close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

Парные глаголы

код для вставки
Классификация парных глаголов
Kuinka luokitella pariverbejä?
Кыдзи сикасавны кыка кадакывъяс?
Как классифицировaть парные
глаголы?
Frequency of co-compounds in the languages of Eurasia
(Wälchli 2005: 216)
Статистика обратных словарей
(удмурт / мордва / мари)
словарь
язык
Обратный словарь удмуртского удмурт
языка
(1992)
Reverse Dictionary of Mordvin
(2004)
Reverse Dictionary of Mari
(2002)
слов
ПГ
46.000
400
эрзя
41.968
446
мокша
39.996
610
лугово-восточная
34.058
16
горномарийская
20.573
10
Статистика коми словарей
словарь
Коми-роч кывчукöр
2000
Выль коми кыввор
2005
Комиа-роча словарь
1961
слов
ПГ
~ 31.000
84
1700
14
~ 25.000
~ 100
Парные глаголы / конвербальные конструкции?
Глаголы, обозначающие основные действия жизненного цикла человека.
коми
удм.
мари
эрзя
чужны-быдмыны
+
кв
+
овны-вывны
+
кв
+
кöмасьны-пасьтасьыны
+
+
+
пуны-пöжавны
+
+
+
сёйны-юны
+
+
+
муркöдчыны-уджавны
кв
+/кв
+
сьывны-йöктыны
+
+
+
чужтыны-быдтыны
+
кв
+
вердны-удны/юктавны
+
+/кв
+
пасьтöдны-кöмöдны
+
+
+
кувны-бырны
+/кв
кв
+
Где встречаются парные глаголы?
• Приветствия: Olan-vylan! / Olannyd-vylannyd!
Tuan-bydman.
Myrs’an-trud’ič’č’an!
Vetlin-munin.
• Сказки:
Olis-vylis sar gozja...
... da vek-na olöni-vylöny.
Šyr kyvtö-katö...
• Пословицы: Myj göran-ködz’an, sijö i vundan.
• Стихи/песни: Č’uži-bydmi s’öd vör šöryn...
Парные глаголы в переводной
(детской литературе)
• Русский  коми:
Александр Клейн: Волшебный камень и книга белой совы / Олöм из да
вежöркуд небöг.
(перевод Е.В. Козловой) 2005 г.
60 стр. – – –> 28 ПГ
• Венгерский  коми:
Мадьяръяслöн Матяш король йылысь мойдъяс / Сказки и легенды о
венгерском короле Матяше.
(перевод Н.Д. Мановой) 2000 г.
40 стр. – – –> 17 ПГ
(Öнiя коми кыв, 2000: 218)
Кыка кадакывъяс тшöкыда бергалöны ловъя
сёрниын да серпаса литератураын, лоöны
сёрнитан стильöс ярьюгыд петкöдлысьöн.
Кызвынсö артмö матыс вежöртаса
кыввужъясысь течаса кадакыв, кöнi
воддзаыс гöгöрвоöдö бöрынджык
сулалысьсö – –. Куима кадакывъяс
паныдасьлöны кывйын шочиника,
артмöдöны зумыд тэчасъяс öти и сiйö жö
формаа морта кадакывъясысь – –.
Как классифицировaть парные глаголы?
I
ЭМЕРГЕНТНЫЕ (АДДИТИВНЫЕ) КОНСТРУКЦИИ
•линеарные (темпоральные)
č’užny-bydmyny
•суммативные
sjojny-juny
II
КОЛОРАТИВНЫЕ КОНСТРУКЦИИ murgyny-s’yvny
murtavny-sjojny
III
АНТОНИМНЫЕ КОНСТРУКЦИИ
pyrny-petny
kyvtny-katny
-------------IV КУМУЛЯТИВНЫЕ КОНСТРУКЦИИ
•синонимичные (ко + ко)
vetlyny-munny
(диал 1 + диал 2) žull’yny-potködlyny
•гибридные
(рус. + ко)
dumajtny-mövpavny
V
ДЕКОРАТИВНЫЕ (ОРНАМЕНТАЛЬНЫЕ) КОНСТРУКЦИИ
•конструкции с глаголом керны
sjojny-kerny
•“эхо-слова“
gurjyny-garjyny
VI РЕДУПЛИЦИРОВАННЫЕ КОНСТРУКЦИИ munny-munny
Самые значительные библейские книги
на коми языке:
перевочик
ПГ
1823
Матьвей ...
А. Шергин
1882
Матьвей ...
Г.С. Лыткин
1844
Матьвей ... (юрпасъяс 4–7)
М.А. Кастрен
1885
Евангелльöяс
Псаломъяс
Г.С. Лыткин
1979
Выль Кöсйысьöм*
В. Попов
1990
Библиа
1995
Бур юöр Марк серти*
БВИ
1996
Лука серти бур юöр *
БВИ
1998
Иван серти бур юöр*
БВИ
1999
Матьвей серти бур юöр*
БВИ
59
2008
Выль Кöсйысьöм
БВИ
29
* пробное издание
48
1-2
Token frequency of co-compounds in different translations
of Mark (Wälchli 2005:192)
Евангелие от Матфея
Матьвей серти бур юöр
коми (1999)
фин (1992)
4:17 Tajö kads’an’ Isus pondis
juörtny-vistavlyny – –
Tästä lähtien Jeesus julisti – –
9:27 Mezdy-otsav mijanly!
Armahda meitä!
9:35 Isus vetlis-kytsalis stav kar-s’iktöd.
Jeesus kulki sitten kaikissa kaupungeissa
ja kylissä.
11:1 – – munis juörtny-velödavny – –
– – lähti – – opettamaan ja julistamaan – –
18:11 – – Mort Pi vois kors’ny-mezdyny.
– – Ihmisen Poika on tullut etsimään ja
pelastamaan.
Hoosianna, Daavidin poika!
21:9 Oškam-nimödam tenö, David pi!
21:12 – – stav vuzalys’-n’öbas’ys’sö yvlaö
vötlis.
– – ajoi kaikki myyjät ja ostajat ulos – –
25:25 – – talantö muö guavli-dz’ebli.
– – kaivoin talenttisi maahan.
28:2 – – muys jona syrkmunis-vörz’is – –
– – maa alkoi vavahdella ja järistä
Евангелие от Матфея
коми (1999)
коми (2008)
11:4 Munöj, vis’talöj Ivanly stav
addz’öm-kyvlömtornytö – –
Munöj, vis’talöj Ioanly, myj
kylannyd da addzannyd – –
[Kertokaa Johannekselle, mitä kuulette ja näette –]
13:14 Ti kyvzannyd-kyvzannyd, onö
gögörvoöj-a.
Pel’nanyd kutannyd kyvzyny da onö gögörvoöj,
[Kuulemalla kuulkaa, älkääkä käsittäkö.]
23:9 Mu vyv olys’ös enö nimtöj-puktöj
Ajö.
Tajö mu vylas nekodös enö ydzhdödlöj bat’ön – –
[Älkää myöskään kutsuko isäksi ketään, – –]
24:49 Sijö pondas jortjassö nöjtavny,
kodalys’jasköd sjojny-juny-gažavny.
Sijö pondas nöjtny udzhjortjassö da
sjojny-juny kodalys’jasköd.
[– – ja syö ja juo juoppojen seurassa.]
26:26 Bos’töj-sjojöj, tajö menam jajöj.
Bos’töj, sjojöj, tajö Menam Jaj.
[Ottakaa ja syökää, tämä on minun ruumiini.]
Евангелие от Матфея 24:49
2008
Sijö pondas nöjtny udzhjortjassö da sjojny-juny kodalys’jasköd.
1999
Sijö pondas jortjassö nöjtavny, kodalys’jasköd sjojny-juny-gažavny.
1979,
Попов
I pondas nöjtny jortjassö ass’ys i sjojny i juny kodalys’jasköd,– –
1882,
Лыткин
Ses’s’a č’öč’kesjalys’jasös nöjtny, kodalys’jasköd sjojny-juny pondas:
1823,
Шергин
I pondas nöjtny tovariščjassö assys’, sjojny že i juny kodalys’jasköd:
на русск.
(1968)
И начнет бить товарищей своих и есть и пить с пьяницами,
–
на фин.
(1992)
- - ja syö ja juo juoppojen seurassa,
Евангелие от Матфея 24:49
(переводы на финский язык 1992, 1938, 1772,
1642, 1548 гг.)
1992
ja hän alkaa lyödä tovereitaan ja syö ja juo juoppojen kanssa.
1938
ja rupeaa lyömään kanssapalvelijoitaan ja syö ja juo juopuneiden kanssa,
1772
Ja rupee pieksämään leipäveljiänsä, niin myös syömään ja juomaan juomarien
kanssa:
1642
Ja rupe piexemän leipäweljiäns/ nijn myös syömän ja juoman juomaritten
cansa.
1548
ia rupe piexemeen cansa paluelians/ semmengin sömen ia ioman iomariten
cansa/
Евангелие от Матфея 4:17
(1992) Tästä lähtien Jeesus julisti: ”Kääntykää, sillä taivasten valtakunta on tullut
lähelle!”
(1938) Siitä lähtien Jeesus rupesi saarnaamaan ja sanomaan: ”Tehkää parannus, sillä
taivasten valtakunta on tullut lähelle.”
(1772) Siitä ajasta rupesi Jesus saarnaamaan ja sanomaan: tehtäät parannus; sillä
taivaan valtakunta lähestyi.
(1642) Sijtä ajasta rupeis Jesus saarnaman/ ja sanoman: tehkät parannus: sillä taiwan
waldacunda lähesty.
(1548) Sijte aiasta rupesi Jesus saarnaman/ ia sanoman/ Techkett para'nost/ sille
Taiuan waldaku'da * lehestypi.
Евангелие от Матфея 4:17
на русск.
(1968)
1823,
Шергин
С того времени Иисус начал проповедывать и говорить; – –
> velödny i šuny
1844,
Кастрен
Sekysänj kucjis Jisus veledny i vöipny: pökaitcje, matystis ved njebesnäi
carstvä.
1882,
Лыткин
Sy kads’an’ Jisus vöjpödny, goragorzyny pondys: vis’tas’ö-möd’las’ö; – –
1979,
Попов
Tajö kadsjan’ Isus pondis velödny i vis’tavlyny: – –
1999
Tajö kadsjan’ Isus pondis juörtny-vis’tavlyny: – –
2008
Tajö kadsjan’ Isus pondis juörtny-vis’tavlyny: – –
Евангелие от Матфея 2:18
коми
2008
Rama karyn yrzöm-bördöm kylö. Rakel’ aslas nyv-pi vösna bördö, – –
1999
Ramkarsjan’ yrzöm-bördöm kylö. Rakel’ ass’ys pijansö bördödö , – –
1979
Ramyn kylö ojzöm šy, syrkjalömön bördöm i ydžyd gorzöm; Rahil’ bördö aslas
č’eljad’ys vösna
1882
Ramayn šy, bördöm, ol’jalöm, ydžydgorzöm kylöma völy; Rakil’ as nyl-pijanjas
jylys’ bördö, – –
венг.
Szó hallatszott Rámában: Sírás-rívás és sok keserves jajgatás. Rákhel siratta az ő
fiait és nem akart megvigasztaltatni, mert nincsenek.
фин.
1938
1776
1642
Ääni kuuluu Raamasta, itku ja iso parku; Raakel itkee lapsiansa – –
Ramassa on ääni kuulunut, suuri valitus, itku ja iso parku: Rakel itkee lapsiansa, – –
Rhamas on äni cuulunut/ suuri walitus/ itcu ja isoi parcu/ Rahel itke lapsians/ – –
русс.
1968
Глас в Раме слышен, плач и рыдание, вопль великий; Рахиль плачет о детях
своих – –
классификация
Евангелие от
Матфея 1999
1. ЭМЕРГЕНТНЫЕ
(АДДИТИВНЫЕ)
а. линеарные
(темпоральные)
б. суммативные
Пушкин 1999
Бöр вои ме...
26
vesala-pyrta
–
sjojny-juny-gažjavny
giža-lyddja
КРКч
2000
19
~ 30
2. КОЛОРАТИВНЫЕ
–
–
sjojö-murtškö
19
~ 20
3. АНТОНИМНЫЕ
vuzalys’-n’öbas’ys’
1
vajad-nuad
5
10
4. КУМУЛЯТИВНЫЕ
20
17
а. синонимичные
juörtny-vis’tavlyny
vetlö-munö
б. гибридные
–
izveditny-viny
5. ОРНАМЕНТАЛЬНЫЕ
nimtyny-puktyny
6. РЕДУПЛИЦИРОВАННЫЕ
kyvzannyd-kyvzannyd 2
Всего
5
54
~ 16
oz turz’y-pyrz’y
2
4
–
–
–
~ 80
Эйно Лэйно: Лапляндияса гожöм (Lapin kesä)
(перевод: Алёна Ельцова)
Miks meillä kaikki kaunis tahtoo kuolta Stav mitšys mijan gögör myjla zil’ö byrny-kuvny?
miest’ aatteen, tunteen miestä, kaikki
maatuu/ tai kesken toimiansa katkeaa?
kod kužis zil’ny-mövpavny i kyvny lovnas olöm?
No stavnas muö pörö i oz pomav udž ni nem.
Muualla tulta säihkyy harmaahapset
A muködlayn rud jursia vojtyr olö-kužö.
Ja minä itse? Miksi näitä mietin?
Se merkki varhaisen on vanhuuden.
Miks seuraa käskyä en veren vietin,
Vaan kansain kohtaloita huokailen.
A me nö es’kö atšym? Myjla tays’ vijsja-noksja?
Öd tajö, sidzkö, menam vodzvyv pörys’mömlön pas.
Me myjla jözlön olöm vösna njorpala da šogsja
I vir korömöj serti me og mun, köt’ viröj – as?
On lyhyt Lapin linnunlaulu, huvi
Laplandijayn džen’yd ovlö lebač’ dzol’z’öm-s’ylöm
Автор
tsypanov
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
28
Размер файла
12 150 Кб
Теги
fedverb
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа