close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

Презентация Microsoft Office PowerPoint (2)

код для вставкиСкачать
Т?ле би (1663?1756) ? ?аза?
хал?ыны? б?рл?г?н ны?айту?а зор
?лес ?ос?ан ата?ты ?ш бид?? б?р?,
мемлекет
?айраткер?.
?аз?рг?
Жамбыл облысыны? Шу ???р?ндег?
Жайса? жайлауында ту?ан. ?лы
ж?здег? Дулат тайпасыны? жаныс
руынан шы??ан. ?кес? ?л?бек
момынды?ы
?ш?н
а?айындары
арасында ??арашо?ыр? атан?анымен,
?з?нд?к бедел? бар би бол?ан. Бала
к?ннен жас Т?ле ?кес?не ере ж?р?п ел
к?р?п, ж?рт тан?ан, ?аза? хал?ыны?
а?ынды?-шешенд?к ?нер?нен т?л?м
ал?ан.
Т?ле би ел б?рл?г?н ны?айту?а к?п е?бек с???рген. Ол кезде
?аза? пен жо??ар ха?ды?тары ?нем? жауласып ж?рет?н.
Т?уке хан ?л?м?нен кей?н ?аза? ханды?ы ыдырай
бастады.?лы ж?зд? бас?арып отыр?ан Т?ле би жо??ар
бас?ыншыларына б?раз уа?ыт к?р?птар болады. Олар?а
салы? т?леген?не ?арамастан, Т?ле би саяси бас?аруды
?з ?олына алды. ?аза?тарды? басын б?р?кг?р?п, оларды
жо?гар б??ауынан ??т?аруда Т?ле би ма?ызды р?л
ат?арды. Кейб?р м?л?меттер бойынша, Т?ле би Абылай
с?лтанны? ?рлеу?не де ы?пал еткен. Т?ле би, Орта ж?зд??
бас би? ?азыбек Келд?бек?лы ж?не К?ш? ж?зд?? бас би?
?йтеке Байбек?лы ?шеу? ?з Т?укен?? бас ке?есш?с?
бол?ан. Т?ле би Т?уке ханны? Т?рк?ста?ды ?аза?
ханды?ыны? астанасы ?ылу, ?ш ж?зд? б?р орталы??а
ба?ындыру, б?р ?ана ?аза? ха?ды?ын к?шейту, туыс ?аза?,
?ара?алпа?, ?ыр?ыз ж?не ?збек халы?тарыны? жо??аройрат бас?ыншыларына ?арсы ?скери ода?ын к?ру
туралы шараларды ж?зеге асыру?а белсене атсалысты.
1742 жылы Абылай т?т?иылдан шабуыл жаса?ан
жо??арларды? ?олына т?с?п ?ал?анда оны т?т?ыннан
босатуда Т?ле би белсенд?л?к таныт?ан. Тарихи
жырларда ?аза? билеуш?лер?н?? атынан ?б?л?айыр хан
мен Т?ле бид?? Орынбор ?к?мш?л?г?нен Абылайды
т?т?ыннан босату?а ?т?н?ш жаса?анды?ы айтылады.
?аза?ты? ?ш ж?з?нен Т?ле би баста?ан 90 адам елш?
барып, кел?сс?з ж?рг?з?п, 1743 жылы ?ырк?йект?? 5-?нде
Абылайды т?т?ыннан шы?арып ал?ан.
Б?зге кел?п жеткен а?ыз-??г?мелерде Т?ле бид??
?лт б?рл?г?н ны?айтуды барынша жа?та?анды?ы
айтылады. Сондай а?ыз-??г?мелерд?? б?р?нде
Т?ле би ?з к???л?н с?рай
келген ?азыбек, К?к?, М?л?к, Ержан билерд??
ел???зге ?андай ?сиет ?алдырасыз деген
с?ра?ына былай деп жауап берген екен: ?Ж?зге
б?л?нгендерд?? ж?з? ?ара. Ру?а б?л?нгендерд??
??ру?а асы??аны. Ата?а б?л?нгендер адыра
?алады. К?пт? ?орла?ан к?мус?з ?алады. Хан
азса, хал?ын сатады. Халы? азса, ханды??а
таласады?- деп жауап берген екен.
Жас кез?нде талай жасы ?лкен ата?ты абыз билерд?? алдынан ?т?п,
батасын алма?шы бол?ан Т?ле ?уел? ?кес?не барады. Жасы ж?зге кел?п
отыр?ан ?кес? ел б?рл?г? ж?н?нде ??г?ме айтып отырады. Т?ле: ??алай
еткенде б?рл?к болады, оны? к?ш? ?андай болма?? дегенд? с?райды.
Сонда ?кес? ?уел? жауап айтпас б?рын б?р бума сол?ылда? шыбы?
алдырады.
- Балам, мынаны сындырып к?рш??
Т?ле буыл?ан шыбы?ты олай-б?лай и?п сындыра алмайды.
- Енд? сол шыбы?ты б?рт?ндеп сындыршы? ? Т?ле ортасынан буыл?ан
шыбы?ты шеш?п, б?рт?ндеп пырт-пырт етк?з?п, оп-о?ай сындырып
беред?. ?нет баба:
- Б?дан не т?с?нд??, балам? ? дейд?.
Сонда Т?ле бала:
- Т?с?нд?м, баба, б?л мысалы?ызды? м?н?с?: ынтыма?ы, б?рл?г? мы?ты
елд? жау да, дау да ала алмайды. ?Сая? ж?рген тая? жейд?? демекш?,
б?рл?г?, ынтыма?ы жо?ты жау да, дау да оп-о?ай алады деген???з ?ой.
- Б?рекелд?, балам, д?рыс тапты?. Ел билеу ?ш?н алдымен елд? ауыз
б?рл?кке, ынтыма??а ша?ыра б?л. ?Ба? ?айда барасы?, ынтыма??а
барамын? дегенн?? м?н?с? осы,- депт?.
?ибратты ??мыр кешкен бид?? жар?ын бейнес?не к?птеген
а?ын мен жыраулар оралып, оны? даналы?ын
шы?армаларына ар?ау ет?п отыр?ан. ?ткен д?у?рлерде А.
Левшин, П. Маковецкий, Л. Баллюзек сек?лд?, т. б. орыс
зерттеуш?лер? ?з е?бектер?нде Т?ле би ес?м?не ?лтипат
б?лд?р?п, ??рмет т?та атап ?ткен. ?р кезде М?ш??р Ж?с?п
К?пеев, Ш?кер?м ??дайберд??лы, С. Сейфуллин, М.
?уезов, Б. Адамбаев, Н. Т?ре??лов, т. б. Т?ле биге
байланысты ?р тарапта?ы зерттеулер? мен ой?орытындыларын жарияла?ан. Жамбыл облысында Т?ле
би ес?м?мен аталатын елд? мекен бар. О?т?ст?к ?аза?стан
облысында б?р аудан?а Т?ле би ес?м? бер?лген. Жамбыл,
О?т?ст?к ?аза?стан облысында ж?не Астана ?асалында
Т?ле биге ескертк?ш ?ойыл?ан. Алматыда, Шыментте
ж?не б?р?атар елд? мекендерде Т?ле би ес?м?мен
аталатын к?шелер бар.
Т?ле би ?з? 12 жыл бил?к ж?рг?зген Ташкентте, атасы
Ж?н?с ханны? ?асына жерленген.
Ескертк?штер
Т?ле бид?? зираты, Ташкент
Т?ле би Шымкент, Т?рк?стан ж?не Ташкент ?алаларында к?пш?л?к пайдаланатын ?имараттар
салу ?с?не белсене аралас?ан. Т?ле би халы? арасында ??арлы?аш ?улие?, ??арлы?аш би? деген
атпен танымал. Оны? б?лай аталуы жайлы да а?ыз са?тал?ан. Т?ле би
Ташкенттег? Шай?ант?у?р зиратына жерленген. ?аб?р? Бабырды? на?ашы атасы Ж?н?с
ханмазарыны? ?асында. Т?ле би ?аб?р?не кесене салын?ан. ?ибратты ??мыр кешкен бид??
жар?ын бейнес?не к?птеген а?ын мен жыраулар оралып, оны? даналы?ын шы?армаларына
ар?ау ет?п отырды. ?ткен д?у?рлерде А.Левшин, П.Маковецкий, Л.Баллюзек сек?лд?, т.б. орыс
зерттеуш?лер? ?з е?бектер?нде Т?ле би ес?м?не ?лтипат б?лд?р?п, ??рмет т?та атап ?тт?. ?р
кезде М?ш??р Ж?с?п К?пеев, Ш?кер?м ??дайберд??лы, С?кен Сейфуллин, М?хтар
?уезов, Б.Адамбаев, Н.Т?ре??лов, т.б.
Т?ле биге байланысты ?р тарапта?ы зерттеулер? мен ой-?орытындыларын жариялады. Жамбыл
облысында Т?ле би ес?м?мен аталатын елд? мекен бар. О?т?ст?к ?аза?стан облысында б?р
аудан?а Т?ле би ес?м? бер?лген. Жамбыл, О?т?ст?к ?аза?стан
облысында ж?не Астана ?аласында Т?ле биге ескертк?ш ?ойыл?ан. Алматыда, Шымкентте ж?не
б?р?атар елд? мекендерде Т?ле би ес?м?мен аталатын к?шелер бар.
By: AlisheR
Документ
Категория
Презентации
Просмотров
212
Размер файла
671 Кб
Теги
powerpoint, office, презентация, microsoft
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа