын ?ле?де а?ын б?р?нш?ден ?з?н?? аса жет?с?п ж?рмеген к???л-к?й?н айтса, ек?нш? жа?ынан сол к???лс? з к?йден шы??ан шы?армала-
рыны? да б?р к?й? келмей жат?анын ашы? айтады. Б?л деген ?нем? к???лд? ж?руге тырысатын а?ын жа-
ныны? да б?р с?т жаурап, ?л? де ?з д?режес?нде болма?анды?ын паш етед?. Б??ан ?арап б?з де а?ын-
ны? осы жина?та?ы жырларыны? б?р? н б? рдей к? н?раттау? а болмайды. Кер? с? нше, кейб? р ?ле?дер?н? ? ?ана ?з д?режес?нде шы?па?анды?ын паш етк?м? з келед?. Б?ле б?лсек, м?ны? ?з? к???лд? а?ынны? ?л? де ?з жолынан таймайтын шы?арма-
шылы? ?жетт?г?не ку? боламыз. Осы ша?ын ?ле?де к?птеген жай ж?мырланып кел?п, а?ынны? рен?ш? мен ?уанышын да ж?п-ж?мыр ет?п бере сал?ан. Бол-
маса б?з а?ынны? та?ы б?р ?ле??н о?ып к?рей?к: Б?г?нг? к?н ?лара - ?тпел? кез, ?лараны? жа?сы ?ой ?ткен? тез. Уа?ытша екен?н жете б?л?п, Т?с?нбейд? к?рседе к?птег? к?з... Тиес?л? ??р ?алып ?лестен к?п, Озбырлы?пен ?ас?айып к?рескен ек. ?лара кез б?л?нбей ?те шы?ар, Ал Нары?пен тайталас т?рес керек, ? дейд? а?ын осы б?р ша?ын ?ле??нде. М?нда а?ын б?р жа?ынан елд? ж?батып отырса, ек? нш? жа?ынан елд? т?з?мд?л?кке, к?реске ша?ырып отыр?анды?ына к?з?м? з аны? жетед?. Ж?не со?ан орай ??р шуыл-
да??а бой алдыратын ?за?-?ар?а?а деген те?еу? де д?рменс? здерд? ? жай-к?й? н б?лд?рсе керек. Сон-
ды?тан неге болса т?зей?к. ?К?ресей?к. Б?л ?тпел? ?ой? деп ?з? н де, ?зген? де а?ын ж?рег?мен жылап т?рып ж?бат?анына разы боламыз. Б?л-б?л ма, а?ын б? р с?т те одан да ?рмен теб?рен? п ж?ре беред?. И?, а?ын ?м? рдег? б?ры??ай ?уанышты? тек ?з? нен ?ана жаралмайтынын толы? сез? нед?. Сез?нед? де сол та?ырып т???рег?ндег? ?з?н? ? ?ш ??са-
сын а?тарып салып отырады. Сонды?тан а?ынны? ??ор?ау басшы?, ?К?белек ?ыз?, ??ай?ы мен ?уаныш?, ?Тастанбек?, та?ы бас?а да жырлары, к?п ?уаныш жырларыны? ортасында? ы к?рс? н? стер ед?. Сол к?рс?н?ст? ? е? бастысындай, б?зд? ? халы?ты? басынан ?т? п жат?ан жайды? б? р тарма?ын а?ын ?з? н? ? ?К?к??тан? деген а?ызы мен т?спалдап айтады. ?з? бар бол?аны бес шума? бол?анымен айт?ан ойыны? к?рдел?л?г? б?зге ?лкен ?сер етт?. К?к??тан сал?ан ?яны, Б?р ?ар?а тартып алыпты. Жат жан?а ?алай ?ияды, Телм?р?п ?бден тары?ты. ?з?н?? ата мекен?, Сия?ты ?ар?а кетпед?. К?к??тан момын, не етед?, Бойы бар, ?л? жетпед?. ?Кетер? деп болды ?м?тт?, Ал ?ар?а м?ны ??пады. Молайтып ?бден к?д?кт?, ?яны тастап шы?пады. ?олайсыз жа?дай б?р к?н?, К?к??тандарды келт?рген. Ж?герс? з ?андас ш?рк?нд?, Жабылып б?р? ?лт?рген. ?айрат, к?ш жинап ??лшынып, Т?с?нде к?кт?? сам?аса?, Не керек ?м?р, т?рш?л?к, ?я?ды ?ор?ай алмаса?. Б?л жерде б?з ?рб? р а?ынны? ?з ?аб?лет?ндег? ?рнекке бас ием?з. Сондай-а? б?л жерде Же?? с а?ын-
ны? ?з?н?? ?арапайым т?л?мен, ?з?н? ? ?арапайым ой ж?йес?мен айт?ан ойы, о?ырман ?ауым?а, ?с? -
ресе о?ырман ?ауым-
?а ?те ?серл? шы??а-
нында с?з болмаса керек. И?, а?ын к???л?ндег? ойды? ?ле? боп а?тарылуы ?р а?ында ?р ?алай деп с?з басында айт?анбыз. Сол сия?ты б?л жина? ж?н?ндег? кейб? р осал т?старын да сипап ?ткен жайымыз бар. Дегенмен, а?ынны? аты ?ашанда а?ын. ?ай с?ттерде ?з?н?? к???л?не келген, я?ни то?мей?лс?тет? н т?старда а?ындап кетет? н ?алпы да б?зд?, я?ни о?ырманды ?атты риза етет?н? ?ажап емес. С?з?м?зд? ? со?ында осы?ан б?р-ек? мысал келт?ре кетей?к. Алдымен ?з?м?з ?улие т?татын ?нет баба жай-
ында?ы б?л а?ынны? жыры былай боп шы?ады. Жарал?ан тас ж?рект? жылыту?а, Ха?ы? жо? даналарды ?мыту?а. Билерд? ? би? атан?ан ?нет баба, Данышпан, ??лама ед? ?р? т?л?а. ?ырандай ке?ге жайып ?ос ?анатын, Дуалы ауыз д?шпаннан дос табатын. Ке?есш? ?р? би? ?з Т?укен??, За?ына ?Жет? жар?ы? ?ос?ан а?ыл. Б?г?нде ж?рт?а ес?м? а?ыз ?ана Ойла?ан ел б?рл?г? н на?ыз дана. Т?леби, ?азыбек пен ?йтекеге, Кез?нде бата берген абыз баба... - деп а?ын ?з ?аназасынан а?тарылып шы??ан с?з ерк?нд?г?не ер?к беред?. Ж?не онысы онша ж?нс? з де шы?па?ан. На?ыз а? ниеттен ??йыл?ан осындай жыр тас?ындары келес? б?р тол?амында да ?з ?ар?ынын танытып ба?ады. Б??ан б?з а?ынны? ?араменде би жайлы ?ле??ндег? мына б?р шума??а ден ?ойса?та жет?п жатыр. Б?р?н-б?р? а?айын, ?имас ту?ан, Бабаларды ке? пей?л сыйластыр?ан. ?рпа?ына ат басы алтын емес, Адалды?ты, досты?ты мирас ?ыл?ан, - деп т?й?ндейд?. Ал Хан Кене жырында а?ын ?згеше шабытта тол-
?иды. А?ыбай бас батыры хан Кенен??, Жоры?та к?ш-?айратын, салды ?нер?н. ?ыз?ыштай ?ор?ай б?лд? ке? даласын, Кемедей ?айырылып ?ал?ан ел?н. Арбас?ан ?м?р, ?л?м ?атал сын?а, Бел шеш?п т?ст? батыл жата алсын ба. - А?ыбай жолы бол?ыш бас батырым, А?жолтай, - депт? Кене, - аталсын да, - дей кел?п ?з?н?? ой тол?ынын Же?? с а?ын былай т?жырымдай-
ды. ... К?рсетт? ?а?ар т?г? п к?ш ?атты?а, Жауына т?рш?л?кте ?статты ма. Ш?бырмалы А?ыбай атанса да, К?рд? ?ой шет ?а?у мен ?ыспа?ты да. Кешег? м са?ымдай боп б?лдыр ?а?ып, Туды ?ой а?сап к?ткен к?н б?р жары?. Елта?бам арайлана жар?ырайды, ?н?ран к?кт? керней к?мб? р ?а?ып. Те??здей ашы? аспан м?лд?рейд?, Бол?анын ?за?ынан ел т?лейд?. А?ыбай батыр кеше арман еткен, Т?уелс? з ел жалауы желб?рейд?. Шынды?ында да осы жина?пен б?зд? ? Же?? с а?ын-
ны? да жалауы желб?реп т?р?анына ку? боламыз. ?ай кезде де ?з?н?? жан д?ниес?мен теб?ренген жыр жол-
дарыны? кем?ст?г?нен г?р? жет?ст?к жа?ы басым келет?н? ек? бастан. Олай болса б?з де Же??ст? ? ?з аруа?ына табын?ан ?Алыптар мен Арыстар? жина?ына ??тты бол-
сын айтамыз. Ж?не болаша?та да осындай татымды жина?тар бере берс? н деп т?лейм?з. Сейфолла ОСПАНОВ, а?ын, ?аза?стан Жазушылар ода?ыны? м?шес?. Орталы? ?аза?стан. - 2002. - 2 а?пан (?19-20).- 14 б. 
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
89
Размер файла
159 Кб
Теги
akzharma, zhyrlar
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа