close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

Сельский труженик № 33 от 18 августа 2018 г.

код для вставкиСкачать
Еженедельная газета Осакаровского района Карагандинской области
Еженедельная газета Осакаровского района
СУББОТА 18 августа 2018 года
№ 33 (7621)
Құрбан айт құтты болсын!
Сіздерді барша мұсылман қауымының ұлық мерекесі – Құрбан айтпен шын жүректен құттықтаймыз.
Сонау тарих тереңінен ата - бабаларымыз жол қылып, бізге мирас болып келе жатқан бұл мерекеде
мұсылман қауымы тек мал шалумен шектелмей, өзінің ой - ниетін түзеп, қоғамға, адам баласына құрметпен
қарау, кемтарларға қамқор қолын созу сияқты игі істер жасауды парыз тұтқан. Бұл күнді ерекше қастерлі
күн санап, қуанышты күнде бір - біріне ілтипат көрсетіп, жарқын жүзбен қауышқан.
Барша дін иелерін кемсітпей тең ұстайтын көп конфессиялы мемлекетіміздің бір бөлшегі Осакаров
ауданы халқы да жаңа азаматтық қоғамды қалыптастыруда аянбай еңбек етуде.
Барша аудан тұрғындарының шаңырағына шаттық, амандық, бақ - береке тілейміз! Аудан халқының
əрқашан бірлігі бекем, тірлігі тиянақты болсын! Құрбан айт мейрамы Аллаға мақтау, Пайғамбарымызға
(с.ғ.с) салауат айтып, барынша сауап жинайтын күн. Қоғамда бауырмалдық, бір - біріне жəрдемдесу, қол
ұшын беру, рухани тұтастықты күшейтудің жолына Алла ризашылығымен құрбандық шалынады.
Қадірлі жерлестер!
Жарқын да мейірімді мерекеміз Құрбан айт мерекесімен құттықтай отыра, сіздерге ынтымақ - бірлік,
еліміздің Тəуелсіздігі баянды болуын жəне əр отбасының амандығы мен берекесін тіілейміз!
Еліміз аман, жұртымыз тыныш болсын ағайын!
Нұркен Кобжанов,
Осакаров ауданының əкімі
Қанат Саққұлақов,
аудандық мəслихаттың хатшысы
– Ô  ‡ Á‰ Ì˘ Ì˚ Ï ‰ Ì Ï
Û · ‡ Ì ‡ ÈÚ‡
Ізгі ниеттеріңізбен шалған
құрбандықтарыңызды
Алла Тағала қабыл етсін!
Ауданымыз ынтымақ - бірлігімен, достығымен ел назарын өзіне аудартып, этностық
құрмет, татулықты, адамдардың бірлігі мен бауырластығын күшейтуге үндейтін Құрбан
айт мерекесін тойлауға əзірлік үстінде. Маңызды діни мерекелер ұлтаралық жəне
дінаралық қарым - қатынастары жарасқан Қазақстан халқының ауызбірлігін одан бетер
бекемдете түсетініне сенімдіміз. Құрбан айт күнгі ізгі ниеттеріңіз бен шалған
құрбандықтарыңызды Алла Тағала қабыл етсін!
Құрбандық етімен ауыз ашу үшін намаздың алдында ештеңе жемеу абзал. Құрбан айт
намазы оқылғаннан кейін Аллаһтың разылығы үшін мал шалынып, ақ түйенің қарны жарылады. Көрші - қолаң, туыс - туғанды қыдырыстап, «Құрбан айт құтты болсын!» айтысады. Айт күндері мейлінше көтеріңкі көңіл күйде, кешірімді болуға тырысу керек.
Ренжіскен кісілер қайта табысып, айт күндері татуласқаны жөн. Ауырып жатқан кісілердің
көңілін сұрап, арнайы бас сұғу, жетім - жесір, мұң - мұқтаждарға қол ұшын беріп, оларға
да Құрбан айттың қуанышын сездіру өте сауапты істерге жатады.
Бұған қоса, əке - шешесіне, отбасындағы жандарға мұсылман баласы адамдарды бір
- бірінен алыстатпай, қайта жақындата түсуге ниет етіледі. Құрбан айт насихатталатын
хақ дін - Ислам діні мен Пайғамбарлардың (с.ғ.с) ісін қайта жаңғыртады.
Қажылық өтеушілер Қағбаға жүзін қаратып дұға оқиды. Бақилық болған жақын жұрағаттарына арнап Құран бағыштайды.
Ұлық мереке мүбарак болып, əр отбасына бақыт, береке қонсын!
Жоламан Яхияев,
Ауданның бас имамы
Волей Всевышнего на земле Казахстана соединены судьбы людей, исповедующих
разные религии. Следуя заветам Бога, мы все вместе живем на нашей благословенной
земле в мире и согласии и трудимся на благо нашей страны. За эти добрые отношения
мы не перестаем благодарить Творца.
21 августа все приверженцы Исламской религии будут отмечать священный праздник
Курбан айт - праздник гуманизма и милосердия, добра и благотворительности, который
способствует сохранению традиций взаимоуважения, дружбы и единства между всеми
народами.
Этот значимый для каждого мусульманина религиозный праздник символизирует мир
и добро, всепрощение и заботу о ближних. Он напоминает об основах ислама, которые
призывают к справедливости и милосердию, воспитывают в людях уважительное отношение к общечеловеческим ценностям.
В эти знаменательные дни каждый, имеющий веру в своем сердце, старается совершать благие дела, приносить радость окружающим, оказывать помощь нуждающимся.
Это прекрасное священное время для того, чтобы очиститься от грехов и внести в душу
радость и успокоение.
От лица православных христиан района и от себя лично сердечно поздравляю всех
верующих мусульман с великим праздником Курбан айтом, а также желаю счастья и благоденствия. Пусть Всевышний Бог наделит всех своей безграничной милостью и милосердием и благословит каждого из вас!
Пусть царят спокойствие и благополучие в ваших семьях, благодать в честном труде,
а во всем казахстанском обществе сохранится мир и согласие, благополучие и процветание.
Иерей Максим Сенькин,
настоятель храма Казанской иконы Божией Матери
Әйел-кəсіпкерлер үшін жақсы мүмкіндік
Молодежный кентінде Осакаров ауданының əкімдігі,
«жасыл» экономика үшін
жəне G-Global-ды дамыту
коалициясы»
ЗТБ
жəне
«Expo&Women»
ХҰ
ұйымдастыруымен «Ауылда
əйелдер кəсіпкерлігін дамыту
бойынша тəжірибе алмасу»
диалог алаңы өтті. Осыған
орай ауданымызға Қазақстан
Республикасы
Парламенті
Мəжілісінің депутаты Майра
Айсина, Қазақстан Республикасы экологиялық ұйымдар
қауымдастығының басқарма
төрайымы Айгүл Соловьева
келді. Аудан əкімі Нұркен
Кобжанов мəжіліс депутаттарын кент тұрғыны «Coca-Cola
белестері» атты əлеуметтік
жобасының 2016 жылғы
жеңімпазы
Шолпанай
Т ұ р д ы ш е в а н ы ң
жылыжайының ашылу салтанатына бастап барды. Одан
кейін
«Ауылдағы
əйел
кəсіпкерлігін қолдау механизмі»» атты конференция
өтті.
Мемлекетімізде
əйелдер
кəсіпкерлігін
дамытуға
бағытталған біршама механизм
бар. Əйелдер қауымы жыл
сайын жұмыспен қамту жəне
кəсіпкерлікті
дамыту
бағдарламаларына
аса
қызығушылық
танытуда.
Солардың бірі - ауыл əйелдерін
қолдау бойынша «Coca-Cola
Белестері» жобасы. Бұл жоба –
бизнестегі
əлеуметтік
жауапкершіліктің
жарқын
үлгілерінің бірі. 2012 жылдан
бастап қазіргі уақытқа дейін
ауылдық
жерлерде
сəтті
қолданылатын
«жасыл»
технологиялардың құралдарын
меңгеруге жəне қаржылық
сауаттылық пен бизнестің негіздері бойынша 9000-нан астам
əйел оқудан өткен. Көрсетілген
жобаға Ақмола, Алматы жəне
Қарағанды
облыстарының
ауылдарында тұратын əйелдер
қатысуда. Қазіргі таңда жобаға
қатысқан əйелдердің 41-ден
астамы өзінің бизнестерін
ашып, оны сəтті дамытуда.
Соның нəтижесінде 100-ден аса
жұмыс орны ашылған. Оның
бағдарлы бастаушысы жасыл
экономика коалициясы болып
табылады.
(Жалғасы 8-ші бетте.).
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
2 стр.
Уважаемые работники и ветераны сферы физической
культуры и спорта, спортсмены!
Примите искренние поздравления с праздником – Днем Спорта!
Физическая культура и спорт являются неотъемлемой частью современного образа жизни, социального и культурно-нравственного развития общества. Они способствуют установлению отношений
между государствами и гражданами. Как отметил Глава государства Н. А. Назарбаев: «Только здоровая нация может называться конкурентоспособной. Поэтому одним из стратегических направлений
политики нашей республики является расширение массового спортивного движения».
Сегодня можно с уверенностью сказать, что развитие физкультуры и спорта, формирование здорового образа жизни становятся государственной задачей. В нашем районе действуют спортивные
учреждения, работают различные секции и кружки, где совершенствуется не только тело, но и дух,
воспитывается упорство в достижении цели, закаляется воля.
Мы по праву гордимся спортивными достижениями наших земляков – участников соревнований
различного уровня.
Дорогие друзья!
В этот день мы выражаем слова искренней благодарности всем тем, кто трудится на благо общества в сфере физической культуры, кто вносит свой вклад в развитие отечественного спорта. Пусть
физическая культура и спорт станут вашими союзниками на всю жизнь, принесут вам радость и энергию, ощущение вечной молодости.
Желаем всем крепкого здоровья, удачных стартов, достижения новых жизненных и спортивных
высот!
Нуркен Кобжанов,
аким района
Канат Саккулаков,
секретарь районного маслихата
Орайы келген əңгіме
Бұқаралық спорттан –
олимпиада медальдарына
Осакаровка кенті Балалар мен
жасөспірімдердің
спорт
мектебінің жаттықтырушысы Ерталап Жанатұлы Елшімановтың
жаттықтырып жүрген спортшы
жасөспірімдері,
бұқаралық
спортпен
айналысу
көрсеткіштері бойынша үшінші
жыл қатарынан алдыңғы орын
алуға талпынып келе жатыр. Салауатты өмір салтын жоспарлы
түрде насихаттау нəтижесінде
ауданымызда
спорттық
инфрақұрылым дамыған үстіне
жасөспірімдердің спортқа деген
қызығушылығы артып отыр.
Облыстың ең спорттық ауданы
деген атақты сақтап қалу үшін
спортшылар бұған барын салып
отыр. Кəсіптік мереке қарсаңына
Балалар мен жасөспірімдердің
спорт
мектебінің
жаттықтырушысы
Ерталап
Жанатұлы
Елшімановпен
аудандағы Қазақ күресі үйірмесін
жандандыру
туралы
сұхбаттасқан болатынбыз.
-Бүгінде аудандағы 138 спорт нысаны болса, дене шынықтыру
ұжымдары
қатарында
жаттықтырушылар
белсенділігі
нəтижесінде аудан халқының 30 пайызы
спорттық
шаралармен
қамтылған.
Ауданда
спортты
дамытудың бір бағыты спорт резервін дайындау жəне спорттың
жоғарғы жетістіктерін қамтамасыз
ету болып табылады.
Осы мақсатта қандай жетістерге жеттіңіздер?
-Осындай ерекше мақсатпен
болашақта
«Халықаралық
дəрежедегі
спорт
шеберін»
дайындауға барымды салып келе
жатырмын. Бүгінде шəкірттерімнің
арасынан «Спорт шебері» атағын 1
спортшы, «Спорт шеберіне үміткер»
дəрежесіне 5 спортшы ие болды.
Бұқаралық спортты дамыту жəне
дене шынықтыру мен спортпен айналысу үлесі бойынша Елбасының
тапсырмаларын
орындау
мақсатында ауданымыздағы Қазақ
күресі үйірмесіне қатысушылар арасынан тағы да «Спорт шеберіне
үміткерлер» қатарын толықтыра
түсетін боламын.
Жаттықтырушылық
кəсібіңізде қандай жаңалықтар
енгізбек ойдасыз?
-Халықтың əлеуметтік топтарына
а р н а л ы п
өткізілетін дене
шынықтырусауықтыру жəне
с п о рт т ы қ бұқаралық іс-шар а л а р ы
мөлшерін арттыру бойынша
мүмкіндігі шектеулі азаматтармен де белсенді
жұмыс жүргізуді
мақсат етіп отырмын.
Дене
шынықтыру
жəне спортты
д а м ы т у
мақсатында
халық
пен
ж а с т а р ғ а
қызықты жаңа
жобалар енгізілуде.
Осыған
қандай
ой
айтпақсыз?
-Оқушылар каникулы барысында
«Чемпиондармен
жаз»
атты
көшелік шеберлік сыныптарында
шəкірттерім Республикаға, облысқа
танымал атақты спортшылармен
спорт мектебінің жаттығу
залында спорттың қырсырына үйренді.
Жалпы Қазақ күресі елімізде Қазақстан Республикасы Президенті Н. Ə.
Назарбаевтің жүлдесіне
арналған «Қазақстан Барысы»
Республикалық
турнирі Ұлттық спорт
түрлері
бойынша
ауқымды жобалардың бірі
болып табылады, осы
бəсекенің бағы жанып,
Қазақ
күресі
О л и м п и я д а л ы қ
ойындарға енгізілсе, нұр –
үстіне нұр болар еді.
- Ауданның спорт
саласының
алдына
қойылған
тапсырмалары табысты орындалып жүр деп айта
аласыз ба?
-Қазіргі
кезде
ауылымыздың жас спортшысы Хуанбай Серік үлкен дерəжеге қол
жеткізіп үлгерді. Ол 2017 жылы
Қазақ
күресінен
Қазақстан
чемпионатының қола жүлдегері,
Қазақ күресінен Қазақстан Республикасы кубогінің қола жүлдегері
атақтарын жеңіп алды. Қазіргі кезде
Балалар мен жасөспірімдердің
спорт мектебінің Қарағайлы ауылында Қазақ күресі үйірмесінің
жаттықтырушысы болып қызмет
атқаруда. Серік енді Қарағайлы
ауылынан
біраз
чемпиондар
шығаруға үмітті.
Таяуда Нұра ауданының 90
жылдығына орай Ұлы Отан
соғысының ардагері, ұлағатты
ұстаз, білім саласының үздігі, білікті
басшы Қуаныш Сүлейменовтің
туғанына 100 жыл толуына Қазақ
күресінен жасөспірімдер арасында
облыстық ашық турнирі өткен болатын. Осы жүлделі сайысқа Осакаровка
кенті
Балалар
мен
жасөспірімдердің спорт мектебінің
оқушылары арасынан өз салмақ
дəрежелерінде Ержанат Хұндызбай
3 орын иеленді. Хавсил Ғалым, Ержанат Мағавья 2 орын, Мұса Ержан
1 орынды иеленіп қайтты.
Шəкірттерімді облыстық «Жас
Барыс»
жүлдесіне
əзірлеу
үстіндемін.
- Əңгімеңізге рахмет!
Əңгімелескен,
Сержан Смаханұлы
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
”‚‡Ê‡Âχˇ
Çˡ ƒÏËÚË‚̇
–ÚÂÔ‡ÌÓ‚‡!
От всей души поздравляем с
замечательной датой в Вашей
жизни - 97 годовщиной со дня
рождения. Ваша жизнь является
примером добросовестного отношения к выполнению гражданского и профессионального
долга. Подвиг, совершенный
Вами в годы Великой Отечественной войны, навсегда останется
образцом
мужества,
стойкости и патриотизма. Очень
значимым был Ваш вклад в Великую Победу. Пройдя через все
жизненные испытания, невзгоды
и лишения, голод и холод Вы не
спасовали перед врагом и храбро в числе других солдат
держали оборону Ленинграда и боролись за его освобождение от немецкой блокады, о чем свидетельствуют завоеванные самоотверженным ратным трудом высокие награды.
Добросовестно трудились на благо родного края и страны
и в мирное время. От всего сердца хочется Вам за все выразить огромную благодарность!
В этот праздничный Ваш день желаем крепкого здоровья,
счастья, благополучия и душевного спокойствия. Пусть
рядом с Вами всегда будут надежные друзья, а любовь и
поддержка родных и близких придают Вам силы и дарят радость каждому наступающему дню. С днем рождения, дорогой ветеран!
Нуркен Кобжанов,
аким
района
Канат Саккулаков,
секретарь районного
маслихата
Qazaq kuresi
Азия Чемпионатында
2018 жылдың 26 тамыз күні
Астана қаласында өтетін
қазақ күресінен Азия чемпионатында 16 спорт төрешісі
жұмыс істейді. Олардың арасында қазақстандық қана
емес,
шетелден
келетін
төрешілер бар.
Азия
чемпионатында
Қазақстан, Грузия, Өзбекстан,
Литва, Украина төрешілері болады. Соның ішінде үш арбитр
Астана, Алматы жəне Семей
қалаларынан
шақырылып
отыр.
Халықаралық
дəрежедегі
төреші Мақсат Ахметбековтың
айтуынша Қазақстан атынан
Азия чемпионатында сегіз
төреші жұмыс істейді. Ал
қалғаны өзге мемлекеттерден
келеді.
«Мен Қарағанды облысынан
келейін деп отырмын. Барынша
əділ төрелік етеміз деген ойдамыз. Өзім былтыр Əлем чемпионатында
бас
төреші
болдым.
Қазақстандық
төрешілердің біліктілігі жоғары
деңгейде. «Қазақстан Барысында», Қазақстан чемпионатында,
ірі
турнирлерде
төрешілік жасап жүргендердің
арасынан іріктеп алдық. Ал шетелдік төрешілерге мастер
класс
өткізілетін
болады.
Оларды да сыртта өткен жарыстардан іріктеп алдық», - деді
ол.
Қазақ күресінен чемпионатқа
20 мемлекеттен 80 спортшы
қатысады. Жарыс 8 салмақтық
дəреже жəне абсолюттік бойынша өтеді.
Қазіргі таңда Азия Чемпионатына
қатысуға
Жапония,
Өзбекстан,
Тəжікстан,
Моңғолиия, Иран, Пəкістан мен
Үндістан мемлекеттері өздерінің
мықты деген спортшыларын да-
йындап отыр.
Қазақ
күресінен
ұлттық
құраманың бас бапкері Ерлан
Естек
қазақстандық
балуандардың дайындығы туралы айтып берді.
«Азия
чемпионатына
9
салмақ дəрежесінде балуандар
қатысады.
Бурабай
ауданындағы «Жақсы» спорт
кешенінде оқу-жаттығу жиынында балалар тыңғылықты дайындалуда. 25 тамыз күні
Астанада салмақ өлшеу рəсімі
өтеді.
Балуандардың
дайындығы
өте
жақсы.
Дайындықтың бірінші кезеңін
Шымкент қаласында, екінші
кезеңін Грузия мемлекетінде
өткіздік. Үшінші кезең енді басталады», - деп сөзін түйіндеді
ол.
Азия Чемпионаты Қазақстан
Республикасының Мəдениет
жəне спорт министрлігі, Астана
қаласының əкімдігі, Самрұқ
Қазына əл - ауқат қоры, ERG
Еуразиялық
тобының
қолдауымен жүзеге асуда.
Ұйымдастырушылары
“Халықаралық қазақ күресі федерациясы” ЗТБ.
Айта кетсек, Қазақ күресі
(Qazaq kuresi) ұлттық спорт түрі
ғана емес, ол ЮНЕСКО-ның
материалды емес мұралар тізіміне
кіреді.
Былтыр
Халықаралық Qazaq kuresi федерациясы құрылып, ҚР Энергетика
министрі
Қанат
Бозымбаев федерация Президенті болып сайланды. Жыл
сайын осы спорт түрінен бірнеше
халықаралық
жəне
республикалық жарыстар өтеді.
Соның бірі 2017 жылы өткен
Əлем чемпионатына 40 елден
160 балуан қатысты.
Баспасөз орталығы
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
Қоғамдық бақылау
институттарын
енгізу мемлекеттік аппараттың
қызметінің ашықтығы
мен əділдігін құруға
септігін тигізеді
Мемлекет басшысы
Н. Ə. Назарбаев «100 нақты
қадам» Ұлт жоспарында Қоғамдық
кеңестер
құру
бойынша
заңнамалық
актісін
əзірлеу
қажеттілігін айтып жəне «Ұлт жоспары – қазақстандық арманға бастайтын жол»
атты бағдарламалық мақаласында Қоғамдық
кеңестердің маңыздылығына айырықша мəн
берген. Осы тұрғыда, 2015 жылдың 2
қарашасында Қазақстан Республикасының Президентімен «Қоғамдық кеңестер туралы» Заңы
қабылданды.
Бүгінгі
күнде
о бл ы с ы м ы зд ы ң
барлық қала жəне
аудандарында
Қ о ғ а м д ы қ
кеңестер құрылып
əрекет етуде. Бұл
халықтың əр түрлі
ө з е к т і
мəселелерін
талқылап, дұрыс
ш е ш і м д е р
қабылдауға
келіссөз жүргізетін
алаңға айналған.
Қ о ғ а м д ы қ
кеңестердің мемлекет пен қоғам өміріндегі маңыздылығын ескере
отырып, ағымдағы жылдың 10 тамызында Абай
ауданының Мəдениет үйінің нысанында Қарағанды
облысының Қоғамдық кеңестерінің алғашқы съезі
өтті.
Департамент басшысының м.а. Б. Ахметов
айтқандай, аталмыш іс-шараның мақсаты Қоғам
институттарының жұмысын одан əрі жетілдіру жəне
олардың ішкі жұмыс үрдістерін оңтайландыру
болып табылады. Себебі, қоғамдық кеңестер сыбайлас жемқорлық тəуекелдерін қысқарту мен
азайтудың механизмі болып табылады. Сондықтан,
Департамент сыб а й л а с
ж е м қ о рл ы қ т ы ң
алдын алу бойынша уəкілетті
о р г а н
болғандықтан осы
съезді өткізуде.
Өз пікірін, Абай
ауданының əкімі
Б. Асановта білдірді. Аймақ басшысы өз сөзінде
кейінгі жылдары
ауданның
ішкісаяси
өміріне
қоғам өкілдері белсенділікпен араласатындығын
айтты.
Өз кезегінде, Арнайы мониторингтік топтың жетекшісі Е. Əбілдин жəне Қарағанды облысының
Қоғамдық кеңесі төрағасының орынбасары Л. Куанышбекова қоғам мүшелерін белсенділікті
бəсеңдетпей, еліміздің жылдам дамуының
өзгерістеріне сай жұмыс атқаруға шақырды.
Халықтың тұрмыс-тіршілігіне цифрландыруды,
мемлекеттік қызмет көрсету кезінде түрлі үрдістерді
жеңілдендіретін түрлі мобильді қосымшаларды енгізу мəселесі де қызу талқыға салынды.
Нəтижесінде, қоғам өкілдері халық арасында цифландыру мен жаппай ақпараттық жұмыстарды
жүргізу, сонымен қатар облыстың шалғай
аймақтарын Интернетпен қамту мəселесін жылдамдатуды ұсынды.
Съезге облыстық жəне аймақтық қоғамдық кеңес
пен Арнайы мониторингтік топ төрағалары мен
мүшелері, қоғамдық жəне үкіметтік емес ұйымдар,
саяси партия өкілдері, бұқаралық ақпараттар
қызметі қатысты.
Съез қорытындысы бойынша, делегаттармен
заңнамалық актілерге өзгеріс енгізу жəне Қоғамдық
кеңес жұмысы бойынша бірқатар ұсыныстар енгізілді.
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
Внедрение институтов
общественного контроля
способствует созданию
прозрачности и справедливости
в деятельности
государственного аппарата
Глава государства Н.А. Назарбаев
в Плане нации «100 конкретных
шагов» обозначил необходимость
разработки законодательного акта
по созданию общественных советов
и в программной статье «План
нации – путь к казахстанской мечте» особое внимание уделил важности Общественных советов.
В этой связи, 2 ноября 2015 года Президентом
Республики Казахстан принят закон Республики
Казахстан «Об общественных советах».
На сегодняшний день во всех городах и районах
области созданы и функционируют
Общественные
советы, которые выступают
универсальной
диалоговой
площадкой для
обсуждения
выработки
и
принятия конструктивных
р е ш е н и й
любых
актуальных
проб
л
е
м
населения.
Учитывая
важность Общественных советов в жизни государства и общества, 10 августа текущего года в Доме
культуры Абайского района проведен первый съезд
Общественных советов Карагандинской области.
Как отметил и.о. руководителя Департамента Б.Ахметов, целью проведения данного мероприятия является
дальнейшее
совершенствование
деятельности общественных институтов и оптимизация их внутренних рабочих процессов, так как общественные советы являются механизмом по
сокращению и минимизации коррупционных рисков,
в связи с этим, Департамент, как уполномоченный
орган по противодействию коррупции является его
модератором.
Выразил свое
мнение и аким
Абайского района
Б.Асанов, который отметил, что
в последние годы
общество все активнее
вовлекается
во
внутренне-политическую жизнь
регионов.
В свою очередь,
руководитель
Специальной мониторинговой группы Карагандинской области Е.
Абильдин и заместитель Председателя Общественного совета Карагандинской области Л. Куанышбекова призвали общественников не сбавлять темп и
продолжать работу с учетом быстро меняющихся
темпов развития страны.
Отдельной темой было обсуждено внедрение цифровизации в жизнь граждан, разработка и внедрение
мобильных приложений, упрощающих различные
процессы, в том числе и оказания государственных
услуг. Так, общественники порекомендовали проводить широкую информационную работу по цифровизации и обучению населения, а также ускорить
темпы улучшения интернет покрытия регионов области.
На съезде приняли участие председатели и члены
областных и региональных общественных советов и
Специальных мониторинговых групп, представители
общественных и неправительственных организаций,
политических партий и средств массовой информации.
По итогам Съезда, делегатами выработаны рекомендации по внесению изменений в законодательные акты, а также в организационную деятельность
Общественных советов.
3 стр.
Руханият
Діни наным – жалпы адамзаттық
құндылықтармен қатар,
рухани үйлесімді, əлеуметтік
қарым-қатынастар мен азаматтардың
санасындағы əлеуетті қамтитын
айрықша сала
Қ а з а қ с т а н
Республикасының
дін
саласындағы
мемлекеттік
саясатының
2017-2020
жылдарға
арналған
тұжырымдамасының бекітілгеніне 20 маусымда бір жыл
толды.
Тұжырымдама жаңа геосаяси, ішкі жəне сыртқы
қатерлер аясында Қазақстанда
тұрақтылық пен қауіпсіздікті
нығайтуды қамтамасыз етуге
бағытталған ресми түрде тіркелген діни бірлестіктер мен
азаматтық
қауымдастықта
талқыланды.
Еліміздің
дамуының зайырлы қағидаты
тұрғысынан дін саласындағы
мемлекеттік саясаттың бағым
бағыттарын дұрыс айқындады.
Басты мақсаты мемлекеттікконфессиялық
жəне
к о н ф е с с и я а р а л ы қ
қатынастарды
жетілдіруге
бағытталған дін саласындағы
мемлекеттік саясаттың тиімділігін
арттыру,
мемлекеттің
зайырлылық
қағидаттарын
нығайту жəне дінді деструктивті
мақсатта пайдалануға жол бермеу
болып
табылады.Тұжырымдаманы
іске асыру Қазақстан Республикасы Конституциясының негізгі
құндылықтары
мен
қағидаттарын жаңа геосаяси
ахуал мен ұлттық қауіпсіздіктің
ішкі жəне сыртқы сын-тегеуріндеріне уақтылы ден қою
тұрғысынан одан əрі жүзеге
асыруға ықпал ететін болады.
Тұжырымдамада
дін
саласындағы
мемлекеттік
саясаттың дамуының үш негізгі
басымдықтары айқындалған.
Бірінші басымдық болып
заңнаманы жетілдіру мен мемлекет жəне діни бірлестіктер
арасындағы өзара іс-қимылды
реттеу.
Екінші
–
мемлекет
дамуындағы зайырлық принциптерін
нығайту.
Құжатта
«Мемлекеттің
зайырлы
құрылысы
–
Қазақстан
халқының маңызды тарихи жетістігі», – делінген.
Ар-ождан бостандығына жəне
діни
сеніміне
деген
азаматтардың құқықтарын, діни
бірлестіктердің
толымды
қызмет атқаруын жəне ұлттық
қауіпсіздікті,
мемлекеттің
конституциялық
негіздерін
жоюға, халықтың белгілі бір
топтарының радикалдануына
алып келетін деструктивті діни
ағымдарға
жол
бермеуді
қамтамасыз етеді.
Үшінші басымдық ретінде діни
экстермизм мен деструктивті
діни ағымдардың іс-əрекетіне
қарсы тұру жүйесін дамыту
анықталған.
Терроризм мен діни экстремизмге қарсы күресте деструктивті діни идеологияға үкіметтік
емес ұйымдардың өкілдерін,
мəдениет
жəне
спорт
қайраткерлерін
белсенді
атсалысуға
тарту
қарастырылған.
Аталған
құжат
дін
саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру мəселелері бойынша орталық мемлекеттік
жəне
жергілікті
атқарушы
органдардың, азаматтық қоғам
институттарының құзыреті мен
жауапкершілік аясын нақтылап,
білім беру, мəдениет, спорт,
БАҚ, денсаулық сақтау, отбасы
жəне неке институттары сияқты
барлық салаларда кешенді
жұмыс жүргізуді қарастырады.
Дін істері жəне азаматтық
қоғам министрлігі ҚР Білім жəне
ғылым министрлігімен бірлесіп,
діни білім алу үшін ұсынылатын
шетелдік теологиялық жоғары
оқу
орындарының
тізімін
жасақтады. Яғни, шетелдерде
діни білім алғысы келетін азаматтар ҚМДБ белгілеген оқу
орындарында ғана білім ала
алады.
Тəуелсіздіктің
ширек
ғасырындағы
жетістіктерді
тиянақтап, əлемнің дамыған 30
елінің қатарына кіруге сеніммен
қадам
басқан
Қазақстан
Республикасының
зайырлы
дамуының
конституциялық
қағидаттары - еліміздің діни
жəне
этномəдени
əрқилылығына
қарамастан,
жалпыұлттық
бірлік
пен
келісімнің қалыптасқан үлгісі ретінде қалып отыр.
Сондықтан дін саласындағы
қоғамдық
қатынастарды
реттеудің ұсынылып отырған
тəсілдері мен мемлекеттік саясат
қағидаттары
елдің
өзгешеліктерін жəне халықтың
мəдени-менталды ерекшеліктерін ескеретін айрықша сипатқа
ие болып қалуда.
Қазақстанның
дін
саласындағы
мемлекеттік
саясатының 2017 - 2020
жылдарға
арналған
тұжырымдамасында
көрсетілген
басымдықтарды
жүзеге асыру 2020 жылға дейін
жүргізіледі, оның нəтижесі ретінде
қоғамдық
санада
зайырлық
принциптерін
нығайту,
қоғамда
діни
қатынастар саласында радикалды
жəне
экстремистік
көріністермен байланысты кез
келген
іс-қимылға
мүлде
төзбеушілікке
қол
жеткізу
күтіледі.
Алма Шалабаева,
аудан əкімінің орынбасары
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
4 стр.
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
Орайы келген əңгіме
ЖОЛДА РД Ы Ж АҢҒ Ы РТ У - МА Ң Ы З Д Ы ІС
Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев
Қазақстан
"Төртінші
халқына
осы
өнеркəсіптік
жағдайындағы
жылғы
революция
дамудың
жаңа
мүмкіндіктері" деп аталатын Жолдауында,
құрылысқа жəне коммуналдық секторға заманауи технологияларды енгізу міндеттері
бойынша,
əкімдер
тұрғын
үй
-
коммуналдық инфрақұрылымын жетілдіру
мəселесін мемлекет - жекеменшік серіктестігі негізінде белсенді шешуі керек, - деген
тапсырма жүктеген болатын. Бүгінде жергілікті маңызды автомобиль жолын салу
жұмыстары
қалай
жүзеге
асырылып
жатыр, - деген сауалмен аудандық ТҮКШ,
ЖК жəне АЖ бөлімі басшысының міндетін
атқарушысы
Нұрсұлтан
Маратұлы
Қарсыбековпен сұхбаттасқан болатынбыз.
- Нұрсұлтан Маратұлы,
автомобиль
жолдарының ерекшелігін ескере отырып,
бағдарлама бойынша ауданда атқарылған
шаралар туралы əңгімелеп берсеңіз?
- Осакаров ауданына 2018 жылы облыстық
бюджеттен 160 миллион теңге жəне 82 миллион теңге жергілікті
бюджеттен қаржы
бөлінді. Аудандық маңызы бар жолдарды жəне
Осакаровка кенті көшелерінде ағымды жəне
орташа жөндеу жұмыстары: Литвинское, Переулок Советский, Октябрьская, Шахматная
жəне Молодежный кентінде Мира, Иртышское,
Абая көшелерінде өткізілді. Аудандық маңызы
бар жолдарында ағымды жəне орташа жөндеу
жұмыстары əлі де жүргізілуде. Трудовое ауылына кіреберіс жолы- 2 км, Звезда ауылына кіреберіс жолы-6 км, Ертіс ауылына кіреберіс
жолы-2,3 км, Сенокосное ауылына кіреберіс
жолы - 2 км ағымдағы жөндеумен жəне Кызылорда – Павлодар – Вольское аралығындағы
- 4 км жол қамтылады.
- Жол жөндеу құрылыс материалдары
қазақстандық болуы тиіс, мұның өзі өңір
экономикасының өсуіне оңды əсерін тигізеді емес пе?
- Иə, жол жөндеу құрылыс материалдары
толық қазақстандық, асфальт қоспасы битум
Павлодар қаласынан МӨЗ əкелінеді.
- Сонымен қатар автомобиль жолдарын
реконструкциялау бағдарламасында жол
сапасын қазіргі талаптарға сай қалай
көтеруге болады?
- Жол құрылысы үнемі жетілдірілуде. Жаңа
технологиялар асфальт-бетонның құрамын
жақсартуға мүмкіндік береді, бұл жолдарды
одан да қауіпсіз жəне берік етеді. Асфальт
құрамына
қоспа
дөңгелектерімен
қосу
үшін,
байланыс
автомобиль
қасиеттерін
жақсартатын арнайы компоненттер əзірленуде
- мұндай жолдарда жүргізушілер жаңбырдан
немесе жеңіл мұздан қорықпайды. Битумға
арналған жаңа модификаторлар асфальт
бетонға күрт температуралық төзімділікке
мүмкіндік береді. Мұндай модифицирленген
битум гранулярлы толтырғыштармен жəне арнайы қоспалармен бірге жолдарға пайдаланылуда.
-
Тұрғындар
тарапынан
орталық
көшелерге ғана көбірек көңіл бөлінеді деген
пікірді жиі естиміз? Шалғай ауылдардың
жолдары қандай күйде?
- Осакаровка кентінде орталық көшелерге
жөндеу
жұмыстары
жоспар
бойынша
қарастырылған, келер жылдарда басқа да
көшелерді жөндеу жоспарда. 2017 жылы орташа жөндеу жұмыстары: Интернациональная,
1–ая Семилетка, Пацаева, Целинная, Целинная А, Первомайская көшелерінде атқарылды,
сондықтан орталық көшелерге ғана көбірек
көңіл бөлінеді деген пікірмен келіспеймін.
Шалғай ауылдардың жолдарына, кіреберіс
жолдарға жыл сайын жоспар бойынша ағымды
жəне орташа жұмыстар атқарылады.
-
Жергілікті
тұрғындар
жұмысшы
мамандықтары бойынша жол жөндеу бригадаларына жұмысқа тұра ала ма?
-
Бос
жұмыс
орындарына
жергілікті
тұрғындар жұмысшы мамандықтары бойынша
жол жөндеу бригадаларында бос жұмыс орны
болса тұра алады!
- Бюджеттен қаражат бөлудің шектелуіне
байланысты кей жағдайда жол жөндеу
аралық жұмыстардың атқарылу мерзімдері
сақталмай қалғанда қандай əрекет жасайсыздыр?
- Қарағанды облысының жолаушылар көлігі
жəне автомобиль жолдары басқармасына хат
жолдап жəне бюджеттік өтінімді алдын ала
уақытында тапсырып отырамыз.
Əдетте
жүргізушілер,
тіпті
жөндеуден
өтті
деген
автомобиль
жолдарының сапасына наразылық білдіріп
жатады. Құрылыс материалдарының сапасына,
жолды
реконструкциялаудың,
күрделі, орташа жəне ағымдағы жөндеуден
өткізу
жұмыстарының
сапалы
атқарылуына кім бақылау жасайды?
- Құрылыс материалдарының сапасына,
жолды реконструкциялаудың, күрделі, орташа
жəне
ағымдағы
жөндеуден
өткізу
жұмыстарының сапалы атқарылуына арнайы
комиссия құрылады. Жолдарды орташа жəне
ағымдағы жөндеуден өткізу жұмыстарының сапалы атқарылуын бақылауды жергілікті
əкімшілік пен аудандық ТҮКШ, ЖК жəне АЖ
бөлімінің басшысының үнемі қадағалауында
боладыі.
– Əңгімеңізге рахмет!
Сұхбаттасқан,
Сержан Смаханұлы
Ру хани ж аңғыру
Ке лешекке қадам
Жазу
дегеніміз
тек
əріптердің жиынтығы ғана
емес, ұлттың өзіндік болмысын
танытатын
таңбалар
жүйесі,
сол
ұлттың тарихы, өткенімен
сабақтастыратын,
мəдениетінің таңбаланған
жəдігері. Бұл жəдігер əр
халықтың рухани, мəдени
өсуін,
ғылымы
мен
білімінің, барлық саладағы
даму деңгейін көрсететін
маңызы зор əлеуметтікмəдени құбылыс.
Жазу
арқылы өткен мен бүгінгі
жəне
болашақ
өміріміз
жалғастық табады. Ал,
жазудың өзгертілуі сол
халықтың
қоғамдық
өмірінің барлық саласына,
рухани жаңғыруына əсер
етеді.
Қ а з а қ с т а н
Республикасының Президенті
Нұрсұлтан
Əбішұлы
Назарбаевтың 2017 жылы 12
сəуірде «Болашаққа бағдар:
рухани
жаңғыру»
мақаласында: «Біріншіден,
қазақ тілін біртіндеп латын
əліпбиіне көшіру жұмыстарын
бастауымыз керек. Біз бұл
мəселеге неғұрлым дəйектілік
қажеттігін терең түсініп, байыппен қарап келеміз жəне
оған
кірісуге
Тəуелсіздік
алғаннан
бері
мұқият
дайындалдық» деп айтқан еді.
Яғни, қазақ тілі əліпбиін кириллицадан латын графикасына көшіру жұмыстары аяқ
алып, жаңа кезеңге қадам басуда.
Қазақ тіл білімінің, əліпбиінің
негізін салған бірегей ғалым
Ахмет Байтұрсынұлы: «Біздің
заманымыз – жазу заманы:
жазумен сөйлесу ауызбен
сөйлесуден артық дəрежеге
жеткен заман. Сондықтан
сөйлей білу қандай керек
болса, жаза білу керектігі одан
да артық», - деген болатын.
Қазіргі таңда жазудың маңызы
бұрынғыдан бірнеше есе
өскен заман. Сондықтан,
əлемдегі елдердің басым
бөлігі, соның ішінде туыстас
түркі халықтары қолданатын
латын əліпбиіне көшу –
жаһандану дəуіріндегі рухани
жаңғырудың алғашқы да
маңызды сатысы болмақ.
Латын əліпбиіне көшу –
болашақта еліміздің жанжақты дамуына үлкен үлес
қосып, жемісі мен жеңісін
əкелері сөзсіз. Бүгінде латын
əліпбиі сəнге айналып үлгерді
десем, артық айтқандық емес.
Жас ұрпаққа латын əліпбиіне
көшу аса қиындық тудырмайтыны анық. Əлеуметтік желілерде латын қаріптерімен
жазатын жастар жетіп артылады. Біз латын əліпбиіне
көше отырып, өркениетті
елдердің қатарына қосылып,
жаңа белестерді бағындыра
аламыз . Сондықтан латын
əліпбиіне көшу біз үшін,
болашақ үшін əлдеқайда
маңыздырақ.
Адам жазу арқылы білім
алады, жазу арқылы бір-бірімен байланыс жасап, жүргентұрғанын,
жасаған
жұмыстарын да жазып отырады, яғни хаттама, түрлі
қатынас-іс қағаздары, компьютер, интернет, агент арқылы
хабарласулар-бəрі де жазу
арқылы жүзеге асады.
Махаббат Мұхамедқали
СООБЩЕНИЕ
Осакаровской районной избирательной комиссии
о регистрации кандидатов в акимы
сельского округа Акбулак
1. Жапаров Ардак Кажимуратович, 1986 г.р., руководитель отдела ГЗ и ЧС, ГУ «Аппарат акима Осакаровского района», п. Осакаровка.
2. Макишева Алма Женисовна, 1972 г.р., руководитель отдела
службы управления персоналом, ГУ «Аппарат акима Осакаровского района», п. Осакаровка.
3. Машрапов Нургазы Сергазиевич, 1988 г.р., аким, ГУ «Аппарат
акима Иртышского сельского округа» п. Молодежный.
СООБЩЕНИЕ
Осакаровской районной избирательной комиссии
о регистрации кандидатов в акимы
Чапаевского сельского округа
1. Кузьмина Ася Вахитовна, 1983 г.р., учитель химии и биологии,
средняя школа № 16 с. Садовое, с. Садовое.
2. Мусипов Серикжан Оспанович, 1972 г.р., временно не работающий, п. Осакаровка.
3. Смагулов Нуржан Нурланович, 1985 г.р., начальник отдела государственного земельного кадастра, Каркаралинское районное
отделение Департамента земельного кадастра и технического обследования недвижимости филиала НАО ГК Правительства для
граждан Карагандинской области, с. Батпак.
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
5 стр.
Рухани жаңғыру
Ақтоғай ардақтылары
Еліміз тəуелсіз болғаннан бері Қазақстан тарихы жаңа
көзқараспен қайта қаралып, белгілі бір жүйеге келтірілуде. Соның айғағы нəтижесінде хандар мен сұлтандар,
билер мен батырлардың есімдері халыққа жарияланып,
белгілі бола бастап, өз бағаларын алуда.
Ақтоғай өлкесіндегі сарыарқа орталық жазықтармен жоталар тізбегі сонау тарбағатай жоталарынан басталып осы
аймақта туып өскендер үшін кіндік кескен көңілге ыстық,
қасиетті өлке. Тоқырауынның мөлдір суы, қызыларай, қызыл
тас, жалпақ қайың аймағы, олардың сыңсыған қалың
ағаштары жастықтың куəсі. Содықтан:
«Сенен артық бұл өлкеде ел табам ба,
Сенен артық бұл елде жер табам ба?
Жерің желкем, көк жусан, ағаш-орман,
Бір кезде малың жайлап ел мақтаған.
Тұнық суың, ақ бидайың бар елге мағлұм болған,
Ұл-қыздарың ата даңқын көтеріп əн шырқаған.»
Қалмақ
жосқыншыларынан елін, ата-баба намысын,
шапқыншы жаудан жерін қорғаған Жалаңтөс, Жидебай,
Ағыбай сияқты батырлар болса, ел арасындағы жер дауына
елдің, халықтың дəстүрін, салтын сақтауға, адамгершілік,
парасаттық жесір дауына, жер дауына билік айтқан орақ ауыз
от тілді Караменде би, Сана би, Шабанбай сияқты дара туған
би шешендер мекен еткендер мен халық қамы үшін жанын
пида қылған кемеңгер, көреген Əлихан, Жақып, Əлімхан секілді көсем арыстардың кіндік қаны тамған жер.
Ағыбай (1800-1884) атақты орта жүз сұлтаны Кенесарының
қолбасшыларының бірі. Халық Ағыбайдың батырлығын,
тапқырлығын, көрегендігін жершілдік сапарда жолы болғыш,
жұмысты тынымды атқаруына қарай ел оны «Ақжолтай» деп
айтып кеткен. Омбы губернаторы Ағыбай батырды патшаға
қызмет етуге шақырады елін жерін сүйген батыр көнбейді.
Кейбір деректерге қарағанда Тоқырауын өзенінің бойында ескі
Ағыбай тоғаны болған. Ол Кенесарыға қолбасшысы ретінде
кетерде тоғанын Əлиханнның ағасы Рустемге беріп кеткен
дейді.
Евней Арыстанұлы, Қаныш Имантайұлы туған жерде, оның
ой-өрісіне қандай өсімдіктер, табиғат ерекшелігі əсер етуі
мүмкіндіктері туралы пікір алысқан едік, табиғат байлығы
адамның сана-сезімне, ой-парасатына əсерін тигізбей
қоймайды деген пікірде болды. Сондақтан шығар, Ақтоғай елді
өлкеден шыққан ел мақтаныштары аз емес.
Солардың бірі - алуан қырлы гауһардай шапақ атып,
əрқайсымыздың жан-жүрегімізде жақсылық, ізгілік нұрын сепкен Əлихан Бөкейханов тұлғасы - мəңгілік тұлға. Əлихан кезінде теңдесі жоқ қазақ халкының көрнекті көшбасшысы,
жан-жақты ғалым, ұлттық мемлекетіміздің басшысы,
қайраткері, ұлт-азаттық қозғалысының көсемі тұңғыш Абай
танушы, Абайды алғаш рет Россияға одан кейін Европа
халқына танытқан жазушы, аудармашы, энциклопедист,
сыншы көркем əдебиетке көп көңіл аударған. Əлихан
Бөкейханов ХХ ғасырдың басындағы қазақтың ұлт-азаттық
қозғалысының көсемі, Алаш партиясын құраушы Алашорда
автономиясы үкіметінің тұңғыш төрағасы, халқымыздын
əдебиеті мен мəдениетінің өркендеуіне үлкен үлес қосқан
қаламгер, ғұлама ғалым.
Əлихан қыстағы Желтаудың оңтүстік шығыс жағында, қара
үңгір деп аталатын, жері шұрайлы, жайсаң, қалың шалғынды
шөп, майса жұпар иісі шығып тұратын, бұлағы уақытында
сарқырап ағып, Жіңішке өзеніне құятын жерде орналасқан.
Қара үңгір деп аталатын жерде, биіктігі 5-6 метрдей
Əлиханның қара тасы тұр. Бұл тастарды біреу əдейі қалап
қойған сияқты.Үстіңгі тас қалпақтың маңдайы сияқты сəл
шығып тұрса, бүйір жағынан қараса кеменің бас жағына
ұқсайды. Осы таста отырып, Əлихан бала кезінде де, есейген
уақытта да жан-жағына қарап, ой шегінен өткізіп, «Хан баласында қазақтың қақысы бар, тірі болсам, қазаққа қызмет етпей
қоймаймын» деген ой пікірі де осында туған шығар.
Сарыарқаның шоқтығы биік, Əлекеңнің кіндік қаны тамған
өлкесі Желтаудың биігіне шыға қалсаңыз көз алдыңызға аты
елге белгілі Бегазы қорығы, əріректе қазақтың қатпарлы
шоқыларының ең биігі Ақсораңды көресіз. Ал баурайында
ирелеңдеп, күндіз-түні тынбай сылдырап Жіңішке өзені ағып
Тоқырауынға барып құяды. Жіңішке өзенінің айналасы
уақытында ну тоғай болған жер дейді. Топырағы құнарлы,
табиғаты бай. Желтау қойнауындағы қара үңгірде қара тасы
бар жерден əріректе түрлі тасқа қашалған ою-таңбалар жеткілікті. Табиғаттың осындай бір аяулы, сəнді өлкесінде 1866
жылы наурыз жұлдызында Əлекең дүниеге келген. Жастайынан білімге құштар ең үлкен ұлын Нұрмұхамед он бір жасында
орысша үйренсін, оқысын деп Қарқаралы қаласындағы Қали
Бекмековтың отбасына алып барады. Бала Əлихан бұл оқуды
қанағат тұтпай қаладағы орысша-қазақша 3 жылдық мектепинтернатқа, одан кейін 4 жылдық кəсіптік училищеге əкесімен
келіспей оқуға түседі. Бұл əрекетін əкесі бір келгенде біліп,
қарсылық жасамай, батасын береді. Училищені бітіргенде
Етікші кəсіби мамандығын алады.
1886 жылы Əлихан оқуды əрі қарай жалғастыру мақсатында
Омбыдағы техникалық училищеге түседі. Оқуды жақсы оқып
өзінің алғырлығы жағынан мұғалімдер коллективінің көзіне
түседі. Училищеде оқып жүрген кезінің өзінде əртүрлі мəдени
үйірмелерге қатысып, өзінің туған халқының ерекше мəдени
əдет-ғұрыптары мен рухани байлығын, салт-дəстүрін, тұрмыс
жағдайларымен шұғылданып, оны өзге ұлттардың жастарына
таныстырып, насихаттауға тырысады, соған орай 18-ден
астам материалды қазақ жəне орыс тілдерінде жарыққа
шығарады. Ол қазақ ақындары Шортанбай, Шөже, Орынбай,
Найман, Шернияз сияқты көптеген ақын өлеңдеріне ерекше
мəн беріп, жолдастарының арасында мақтан еткен.
Əлихан Нұрмұхамбетұлы Бөкейхан 1890 жылы қыркүйекте
Петербургке келіп, Орман шаруашылығы институтының экономика факультетінің 1-курс студенті болып қабылданады.
Оқып жүріп саяси, қаржы, əдебиет жəне т.б. үйірмелерге белсене қатысып, марксизмнің экономикалық, материалистік тезистерін əр уақытта жақтап шығып отырған. Осы уақытта
Ресейдің алдыңғы қатарлы көптеген болашақ саяси
қайраткерлерімен танысып, студенттердің революциялық ереуілдеріне, демонстрациясына қатысып, патша күзетінің қара
тізімдеріне іліккен. 3-курста оқып жүріп Петербург
университетінің заң факультетін бітірді.
Əлихан Бөкейханов ұлт-азаттық қозғалысының басшысы
ғана емес, алты Алаштың пірі, рухани көсемі болды. Оны
тарих мойындаған дейді Дінмұхаммед Қонаев. Əлихан
Бөкейханов жəне оның ұлы туралы Қонаевтың студент кезіндегі естелігінен үзінді келтіруді жөн көрдім.
Қазақтың көрнекті мемлекет қайраткері Смағұл Сəдуақасов
дүниеден озған, азалы күні Москвада тұратын жəне оқитын
қазақ жастары Разгуляев зиратына марқұммен қоштасуға
жиналған халық көп болғанын Дінмұхаммед Ахметұлы еске
алады. «Солардың арасынан бір топ адам оқшаулау тұрады.
Келген адамдар топқа əдейілеп бұрылып қол алысып
жатқандардың ішінде соңғы рет Əлиханды көргенін
Дінмұхамед Ахметұлы еске алады да Əлиханның қолын ұстап
көңіл айтады». «Алла Жарылқасын»- деп, Əлихан бас изеді.
Ортада дембелше денесі, мұртына ақ кірген Əлиханды оның
оң жағында қолтықтап, Нұрмақов Нығметтің əкесінің иығына
сүйеніп, қатты күйзеліп тұрған қызы Елизаветаны, оны
қолтықтап Тұрар Рысқұловтың тұрғанын байқайды. Тұрар
Рысқұловпен Нығымет Нұрмақовты ертеден білетінін айтады.
«Тұлпардың тұяғы Əлиханның ұлы Үкітаймен жұмыс бабында араласып тұрғанын, оның түр əлпеті əкесіне келетінін
қоңырқай өңді қапсағай денелі аса төзімді жан еді», - дейді.
Жезқазған кен орынының ашылуына Қаныш Сəтбаевпен
қатар көп еңбек сіңіргенін еске алады.
Əлімхан Əбеуұлы (1891-1970) Ермеков Қарағанды облысы
Ақтоғай ауданы Қызыларай елді мекенінде дүниеге келген.
Əкесі Əбеу халқына қадірлі, озық ойлы, орысша сауатты. Баласын Қарқаралы қаласындағы училищеге береді, оны үздік
бітіргеннен кейін 1905 жылы Семейдегі ерлер гимназиясына
береді.
Əлімханға этнограф Потаниннің, Шоқанның досы Н.М.Ядринцов жəне Əлихан Бөкейханның кадет партиясының
Орталық комитетінің мүшесі болуы үлкен əсер етеді. Алаш
Орда қайраткерлері А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов, М.Əуезов тағы басқалардың көзқарастары мен дүние танымы, сол кезеңнің өмір шындығына Əлімханның көзқарасы
сəйкес келеді. 1918 жылы 2 сəуірде Алаш Орда басшысы
Əлихан Бөкейхан, Əлімхан Ермеков, Халел Ғаббасов үшеуі
Семейден тікелей байланыс желісі арқылы В.И.Ленинмен ұлт
істері жөніндегі комиссары И.В.Сталинмен сөйлеседі. Сөз
соңында «Əр халықтың өз билігін өзіне береміз» жалғыз-ақ
Совет үкіметін танысаңыздар, Қазақтың қамқорларшы тезінен
комиссиясын құрып Автономиясын жария қылуға асығар деп
білеміз» деген Ленин, Сталин қол қойған телеграмма келеді.
Қазақ шекарасын анықтау мақсатында Əлімхан Ермековты
мандат пен 20-жылы Москваға жібереді. Бірнеше ай бойы əр
түрлі комиссияларға қатысып жер, автономия мəселесі
жөнінде докладтар жасайды, айтыс тартыстарға қатысады.
Əлімханның естелігінде, мен жас албырт шағымда Владимир
Ильич Ленинмен кездескеніме өзімді бақытты санаймын.
Оның шабытында дана, аса адамгершілік кейпі жүрегімде
мəңгі сақталды дейді. В.И.Ленин төрелік еткен. мəжіліскке
қатысушылар тегіс үзіліске шыққаннан кейін Қазақстандық 15тен астам делегация, 15-20 минуттей Əлихан Бөкейханды
тосқандығын еске алады. Əлихан Ленинмен пікірлесіп,
əңгімелесуге оңаша қалды.
Осы мəжілістен кейін бір жеті өткен соң В.И.Ленин Қазақ
АССР-ін құру жөнінде декретке қол қойды. Əлихан Бөкейхан,
Əлімхан Ермеков, Ахмет Байтұрсынов, Мұхаметжан
Сералиндердің арқасында Россия территориясына еніп кеткен көп шекаралық жерлер қайтарылып тарихи шындық орындалды.
Əлімхан Ермеков алғашқы математик, доцент, профессор,
ұзын бойлы, келбетті, ширақ жүрісті. Əлімхан Ермековты
алғаш рет «Бульвар Мира 44-те» атам Исағали, қызым Жанат
үшеуміз сыртта отырғанда амандасып өтіп кетіп, қайта оралып
«Ақсақал Шыңғыстаудан емессіз бе?» деп сұрағанда атам:
«қайдан білдіңіз, балам» дегенде тұмағыңыздан білдім деп
кетіп қалды. Көп жылдар Политехникалық институтында профессор қызметін атқарды.
«Ермековтар шаңырағын ежелден құрмет тұтам, ол
Əлекеңнен дəріс алғаным ғана емес, білгенге Ермековтар
шаңырағы – білім мен ғылымның ақ ордасы. Сондай
шаңырақты қандай қазақ қадірлемесін? Əлімхан білімнің қара
сабасы еді гой» -деп Қонаев еске алады.
Жақып Ақбаев (1876-1934) Берікқара Еңбек елді мекенде
дүниеге келген. Жақыптың əкесі Ақбай Қарқаралы, Семей
өңіріне белгілі ойшыл, көзі ашық, көкірегі ояу дəулетті, несібелі
адам болған. Жақыпты əкесі 10 жасында Қарқаралыдағы
қазақ- орыс 3 жылдық интернатына орналастырады. Оны бітіргеннен кейін Омбы, кейінде Том гимназияларында оқиды.
Оны бітіргеннен кейін Санкт-Петербург университетінің заң
факультетіне түсіп оны алтын медалмен, дарынды қабілетінің
арқасында археология институтын қатар бітірді. Студент кезінде бастаған ғылыми еңбегі магистранттық диссертацияға
негіз болады. Ж. Ақбаев Қазақстаннан шыққан тұңғыш Заң магистрі атағына ие болған азамат. Ақбаев студент кезінде- ақ
өз ұлтының, бастан кешіп отырған күрделі қиыншықтарды
ашықтан-ашық жазып патша əкімшіліктерінің қара тізіміне ілігеді. Елге келген сайын жастарды білім алуға оқуға шақырады,
тəуелсіздікті үңдейді. Осы уақыттан бастап ғұмыр бойы астыртын байқаудан, қуғын- сүргіннен көз ашпайды.
1906 жылы Қарқаралыға келіп Əлихан Бөкейханов, Ахмет
Байтұрсынов, Міржақып Дулатов сынды қайраткерлермен бас
қосып үкімет атына дінге бостаңдық беру, қоныс аударушыларды тежеу, ата- бабасының қаны тамған жерін өзіне қайтару,
қырдағы билеу тəртібін ретке келтіру, қазақ жастарынан мамандар тəрбиелеу, ресми істерді ана тілінде жүргізуді талап
хаттарын жазады.
Патша үкіметі бұдан қатты сескеніп, 1906 жылы
тұтқындалып, Семей түрмесіне айдалады.
Алашорда үкіметінің құрамына кіріп, бас прокурор қызметін
атқарады. Кеңес дəуірінде де «ұлтшыл» деген айыппен 2 жыл
түрмеде отырады. Воронежге жер аударылады, жылдар бойы
зорлық- зомбылықпен, қуғын- сүргінде жүріп, қатты ауруға
шалдығып, 1934 жылы қайтыс болды.
Өнерлі өнердің үш бірдей шыңына шыққан ұлы өнерпаз
киесі дарыған əнші сазгер композитор Əсет Найманбайұлы
(1867-1923) əкесінен
ерте айырлып, 7- 8 жасында
нағашысында тəрбиеленеді, суырып салма ақын 15 жасынан
ақындық, əншілік өнерімен танылған ақын. Би –болыстардың,
байлардың, атқа мінерлердің зорлықшыл істерін, қулық
сұмдықтарын өлітре сынайды.
Ел ішіндегі күншілдік,
пасықтықты қатты мінейді. Қараңғы қазақ елінің аянышты халіне жаны ашый отрып, өнер білім іздеудің орнына қулық
сұмдық «өсек аян» қуған кертартпа кесірлі əдеттерді,
өлеңдерінде қатты сынайды одан аулақ болуды жырлайды.
Қазақ қыздарының аянышты жағдайларын, «Мұңлы қыз» поэмасында, «Ағаш ат», «Үш жетім қыз» атты, шығармаларында
үстем тапты мінеп, олардың озбырлық істерін əшкерлейді,
Əсетті кейнгі буын ақындар ойға жүйрік, көркем сөздерге
шебер,тілге бай реалист ақын деп септейді. Əсет дарынды
халық композиторы, асқақ əнші «Шама», «Əсет», «Майда
қоңыр, Інжу маржан, Ардақ» əндері мен халықты байытып,
халықтың, рухани байлығына қосылған елеулі үлесі.
Шығыстың бұлбұлы атанған иісі қазақтың жарық
жұлдыздарының
бірі
Күлəш-Гүлбаһрам
Байсеитова
Жасынқызы (1912-1957) қазақтың атақты əншісі, қоғам
қайраткері, қазақтың опера өнерінің негізін қалаушылардың
бірі,ең алғашқы СССР халық артисі атағын алған əнші.
Табиғатынан талантты əншілік музыкалық қасиеттері дамыған
Кішкене күнінен ақ байқалған. Əкесі Жасын əнші болған, ел
аралап əн салып жүрген. Бірақ əншілік өнер үйлі-баранды
болған шағында ішер ас, киер киім болғамандықтан, ол етікші
кəсібімен айналысады. Болашақ əншіге əкесінің сауықшыл,
əнші өнері игі əсер етеді. Кішкентай Гүлбаһрам əкесі айтқан
əндерге, жырлаған қиссаларға ынта, құлақ салып қызыға
тыңдайды. Жеті жылдық мектепті бітіріп, 1930 жылы қазақтың
тұңғыш драм театрының труппасына қабылданады. Бір екі
жылдың ішінде əнші шеберлігі мен көрініп, театрдың беделді
артістері қатарынан орын алады. 2012 жылы Ақтоғайда
Күлəштың туғанына 100 жыл мерейтой өтті. Оған қызы
Қарлығаш та қатысты. Студент кезімізде М. Əуезовтың Айтан
Шолпан операсында Айманның образын, Брусиловскийдің
«Қыз Жібекте» Жібектің, «Біржан Сарада»
Сараның,
Ертарғын операсында Ақжүністің
образын, Советтер
одағының
батыры
Төлеген
Тоқтаров
операсында
комиссардың образдарын мейлінше келтіргенін көрдік.
Күлəш Байсейтова қазақтың ұлттық өнерін дамытуда сіңірген
еңбегі мол.
Құлақтың құрышын əсем дауыспен қандырған шебер домбырашы Манарбек Ержанов (1901-1966) Қазақ Совет əншісі,
актер, мелодист-композитор, Қазақ ССР халық артисі.
Əкесінен ерте айырылып жетімдікпен жоқшылық байдың жалшысына айналдырады. Шешесі Нақбаланың тəрбиесінде
өседі. Күйші, білімі жоқ Манарбек атағы елге жайылған аталас
туысы Күлəш Байсейтованы сағалап, 1934 жылы Алматыға
келеді. 1936 жылы Москвада Қазақстаның он жылдығында
Шегенің ариясын орындап елге белгілі болады, сөйтіп əншінің
арманы Совет үкіметі уақытында іске-асады. Алғаш музыкаға
баулып əн салуға, оның сырын ашуға ықпал жасаған
Күсенбай, Əміре, Шашубайлар. Манарбек Ержанов қазақтың
Абай
атындағы
опера
жəне
балет
театрын
ұйымдастырушылардың бірі. Айман-Шолпан операсында
Жарас, Қыз-Жібекте Шеге, Біржан Сарада Елемес жəне басқа
операларда көрнекті рөлдерінің ішінде есте қалғаны Шегені
ойнағаны.
Ержанов Манарбекті əр уақытта есте қалдыру мақсатында
Қарағандыда көше аты берілген. Алайда көше басында қай
Ержанов екені белгісіз, мүмкін Ержанов Жақан ба?
Күй сабасын күмбірлеткен Аққыз-Мүгілсім (1897-1980)
күйші, домбырашы. Арқаның өрелі өнерлі күйшілік дəстүрінде
тəрбиеленген өнерпаз «Қайран елім», «Аққыз», «Қосбасар»,
«Жетім қыз» т. б. күйлер щығарған. Халық күйлерін шебер
орындаушылардың бірі. Хамзин, Ə.Əбенов сынды белгілі
домбырашылардың ұстазы.
Құдамыз Əнтайдың шешесі Ғазиза мен Мүгілсім ағайынды.
Сол үйде менің енем Сағила Мүгілсіммен танысып үйге
қонаққа шақырды. Əнтайдың шешесі де Мүгілсім де келбетті
аққұба ажарлы келген əжелер. Апамыз Мүгілсімді қыз деп
сөйлейтін. Апаммен Мүгілсімнің, Ғазизалардың руы табықты.
Хамзин Мағауия (1927-) домбырашы, күйші, композитор
Шертпе күйлерді үздік орындаушылардың бірі. Қазақстанның
еңбек сіңірген артісі. Домбырашылық өнерді əкесі Хамза жəне
Хамит, Əшірбек, Аққыз сияқты əнші-күйшілерден үйренген.
Аққыздан Тəттімбет күйін үйренеді. Қарағанды филармониясында күйші домбыра өнерінің қыры мен сырын жете
меңгергенін байқатады. Ол екі шекті домбырамен 60 түрлі
аспаптың үнін шығарған , халық композитор күйлерін орындаумен қатар, осы заман əлеміне сай. «Шахтер күйі», «Космонавтар», «Алтын астық», «Жарыс», «Жайлау», «Шопан
күйі», «Белгісіз солдат» сияқты көптеген күйлердің авторы.
(Жалғасы 6-ші бетте)
6 стр.
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
Ру х а ни ж а ңғыру
А т а н ы ң с ө з і – аманат
Елбасы Нұрсұлтан Əбішұлы Назарбаев өзінің
«Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» деген
мақаласында: «Біздің бабаларымыз ғасырлар
бойы ұшқан құстың қанаты талып, жүгірген аңның
тұяғы тозатын ұлан-ғайыр аумақты ғана қорғаған
жоқ.
Олар ұлттың болашағын, келер ұрпағын, бізді
қорғады. Сан тараптан сұқтанған жат жұртқа
Атамекеннің қарыс қадамын да бермей, ұрпағына
мирас етті» деп атап көрсетті. Олай болса, ел бірлігі
мен тірлігінің тұтастығына шама-шарқынша атсалысқан
қайраткерлердің кейінгі ұрпаққа аманат етіп қалдырған
мұраларын жарыққа шығару маңызды міндеттердің бірі
болмақ.
Кеңес дəуірінің алғашқы жылдарында ұлт
тəуелсіздігіне айрықша мəн берген тұлғалардың бірі –
Ахметжан болыс. Көне көз, кəрі құлақты қариялардан
«Ахметжан туралы не айта аласыз?» деп сұрағанда:
«Би Ахметжан ба?», «Болыс Ахметжан ба?», «Ахметжан шешен бе?» деп нақтылай бастайды. Адамның ел
алдындағы беделін, құрметін айқындайтын осы
сөздердің барлығы бір ғана тұлғаға – Талпақтың Ахметжанына бағытталып тұр. Өзге мəселелерге соңыра
тоқталармыз, бірақ, дəл осы жерде бір орынды
сұрақтың оқырман ойына оралары сөзсіз. Ол:
«Талпақтың Ахметжаны 1866 жылы туған деген дерек
қалай жəне қайдан алынған?» деген мəселе. Тағы да
ел ауызында сақталып жеткен бір əңгімеге назар
аударуға тура келеді.
Қазақ халқының танымал қайраткерлерінің бірі, ел
бірлігі үшін жарғақ құлағы жастыққа тимей жұмыс
жүргізген Ақбайдың Жақыбы, қазан төңкерісіне дейінгі
жəне кейінгі кезеңдерде да қуғын-сүргін көрді.
Қызы Аргуния əкесі туралы естелігінде былай дейді:
«Əкем 1886 жылы Қарқаралы қаласындағы қазақ интернатына келіп оқуға кіреді. 1889 жылы Омбы
қаласындағы гимназияда оқып, оны бітірді. Содан кейін,
Санкт-Петербург университетінің заң факультетіне
түседі. 1903 жылы осы факультетті алтын медальмен
тамамдап, оқудағы алғырлығы мен ерекше қабілеті
үшін университет советі оған заң магистры деген
ғылыми атақ береді». Сонымен, екі жылдай ғана еркіндік көрген, нақтырақ айтқанда, шаңырақ көтеруге ғана
үлгерген Жақып Ақбаев 1905 жылдан бастап, отыз
жылға жуық уақыт бойына қуғын-сүргінге түседі. Бар кінасы – əділдіктің жаршысы болғаны. «1931 жылы
Мұратты да алып кетті. Одан көп уақыт өтпей шешемді
де қамап қойды. Төрт бала, үлкені мен, үйде жалғыз
қалдық. Бірнеше күн бір бұрышқа тығылып жылап
отырғанымыз есімде. Туысқандарымыз да жоқ емес.
Бірақ, есік ашпайды, өйткені, «халық жауының» балаларына қамқорлық жасады деген аттан қорқады. Осы
бір кез менің денсаулығыма үлкен зиян келтірді. Бірер
айдың шамасында шешем де, Мұрат та босанып
шықты. Сол кезде, түрмеде отырған əкемнен
«Қазақстаннан басқа жаққа көшіңдер» деген хабар
келді. Сөйтіп, біз жазда Қарақалпақстанның Төрткөл
деген қаласына көштік» дейді Аргуния. Міне, осындай
елім деп еңіреген азаматтың жақын досы, тығыз қарымқатынаста болған Ахметжан да, халықтың қамқоршысы
болған адам еді. Ел ішіндегі əңгімеде екі қайраткердің
достығының себебін құрдастығына саяды. Ақиқатында,
тарихи құжаттар бойынша Ақбайдың Жақыбы да 1866
жылы туған. Бірақ, біздің пайымдауымызша
ынтымақтастық олардың құрдастығында ғана емес,
мақсат пен мүдденің бірлігінде. Қос тұлға да халықтың
қамын ойлаған азаматтар болғандығында.
Көне көз қариялардың айтуынша төңкерістен кейінгі
келесі жылы, осы негізге сүйене отырып айтқан біздің
пікіріміз бойынша 1918 жылы ақтардың елу солдаты
Жуанқоңыр деген таудың бауырында жолаушы келе
жатқан үш салт аттыны қолға түсіреді. Үшеудің бірінің
Ақбайдың Жақыбы екенін біліп қойған əскербасы оны
ұстап қалады да, екеуін қоя береді. Бірақ аттары
болдырған ақтар екі күн тынығу үшін сол жерде аялдап
қалады. Ал, босаған екеуі бірден Талпақтың Ахметжанына келеді.
- Аға, біз ақтарға кездесіп қалдық. Жақып ағаны ұстап
қалды да, бізді босатты. Оны атаманға апарамыз,
жауапқа тартады дейді, не істейміз? – деп налиды. Ахметжан болса жүз құр атты алдына салғызып, бір ту
биені жетекке алғызып, бірнеше жігітпен ақтарға келеді.
Келген бетінде биені сойғызып, астырып, оларды
тамақтандырып, жүз атты сыйға тартады. Əбден риза
болған əскербасы:
- Мына құрметіңе мен разымын, қандай қалауың бар?
– дегенде Ахметжан:
- Бойына талап қонған иісі қазағыма қанат болған,
Арқаның бір асылын абақтыға жаптырмақ ойың бар
екен. Райыңнан қайт, шешіміңді айт, келісіп жолыңды
бер, келісімге қолыңды бер. Қайтесіңдер асыл текті,
сендердің де замандарың өтті, судың да сұрауы бар
деген, ойланыңдар! – деп нығыздай айтады. Əскербасы
келісіп, Ақбайдың Жақыбын босатады. Ауылға келіп,
тай сойдырып, ет астарып, Ахметжанның үйіне «Сəлем
береміз» деп, «Əңгіме тыңдаймыз» деп ел жиналады.
Ет піскенше біраз əңгіме де айтылады. Əңгіме айтып отырып Жақып мырза əрегідік басын шайқап-шайқап
қояды екен. Байқап отырған бір адам сұрақ қойыпты:
- Бағанадан бірі көріп отырмын, сіз əңгіме айтқанда
басыңызды неге шайқай бердіңіз?
Сонда Ақбайдың Жақыбы:
- Бүгін Ахаң үлкен іс қылды, сөзі өтіп, тілі жетіп, мені
құтқарды. Əй, Талпақ-ай! Əй, Талпақ-ай! Ахметжанды
оқытпадың, ойына білім тоқытпадың, сондағы ісі мынадай! Егер оқыған болса, ойына білім тоқыған болса,
дұшпанды табанына салып иілер еді, иісі қазақты билер
еді, - депті. Мұны естіген Ахметжан:
- Иə, бүгін бір үлкен іс қылдым, хабар жетіп ақтардың
əскеріне бардым, бастығына қолқа салдым, сөзім өтіп,
тілім жетіп, Жақаңды босатып алдым. Əй, Ақбай-ай! Əй,
Ақбай-ай! Заманның ағымына ердің, Жақыпты орыстың
оқуына бердің, оқысын деп еңбек еткіздің, не мұратқа
жеткіздің? Иісі қазаққа ғана емес, орысқа да танылды
бірақ олардан да дұшпан көздер табылды, жала жабылды, қуғын көрді, сүргін көрді! Егер оқытпасаң, əрі
барса иісі Арғын ғана білер еді, мен сияқты ел ішінде
қуғын көрмей жүрер еді! – депті. Көп ішінде отырған
Қосыбай баласы Алтынбек:
- Саудадан бөз қалады, шешеннен сөз қалады, бұл
құрдастардың қалжыңы ғой, - деген екен.
Енді біз осы айтылған əңгімеге талдау жасап көрелік.
Алдымен деректерге жүгінейік.
Тарихтағы үлкен тұлға Ақбайдың Жақыбын
оқырманға таныстыру біздің ойымызша міндетті емес.
Өйткені ол қазақ халқына еңбегі сіңген қайраткер, танымал азамат. Ал, «Алты Алаштың ардағы» деген айдармен Қайырбек Садуақасовтың жарыққа шығарған
«Жақып Ақбаев» деген еңбегінде: «Есімі алты алашқа
Мəшһүр болған Жақып мырза Ақбаев 1876 жылғы (1866
жыл болуы керек, баспада басылу барысында жаңсақ
кеткен тəрізді М.А.) 7 қарашада кезіндегі Қарқаралы
округы, Берікқара болысындағы Төңіректас, немесе
қазіргі Жезқазған облысы, Ақтоғай ауданындағы
«Еңбек» совхозы орналасқан аймақтағы Ақбай
қыстағында дүниеге келген» деп жазады. Бұл мұрағат
дерегі, тарихы шындық. Егер жаңағы ел ішінде айтылып
жүрген əңгімені негіз етіп, Ахметжанды Ақбайдың
Жақыбымен құрдас деп қарастырсақ, онда ол да 1866
жылы туған болып шығады. Екіншіден, əңгіменің
мазмұны өзгеріске ұшыраған, өңделген деуге негіз жоқ.
Себебі ол бірнеше ғасырларды басынан өткерген,
талай өнерпаздардың елегінен өткен «Қобыланды
батырдың» жыры емес. Үшіншіден, əңгіменің өзегінде
ақиқаттың жатқандығын тағы да Қ. Садуақасовтың
еңбегінен аңғарамыз. Онда: «Қазан төңкерісінен кейін
де Ж. Ақбаевтың жағдайы күрт өзгере қоймайды. 1918
жылы ақ қазақтардың ату жазасынан кездейсоқ аман
қалған Жақаң Алашорданың белсенгері, ұлтшыл деген
айыптан кеңес орындары да байып тапқызбайды» деп
көрсеткен. Яғни, осы жолғы құтқарушы Талпақтың Ахметжаны болуы əбден мүмкін.
Енді шешендік сөздерге назар салып көрелік. «Бойына талап қонған, иісі қазағыма қанат болған, Арқаның
асылы». Бұл Ахметжанның Жақыпқа берген бағасы.
Сыртқы сұлулығы ырғаққа сəйкес тербеліп тұр. Ал, ішкі
мазмұны өте маңызды. «Талаптағы нұр жауар» дейді
қазақ. Яғни, шешеннің «талап қонған» дегені, Жақаңа
«нұр жауған азамат» дегенді мегзейді. Ал, «қазаққа
қанат» болуы «ел жүгін арқалаған азамат» дегенде
аңдатса, «Арқаның асылы» деуі «Жақсының аты
қалады» демекші, есімі мен еңбегі ұрпақтан ұрпаққа
жалғаса береді дегенді сездіреді. Өйткені, «асыл»
ешқашан тозбайды, солмайды.
Сондай-ақ, Ахметжанның өзі де осал адам емес. Бойына бес қаруын асынған ақтардың əскербасысына күш
көрсете сөйлейді: «Райыңнан қайт, шешіміңді айт! Келісіп жолыңды бер, келісімге қолыңды бер!» яғни, берсең
қолыңнан, бермесең жолыңнан аламын деп отыр. Сонымен қатар ескерту де бар: «Қайтесіңдер асыл текті,
сендердің де замандарың өтті!» Осының бəрін
əскербасы түсінбей отырған жоқ, сезіп, біліп отыр.
Көнбеске шара жоқ, өйткені, Ахаң мықты адам, еліне
арқа сүйей айтып отыр.
Ал, Жақыптың «Əй, Талпақ-ай! Əй, Талпақ-ай!» деуі,
немесе Ахметжанның «Əй, Ақбай-ай!, Əй-Ақбай-ай!»
деуі, қазақи дəстүр тұрғысынан қарасақ «Құрдастың
өзіне өкпе жүрсе де, сөзіне өкпе жүрмейді», замандас
тұлғалардың əзілі. Бірақ, əзілдің аясында да ақиқат
жатыр. Жақыптың Ахметжанды «Дұшпанды табанына
салып илер еді, иісі қазақты билер еді» деп суреттеуі
өте жоғары деңгейде бағалауы. Яғни, Жақаң Ахаң сондай деңгейге лайық болғаннан кейін айтып отыр. Сол
тəрізді Ахаң да Жақаңды «иісі қазаққа ғана емес,
орысқа да танылды» деп оның Ресей төңірегіндегі
елдердің барлығына танылған ұлт қайраткері ретінде
баға береді. Яғни, бұл əңгіменің, мазмұнынан үш
мəселені аңғарамыз. Алғашқысы шешендік өнердің тамаша үлгісі, екіншісі тарихи дерек, үшіншісі
азаматтардың тарихтағы тұлғасы.
Талпақтың Ахметжаны туралы əңгімелерді, шешендік
сөздерін Сағынбай, Бабажан, Ілияс тəрізді қариялардан
естіген едік. Олардың арасында Ахаңды көзімен
көргендер де бар. Мəселен, ол кісіні алғашқы көруін
Əбдудің Ілиясы былайша əңгімелейді:
«1918 жылдың күзі болатын. Əкемнің қайтыс
болғанына төрт жылдан асқан еді. Шешемнің айтуымен
жас та болсам, малға қарап, ағайындармен бірлесіп
бағымға жіберетінмін. Заман талабына орай мал басын
азайтып, елуден астам жылқы он шақты сиыр, жүзге
тарта қой қалдырған едік. Күздің бір айының ішінде үш
рет барымталап жылқының жартысынан көбін алып
кетті. Кімдер екенін біле алмай дал болдым. Жасы
үлкен ағайындармен ақылдастым. Бір жанашыр:
(Жалғасы 7-ші бетте)
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
Ақтоғай ардақтылары
(Соңы. Басы 5-ші бетте)
Арқанның ақиық ақыны Нарманбет Орманбетұлы (1860-1918)
халық ақыны. Ол шығыс əдебиеті
мен орыстың белгілі ақын жазушылары А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов, Л. Н. Толстой шығармаларымен
жеткілікті таныс болған. Нарманбет
өлеңдерінің негізгі тақырыбы 19
ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың
басындағы қазақ халқының саясиэкономикалық, əлеуметтік қиын
жағдайын
патша
уақытында
қазақтардың шұрайлы жерлерінен
айрылғанын
халықтың
ауыр
тұрмысын суреттейді. Өлеңдерінде
патша саясатында қарсы шығады.
«Тілекті берген жері» атты өлеңінде
патшаның,
Тақтан
құлағанын
қуанышпен қарсы алады, халықтың
жағдайы жақсарады деп сенім білдіреді.
«Айшаға», «Жамалға»,
«Даусың
қалай
асылым»
өлеңдерінде жастық, махаббат
тақырыптарына арнайды.
Төкпе жырдың ақбергендері Шашубай Қошбергенұлы мен Кеншібай
Жұбандықұлы Ақтоғай ұшқан ұясы.
Бесігіне Тұмар байлап кеткендей,
өнер шаңырағынан түлеп əнді
асқақтатқан
əншілер,
күйді
күмбірлеткен жастар жетерліктей.
Математика
ғылымдарының
теңдесі жоқ ақбозы Жəутіков Орынбек Ахметбекұлы (1911-1989) белгілі
қазақ
математигі,
физико-математика ғылымдарының
докторы
Қазақ
Ғылым
академиясының
академигі.
Қазақстан Ғылым академиясының
Математика
жəне
Механика
секторының меңгерушісі, математика жəне механика институтының
директорының орынбасары, лаборатория
меңгерушісі,
осы
институттың академик-секретары.
Қазақ Ғылым академиясының Президиум мүшесі, Республикадағы математика
мектебін
ұйымдастырушылардың
бірі.
Ғылымға еңбегін сіңірген қайраткер.
Мусин Əлихан Шөжебайұлы
(1908-1963)
–
Тау-кен
ісі
саласындағы Қазақ Совет ғалымы,
техника ғылымдарының докторы,
профессор, Қазақ ССР ғылым
академиясының корр. мүшесі Қаз
ССР-інің еңбек сіңірген ғылым
қайраткері. Қоңырат руднигінде, Успенск руда басқармасында, Алтай
полиметалл комбинатында жұмыс
жасайды. Ол 1949 жылдан өмірінің
соңғы күніне дейін Қаз ССР ҒА-ның
Тау-кен ісі институтының директоры
болған. 60 астам ғылыми еңбектің,
үш
монографияның,
2
өнертабыстың авторы. Лениндік
сыйлықтың лауреаты.
Ермеков Мүсілім Əмірханұлы
(1906-1973)
агроном-зоотехник
ауыл шаруашылық ғылымының докторы, профессор ҚРҒА корр.
мүшесі, еңбек сіңірген ғылым
қайраткері, ауыл шаруашылық
министірінің орынбасары. Алматы
зоотехникалық
мал
дəрігерлік
институтының ректоры. Ермеков
Мүсілім
Қазақстандағы
қой
шаруашылығын өркендету, жаңа
биязы жүнді қой тұқымдарының
жаңа жергілікті орта жағдайына байланысты қазақы қойды асыл
тұқымдармен
будандастыру
арқылы биязы, биязылау жаңа қой
тұқымдарын
шығарумен
шұғылданған Қазақстандағы ірі
ғалымдардың бірі. Ермековтың 200
ден астам ғылыми еңбектері бар,
оның 14-і Орталық Қазақстанда биязлау жүні қой шаруашылығын
дамытуға арналған.
Мүсілім
ағайды нағашым Рай аға үйінде бірнеше рет көргенім бар. Ірі денелі
келбетті қалжың бас адам болатын.
Жолдасы
Дүйсетаева
бізге
ағылшын тілінен сабақ бергенді.
Арыстанбеков Хайдар (19162008) агроном ҚазССР Ғылым
академиясының корр. мүшесі, пофессор
Қазақ
ССР
ауылшаруашылық министірінің бі-
рінші орынбасары, ҚазССР ауыл
шаруашылық
ғылым
академиясының
президенті,
ҚазССР ауыл шаруашылық министрі,
ауыл
шаруашылық
институтының ректоры, Қазақстан
КОПК мүшесі, Қазақстан сьездерінің
делегаты, ҚазССР жоғары советінің
депутаты сияқты лауазымды міндеттер атқарған.
Шахтерлардың ары, намысы,
ұяты, ақыл-ойы - Шұғайыпбек
Тілеубекұлы
Тоқмағанбетов
əкесінен ерте айырылып, жасынан
інілері
мен
шешесі
ертіп
Қарағандыға келеді. 26 бис шахтасына запальщик- тұтандырғыш
болып жұмысқа
орналасады.
Шахта бастығының жолдамасымен
1944 жылы Қазақ Тау-кен институтына түсіп, оны 1949 жылы
ойдағындай инженер мамандығын
алып Горбачев шахтасына бөлімше
бастығының көмекшісі, желдету
бөлімінің басшысы, бас инженердің
орынбасары, 22 шахтаның директоры
қызметін
атқарады.
Шұғайыпбек Тілеубекұлы қазақ КСР
көмір
өндірісі
басқармасының
бастығының
орынбасары,
Қарағанды көмір комбинатының бас
инженері
көмір
бірлестігінің
техникалық директоры қызметтерін,
өмірінің соңғы жылдары Қарағанды
облыстық
партия
комитетінің
өндірістік хатшы қызметін атқарды.
КСРО мемлекеттік сыйлықтың иегері, көптеген ғылыми еңбектердің
авторы. Көміршілер одағының президиум жəне облыстық партия
комитетінің мүшесі.
Есімі елімізге мəлім болған
жандардың
бірі
медицина
ғылымының докторы профессор
Гулбаһрам Тарабаева
қазақ
əйелдерінің арасынан шыққан
алғашқы медицина ғылымдарының
докторы. Гүлбаһрам Иманбекқызы
1908 жылы Қойгелді елді мекенінде
дүниеге келген.
Əкесі
Иманбек
Тарабайұлы
алғашқы Қарасудағы мектепті
салған, Ақтоғай ауданының ірге
тасын қалауға қатысқан азамат.
Енді бір қызы Биби Иманбекова Тарабаева биология ғылымының кандидаты доцент бізге университетте
оқып жүргенде сабақ берді. Келбетті
əр уақытта бір қалыпта болатын
қазақ балаларын қолдап жүретін
азаматша. Қызы Жанна Бекбулаевна
Тарабаева
биология
ғылымының кандидаты доцент
біздің факультетте біраз жылдар
микробиологиядан сабақ жүргізді,
ауыр науқастан ерте қайтыс болды.
Ақышев Төкіш (1932-1999) ең
алғашқылырдың бірі болып, Əлихан
Бөкейхан мектебін бітірген бірінші
геофизика ғылымының докторы,
профессор. Ақтоғай ғалымдарының
ішінде алғаш рет КСРО мемлекеттік
сыйлығының лауреаты, алғашқы
Казгеофизика геология өндірістік
бірлестігін
ұйымдастырушысы,
бастығы. Бірнеше қазба байлықтар
қорын (қорғасын, мырыш, молибден, вольфрам, күміс, алтын, темір,
мыс) ашқан, жер қойнауының сыр сипатын білетін, Ақтоғайдан шыққан
алғашқы ірі ғалым, геофизик. Ол
200 ден астам ғылыми еңбектің,
оның ішінде 8 монография, 11
геологиялық картаның авторы. Шу
– Сарысу ойпатынан 100 млрд.куб.
газ қорын ашқан азамат. Əлихан
атындағы мектепті 1948 жылы 9
бала бітірдік. Төкішті алтын
медальға, осы мақала иесісін күміс
медальға
ұсынды,
облыста
шығармамыздан қате тауып, медальды ала алмадық.
Ортай Абдрахманов,
Жоғарғы оқу орнының үздігі,
Е.А. Бөкетов атындағы
Қарағанды мемлекеттік
университетінің құрметті
қызметкері, еңбегі сіңген
құрметті профессор
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
Атаның сөзі – аманат
(Соңы. Басы 6-ші бетте)
- Əй, Ілияс, сен өзің біле де, таба да алмайсың. Осы өңірде жақсылығы
жаннан асқан, қиналғандарға қол ұшын беретін, ел ішінің жағдайын толық
білетін бір ғана адам бар. Ол – Талпақтың Ахметжаны. Саған бір
көмектессе сол ғана көмек жасайды. Бірақ, ол кісі алдына барған адамды
сынайды. Өтсең қуана бер, өтпесең бір дəм ішесің де қайтасың, реніш болмайды, - деді. Сонымен, немере ағам екеуіміз бармаққа бел буып, бірге
аттандық.
Күн шыға аттанған біз түс ауа қажы атаның ауылына келіп, би ағаның
көрші үйіне түстік. Жағдайымызды айтқаннан кейін, үй иесі би ағаға барып,
қабылдайтынын айтып келді. Сəлден кейін сəлем беріп, табалдырықтан
аттадым. Аққұба өңді, ат жақты, бойшаң адам екен. Үстінде оқаланған
шапан, басында тақия. Сəлемімді алған бетте:
- Қай баласың? – деді.
- Əбдудің баласымын, атым Ілияс, - дедім.
- Е, Əбдуден бір жетім қалды деп естуші едім, маған келгендегі мақсатың
не? – деді.
Алдында ауылдан шыққанда үлкендердің айтқанын əбден ұғып алған
мен, ойлана отырып, сұрақтарға абайлай жауап бердім.
- Би аға, келген мақсатым сізге сəлем беру! – дедім.
- Мақсатыңа көңілім толды, тауып сөйледің, енді тілегіңді айт!
- Тілегім сол, сізден көмек сұрай келдім.
Би ағаның мақтағанына көңілім көтеріліп, еркін сөйлей бастадым.
- Көмегіңе қол ұшын берейін, шаруаңды айт!
- Менің жетімдігімді басынып, малымды ұрлап алды, соны таптыруға
жəрдем етсеңіз!
- Ұры мықты болса жылқы ұрлайды, күпті болса сиыр ұрлайды,
қартайғанда қой ұрлайды, жантайғанда астындағы көпшігін ұрлайды, не
жоғалттың? – деді.
- Жылқы – деп жауап бердім.
- Жарайды, таптырамын, ертең кешке дейін еліңе жеткізеді, ал өзің əкең
Əбдудің сыбағасын жеп қайт! – деді де, сырттан кіріп келген бір жігітке, –
Мына Əбдудің ұлына бір жауыр атты жетегіне байлаңдар, - деп маған
сынай қарады. Би ағаның көзқарасын түсінген мен, бірден жауап қаттым:
- Би ағаның қолынан алған жауыр ат, жай адамнан алған тұлпардан көш
ілгері емес пе? – дедім.
- Бала болсаң да байыпты сөйлеуді үйреніп қылған екенсің, адамды семіртетін көңіл, ширататын өмір ғой, алдыңнан жарылқасын, - деп
ризашылығын білдірді. Сол сəтте əлгі жігіт есікті ашып:
- Би аға, бізде жауыр ат жоқ екен, не істеймін? – деді. Би ағаң қынжыла
жауап қатты.
- Осы күнгі жастар сөз астарын түсінбейтін болып барады. Нұрлан деген
болыс таз адамды кемсіткенде Жұмыр деген шешен: «Болысеке! Ит
жақсысы тазы болады, ет жақсысы қазы болады, жер жақсысы саз болады,
мезгіл жақсысы жаз болады, құс жақсысы қаз болады, адам жақсысы таз
болады» деген еді, менің «жауыр ат» дегенім əбден бапталған тəуір ат дегенім емес пе? Дұрысын беріңдер! – деді. Би аға мені бала деп олқысынбай
барған шаруамды тындырып қайтарды».
Енді осы əңгіменің мазмұнына назар салып көрелік. Ұлттың болмыс-бітімін танытатын бір ерекше белгі – дəстүр яғни дəстүрін жоғалтқан ұлт – кемтар. Əңгімедегі айрықша назарға түсетін жəйіт көнеден келе жатқан керемет
дəстүр – баланың қабылетін аңдау үшін, бағытын байқау үшін арнайы сыннан өткізу. Мұндай əңгімелерді ел ішінен көптеп кездестіруге болады.
Мəселен, Сырым батырды бала кезінде əкесі Бақай деген сыншыға жібереді. Сəлем бере келген балаға Бақай сыншы:
- Ей, Сырым, жоқтан бар болдың,
Айырдан нар болдың,
Қамқа тон тозды,
Атадан ұл озды,
Ападан қыз озды,
Боздан буырыл озды,
Сен осыған жауап берші? – дегенде Сырым:
- Ей, Бақай ата!
Жоқтан бар болсам құдайдың құдыреті шығар,
Айырдан нар болсам атам үлкен болған шығар.
Қамқа тон тозса, киюі салақ болған шығар.
Анадан қыз озса, шіркіндігі болар,
Атадан ұл озса, еркіндігі болар, - деп жауап береді.
Яғни, баланы сыннан өткізу тек бір ғана өңірге емес, жалпы иісі қазаққа
тəн дəстүр екен. Олай болса, Талпақтың Ахметжаны алдына келген жасты
сынау арқылы қалыпты дəстүрдің дамуына, сабақтасуына өзінің үлесін
қосып отыр.
Əңгімедегі екінші мəселе – шешендік. Жəне ол жай ғана шешендік емес,
философиялық шешендік. Мəселен, бір ғана тіркесін алып көрелік. «Бала
болсаң да байыпты сөйлеуді үйреніп қалған екенсің, адамды семіртетін
көңіл, ширататын өмір». «Байыпты сөйлеу» деген тіркес қазақта көнеден
бері қолданылып келеді. Оны көбінесе көпшілік «орнықты сөйлеу»
мағынасымен үндестікте қабылдайды. Бұл дұрыс. Бірақ мағына мұнымен
ғана шектелмейді. «Байыптының» түбірі «бай» деп алсақ, сөз байлығына
мегзейді екен. Яғни, «байыпты сөйлеу» Тапқырлықтың да нышаны. Ал,
«адамды семіртетін көңіл, ширататын өмір» деген қанатты сөз шешеннің
төл туындысы. Мұны, мақал ретінде қабылдап, қолдануға, талдауға болады. Өйткені, тіркес «тоқсан сөздің тобықтай түйінін» беріп тұр.
Үшіншіден, халықтың шешенді өте қадырлеп, сыйлайтындығы. Оны Ахаң
да жақсы білді. Сондықтан, «Жоғың ертең түске дейін табылады» деп сенімділікпен айтуы осыған байланысты.
Жақсысын жанындай жақсы көрген қазақ халқы əр кез Талпақтың Ахметжанына құрметпен қараған. Еңбегін бағалай білген. Нəтижесінде ол кісі
Əлтеке, Сарым, Кернейге болыс та болады. Осыған орай ел аузында
сақталып жеткен тағы бір əңгімеге құлақ түрелік.
Бірде ел жиылып мəжіліс құруға кіріскенде, ел ақсақалы ортаға шыққан
Талпақтың Ахметжанын: «Нұра болысының халық сайлаған биі, ұлық
сайлаған болысы Ахметжан жиынды ашады» депті. Сөйтсе, жиылған
көпшіліктің алдында отырған атақты Адамбай, Тұрсынның Топатайы
Ақаңды құрдас санап ойнай береді екен, былай депті: «Нұраның биі де
Ахаң, болысы да Ахаң, ал енді астына ат мінгізіп, иығына шапан
жабыңдар!». Бір жылдары Топатай бастаған бір топ елдің игі жақсылары
Ертіс өзенінен өтпек болып, көпшілік өтпелі салға мінгенде Топатай қайыққа
отырыпты. Ағымы қатты тұсқа жеткенде қайық аударылып, Топатай суға
кетер қауіпі туғанда, өтіп бара жатқандарға айқайлап: «Мені құтқарып
қалған адамға 5 сом беремін» дейді. Ол кезде бұл үш аттың құны екен.
Сонан бір қайықшы жағаға алып шығып, Топатай қалтасын қарағанда 5 сом
болмай, 3 сом табылып соны береді. Осы əңгіме ойына оралған Ахаң:
- Е, Топеке, Топеке! Тауып айттыңыз, талайлардың белінен басып, ауы-
зын жауып айттыңыз! Бірақ, осы байлығыңыз қара Ертістің суынан өткенде
қайда қалды екен? – депті.
Бұл əңгімеден ел ішінің жай-күйін, тыныс-тіршілігін жан-жақты біліп
отырған басшыны, тапқырлықпен ұшқыр ойды ұштастыра білетін
алғырықты айқын аңғарамыз. Əңгімедегі шешендік Ахаңның алғашқы не
соңғы сөзі емес, бірақ, қай кезде болмасын түйін сөздің сол кісіге келіп тірелетіндігін айғақтай түсетін мысал болып табылады.
1915 жылдың жазында белгілі ақын Нармамбет Орманбетұлының
ұйымдастыруымен кейін ел ішіне аңыз болып тараған үлкен басқосу
өткізіледі. Ондағы негізгі себеп, абақтыдан босап келген атақты Мəди
ақынды шақырып, қонақ ету болтатын. Алдын ала елдің иігі жақсылары да
жиылыпты. Олардың арасында Адамбай – Тұрсынның Топатайы, Тобықты
Ақсаққалдау Тілеш бай, Əлтеке Қосыбай шешен, Сарым – Байдəулет
Талпақтың Ахметжаны тəрізді сыйлы тұлғалар да болыпты. Мəди келерден
бірер күн бұрын үлкен дəмде бас қосқанда Нарекең:
- Иісі Орта Жүзге би болып, кейінгіге саналы сөзі қалған Қазыбек бабаның
əруағы риза болсын деп ұрпағы Мəди ақынды шақыртып отырмын.
Ақсораңның бауырына үй тіккіздім, он ту бие мен он құлын сойғыздым,
алты саба қымыз дайындаттым. Ауыл жігіттеріне айтып, балуан күрес
ұйымдастыртам. Қандай ойларыңыз бар? – деп сауал тастайды.
Тілеш бай тұрып:
- Мəди келген күні, өзінен бата сұрап бір ақбоз атты құрмалдыққа
шалайық, ол менің мойынымда болсын! – дейді.
Топатай:
- Бір, саба саумалды сары уыз күйінде сақтап сусын ретінде беріп
отырайық, ол менің міндетімде болсын! – депті.
Қосыбай шешен:
- Серіні сергітер бір амал, əнші - домбырашылардың өнері, оған мен жауапты болайын! – дейді. Сонда Талпақтың Ахметжаны:
- Əншіні ширататын саз емес пе?
Аңшыны ширататын тазы емес пе?
Балуанды ширататын күрес,
Батырды ширататын сайыс,
Шешенді ширататын сөз,
Ақынды ширататын айтыс,
Ел ішіндегі ақындардың басын қосып, айтысты өткізу менің мойынымда
болсын? – депті.
Сонан Əбіш, Түсетай, Жуаспай, Бабас тəрізді ақындар келіп айтысты
ұйымдастырып оған Мəдидің өзі де араласып, тамаша ақындар сайысы
өтеді. Сол айтыста біраз ел адамдарының аттары да айтылған. Мəселен:
Қапастан ұштың босап бұлбұл құсым,
Мақпазда əр не болса жазу үшін.
Арғымақ аса шауып, торға түстің,
Көтермей ағайынның қайрат – күшін, деп Əбіш жырлағанда Мəдидің абақтыдан енді ғана босап шыққанын
аңғартады.
Əбен мен Топатайға сəлем жаздым,
Қараңыз серпініне өнерпаздың.
Надан деп қарға қылып қарқылдатып,
Мырзалар несін алдым кəрі таздың, деген жолдардағы Топатай туралы біз жоғарыда айттық.
Нарекеңнен табылған сөздің нəрі,
Таниды Нарекеңді жұрттың бəрі.
Абайша тақпақтатып жөнелгенде,
Кеудеңе орнағады əсем сазы.
Исламда біз де кенде қалғанбыз жоқ,
Елімнен Меке барған Талпақ қажы, деп Ахаңның əкесінің де елге сыйлы тұлға болғандығын аңғартады.
Əрине, діни танымдық деңгейі жоғары болған əрі сауатты, əрі сындарлы
Талпақ қажы, баласы Ахметжанды оқытпауы мүмкін емес еді. Ол кездегі
оқу түрі тұрмысқа байланысты болатын. Жағыдайы төмен адамдар қай
ауылда молланың бар екендігін сұрастырып алып, апарып оқытса, əлділер
молланы алғызып, мектеп аштырып оқытатын. Ақынның тілімен айтар
болсақ:
Кенжесі Жəбекемнің аты Бабық,
Алтауың Райымбектен тудың нағып.
Біреуіңнің саждаға басың тимей,
Сауатыңды ашты ғай молда Садық, деген заман еді. Дін оқуының төрт сатысын екі жылда толық тəмамдап
шыққан бала Ахметжан өзінің тапқырлығымен, шешендігімен таныла бастайды.
Ел ішінде жүрген бір əңгімеде түнемелікте алтыбақанда бас қосқан қызбозбалалардың арасында екі жігіт дауласып қалып, соңы төбелеске
ұласатын жағдайға жетеді. Екі жарылып алған жастар «Сен мықтысың, сен
мықтысың!» деген желеумен жігіттерді жұдырықтасуға апарады. Сонда Ахметжан:
Адамның қолы жұмса жұдырық, ашса алақан! Жұдырық ашудікі,
алақан сабырдікі, ашудың өзегі əлсіздік, ақылдың өзегі мықтылық, ал
қайсысың мықтысыңдар, көрейік! – деп тұтанғалы тұрған төбелесті
тоқтатыпты.
Əрине, ата – балаға сыншы. Ахметжанның тілге шебер, сөзге шешен, əрі
əділ болып өсіп келе жатқандығын аңдаған Талпақ қажы оны ел билеу ісіне
бейімдейді. Табын Бабажан деген қарияның айтуына қарағанда,
алғашқыда Əлтеке-Сарым, кейіннен Нұра болысына болыс болған Орынбай деген кісі Ахметжанға бата берген екен:
Жəкемдей шешен бол,
Əкеңдей көсем бол,
Ақ патшаның жарғысын ал,
Көптің алғысын ал,
Ақылың ауыр, ісің тəуір болсын!
Сонымен, Талпақ қажының Ахметжаны мұрағат құжаттарында
көрсетілгендей жалған жала мен 1918 жылы 24 мамырда болыстықтан
алынса, 1931 жылы көтерілісті ұйымдастырушы деп жазықсыз айыпталып,
атылады. Бұл жыл елдің игі жақсыларын жоғалтқан тауқыметті жыл еді.
Естеліктер мен өзге де зерттеулерде айтылғандықтан, мұрағат
құжаттарында көрсетілгендіктен өзге жəйіттерді қайталауды жөн көрмедік.
Түйіндей келгенде айтарымыз, өз кезінде Талпақтың Ахметжанының ел
ішінде ең күрделі ауқымды деген істерге араласып отырғандығын осы
айтылған əңгімеден толық байқаймыз. Ал мұндай шараларға қатысу үшін,
ол көптің қалаулысы болуы керек. Ахаң сондай деңгейден көріне білген
тұлға.
Абдуов Мухаммадғали Ильясұлы,
Е.А. Бөкетов атындағы ҚарМУ-дың Филология факультетінің деканы, филология ғылымдарының докторы, профессор
7 стр.
Мемлекеттік
қызмет сапасы ел болашағы
Еліміздің дамуы қажырлы
еңбек пен сапалы қызметті талап
етеді. Осыған орай əр істе сапалы қызмет көрсету еліміздің
жарқын болашағына деген нық
қадам. Қазіргі таңда мемлекеттік
қызметтеріміз күннен – күнге
дамып, халқымызға қол жетімді
жəне
тиімді
бола
түсті.
Халқымыздың
көрсетілетін
қызметтер туралы толық мəлімет
алуына қол жетімділігі артты.
Мемлекет алдына қойылған негiзгi мiңдеттердiң бiрi — Елбасы
Жолдауы талаптарымен жоғары сапалы мемлекеттiк қызмет алуға
барлығының бірдей қол жеткiзуi.
Осы арада барлығының бірдей
қол жеткізуі деп бірінші кезекте электронды қызмет алуды айтуға болады. Яғни, электронды үкімет
порталы арқылы қолымыздағы
цифрлы қолтаңбаның көмегімен,
ешбір адамның көмегінсіз, таныстамыр іздеместен, ұзын - сонар кезекте
тұрмай,
ешкімге
жалбарынышты болмай ақ, кез келген қызметті көрсетілген уақытта
алу артықшылығына ие болу деген
сөз.
Бұл өз алдына мемлекеттік
қызмет көрсетудің сапасын арттырып,
тұрмыстық
сыбайлас
жемқорлық тəуекелдерін жойып,
əрқайсымыздың
цифрлы
сауаттылығымызды жоғарылатып,
бəсекеге
қабілеттілігімізді
айқындайды.
Елбасының «Төртінші өнеркəсіп
революция жағдайындағы дамудың
жаңа мүмкіндіктері» Жолдауындағы
нұсқауларға сəйкес мемлекеттік
қызметтерді электрондық форматта
көрсетуді халық арасында танымал
ету бағытында облыс бойынша
бірқатар жұмыстар жүргізілуде. Атап
айтқанда, Мемлекеттік қызмет істері
жəне сыбайлас жемқорлыққа қарсы
іс-қимыл агенттігінің Қарағанды
облысы бойынша департаментінің
ұсынысы бойынша облысымыздың
барлық қала, аудандарында мемлекеттік
көрсетілетін
қызметтер
жəрмеңкелері
өткізілуде,
ақпараттық буклеттер таратылуда,
ХҚКО, білім беру ұйымдарында, əр
ауылдық
округ
əкімдіктерінің
ғимараттарында өзіне-өзі қызмет
көрсету
бұрыштары
ұйымдастырылып,
мемлекеттік
көрсетілетін қызметтерді электронды алуға барлық мүмкіндіктер жасалуда.
Анықтама ретінде 2018 жылдың
бірінші жарты жылдығында облыс
бойынша азаматтарға мемлекеттік
қызметтерді электронды алуға жəне
мемлекеттік қызметтерді алудағы
құқықтары
мен
міндеттерін
насихаттауға бағытталған 186 баннер орнатылып, 62435 түсіндірме
парақшалары таратылды.
Аталған іс-шаралардың басты
мақсаты
мемлекеттік
қызмет
көрсетудің сапасын жақсарту, сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұру
жəне азаматтардың мемлекеттік
органдардың қызметіне деген сенімін арттыру болып табылады.
Ə.Əбдікəрімов,
МҚІжСЖҚІҚА Қарағанды
облысы бойынша департаменті
МКҚБ бас маманы
8 стр.
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
Әйел-кəсіпкерлер үшін
жақсы мүмкіндік
(Соңы. Басы 1-ші
бетте.).
Молодежный кентінің
тұрғыны
Шолпанай
Тұрдышева өз кəсібін
ашуды 2016 жыл қолға
алып,
құны
4000
доллардың
грантын
ұтып алды. Қомақты
қаражатқа іскер əйел
жылыжай салған. Кейіннен бизнесмен несие
алып, өз ісін өркендетуге
түбегейлі бет бұрып, 1,5
гектар жерді жеке меншікке алып, жылыжайлар салған. Гранттың
арқасында қайтарымсыз
қаржыға қол жеткізген
жылыжайда көкөністер
өсірумен шұғылданады.
Оның жылыжайында қызанақ,
қияр жəне болгар бұрышы
өсіріледі.
Сондай-ақ,
саңырауқұлақ өсіруді қолға
алмақшы. Мəжіліс депутаттары
жылыжай жұмысымен танысып,
кəсіпкерлерге қандай қолдаулар
көрсету
керектігін
басты
назарға алды.
Келесі кезекте ҚР Парламенті
Мəжілісінің депутаты Майра Айсина төрағалығымен іскерлік
кеңес өтті. Оған мəжіліс депутаттары, Орталық Азия жəне
Кавказ елдеріндегі Coca-Cola
компаниясының үкіметтік жəне
қоғамдық байланыс менеджері
Александр
Аккирман,
Астанадағы
ЕҚЫҰ
бағдарламалары
офисі
басшысының
орынбасары
Диана Дигол, «жасыл» экономика үшін жəне G-Global-ды дамыту
коалициясы»
заңды
тұлғалар
бірлестігі
(ЗТБ)
басқарма төрайымы Салтанат
Рахымбекова қатысты.
Модератор Майра Айсина
өзінің сөзінде конференция
осымен
алтыншы
жыл
қатарынан өтіп жатқанын тілге
тиек етті. Биыл байқаудың бірінші кезеңінің қорытындысы
бойынша, 30 адам іріктелініп
алынған. Қыркүйек айындағы
екі
күндік
семинарда
үміткерлер бизнес жобаларын
қорғайды. Бəсі озып шыққан 10
жеңімпаз ауыл əйелдерінің бірінші форумына шақыртылады.
Жиын ағымдағы жылдың қазан
айында ұйымдастырылмақ.
Оф и ц и ал ь но
Н а о со б ом контроле
Аким Осакаровского района Нуркен Кобжанов
проинспектировал ряд строящихся объектов
районного центра. В ходе посещения объектов
глава района проверил ход работ и готовность
объектов к сдаче в срок.
Первым объектом посещения стала улица Привокзальная, где в настоящее время проводится ремонт
водопроводных сетей. Был также проверен объект по
ремонту водопроводных сетей на улице Озерная.
Стоит отметить, что на данных участках идет замена износившихся водопроводных труб на новые пластиковые.
Далее аким района ознакомился с тем, как проводятся работы по благоустройству площади возле
культурно-досугового центра.
Также был проинспектирован ход реализацией
программы «Нурлы Жер» по строительству четырех
многоквартирных домов и благоустройству к ним по
улице Гагарина.
Ауылдағы
əйелдердің
жұмыспен қамтылуы ауылды
дамытудың
басты
мəселелерінің бірі. Қазіргі таңда
халықтың 43%-ы ауылдық жерлерде өмір сүреді, оның 50%-ы
немесе 3,8 миллионы –
əйелдер, оның ішінде халықтың
экономикалық белсенді саны –
1,7 млн. Яғни бұл – өздерінің
бизнесін аша алатын əйелдер.
Бүгінгі күні əйелдер – бұл тек
ана жəне жар ғана емес,
отбасының ұйытқысы. Қазіргі
заманғы əйел – табысты
кəсіпкер, мектеп директоры, бас
дəрігер, қоғамдық қайраткер,
ғалым, министр жəне депутат.
Елімізде мемлекеттік саясат
əйелдің əлеуетін іске асыруға,
гендерлік теңдікке қол жеткізуге
бағытталған. Мемлекет басшысы ел өміріндегі əйелдердің
рөліне ерекше назар аударады.
Үнемі
бизнесті
жүргізуге
жағдайларды жақсарту бойынша айтарлықтай жұмыстар
атқарылуда.
Жасыл
экономикаға арналған коалиция
əйелдер кəсіпкерлігіне зор
қолдау көрсетіп келеді. Тараптар
ауыл
тұрғындарына
бизнестің
тасын
өрге
домалатудың тиімді тұстарын
тəптіштеп түсіндіруде.
К о н ф е р е н ц и я н ы ң
қатысушылары ой-пікірлерімен
алмасып, ұсынымдар енгізді
жəне сəтті тəжірибелерімен
бөлісті.
Гүлім Сембай
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
Представители компании-застройщика ТОО «Сектор
Строй» заверили, что дом согласно договора будет
сдан в эксплуатацию в ноябре. Сейчас строительство
находится на стадии завершения. В ближайшее
время застройщики планируют согласно имеющегося проекта произвести асфальтирование
подъездных путей, сделать тротуары, освещение, игровые детские площадки, а также озеленить не только внутридоворовую территорию,
но и вдоль домов, а именно высадить деревья
и цветы.
Аким поручил ответственным лицам не
укладывать асфальт в дождливую погоду и в
кратчайшие сроки провести опрессовку системы отопления домов.
По каждому проверенному объекту был дан
ряд поручений ответственным лицам и установлены сроки их исполнения.
Пресс-служба акима
Осакаровского района
Ру хани ят
Ералы ауылында Сұлтан Заман
атындағы мешіті ашылды
Қасиетті Құрбан айт мерекесі
қарсаңына Ералы ауылында
Сұлтан Заман атындағы жаңа
мешіт ашылды. Осыдан бірер
жыл бұрын Рамазан айында
құрбандық шалынып, құран
оқытылып, іргетасы қаланған
мешіт құрылысы енді міне,
халық игілігіне беріліп отыр.
Мешіттің салынуына мəрт азамат
Талғат Курманов
мұрындық
болған.
Ауылға
арналып
салынған көпке үлгі əрі сауапты
іске аудан, көршілес Аршалы
ауданы тұрғындары куə болды.
Сəулеті мен келбеті келіскен
мешіт мұсылман жамағаттың пайдалануына беріліп, 10 тамызда
алғашқы жұма намазы өткізілген болатын.
Имандылық
үйінің
құрылысын демеуші мəрт жан, рухани бай азамат ауылдағы əр
шаңырақтың несібесін осылайша
молайтты. Берекелі ауылдың əрбір
игі ісіне қол ұшын беріп жүрген аза-
мат мешітті де өте ыңғайлап салған.
Енді мешіт жанынан ғибадатхана
тұрғызбақ. Қойма, мəйітхана салуға
өзі мұрындық болып, асханасын да
келістірген.
Айта кету керек, бұл аудан ауылдарында
жамағат
бірлігімен
салынған алғашқы мешіт. Мешіттің
ашылу салтанатында Əнет баба
мешітінің наиб имамы Əлімжан
Рахметоллаұлы келіп қатысып,
Құрмановтар отбасының үлкені
Мұсамен мешіттің лентасын қиып
берді.
Мешіттің салтанатты ашылуында
сөз алғандар жиналған жамағатты
келе жатқан қасиетті Құрбан айтымен жəне мешіттің ашылуымен
құттықтады. Мешітке сыйлықтарын
тарту етті. Мешіттің ашылу салтанатына жиылған халық шашу шашып,
бір - бірінен сүйінші сұрап, ізгі лебіздерін Осакаровка кентіндегі «Таверна» дəмханасында Заманның
бір жылдық асында əруағына құран
бағыштап,
насихат
айтып, жалғастырды.
Жаңа мешіттің бас
имамы
болып
тағайындалған
Жеңісхан
Жеңісхан
(Нəсіпхан) имамдыққа
шығып,
жаңа
жұмысындағы алғашқы
қызметін орындады.
Сəнді де сəулетті
мешіттің Сұлтан Заман
атындағы мешіт деп
аталуы да бекер емес.
Талғат пен Айнаштың
қыршын кеткен ұлының
жастай осы мешітті
тұрғызуға
деген
ықыласы
ерекше
болды. Ауданның бас
имамы
Жоламан
Яхияевқа тілашарға барарда мешіттің орнын
көрсеткен еді. Өзінің
квадроцикл, сағатын,
телефонын, компьютерін сатып, мешіттің ірге-
тасын қалады. Жастарға тағылым
болмақ үлгі ісі сыныптастарымен
ауызашар жасағаны да тапқырлығы
болатын. Сыныптастарының ата
аналары,
аудан
тұрғындары,
кəсіпкерлері,
Құрмановтар
отбасының игі бастамасын қолдай
білді.
Өмір деген бір сəт, көзді ашып –
жұмғандай – ақ.
Саналы
ғұмырында сындарлы сырбаз ұл,
көркем мінезді, кең дүниетанымды,
биік мəдениетке, рухани қазынаға
ұмтылып келе жатыр еді.
Енді Талғаттың жастарға ұсынған
ғибратты тағылымы, өнегелі ізі
жамағатына мешіт сыйлады. Алла
қаласа, келесі жаз маусымында
мектеп оқушыларының жазғы демалыс маусымына діни сауат ашу
жəне қоғамға пайдалы, ақылы
еңбек дəрістерін оқытуды мақсат
етіп отыр.Текті бейнелі бекзат
ұлдың, рухы асқақ, ары кіршіксіз,
көңілі пəк.
Жалған өмірдің мағынасы мен
мəні тіршілік болса, бағы мен
бақыты, арманының баяндылығы
екі дүниенің абыройында.
Сержан Смаханұлы
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
9 стр.
ÔÎÒÎÂÛÑÒÀÂÊÀ, ÇÀÒÐÎÍÓÂØÀß ÑÅÐÄÖÀ
На прошедшей неделе, 8 августа,
прекрасными и трогательными фотоработами украшено было фойе районного культурно-досугового центра
п.Осакаровка, где состоялось проведение очень увлекательного и необычного
мероприятия
фотовыставки «Особенное счастье»
в поддержку особенных детей и их
родителей.
Идея организовать такую фотовыставку возникла у Югай Оксаны Олеговны, жительницы города Караганды,
воспитывающей ребенка с ограниченными возможностями.
- Когда в нашей семье появился не-
обыкновенный ребенок, конечно, были и
слезы и сомнения, и переживания, и нежелание смириться с диагнозом, но с
каждым днем появлялось все больше и
больше любви и заботы о маленьком человечке. За время взросления нашего
малыша мы искали семьи с «особенными» детьми, для общения, для того,
чтобы делиться опытом и просто быть
рядом друг с другом. У меня появилось
огромное желание — объединиться, создать организацию, - рассказывает Оксана.
Так в соцсетях Оксана создала информационную группу по правам и реабилитации детей с особенностью в развитии
«Шаг за шагом», тем самым объединив
мам, имеющих особенного ребенка,
чтобы вместе делать жизнь таких детей
лучше, интереснее, счастливее, разнообразнее.
Так в необычном мире этих людей появилось много новых знакомых. И они
стали по-другому смотреть на детей, на
людей с ограниченными возможностями, понимая, что каждый из них многогранная и разносторонняя личность и,
пусть немного непохожая на большинство, но это человек со своими достоинствами и недостатками, способностями
и талантами.
- Первым своим проектом решили
сделать фотовыставку, чтобы познакомить жителей города с семьями, в кото-
рых есть необыкновенный ребенок, рассказать о том, что мы
живем рядом со всеми,
мы любящие родители,
умеем
принимать
своих детей такими,
какие они есть, - продолжает свой рассказ
Оксана.
Сегодня такие фотовыставки, направленные на социальную
защиту и социальную
интеграцию людей с
ограниченными возможностями, на формирование в обществе позитивного отношения к детям с
особенностями в развитии и их семьям,
прошли не только в городе, но уже и в
ряде районов области. Помощь в организации этого проекта оказало Общественное Объединение инвалидов
«Здоровое общество – 2050», в лице
президента Рустема Тунгатова.
Этот фотопроект про особенных
деток. Про их жизнь и быт, про их боль.
Про их радость и мудрость, загадочность, доброту и искренность. Про трудность адаптации к нашему изменчивому
миру. У всех, пришедших на открытие
выставки, действительно «сердца наполнялись любовью». Поражаешься огромному позитиву и энергетике, идущей
от каждой из фотографий. Улыбки на
лицах детей и взрослых, прекрасное общение с необыкновенными детками —
это надо увидеть и осмыслить, как говорится, пропустить через себя.
Любому ребёнку важно, чтобы его любили и воспринимали таким, какой он
есть. Это простая формула счастья и
каждая фотография — яркое тому подтверждение!
Сами фотографии показывают очень
теплые отношения в семьях, которые
смогли справиться с испытаниями и пре-
одолеть предрассудки,
просто жить и радоваться каждому дню.
Фотовыставка раскрывает и тему «материнства» через глаза,
улыбку, взгляд матери,
показывая красоту и
силу женской природы,
решающей непростые
жизненные задачи. Отдающей время, нежность, ресурсы для
формирования полноценной личности «осо-
бенного» ребенка,
преодолевающей
стереотипы
общества, зачастую утверждающие, что
реализовать
себя такому
ребенку
в
этом мире невозможно.
Открывая
мероприятие,
Наталья Альшанская сказала: «Нам хотелось бы, чтобы эти
работы увидели как можно больше
людей. Чтобы они узнали, как живут
семьи с «особыми» детьми, тем более
что они такие жизнерадостные, красивые, замечательные, что они так же как
все хотят жить интересно, дружить и общаться. Показать пример того, как
можно через заботу, через привитие навыков творчества, преобразить и обогатить жизнь детей с ограниченными
физическими возможностями. Несмотря
на то, что возможности инвалидов действительно ограничены, наши дети, как
и обычные дети, хотят общаться, заниматься спортом
и
творчеством,
учиться, работать и быть
нужными. И
то, что для
здоровых
детей зачастую
явл я е т с я
нормой, для
наших детей
и их родителей маленьк
и
е
достижения
— это огром-
ные победы, которым мы радуемся от всего сердца.
Но самое главное то, что мы
живем в обществе, среди вас. И
нам бы очень хотелось, чтобы
люди знали о нас, принимали
как часть этого мира и относились как к равным, пусть и не
похожим на других».
Об инклюзивном образовании, о социализации детей с
особыми потребностями и
включении их не только в образовательный процесс, но и общественную жизнь школы
рассказала заместитель дирек-
тора СШ № 3 И. Н. Супрунова.
Участники организации этого мероприятия Н. Альшанская и А. Бузаилова
высказали слова благодарности руководству РКДЦ, отделу занятости и социальных программ за поддержку и
оказание помощи в организации мероприятия и, в частности, предпринимателю Н. В. Луневой за предоставленные
подарки участникам фотовыставки.
Фотовыставка, ставшая своеобразным праздником, прошла в теплой и душевной
атмосфере,
дети
пели,
рисовали, получали подарки. Порадовал
присутствующих увлекательным своим
выступлением хореографический коллектив «Танцевальный калейдоскоп» из
г.Караганды. Дети получили немалую радость, участвуя в празднике. И мы благодарим за это организаторов за столь
интересное, нужное и актуальное мероприятие. Людям давно пора по-другому
взглянуть на окружающий нас мир и увидеть особенную прекрасность особенных людей. Мы очень рады такому
появлению объединения родителей
детей с инвалидностью, ведь вместе
можно многое сделать.
И надо сказать, что организация такой
фотовыставки — особое событие, так
как она впервые проводилась в нашем
районе. Впечатления от мероприятия
потрясающие! Думаю, никого из присутствующих фотовыставка не
оставила равнодушным. На
примере ее участников мы увидели, как в семьях с особенными детками можно построить
обыкновенное человеческое
счастье. Хочу пожелать удачи
этим людям в их нелегком, но
таком важном и благородном
деле — оказывать нуждающимся помощь и поддержку.
Пусть вам на пути встретится
как можно больше неравнодушных людей!
Т. ЖУРАВЛЕВА
10 стр.
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
Руханият
Руханият
Дін жəне дəстүр: сауалдар мен жауаптар
5. Жуырда «ақылы жоқтау айтушылар» туралы естідім. Жаназа кезінде өлікті ақылы түрде
жоқтап жылайтын белгілі бір
адамдар болады екен. Бұған
қатысты ислам діні не айтады?
Жалпы
алғанда,
жаназада
мұндай
«бастаушылардың»
болғаны дұрыс па?
Бұл мəселе қысқа қайыруға келмейтіндіктен бірқатар жайттарды
мысалдармен түсіндіре кету қажет.
Сөзімізді
исламның
жоқтауға
көзқарасы мен қазақ мəдениетіндегі
жоқтау
дəстүрінен
бастасақ.
Жоқтауға
қатысты
Пайғамбарымыздың (с.ғ.с): «Біреу
қайтыс болғанда бетін ұрғылап,
тырнап, үстіндегі киімін жыртып
жəне
надандарша
айқайлап
жылаған адам бізден емес» деген
хадисі бар. Осы хадисті негізге ала отырып, ҚМДБ
«Пəтуалар жинағында»: «Əбу Ханифа мазхабында
қайтыс болған кісіні жоқтап, өкіріп жылау – харам, қатты
дауыс көтермей жылауға болады» деген пəтуа берілген. Бұл жерде «өкіріп жылау», «бетін ұрғылап, тырнап,
үстіндегі киімін жыртып жəне надандарша айқайлап
жылау» деген ұғымдардың барлығы ең алдымен
тағдырға көндікпеу, Жаратқанның жазмышына нала
болу, наразылық таныту ниетінен туындайды. Ал
қазақтың дəстүрлі жоқтауына назар салсақ, оның
мұндай агрессиялық көңіл - күйден ада екеніне көз жеткізуге болады. Əрине, ет жақын адамның қазасына
күйінбеу мүмкін емес,
«Сөйлемей пенде шыдамас,
Қайғы отына ашынған», - деп Абай айтпақшы,
жоқтауда күйікті, шерлі сөздердің айтылмауы да мүмкін
емес. Бірақ қазақтың естірту, жоқтау, көңіл айтудан
тұратын дəстүрлі мұң-шер өлеңдері сол қайғыны
жеңілдету, оны наза мен налаға ұластырмау
мақсатында шығарылған. Сол мақсатын ақтай білгені
үшін де кешегі қазақ қоғамында жоқтау дəстүрі кең таралды.
Қаза болған адамның жақынын өлім жайлы əңгімеге
психологиялық тұрғыдан дайындап барып, қазаны
естірту, одан кейін оның дүниеден өткен жақынына
деген барлық сағынышын, құрметі мен қимастық сезімдерін көңілінде шер қалмастай етіп сарқып айтып,
жоқтаумен жеткізу, соңынан ажалды пенденің ешбірін
құтқармайтын тағдырға мойынсұндыра көңіл айту –
барлығы жоқтау жырларында көрініс тапқан. Дəстүрлі
қазақ жоқтауының үздік үлгісін Үмбетей жыраудың
Абылайға Бөгембай өлімін естіртуінен көруге болады.
Аздаған үзінділер келтірсек:
Ей, Абылай, Абылай!
Сөзімді тыңда тағы да - ай!
Өзіңнен біраз жасы үлкен,
Дөңбек таудай басы үлкен,
Жасыңда болған сырласың,
Үлкен де болса, құрдасың,
Сексеннен аса бергенде,
Қайырылмас қаза келгенде
Батырың өтті Бөгембай!
... Уа, Алатаудан Ақшадан
Асып тудың, Бөгембай!
Болмашыдай анадан
Болат тудың, Бҿгембай!
Қалақайлап дулатқан,
Қалдамандап шулатқан
Қалмақты қудың, Бөгембай!
Құбыла көшкен байтақтың
Ордасындай Бөгембай!
Темір жұмсап, оқ атқан
Қорғасындай Бөгембай!
...Бөгембайдай батырдың
Береке берсін артына,
Бірлік берсін халқына.
Жаратқан ием жар болып,
Пейіште нұры шалқығай!
Қазақта жоқтау жазбаған ақын жоқ десек, артық
айтқанымыз емес. Өз əдебінен, сөз əдебінен аспаған
жүйелі жоқтаудың шариғатқа шалыс еместігін
қалтқысыз пайымдаған қазақтың ислам ілімін жетік
меңгерген талай ғұламалары жоқтау жазды. Басқаны
былай қойғанда, Абай мен Мəшһүр Жүсіптің шығарған
жоқтаулары бір жосын. Абай ақын Əбдірахман өлімінен
кейін көптеген жоқтау жырларын жазған, келіні
Мағышқа да арнайы жоқтау шығарып берген. Оспан
өліміне арнаған жоқтауы, «Баласы өлген анаға
шығарып берген жоқтауы» деген атпен басылған
өлеңдері де бар. Соның бəрі – қазаның қайғысын өз
жүрегінен өткізген адамның мұң - зары, шер тарқатуы
ретінде еріксіз туындаған жырлары. «Туғанда дүние есігін ашады өлең, Өлеңмен жер қойнына кірер денең» дегенде де Абай жоқтаудың ғибратына меңзеді.
Мəшһүр Жүсіптің Мұса Шорманұлын оның келіні атынан жоқтауына назар салсаңыз:
Бісмілла сөздің басында,
Көрдім бір қасірет жасымда!
Опасыз дүние - ай, дариға,
Жан атам өтті, жарандар,
Иманы жолдас қасында.
Халайық, бір сөз қозғайын,
Сүннеттен асып, озбайын,
Асылық сөйлеп Аллаға
Шариғат сөзін бұзбайын, - деп
басталатын дастанға барабар (28
бет) жоқтау жазып қалдырған.
Дүниеден өткен абзал азаматтың
барлық қадір - қасиетін, парасат пайымын, ел үшін еткен еңбегін,
артына қалдырған ізгі өнегесін
шынайы дəріптеген осы жырдан
жоқтаудың бүкіл ғибратты мəнін
табуға болады. Жоқтау тек шер
шығару үшін ғана емес, өлім
үстінде тіріге ой тастап, өнегелі
өмір сүруге жетелеу үшін де
жазылған.
Қайғысын жырмен жеңілдететін
ақындық қабілет əркімге бұйырмағандықтан жоқтауды
ақындардың арнайы шығарып беруі де қазақы дəстүрде
бұрыннан бар. Бірақ дауыс салып, көрісу рəсімін бар
ағайын жасағанымен, жоқтауды жалдамалы жоқтаушы
емес, қаза болған кісінің жақын туыстары – қазаның
қайғысы басына түскендер ғана айтады.
Өткен жылы есімі елге танымал бір сыйлы азаматтың
ағасы дүниеден өтті. Арада айға жуық уақыт өткенде
сол кісі мынадай бір сырды айтты: - Ағам дүниеден
өткенде өмір тоқтап қалғандай болды.
Еш нəрсемен шерімді тарқата алмадым, еш нəрсеге
мойын бұрып, жұбана да алмадым. Есі кіресілі шығасылы адамдай сенделіп жүрдім де қойдым. Сол
кезде барып, қазақтың жоқтауды не үшін шығарғанын
ұғындым. Бар қайғысын жоқтаумен шығарып алатын
əйелдерде арман жоқ екен ғой! Баяғыдай ер
азаматтардың дауыс салып көрісуі де жоқ, шердің
шемен боп іште қатқаны жаман екен. Ақырында
ағамның жетісін берген соң, қолыма күрек алып, жалғыз
өзім əке - шешемнің, ағамның моласының басына кетіп
қалдым. Екі күн бойы солардың басында болып,
қабірінің тікен - шөбін тазалап, іштей əбден сырласып,
мұңдасып барып, өзіме - өзім келгендей болдым.
Адамның хайуаннан артықшылығы да жүрегінің сезімінде ғой. Қазақ жылқыны адам мінездес болған соң
жақсы көреді. Мал атаулының ішінде жылқы баласының
ғана бауыздар сəтте кəзінен жас шығады екен. Бауырын жоқтап, жылай білмесе адамның сол жылқы ғұрлы
болмағаны ғой.
Жоқтау – қазақты күйік пен сезімсіздіктен қорғап келе
жатқан өнегелі дəстүр екен. Сен осы туралы жазшы, деп кетерінде аманат еткен еді ол кісі. Өзім бала кезімнен тағдырдың жазуымен торқалы тойдан гөрі
топырақты өлімді көбірек көргендіктен, жоқтауды көп
естіп өстім.
Бауырларым бірінен соң бірі дүниеден өткенде еріксіз жоқтау жырлар жаздым да. Бертінде абзал замандастарымыз қайтыс болғанда талай жоқтау өлеңдерім
туындады. Қазіргі ақындар арасында да жоқтау жазушылар аз емес. Дегенмен бұл жоқтаулар – дауыс салып
айту үшін арнайы жазылған жырлар емес, іштегі шерден табиғи түрде туындаған жазбаша жоқтаулар.
Олардың ауызша айтуға арналған жоқтаудан өзіндік
өзгешеліктері бар.
Жалпы дауыстап жоқтау айту көп адамның көңілінен
шыға бермеуі мүмкін. Барлық адам бірдей іштегі шерін
дауыстап, мақаммен шығаруға бейім немесе бейілді
бола бермейді. Біреулерге жоқтау тіпті ерсі көрінуі
мүмкін. Сондықтан болса керек, бұрын жоқтау айнымас
дəстүрдің бірі болса, қазір əркімнің қалауына қарай
бірде айтылып, бірде айтылмайтын болды.
Ал сауалда айтылған «ақылы жоқтау айтушыларға»
келсек, қаза болған кісіге қатысы жоқ адамның жоқтау
айтып отыруы əртістің роль ойнауы секілді жасанды
көрініс болары анық. Мұндай нəрсе көпшілікке де ерсі
көрінеді, өйткені басқасы басқа – топырағы суымаған
өлімді қазақ өнер қойылымына айналдырмаған. Тек
асарын асап, жасарын жасаған қария кісілер дүниеден
өткенде ғана, онда да арада жыл өткеннен кейін ас берген кезде «қарияныкі – той» деп ат шаптырып, балуан
күрестіріп жатады. Ол, əрине, басқа мəселе.
Ал ақылы жоқтау айту үрдісін əдетке айналдыруға
келсек («дəстүрге айналдыруға» дегенге аузымыз бармайды) бұл келешекте бəсекенің бір көзіне айналып,
жоқтаудың қадір - қасиетін қашыруы əбден мүмкін.
Жоқтаудың жөні осы екен деп дүниеден өткен адамға
жоқ қасиетті жапсырып, жалған мақтау айтып жатса,
жоқтаудың ғибратынан мəн - мағына қалмайтыны анық.
Жалпы, ақылы жоқтау айту секілді өтпелі құбылыстар
дүнияуи тұрғыдан да, діни тұрғыдан да өзін
ақтамайтындықтан жүре келе сəннен қалуы мүмкін.
Қоғам құндылықтарды қашанда өзі сұрыптайды. Дəуір
сұранысына сай келмеген дəстүрлер өзі - өзінен ысырылып қалып қояды. Сондықтан мұндай үрдістерді арнайы реттелетін емес, ар - ождан мен таңдау еркіне
жүктелетін құбылыстар деп білген жөн.
А.Əбдірəсілқызы
Құрбандық мал арнайы мал
соятын орындарда шалынады
Құрбандыққа
жарайтын
малдың кез - келген жерде сойылмайтынын
ескертеміз.
Құрбандық ретінде шалынатын
малдың ерекшеліктері мынадай
болуы қажет: құрбандыққа қой,
ешкі, сиыр, түйе секілді малдар
(еркек - ұрғашысы бірдей) жарамды.
Құрбандыққа жарайтын қой мен
ешкі ең кемі бір жасар, алты айлық
қозы бір жасар қой секілді ірі, қоңды
болса ол құрбандыққа жарамды. Ал
ешкі міндетті түрде бір жасқа, сиыр
екі жасқа, түйе бес жасқа толған
болуы қажет.
Құрбандық мал арнайы мал соятын орындарда бауыздалып,
мүшеленуі тиіс. Малдың дені сау,
етті жəне дене мүшелерінің түгел
болуын, оның бойында малды
құрбандыққа жарамсыз ететін кемшіліктер болмауын қатты ескерейік.
Атап айтқанда, екі немесе бір
көзінің соқыр болуы, бауыздалатын
жерге өздігінен жүріп бара алмайтындай əлсіз, көтерем болуы, екі
құлағының не бір құлағының басым
бөлігі болмауы, тістері түгелдей немесе бір бөлігі түсіп қалған болса,
қос мүйізі немесе бір мүйізі түбінен
түсіп қалған мал құрбандыққа жарамсыз болып табылады.
Құрбан шалудың уақыты 21 тамызда
Құрбан
айт
намазы
оқылғаннан кейін таңғы 8.00
сағаттан бастап айттың үшінші күні
ақшамға аз уақыт қалғанға дейін
жалғасады.
Құрбан шалатындар, тұрғылықты
(жолаушы болмау), ақыл - есі
дұрыс, балиғатқа толған, бақуатты
(негізгі қажеттерден тыс нисап
мөлшеріндегі қаржыға ие болуы
тиіс. Бақуаттылықты анықтайтын
нисап мөлшері – 85 грамм алтын
немесе осы құнға тең келетін артық
мүлікке ие азаматқа тиесілі.
Ветеринариялық-санитариялық
қауiпсiздiктi, сондай-ақ жануарлар
ауруларының таралуын жəне тасымалданатын
(тасымалданатын)
объектiлердiң
қауiпсiздiгiн
қамтамасыз ету, ветеринариялық
(ветеринариялық-санитарлық)
нормалардың сақталуын қадағалау
мақсатында
құрбандық
шалу
барлық тиiстi əкiмшiлiк-аумақтық
бiрлiкте ұйымдастырылды.
Осакаров ауданының құрбандық
шалынатын кент жəне ауылдық
округтерінде мешіттердің жанында
арнайы орын қарастырылып, мал
сою орны, қалдықтарды жинауға
арналған арбалар, ет ілетін арнайы
ілгіштер, су жəне ас үй ыдыстарымен қамтамасыз етілетін болады.
Жоламан Яхияев,
ауданның бас имамы
Ос ак ар о в к а к ент інд егі
к ө шелерд і қ ай т а ат ау т ур ал ы
Қазақстан Республикасының 1993 жылғы 8 желтоқсандағы
«Қазақстан Республикасының əкімшілік - аумақтық құрылысы туралы» Заңының 14 бабының 4 тармақшасына,
Қазақстан
Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы «Қазақстан
Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару жəне өзін-өзі
басқару туралы» Заңына сəйкес жəне кент тұрғындарының пікірін
ескере отырып, Осакаровка кентінің əкімі ШЕШІМ ЕТТІ:
1. Осакаров ауданы Осакаровка кентіндегі көшелер келесідей
болып қайта аталсын:
1) Осакаровка кентінің Советская көшесін
Жібек жолы
көшесіне;
2) Осакаровка кентінің Советский
қалтарысын
Көркем
қалтарысы;
3) Осакаровка кентінің Комсомольская көшесін Сұңқар көшесіне;
4) Осакаровка кентінің Октябрьская
көшесін Қарағанды
көшесіне.
2. Осы шешімнің бақылауын орындауды өзіме қалдырамын.
3. Осы шешім оның алғаш ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
О переименовании
улиц поселка Осакаровка
Руководствуясь подпунктом 4 статьи 14 Закона Республики Казахстан от 8 декабря 1993 года «Об административно – территориальном устройстве Республики Казахстан», Законом Республики
Казахстан от 23 января 2001 года «О местном государственном
управлении и самоуправлении в Республике Казахстан» и учитывая мнение жителей, аким поселка Осакаровка РЕШИЛ:
1. Переименовать в поселке Осакаровка Осакаровского района
следующие улицы:
1) улицу Советская поселка Осакаровка в улицу Жибек жолы;
2) переулок Советский поселка Осакаровка в переулок Коркем;
3) улицу Комсомольская поселка Осакаровка в улицу Сункар;
4) улицу Октябрьская поселка Осакаровка в улицу Караганды.
2. Контроль за исполнением настоящего решения оставляю за
собой.
3. Настоящее решение вводится в действие по истечении десяти календарных дней после дня его первого официального опубликования.
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
Қа зақстанның киелі жерлерінің гео гр аф и ясы
«Хан моласы» мемориалдық кешені
Е л б а с ы
Нұрсұлтан Наз а р б а е в
«Болашаққа
бағдар:
рух
а
н
и
жаңғыру»
атты мақаласында «Қазақстанның
киелі орындарының географиясын»
жасауды тапсырған еді. ҚР Ұлттық
музейі жанынан құрылған «Қасиетті
Қазақстан»
ғылыми
зерттеу
орталығы
жақын
күндері
«Қазақстанның жалпыұлттық киелі
орындары»
жобасының
100
нысанының тізімін ұсынды. Нысандар
«Археологиялық
жəне
архитектуралық ескерткіштер», «Ірі
орта ғасырлық қалалық орталықтар
жəне Қазақ хандығының астаналары», «Діни жəне ғибадат орындары», «Тарихи тұлғаларға қатысты
киелі орындар», т.б. санаттарға
бөлінген.
Тізімге тарихи тұлғаларға қатысты 20
киелі орын енген. Солардың бірі Əбілқайыр ханға арналған «Хан моласы» мемориалдық кешені.
Бұрынғы
деректерге
сай,
халқымыздың алмағайып заманда ел
басқарған дана хандарының бірі,
даңқты қолбасшы Əбілқайыр бейітін
қазақтар екі ғасырға жуық уақыт зиярат
еткен.
Тек
ХХ
ғасырдағы
дүрбелеңдерден кейін ғана зиярат ету
тоқтаған.
«Хан моласы» қорымын 1979 жылы
«Үркер» романын жазуға əзірлік барысында жазушы Əбіш Кекілбаев іздеп
келген. Онда хан бейітін көрсете алатын ақсақалдардың көзі тірі еді.
Алайда, сол уақыттағы кеңес билігінің
қазақтың даңқты перзенттеріне деген
көзқарасы салдарынан, хан қабірі басына белгі қою мүмкін болмады.
Ал, Шоқан Уəлиханов атындағы
тарих жəне этнология институты этнология бөлімінің меңгерушісі, тарих
ғылымдарының докторы, профессор
Серік Əжіғали бастаған зерттеушілер
бұл жерде зерттеу жұмыстарын 1998
жылы бастады.
«Хан моласы» — көне қорым. Ол
облысымыздың Əйтеке би
ауданындағы
Толыбай
елді
мекенінен
90
шақырым
қашықтықта
орналасқан.
Зерттеу
жұмыстары басталғанда,
мұнда тек төмпешіктер
мен кей тұстардағы құлап
жатқан құлпытастардан
басқа ештеңе көзге ілікпейтін.
Бір
кездегі
күмбезді тамдар жермен - жексен
болған… Ал Əбілқайыр хан сүйегінің
осы қорымда жатқанын ел аузындағы
деректер ғана емес, орыс зерттеушілерінен қалған жазба деректер де растайды. И. Крафт 1898 жылы «Хан
моласының» Торғайдан 80 шақырым
жерде екенін, хан қабірінің басында
өсіп тұрған ағаш барын жазып
қалдырған, сондай - ақ қазақтардың ол
жерді қасиетті орын санайтынын да
атап көрсеткен.
«Хан моласы» қорымында зерттеу
жұмыстары, əсіресе, 2007 жылдан бастап кешенді түрде жүргізілді. Бұл
жұмыстарға тарихшылар, этноархеологтар, этнографтар, сəулетшілер,
топырақтанушылар, геофизиктер, антропологтар, генетиктер, тағы да басқа
мамандар тартылды.
Қорым 16 гектар жерді алып жатыр.
Егер, 1998 жылы 700 бейіт анықталса,
кейінгі зерттеулерде қабірлер саны
мыңға
жуықтады.
Деректерде
Əбілқайыр ханның қыпшақ дəстүрімен
жерленгені айтылған. Яғни қару жарағы өзімен қоса көмілген. Қабір басына ханның ұлы Нұралы 12 ағаш
еккен деседі. Зерттеушілер хан қабірін
осы деректерге сүйеніп іздеген еді.
Ұзақ жылдар бойғы зерттеулер
нəтижесінде
хан
қабірі
нақты
анықталғаннан кейін, бұл жерде
Əбілқайыр
ханға
арналған
мемориалдық кешен ашу жөнінде
шешім қабылданды. Бұл шешім Қазақ
хандығының 550 жылдық мерейтойына
2015 жылы жүзеге асып, 2 қазанда
мемориалдық кешеннің ашылу салтанаты өтті. Əбілқайыр ханға арналған
мемориалдық
кешен
тұрғызу
мақсатында республикалық деңгейде
конкурс жарияланып, белгілі сəулетші
Бек
Ыбыраев
ұсынған
нұсқа
мақұлданған
болатын.
Кешен
Əбілқайыр хан кесенесі мен үш бөлікті
алып
ескерткіштен
тұрады.
Ескерткіштің биіктігі 23 метр. Əр
бөліктің астыңғы жағында «Əбілқайыр
хан» деген жазу бар жəне Ұлы Даланы
жайлаған барлық қазақ руларының
таңбалары салынған.
Ал, кесененің биіктігі 15 метрге жуық,
диаметрі 8,5 метр. Құрылысты
жүргізген мамандардың айтуынша,
бастапқы сараптамалық жұмыстар кезінде тереңдіктен көне кесененің
қалдығы табылған. Оны сақтап қалу
үшін кесене диаметрі ұлғайтылып, сегіз
қырлы етіп салыныпты. Құрылыс
жұмыстарына Маңғыстаудан əкелінген
ағылай тасы пайдаланылды. Бұл
тастың қасиеті — Күн мен желге
мүжілмей, керісінше, беки түседі екен.
Қазақстанның киелі жерлері картасына енген Хан моласы мен Бопай
ханым қорымына арнайы туристік маршурт əзірленіп жатыр. Оны дамыту
үшін Ақтөбе облыстық мəдениет
басқармасы облыстық тарихи өлкетану музейіне автобус та берді.
«Қобда – батырлар мекені», «Ердің
соңы Есет» атты туристік маршруттар
бұрын да болған еді.
- «Рухани жаңғыру» бағдарламасы
аясында əр ауданға маршрут ашып,
оқушылар мен студенттердің баруына
жол ашылады»,- деді музей қызметкері
Айнұр Мақсатқызы. Ішкі туризммен айналысатын туристік компания алдағы
уақытта
облыстық
білім
басқармасымен
келісе
отырып,
оқушылардың жазғы демалысына
киелі жерлерді пайдаланбақ.
abctv.kz. сайтынан толықтырып,
əзірлеген,
Сержан Смаханұлы
11 стр.
К Дню Конституции РК
Конституция –
гарант
светлого
будущего
30 августа – день по-настоящему праздничный. Спросите:
почему? Да не только потому, что
это выходной, а потому, что Конституция, ее статьи изначально
защищают интересы каждого из
нас, декларируют наши права и
обязанности. А разве это не
повод для праздника?!
Конституция (это слово известно
много веков и происходит от латинского constitutio — устройство) – Основной
Закон
страны,
определяющий общественное и государственное устройство, организацию государственной власти,
отношения общества и государства,
гражданина и государства. Конституция – один из важнейших институтов демократии.
Действующая Конституция Республики Казахстан была принята 30
августа 1995 года на всенародном
референдуме. Этот день является
государственным праздником —
Днем Конституции Республики Казахстан. Принятию основного закона
страны
предшествовало
широкое обсуждение проекта Конституции населением республики. В
общей сложности состоялось около
33 тысяч коллективных обсуждений
проекта, в которых приняли участие
более 3 миллионов граждан. Во
время обсуждений было внесено
почти 30 тысяч предложений и замечаний. В 55 статей были внесены
более 1100 поправок и дополнений.
Помните преамбулу Конституции:
«Мы, народ Казахстана, объединенный общей исторической судьбой,
созидая государственность на исконной казахской земле, сознавая
себя миролюбивым, гражданским
обществом, приверженным идеалам свободы, равенства и согласия,
желая занять достойное место в
мировом сообществе, осознавая
свою высокую ответственность
перед нынешним и будущими поколениями, исходя из своего суверенного права, принимаем настоящую
Конституцию»? То есть мы с вами
23 года назад, проголосовав за Конституцию, утвердили желание народа
Казахстана
развивать
демократическое, светское и правовое государство с высокими социальными ценностями.
По глубокому убеждению Главы
Казахстана, успешное общество в
XXI веке – это общество юридически грамотных людей. И прежде
всего, он имеет в виду знание Конституции.
Республика Казахстан, провозгласив себя правовым государством, поставила на первое место
человека, который обладает правами, свободами и обязанностями.
Право сопровождает человека с момента его рождения. Для того,
чтобы добиться в жизни чего-либо,
каждому необходимы определенные права: право на жизнь, на образование, на работу, на охрану
здоровья, на семью. Без этих прав
существовать невозможно.
Сегодня наша страна, являясь
примером согласия и единства,
узнаваема во всем мире. О нас говорят на международном уровне.
Наша слаженная работа, сплоченность и созидательная энергия
предопределяют дальнейшее поступательное движение Казахстана
к процветанию и благополучию, поэтому мы можем с уверенностью и
оптимизмом смотреть в будущее.
Желаем всему народу Казахстана здоровья и благополучия,
счастья и добра, мира и благоденствия!
Р. Елефтерияди,
библиотекарь ЦРБ
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
12 стр.
К Ə С І П К ЕРЛЕ Р ГЕ А Р Н А ЛҒА Н
Ұ Я Л Ы Қ О С Ы МША
А.ж. шілде айында Қазақстан Республикасы Бас
прокуратурасының Құқықтық статистика жəне арнайы
есепке алу жөніндегі Комитетімен кəсіпкерлерге арнап
əзірленген «Qamqor» ұялы қосымшасының жетілдірілген
үлгісі іске қосылды.
Негізгі жаңашылдығы ретінде тексеру тағайындау туралы актіде
көрсетілген QR кодты оқитын функционалы болып табылады.
Аталған кодты сканерлеп, кəсіпкер тексеруші, тексеру мерзімі,
түрі туралы жəне т.б. толық ақпаратты көріп жəне оны қағаз үлгідегі
тексеру тағайындау туралы актімен салыстыра алады.
Сондай-ақ, кəсіпкер тағайындалған тексеру туралы хабарламаны
алып тексеру басталғанға дейін тексеру барысында қойылатын талаптармен таныса алады.
Тексеру
аяқталған
соң,
кəсіпкер
қосымша
арқылы
бұзушылықтары көрсетілген тексеру қортындысымен таныса
алады.
Ұялы қосымшаның алғашқы үлгісі тек негізгі 2 қызметті атқарды.
Олар тағайындалған тексеру туралы хабарлау жəне тексерушінің
іс-əрекетін даулау мүмкіндігі.
Жалпы бұл қосымша 2017 жылдың наурызынан бастап
қолданысқа енгізілді жəне аталған кезеңнен бастап 27 мың кəсіпкер
қолданушы ретінде тіркелді.
Ұялы қосымшаның жаңа үлгісі мемлекеттік бақылау мен
қадағалаудың ашықтығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
М ОБИЛ ЬНОЕ ПРИЛ ОЖ ЕН ИЕ
Д Л Я ПРЕДПРИНИМ АТ ЕЛ ЕЙ
В июле т.г. Комитетом по правовой статистике и специальным учетам Генеральной прокуратуры Республики
Казахстан запущена доработанная версия мобильного
приложения для предпринимателей «Qamqor».
Основным новшеством является функционал, считывающий QR
код отраженный на акте о назначении проверки.
Отсканировав указанный код, предприниматель может посмотреть подробную информацию о проверяющих, сроках проверки,
виде, сравнить ее с бумажным актом о назначении проверки.
Кроме того, предприниматель, получив уведомление о предстоящей проверке, до ее начала сможет ознакомиться с вопросами, которые ему будут предъявлены в ходе проверки.
По завершению проверки предприниматель также через приложение может ознакомиться с результатом проверки, в котором
будут отражены выявленные нарушения.
Прежняя версия мобильного приложения выполняла лишь 2 основные функции. Это оповещение о предстоящей проверке и возможность обжалования действий проверяющих.
В целом приложение функционирует с марта 2017 года и за указанный период пользователями мобильного приложения являются
27 тыс. предпринимателей.
Новая версия мобильного приложения позволит обеспечить прозрачность государственного контроля и надзора.
О внесении изменения в постановление Правительства Республики Казахстан
от 26 августа 2013 года № 852
«Об утверждении Правил оформления, выдачи, замены, сдачи, изъятия и уничтожения паспорта гражданина Республики Казахстан, удостоверения личности гражданина
Республики Казахстан, вида на жительство иностранца в Республике Казахстан,
удостоверения лица без гражданства и удостоверения беженца»
По желанию физического лица вид на
жительство иностранца в Республике Казахстан, удостоверение лица без гражданства выдаются в ускоренном порядке до
семи рабочих дней со дня оформления.
Паспорт гражданина Республики Казахстан, удостоверение личности гражданина
Республики Казахстан выдаются в ускоренном порядке со дня оформления в городах
Астане, Алматы, Актобе, Шымкенте – до
одного рабочего дня, в областных центрах
– до трех рабочих дней, в районах и городах областей – до семи рабочих дней.
По желанию граждан Республики Казахстан документы, удостоверяющие личность, также выдаются в ускоренном
порядке до трех рабочих дней (в городах
Астане, Алматы, Актобе, Шымкенте) и до
пяти рабочих дней (в областных центрах)
со дня оформления.
Оплата за ускоренную выдачу документа,
удостоверяющего личность, производится
через банковские учреждения и иные организации, осуществляющие кассовые операции.
При оформлении документа, удостоверяющего личность, посредством информационной системы «Регистрационный пункт
«Документирование и регистрация населения» (далее – РП ДРН) информация об
оплате за ускоренное изготовление документов, удостоверяющих личность, из банковских учреждений в Республиканское
государственное предприятие на праве хозяйственного ведения уполномоченного государственного органа поступает в
автоматизированном режиме. При оформлении на бланке формуляра документ об
оплате за ускоренную выдачу документа,
удостоверяющего личность, представляется физическим лицом в уполномоченный государственный орган.
Для изготовления документа, удостоверяющего личность (кроме удостоверения
беженца), сотрудником уполномоченного
органа заполняется формуляр. Форма и порядок оформления, заполнения, учета, хранения,
передачи,
расходования,
уничтожения формуляра определяются
Министерством внутренних дел Республики Казахстан».
Группа миграционной службы
ОВД Осакаровского района
Уваж а е м ы е жите ли Осак аровского района!
Оперативно-профилактическое мероприятие
«БОРЫШКЕР»
В целях совершенствования организации работы по своевременному и надлежащему исполнению постановлений о наложении
административных штрафов уполномоченных органов, в период с
13 по 17 августа 2018 года на территории области проводилось
оперативно-профилактическое мероприятие «Борышкер».
С этой целью с работниками прокуратуры и территориальными
судебными исполнителями создана рабочая группа по вопросам
взыскания административных штрафов и проведению совместных
мероприятий по обращению имущества должников в счет оплаты
штрафов вынесенных за административные правонарушения.
Отделение административной полиции ОВД Осакаровского района доводит до Вашего сведения что, Вы имеете право оплатить
50 % от суммы штрафа в течение 7 суток с момента составления
административного протокола, в порядке сокращенного производства. После истечения указанного срока оплата штрафа производится в полном объеме. Квитанцию в обязательном порядке
необходимо предоставить в ОВД Осакаровского района в группу
административной практики (кабинет 10).
Для добровольной оплаты штрафа действующим законодательством предусмотрен 40-дневный срок.
В случае не оплаты штрафа в вышеуказанный срок административный материал направляется для принудительного взыскания
государственным либо частным судебным исполнителям, которые
в рамках исполнительного производства выставляют ограничения
на выезд за пределы Республики Казахстан. При направлении ма-
териала частным судебным исполнителям, за работу по взысканию штрафа выставляется счет от 10 до 25 % от суммы штрафа,
который оплачивается правонарушителем помимо основной
суммы штрафа.
Если административный штраф в течение 40 дней добровольно
не оплачен, то административный материал проверяется по базе
«СИОПСО», если правонарушитель работает, то административный штраф взыскивается по месту работы правонарушителя.
Кроме этого, если правонарушитель не исполнил постановление
ОВД в срок, предусмотренный ст.893 КРКоАП (добровольное исполнение постановления о наложении штрафа, т.е. 30 дней), то он
подлежит привлечению к административной ответственности по
ст.669 КРКоАП, где в виде наказания предусмотрен административный арест.
При таких обстоятельствах, прежде чем направить постановление о наложении штрафа на исполнение к судебным исполнителям либо по месту работы, будет рассматриваться вопрос о
привлечении правонарушителя к административной ответственности по данной статье.
В случае неуплаты штрафа в срок добровольной оплаты, Вам
будет отказано в предоставлении государственных услуг (постановка и снятие с учета АТС, замена водительских удостоверений
и т.д.)
ОАП ОВД Осакаровского района
Уважаемые жители
Осакаровского
района!
ОПМ «БЕЗОПАСНАЯ
ДОРОГА»
В целях повышения транспортной дисциплины среди водителей
и снижения количества дорожнотранспортных
происшествий,
профилактики нарушений Правил дорожного движения в период с 8 по 10 августа текущего
года на территории Осакаровского района проводится республ и к а н с к о е
оперативно-профилактическое
мероприятие «Безопасная дорога».
В период проведения оперативно-профилактического мероприятия созданными группами
будут осуществляться мероприятия:по выявлению грубых нарушений
Правил
дорожного
движения (управление транспортным средством в состоянии опьянения, проезд на запрещенный
знак, пользование сотовым телефоном, пешеход, нарушения скоростного режима и т.д.).
Указанное
мероприятие
должно положительно сказаться
на криминогенной обстановке в
районе.
МПС ОВД
Осакаровского района
Уважаемые жители
Осакаровского
района!
ОПМ «Зимовка»
В целях повышения эффективности профилактической работы, в
том
числе по
предупреждению тяжких и особотяжких преступлений в дачных
массивах и зимовках, в период с
10 по 11 августа 2018 года на территории Осакаровского района
проведено оперативно-профилактическое
мероприятие
«Зимовка».
Основными задачами являлись установление лиц без определенного места жительства,
представляющих оперативный
интерес, фактов незаконно пребывающих иностранных граждан,
хранение незарегистрированного
оружия и иных запрещенных
предметов, с принятием соответствующих мер реагирования.
В период проведения оперативно-профилактического мероприятия созданными группами
осуществились мероприятия по :
- выявлению лиц, проживающих в дачных массивах, фермерских и крестьянских хозяйствах и
зимовках (владельцев, членов их
семей и других лиц) с проверкой
их по имеющимся учетам ОВД, в
том числе на предмет нахождения в розыске, причастности к
ранее совершенным уголовным
правонарушениям, а также не
вставших на учет после отбытия
наказания в исправительных учреждениях и иных нарушений;
- осмотру всех зимовок, фермерских и крестьянских хозяйств
(хозяйственных построек, отгонных участков и иных мест) на
предмет выявления похищенного
и угнанного скота, хранения незарегистрированного
оружия и
других запрещенных предметов;
- выявлению нарушений
в
сфере миграционного законодательства.
МПС ОВД
Осакаровского района
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
«Л у чш и й п о п рофес с и и »
К любой проблеме граждан нужно относиться как к своей.
Как известно, во всех региональных департаментах внутренних дел проходят профессиональные конкурсы на тему «Лучший
по профессии» среди сотрудников полиции, принял участие в таком конкурсе и наш
земляк участковый инспектор полиции Аринов Данияр.
Для начала вспомним, что в 2015 году в Казахстане была создана Местная полицейская
служба. В настоящее время подразделения
местной полиции по своему численному составу и объему выполняемых функций являются ведущей службой органов внутренних
дел. Бесспорно, главная фигура в ее структуре
– участковый инспектор полиции. Именно от
его профессионализма, моральных и деловых
качеств, вежливого и тактичного обращения с
людьми во многом зависит имидж полицейского и в целом органов внутренних дел. В отдаленных регионах, особенно в сельской
местности, именно участковый является единственным представителем правоохранительных органов и гарантом защиты.
Именно поэтому вот уже пять лет среди сотрудников органов внутренних дел проводятся
конкурсы «Лучший по профессии», направленные на повышение имиджа сотрудника полиции и органов внутренних дел в целом.
Участковый – это полицейский широкого профиля, универсал, в отличие от других сотрудников органов внутренних дел, которые
являются специалистами узкого направления.
Работа участковых – на виду. Их знают в лицо
даже больше, чем представителей других полицейских служб. Есть у участковых и свои киногерои: из советских времен – Анискин, из
нынешних – Прохоров, главный герой телесериала «Участок». Их разделяют эпохи, но, судя
по фильмам, в этой службе главным остается
работа с населением. У них тысяча и еще одна
обязанность – именно так говорят про участковых.
Участие в конкурсном отборе по области
приняло более 600 участковых инспекторов и
198 их помощников. До второго тура добрались
около тридцати претендентов на звание лучшего по профессии.
В рамках конкурсной программы определяют
уровень знаний законодательных и иных правовых актов Республики Казахстан, нормативных правовых актов, регламентирующих
деятельность сотрудника органов внутренних
дел.
Полицейские стреляли из пистолета Макарова, соревновались в беге и подтягивании на
перекладине, владении боевыми приемами
борьбы.
Стоит отметить, что комиссия из числа руководства подразделения брала во внимание не
только достигнутые в служебной деятельности
результаты, но и оценивала моральные и деловые качества конкурсантов. Полицейские также
писали эссе на тему «Почему я достоин выдвижения на вышестоящую должность».
Наш земляк - участковый инспектор полиции
Местной полицейской службы ОВД Осакаровского района старший лейтенант полиции Данияр Аринов в этом году стал победителем
районного профессионального конкурса «Лучший по профессии» среди участковых инспекторов полиции.
После победы в районном этапе конкурса
Данияр Аринов отправился на региональный
конкурс, который проходил в Каркаралинске,
где вместе с ним за выход в финал принимали
участие участковые инспектора из Нуринского,
Бухар-Жырауского, Тельманского районов и
Каркаралинска. Стоит отметить, что молодой и
подающий надежды Данияр уже второй раз
принимает участие в конкурсе «Лучший по профессии».
-Данияр, расскажите о себе.
- Я родился в Нуринском районе в поселке
Киевка, но потом моя семья переехала в Осакаровку и здесь я закончил среднюю школу №
12. После школы поступил в Карагандинскую
Академию МВД РК, по окончании которой я и
был в 2017 году назначен на должность участкового инспектора полиции. Сейчас получаю
заочное образование в Карагандинском филиале Алматинской академии экономики и статистики по специальности экономист.
- Как вы определились с выбором профессии? Это была мечта детства или так
сложилось?
- На должность участкового я был назначен
после окончания учебного заведения – Карагандинской академии МВД РК имени Барим-
бека Бейсенова, но работать в полиции и стоять на страже прав граждан я мечтал с самого
раннего детства, так как у меня был реальный
пример перед глазами. Мой отец, ныне он пенсионер МВД, раньше он работал старшим госавтоинспектором РЭО ОВД Осакаровского
района и его работа мне всегда очень нравилась. Участковым я работаю на протяжении
года. Напомню, я вырос в семье полицейского,
в школе часто принимал участие в мероприятиях военно-патриотического характера. Наверное, это и послужило выбору профессии.
Мне всегда хотелось именно служить, помогать
людям.
- А в чем черпаете опыт?
- Для начала источником служил опыт отца
и коллег. Я уже знаю, как вести себя с гражданами в тех или иных ситуациях. Еще до поступления на службу по телевизору часто смотрел
фильмы о милиции, и меня преследовало чувство гордости за людей, которые несут службу.
И самому хотелось стать таким же. Конечно, не
во всех фильмах созданы положительные образы. Отрицательные образы сильно влияют
на мнение граждан, общество. Мы стараемся
с этим работать, относимся к своей работе с
чувством полной ответственности.
- Помогает это менять образ участкового
в народном сознании?
- Думаю, да. Самое главное во время работы
- к любой проблеме граждан нужно относиться
как к своей.
- С какими проблемами чаще всего идут к
вам жители вашего участка?
- Происшествия чаще связаны с семейнобытовыми скандалами и на почве злоупотребления спиртными напитками. А так, с любыми
вопросами идут: хищение либо повреждение
имущества, причинение вреда здоровью, шумные соседи.
- А как распознать семью, которая в скором времени может из благополучной превратиться в неблагополучную? На что вы
обращаете внимание?
- При посещении таких семей по месту жительства я всегда обращаю внимание на обстановку в доме. Некоторые люди даже при
нехватке денег все равно стараются как-то
облагородить свой дом, обстановку, сделать
хоть небольшой косметический ремонт. Также
стоит обратить внимание на то, были ли замечены люди в злоупотреблении алкоголя или
нет. Если люди не работают, необходимо провести с ними беседу, чтобы они трудоустраивались. Очень важно обращать внимание на
семьи, в которых воспитываются малолетние
дети, потому что дети часто перенимают образ
жизни своих родителей. И потом уже возникают
проблемы у этих детей, когда они вырастают.
Хотя иногда дети принимают образ жизни, противоположный тому, что вели их родители. Их
к этому влечет желание быть лучше, они много
общаются с ровесниками, посещают спортивные секции, стремятся к здоровому образу
жизни.
- Мне понравилось сдавать нормативы по
стрельбе, так как участковый должен не только
знать законы и уметь общаться с жителями на
своем участке, но и уметь точно стрелять,
чтобы защищать граждан от преступных посягательств. Считаю, что такой конкурс нужно
проводить ежегодно, для повышения профессиональной подготовки участковых инспекторов, уровня безопасности в целом. Как сказал
Президент в стратегии «Казахстан 2050», мы
должны жить в безопасном обществе, к этому
и стремимся, - поделился впечатлениями Данияр Аринов.
Пресс-служба аппарата
акима Осакаровского района
13 стр.
ÃÓˇ ÔÓÂÁ‰Í‡
Будучи новым специалистом отдела
науки и мониторинга РГУ «ГНПП «Буйратау», в начале летнего периода состоялся
мой первый выезд на территорию филиала
«Белодымовский», там моему взору открылась бескрайняя степь с ее богатым растительным
миром
и
совершенно
неизвестным мне до тех пор животным
миром. Путь на территорию филиала
лежит через проселочную дорогу поселка
Молодежный, в северо-западном направлении, где сухие степи сочетаются с небольшими
лесными
массивами
реликтового черноольшанника с березовыми колками. Проезжая по извилистой дороге, замечаешь вдалеке те самые
«Кудрявые горы», низкие, средние и высокие сопки, именно поэтому Национальному
парку и дали такое название «Буйратау».
Пока мы были в пути, мною была замечена
пара журавлей - красавок, занесенных в
Красную книгу Казахстана. По обе стороны
от дороги, кое-где выглядывали сурки-байбаки, а заезжая в самый большой вольерпитомник в Казахстане площадью 400 га,
можно увидеть благородных оленей-маралов. Эти животные поражают своей грациозностью и статью.
Главной целью нашего экспедиционного
выезда было определение абсолютной высоты гор Куншалган, по пути мы увидели
двух архаров, бегущих в сторону сопок
Саржал. Сделав небольшие заметки на
вершине Куншалган, я сфотографировала
всю красоту этого края.
На второй день экспедиции мы поехали
на озеро Ажбай, являющееся одним из
крупных озер национального парка «Буйратау». Там на озере я увидела стаю крякв,
также в специальной смотровой будке мы
обнаружили гнездо деревенской ласточки
с еще маленькими птенцами. Были отмечены фазы цветения растительного сообщества того региона, собран гербарный
материал. Пройдясь по всем намеченым
целям, мы благополучно закончили работу
в положенный срок и на следующий день
отправились домой.
Чтобы действительно окунуться в атмосферу этой красоты и как следует насладиться здешней природой, приглашаем
всех посетить Национальный Природный
парк «Буйратау»!
А. Т. Тулегенова,
лаборант отдела науки
и мониторинга
РГУ «ГНПП «Буйратау»
Важность фенологии
в национальном парке
Фенология - это одна из тенденций
биологии, постоянно обновляющиеся
знания о сезонных явлениях природы,
сроках их наступления и причинах,
определяющих
эти
сроки.
История фенологии уходит в глубокую
древность, когда еще первые люди занимались собирательством, охотой и примитивным сельским хозяйством. Уже тогда
человек, сам того не замечая, обрел способность отмечать явления природы. Из
литературных источников известно, что
термин «фенология»
был предложен
бельгийским ботаником Ш. Мораном, а первые научные фенологические наблюдения
начались во Франции, Швеции, а затем и во
многих
других
странах.
На сегодняшний день фенология нашла
свое применение не только в учебных заведениях (школах, лицеях, колледжах и
университетах). Особенно она обязательна
в заповедниках, в природных национальных парках и других природоохранных учреждениях, являясь важной составляющей
в системе изучения абиотических и биотических
факторов.
К абиотическим факторам мы относим
компоненты и явления неживой, неорганической природы, прямо или косвенно воздействующие на живые организмы изменения рельефа, погодные условия,
почва, вода, атмосферный воздух. Биотические факторы, напротив, оказывают воздействие организмов друг на друга, как
внутри вида, так и между различными видами (растительный и животный мир).
В совокупности все эти данные предоставляют нужный материал для составления основного документа национального
парка (заповедника) – «Летопись прир
о
д
ы
»
.
Летопись природы - это основной научный документ национального парка (заповедника), в котором сконцентрированы
результаты наблюдений за природными
процессами
и
явлениями.
Летопись природы содержит обобщение,
анализ, оценку изменений абиотической и
биотической сред за отчетный период. В
ней приводятся выводы, прогнозы, рекомендации по стабилизации ситуации в
ООПТ. Существует годовая книга Летопись
природы (итоги текущего года) и Пятилетняя книга Летопись природы (сравнительные
итоги
за
5
лет).
Сбор первичных материалов и наблюдений для Летописи природы осуществляется
государственными научными сотрудниками, охотоведами и инспекторами природоохранного учреждения, по методикам,
представляемым научными сотрудниками.
Фенологические наблюдения за абиотической средой и фауной проводятся постоянно, а фенологические наблюдения за
флорой проводятся с предвесеннего периода
и
до
поздней
весны.
При организации фенологических наблюдений, в первую очередь, необходимо выделить площадку для общих наблюдений,
которая должна характеризовать средние
для данного района условия. Если наблюдения будут проводиться в лесу, то выбирается маршрут: он может быть любой
длины и ширины, лишь бы на нем были
нужные
для
наблюдения
объекты.
Выбрав места для наблюдений, приступают к выбору объектов. К примеру, в лесу
наблюдают не менее чем за 10 деревьями
или кустарниками одного вида. Выбранные
экземпляры надо отметить этикетками, хорошо заметными издали. Для наблюдения
за травянистыми растениями достаточно
заложить постоянную площадку размером
50х50 м, четко обозначив ее границы. Разумеется, это должен быть участок, на котором интересующие вас виды встречаются
особенно
часто.
Должны быть также выбраны места, на
которых можно встретить определенные
виды животных, – участки с деревьями и кустарниками для наблюдения за птицами,
лужайки для наблюдения за насекомыми,
в
о
д
о
е
м
ы
.
После выбора маршрута и площадок для
наблюдений следует составить картусхему, указав на ней все расположение
всех интересующих вас объектов, включая
растения с этикетками. Составленная
схема участка станет руководством для
последующих
наблюдений.
Частота посещения участка или маршрута зависит от сезона и объекта наблюдения. Например, установить время начала
того или иного сезонного явления в жизни
животных можно лишь при условии частого
посещения участка, где они в этот период
находятся. Так, наблюдения за зимующими
птицами проводятся поздней осенью и зимние периоды три раза в день в специально
оснащенной
для
этого
будке.
При фенологических наблюдениях необходимо иметь фенологический дневник,
этикетки для маркировки, лупы с увеличением в 7-10 крат и перочинный нож. Кроме
того, необходимо иметь фотоаппарат.
Д. М. Жакина,
младший научный сотрудник отдела
науки и мониторинга
РГУ «ГНПП «Буйратау»
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
14 стр.
Профилактика серозных менингитов
энтеровирусной этиологии
В этом году в Карагандинской области в
летний период отмечается повышенная регистрация заболеваемости серозными менингитами
энтеровирусной
этиологии.
Заболеваемость регистрируется в основном
среди детей школьного возраста и лиц молодого возраста 19-39 лет.
Чтобы уберечь себя и своих детей от энтеровирусной инфекции, надо соблюдать элементарные правила личной гигиены: тщательно мыть
руки перед приемом пищи, кормлением ребенка,
после посещения туалета. Кроме того, необходимо тщательно мыть овощи и фрукты, ополаскивая их кипяченой водой. Употреблять только
кипяченую или бутилированную воду. Купаться
только в официально разрешенных местах, при
купании стараться не заглатывать воду, так как
вирус устойчив во внешней среде, может длительно сохраняться в воде.
Вода всегда рассматривалась как важный фактор передачи многих инфекционных заболеваний
(холера, брюшной тиф, бактериальная дизентерия, вирусный гепатит, лептоспирозы, туляремия,
энтеровирусные инфекции и т.д.). Возбудители
инфекционных заболеваний заражают воду, попадая в нее с выделениями людей и с бытовыми
сточными водами населенных пунктов. Так, чаще
всего, заболевшие связывают свое заболевание
до 80 % с купанием в открытых водоемах, фонтанах.
Энтеровирусные инфекции – это группа забо-
леваний, вызываемых вирусами рода энтеровирусов (кишечных вирусов), характеризующихся
синдромом интоксикации и разнообразием клинических проявлений, среди которых чаще регистрируется серозный менингит. Основными
симптомами менингита являются: острое начало
заболевания с высокой лихорадкой, головная и
мышечная боли (иногда, особенно у детей раннего возраста, боли в животе), повторная рвота.
При появлении указанных симптомов необходимо немедленно обратиться к врачу.
Заражение энтеровирусами возможно фекально-оральным путем при употреблении немытых овощей и фруктов, продуктов питания, не
прошедших тепловую обработку, а также сырой
воды, либо бытовым путем при непосредственном контакте с вирусоносителем или через обсемененные предметы домашнего обихода. В связи
с повсеместным распространением вируса и зачастую бессимптомным течением инфекции (вирусоносительство)
передача вируса может
осуществляться и воздушно-капельным путем.
Инкубационный период составляет в среднем
2 – 35 дней. Течение заболевания благоприятное, обычно через две недели болезнь заканчивается полным выздоровлением.
А.М. Абраева,
ведущий специалист
Управления охраны
общественного здоровья
Осакаровского района
Бос жұмыс орнына орналасуға
КОНКУРС ТУРАЛЫ ХАБАРЛАНДЫРУ
ОБЪЯВЛЕНИЕ О КОНКУРСЕ
на занятие вакантных должностей
«Осакаров ауданының жұмыспен қамту жəне
əлеуметтік бағдарламалар бөлімі» мемлекеттік мекемесі: 101000 Осакаровка к. 1-Семилетка к., 2, телефон 51-3-74, Есіл ауылына 0,4 ст. қарттар мен
мүгедектермен үйде əлеуметтік көмек көрсету
бөлімшесіне əлеуметтік қызметкер ретінде, бос
лауазымдық орнына конкурс жариялайды.
Жарияланғаннан кейін құжаттарды қабылдау
мерзімі 15 күн.
Конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптар:
жоғары экономикалық
педагогикалық,
медициналық, психологиялық, əлеуметтік білім,
немесе
орта
кəсіптік
педагогикалық,
медициналық, əлеуметтік білім.
Государственное учреждение: «Отдел занятости и социальных программ Осакаровского района», 101000, п.Осакаровка , ул. 1-Семилетка,
2, тел. 51-3-74 объявляет конкурс на занятие вакантной должности социального работника по
уходу отделения дневного ухода на дому с.
Есиль на 0,4 ставки.
Срок принятия документов в течение 15 дней
после публикации.
Требования к участникам конкурса: высшее
социальное, педагогическое, экономическое,
психологическое, медицинское; среднее специальное социальное, медицинское, педагогическое образование.
П Р О Д А Ю Т С Я
*дом в с. Ошаганды, ул. Надречная, 49, гараж,
хозпостр., зем. уч. Тел. 87013069100, 8 (72149)
50326.
*4-комн. квартира в 2-кв. доме (баня, приус.
уч.). Цена договорная. п. Осакаровка, ул. Придорожная, 7/2. Тел. 87786725350.
*а/м Шевролет Нива, 2008 г.в., V-1,7, сборка
Россия, в хор. сост. Цена договорная. Обращаться по тел. 87051403651.
*дом сухой, хозпостр., огород, зем. уч., санузел, погреб, телефон, Интернет, вода пост. п.
Осакаровка, ул. Космическая, 2, тел. 43342,
87024459443, 87051798576.
*квартира по адресу: п. Осакаровка, ул. Колхозная, 8/2, 3700000 тг. Обращаться по тел.
87026077803.
*2-комн. кв-ра на 1 этаже с ремонтом, пласт.
окна, имеется сарай, приусад. уч., рядом д/сад и
школа, ул. Пионерская, 14/3 и 3-комн. кв-ра на 2
эт., с ремонтом, плас. окна, в центре, рядом д/сад
и школа, ул. Целинная, 6/6. Тел. 42307.
*3-комн. благоустр. квартира (баня, гараж,
больш. уч., сарай, огород), ковры, паласы,
стенка. п. Осакаровка, ул. Профсоюзная, 19, кв.2.
Тел. 87014926909.
*магазин «Феникс», ул. Достык, 23. РАССРОЧКА. Тел. 87014342420.
*4-комн. квартира в 2-кв. доме (хозпостр., сеновал, гараж, огород, водопровод, санузел), 4
млн. тг. Обращаться по тел. 87786648147,
89515468592 (WhatsApp).
*СРОЧНО НЕДОРОГО дом в с. Центральное,
ул. Клубная, 6/1. Обращаться по тел.
87775714577.
*зем. участок в п. Осакаровка, муляжи уток,
гусей для охоты, ружье ИЖ 27, 16 калибр., кассовый аппарат, торг. оборудование. Тел.
87011855683.
*СРОЧНО благоустр. 4-комн. дом с больш.
зем. участком, хозпостр., вода пост., телефон, интернет, рядом школа, д/сад. ул. Литвиновская, 54,
тел. 41106, 87014424917.
*СРОЧНО дом, ул. Литвиновская, 143, больш.
сад, баня, санузел, вода пост., интернет. Тел.
42786.
*землянка, ул. Шахматная, 86, кв.3. Тел.
87772625294, 87751984537.
*4-комнатный дом-особняк в с. Есиль, ул. Советская 17 (гараж, баня, хозпостр., огород, скважина). Тел. 35275, 87770735074.
*2-комн. квартира (хозпостр., сарай, баня,
больш. огород, пл. окна, вода пост., телефон, каб.
ТВ). Тел. 41553, 87476353546.
*благ. дом в с. Пионерское, ул. Степная, д.16
(ремонт, натяжн. потолки). Тел. 87716991493.
*а/м Mitsubishi L-300, бус 9-местный, бензин,
V- 2 куб.м., 1997 г.в. Тел. в п. Молодежный
8(72148)21479, 87773218011.
*дом в п. Осакаровка, ул. Литвиновская, 18.
Обращаться по тел. +77054460256.
*телка, 1 год 4 мес., телочка 2 мес. Обращаться по тел. 87778022351, 8(72149)50662, ст.
Шокай.
*Подарю в хорошие руки животных, приученных к лотку. Взрослые кот и кошка, котята подростки (мал./дев.). Тел. 41129.
*КУПЛЮ мясо КРС, откорм. лошадей, откорм.
баран., свиней. Можно живьем по договоренности. Тел. 87758445505, 87775832340.
*КУПЛЮ баранов. Обращаться по тел.
87057623353.
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
От
в с е й
душ и !
Хотим выразить слова огромной благодарности за моральную и
материальную помощь и поддержку всем родным, близким и
друзьям. Семье Слеповых, поварам Валентине Щавелевой, Людмиле Лобышевой, Ларисе Гвоздик, всем, кто помог в организации
похорон нашего любимого мужа, папы, дедушки Кретьякова Владимира Дмитриевича! Тяжелая боль утраты и скорби навсегда
останется в наших сердцах. Спасибо всем огромное, что поддержали в тяжелые для нас минуты и не остались равнодушными к
нашему горю. Низкий поклон всем и храни вас Бог!
Семья Кретьяковых.
***
От всей души выражаем благодарность руководителю ФХ
«Колос» Штель В. Р., коллективам ФХ «Колос» и КХ «Воля», родным, близким, друзьям и соседям за оказанную помощь в организации похорон дорогой и любимой дочери, мамочки, бабушки,
сестры и тети Ершовой Ольги Александровны.
С уважением, Григорова А. И.,
семьи Ершовых и Аралиных.
КГУ «Средняя школа № 6 села Батпак» акимата Осакаровского района, 101003, Карагандинская область, Осакаровский
район, с. Батпак, ул. Садовая, 34, тел. 8 (72149) 33921 объявляет о проведении конкурса на занятие вакантных должностей по следующим специальностям:
учителя физики, информатики, физической культуры, изобразительного искусства и черчения, трудового обучения, английского
языка.
Квалификационные требования: высшее педагогическое или
техническое и профессиональное педагогическое образование по
специальности.
В КГУ «Основная школа села Шидерты» ТРЕБУЮТСЯ:
- учителя биологии, английского языка, физики, химии, географии, истории, русского языка;
- помощник воспитателя в мини-центр, 0,33 ставки.
Контактный телефон: 87751558569.
В КГУ «ОШ с. Ошаганды» ТРЕБУЮТСЯ учителя начальных
классов, казахского языка и литературы, английского языка, биологии, географии, педагог-психолог.
Тел. 50333, 87018325086.
В КГУ «СШ № 16 с. Садовое» ТРЕБУЮТСЯ учителя: ИЗО – 2
ч., музыки – 2ч., черчения – 2 ч., технологии – 4 ч., математики –
18 ч., информатики - 7 ч., библиотекарь - 0,5 ст.
Обращаться по тел. 8(72149) 51860, 87712872797.
В КГУ «Основная школа села Колхозное» требуется учитель
математики, учитель начальных классов с русским языком обучения, учитель труда, программист 0,5 ставки, психолог 0,5 ставки,
старшая вожатая 0,5 ставки. Образование педагогическое среднеспециальное или высшее.
Тел: 51-2-23, 8 771-096-91-55.
Ç„‡ÁËÌ ´Ã‡ˡª œ—≈ƒÀ¿√¿≈“ ‚‡Ï ·Óθ¯ÓÈ
‚˚·Ó ͇̈ÚÓ‚‡Ó‚ (ÚÂÚ‡‰Ë ÓÚ 15 Ú„., ‰Ì‚ÌËÍË ÓÚ
150 Ú„., Ó·ÎÓÊÍË ÓÚ 10 Ú„. Ë Ú.‰.), ‡ Ú‡ÍÊ ¯ÍÓθÌ˚Â
ÒÛÏÍË, ˛ÍÁ‡ÍË, ¯ÍÓθ̇ˇ Ó‰Âʉ‡ Ë Ó·Û‚¸. ÷ÂÌ˚
ÌËÁÍËÂ! Δ‰ÂÏ ‚‡Ò ÔÓ ‡‰ÂÒÛ: Ô. ŒÒ‡Í‡ӂ͇, ÛÎ. ÀËÚ‚ËÌÓ‚Ò͇ˇ, Ò 9.00 ‰Ó 20.00 ˜. (ˇ‰ÓÏ ‡ÔÚÂ͇ 36,6).
Нотариус Мудрагель Галина Николаевна (государственная
лицензия № 001541 от 05.06.2003 года) извещает об открытии наследственных дел после смерти:
1. Ладыко Владимира Михайловича, умершего 30.06.2018 г.;
2. Ляпунова Константина Васильевича, умершего 03.08.2018 г;
3. Асербаева Амантая Рахимовича, умершего 03.03.2018 г.
Заинтересованным лицам следует обращаться по адресу: Карагандинская область, Осакаровский район, поселок Молодежный,
ул. Ленина, 24А, тел. 8(72148)21475, 87773223555.
Коллектив детской школы искусств п. Молодежный скорбит о
кончине Требукина Семена Борисовича и выражает соболезнования родным и близким.
ОООР и коллектив КГУ «ОШ с. Колхозное» выражают глубокие
соболезнования Шарафутдиновой Л. Г. по поводу безвременной
кончины ее отца.
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
15 стр.
ДҮЙСЕНБІ
ПОНЕДЕЛЬНИК
20 ТАМЫЗ - 20 АВГУСТА
«ЕВРАЗИЯ»
06.00 Т/с «Қос жүректің лүпілі» 06.45 «Сапа
бақылауда» 07.05 «Тамаша Сити» 08.00 «Доброе утро»
11.00 Т/с «Старушки в бегах» 12.00 «Қалаулым» 15.00
«Видели видео?» 15.50 "На самом деле" 16.50 «Пусть
говорят» 18.00 «Басты жаңалықтар» 18.45, 02.45 «Пендеміз ғой» 20.00 Главные новости 20.45, 23.25 Т/с
«Ментовские войны 7» 22.35, 02.00, 03.40 «Паутина»
01.00 Х/ф «Оттепель»
ХАБАР
07.02 «Хабарлайын» 07.30 «Тур де Хабар» 08.00, 12.00
Жаңалықтар 08.10 «Тайны. Судьбы. Имена» 09.00,
13.00 Новости 09.10, 12.10 «Көрімдік» 09.40, 16.15 Т/с
«Көршілер» 10.10 «Алтын бесік» 10.40 «Мечты сбываются» 11.10, 17.15 «Ана мен бала» 12.25, 19.30 Т/с
«Кеңесшілер» 13.10 Т/с «Вишневый сезон» 15.00 Т/с
«Пəленшеевтер» 15.45 «Тағдыр тартысы» 16.45
«Сана» 18.10 «Давайте говорить!» 19.00, 23.45, 02.30
Қорытынды жаңалықтар 20.05 Т/с "Тығырық" 21.00
Итоги дня 21.30 Концерт «Сағындырған əндер-ай»
00.15 “Жанды дауыс”
QAZAQSTAN
06.05, 17.15 «Көңіл толқыны» 06.40 «Сенбілік таң»
07.35, 20.35, 00.45 "Қарекет" 08.40 «Таңшолпан» 09.55
М/с "Бобби мен Билл" 10.20 М/ф 10.35, 01.35 Д/ф
«Жаныңда жүр жақсы адам» 11.10, 18.00 "Қызық
екен..." 12.00, 21.35 Т/с «Іңкəр жүрек 3» 13.05, 18.50
Т/с "Туған үй" 14.15 Т/с «Сырғалым» 15.55, 22.35 Т/с
"Қыздарым үшін" 17.00, 20.00, 00.15, 03.00 «Ақпарат»
17.30, 03.00 «Астана тынысы» 23.40, 04.00 "Түнгі студия" 02.10 Т/ с “Ертұғырыл” 03.30 «Мəселе»
СЕЙСЕНБІ
ВТОРНИК
21 ТАМЫЗ - 21 АВГУСТА
«ЕВРАЗИЯ»
06.00 Т/с «Терра Нова» 07.20, 18.00 «Басты
жаңалықтар» 08.15 «Той заказ» 08.50 “Ұшқалақ” 09.00
Х/ф “Золотая рыбка” 11.00 Т/с «Старушки в бегах»
12.00 «Қалаулым» 15.00 «Добрый вечер, Казахстан!»
16.00 "На самом деле" 18.45, 02.45 «Əлем таныған
Димаш»концерті 20.00 Главные новости 20.45, 23.25
Т/с «Ментовские войны 7» 22.35, 02.00, 03.40 «Паутина» 01.00 Х/ф «Оттепель»
ХАБАР
07.02 «Əсем əуен» 08.00, 12.00 Жаңалықтар 08.10
«Өмір жолы» 08.50 «Арт глобал» 09.00, 13.00 Новости
09.10, 09.40 М/с 10.30 М/ф 12.10 “Ер тұран”. “Тұран”
13.10 Х/ф “Біржан сал” 15.20 “Қызық таймс” 15.00 "Спасаем жизни" 15.30, 23.05 «Тағдыр тартысы» 16.20 Т/с
«Пəленшеевтер» 16.50 “Астана жайлы 20 дерек” 17.00
Концерт “Астанаға тарту” 19.00, 23.50, 02.30
Қорытынды жаңалықтар 19.30, 21.30 Х/ф “Əн аға” 21.00
Итоги дня 23.00 Концерт “Ұлы дала қазынасы” 00.20
“Жанды дауыс”
QAZAQSTAN
06.05 Қазақстан эстрада жұлдыздарының қатысуымен
концерт.
07.35, 20.35, 00.45 "Қарекет" 08.40
«Таңшолпан» 09.55 М/с "Бобби мен Билл" 10.20 М/ф
10.35, 01.35 Д/ф «Жаныңда жүр жақсы адам» 11.10,
18.00 "Қызық екен..." 12.00, 21.35 Т/с «Іңкəр жүрек 3»
13.05, 18.50 Т/с "Туған үй" 14.15 Т/с «Сырғалым» 15.55,
22.35 Т/с "Қыздарым үшін" 17.00, 20.00, 00.15, 03.20
«Ақпарат» 17.15 «Көңіл толқыны» 17.35, 03.00 «Табыс
сыры» 23.40, 04.10 "Түнгі студия" 02.10 Т/с “Ертұғырыл”
03.50 Х/ф «Баланың көңілі...»
СƏРСЕНБІ
СРЕДА
22 ТАМЫЗ - 22 АВГУСТА
«ЕВРАЗИЯ»
06.00 Т/с «Қос жүректің лүпілі» 06.45 «Сапа
бақылауда» 07.10, 18.00 «Басты жаңалықтар» 08.00
«Доброе утро» 11.00 Т/с «Старушки в бегах» 12.00
«Қалаулым» 15.00 «Видели видео?» 15.50 "На самом
деле" 16.50 «Пусть говорят» 18.45, 02.45 «Пендеміз
ғой» 20.00 Главные новости 20.45, 23.25 Т/с «Ментовские войны 8» 22.35, 02.00, 03.40 Паутина 01.00 Х/ф
«Оттепель»
ХАБАР
07.02 «Хабарлайын» 07.30 «Тур де Хабар» 08.00, 12.00
Жаңалықтар 08.10 «Кинокафе» 08.50 «Астана жайлы
20 дерек» 09.00, 13.00 Новости 09.10, 20.05 Т/с
"Тығырық" 10.00, 16.10 Т/с «Көршілер» 10.30 «Спасаем жизни» 11.00 «Астана лайф» 11.10, 17.20 «Ана
мен бала» 12.10 «Көрімдік» 12.25, 19.30 Т/с
“Кеңесшілер” 13.10 Т/с «Вишневый сезон» 15.00 "Рожденные вдохновлять" 15.40, 23.00 «Тағдыр тыртысы»
16.35, 21.30 Т/с “Қыз жолы” 18.10 «Давайте говорить!»
19.00, 23.30, 02.30 Қорытынды жаңалықтар 21.00 Итоги
дня 22.15 Т/с «Черный список» 00.00 “Жанды дауыс”
02.00 «Ауырмайтын жол ізде»
QAZAQSTAN
06.05 Қазақстан эстрада жұлдыздарының қатысуымен
концерт.
07.35, 20.35, 00.45 "Қарекет" 08.40
«Таңшолпан» 09.55 М/с "Бобби мен Билл" 10.20 М/ф
10.35, 01.35 Д/ф «Жаныңда жүр жақсы адам» 11.10,
18.00 "Қызық екен..." 12.00 Т/с «Іңкəр жүрек 3» 13.05,
18.50 Т/с "Туған үй" 14.15 Т/с «Сырғалым» 15.55, 22.35
Т/с "Қыздарым үшін" 17.00, 20.00, 00.15, 03.20
«Ақпарат» 17.15 «Көңіл толқыны» 17.35, 03.00 "Агро
Казахстан" 21.35 Т/с “Арман асуы” 23.40, 04.15 "Түнгі
студия" 02.10 Т/с “Ертұғырыл” 03.50 «Ақсауыт»
БЕЙСЕНБІ
ЧЕТВЕРГ
23 ТАМЫЗ - 23 АВГУСТА
«ЕВРАЗИЯ»
06.00 Т/с «Қос жүректің лүпілі» 06.45 «Сапа
бақылауда» 07.10, 18.00 «Басты жаңалықтар» 08.00
«Доброе утро» 11.00 Т/с «Старушки в бегах» 12.00
«Қалаулым» 15.00 «Видели видео?» 15.50 "На самом
деле" 16.50 «Пусть говорят» 18.45, 02.45 «Кешкі кездесу» 20.00 Главные новости 20.45, 23.25 Т/с «Ментовские войны 8» 22.35, 02.00, 03.40 Паутина 01.00 Х/ф
«Оттепель»
ХАБАР
07.02 «Хабарлайын» 07.30 «Тур де Хабар» 08.00, 12.00
Жаңалықтар 08.10 «Кинокафе» 08.50 «Астана жайлы
20 дерек» 09.00, 13.00 Новости 09.10, 20.05 Т/с
"Тығырық" 10.00, 16.10 Т/с «Көршілер» 10.30 «Рожденные вдохновлять» 11.10, 17.15 «Ана мен бала» 12.10
«Көрімдік» 12.25, 19.30 Т/с “Кеңесшілер” 13.10 Т/с
«Вишневый сезон» 15.00 "Символы нашей Родины"
15.30, 23.00 «Тағдыр тартысы» 16.30, 21.30 Т/с “Қыз
жолы” 18.10 «Давайте говорить!» 19.00, 23.30, 02.30
Қорытынды жаңалықтар 21.00 Итоги дня 22.15 Т/с
«Черный список» 00.00 “Жанды дауыс” 02.00 «Ауырмайтын жол ізде»
QAZAQSTAN
06.05 Қазақстан эстрада жұлдыздарының қатысуымен
концерт.
07.35, 20.35, 00.45 "Қарекет" 08.40
«Таңшолпан» 09.55 М/с "Бобби мен Билл" 10.20 М/ф
10.35, 01.35 Д/ф «Жаныңда жүр жақсы адам» 11.10,
18.05 "Қызық екен..." 12.00, 21.35 Т/с «Арман асуы»
13.05, 18.55 Т/с "Туған үй" 14.15 Т/с «Сырғалым» 15.55,
22.35 Т/с "Қыздарым үшін" 17.00, 20.00, 00.15, 03.50
«Ақпарат» 17.15, 03.30 «Əнді сүйсең, меншес үй»
17.35, 03.00 "Келбет" 23.40, 04.20 "Түнгі студия" 02.10
Т/с “Ертұғырыл”
ЖҰМА
ПЯТНИЦА
24 ТАМЫЗ - 24 АВГУСТА
«ЕВРАЗИЯ»
ХАБАР
07.02 «Хабарлайын» 07.30 «Тур де Хабар» 08.00, 12.00
Жаңалықтар 08.10 «Кинокафе» 08.50, 15.35 «Астана
жайлы 20 дерек» 09.00, 13.00 Новости 09.10, 20.05 Т/с
"Тығырық" 10.00, 15.45 Т/с «Көршілер» 10.30 «Символы нашей Родины» 11.00 "Көрімдік" 11.20 "Астана
лайф" 11.25 "Сана" 12.10 «Біздің назарда» 12.30, 19.30
Т/с “Кеңесшілер” 13.10 Т/с «Вишневый сезон» 15.00
"Алтын бесік" 16.15 Т/с “Қыз жолы” 17.00 «Народный
контроль» 17.15 "Золотая середина" 18.00 Д/ф "Мен
аманат арқалаған адаммын" 19.00, 00.00 Қорытынды
жаңалықтар 21.00 Итоги дня 21.30 Х/ф «Код да Винчи»
00.30 “Жанды дауыс” 02.30 «Ауырмайтын жол ізде»
QAZAQSTAN
06.00 Т/с «Қос жүректің лүпілі» 06.50, 18.00 «Басты
жаңалықтар» 07.45 «Жұма уағызы» 08.00 "Доброе
утро" 11.00 Т/с "Старушки в бегах" 12.00 "Қалаулым"
15.00 Х\ф «Взрывная волна» 16.50 "Жди меня» 18.45,
03.00 «Заң сөйлесін» 20.00 «Главные новости» 20.50
«Поле чудес» 22.00, 23.50 Т/с «Куда уходят дожди»
23.00, 02.15 «Паутина» 03.50 "Сапа бақылауда"
06.05 Қазақстан эстрада жұлдыздарының қатысуымен
концерт.
07.35,
21.00,
03.20
"Қарекет"
08.40
«Таңшолпан» 09.55 М/с "Бобби мен Билл" 10.20 М/ф
10.30 Д/ф «Жаныңда жүр жақсы адам» 11.05, 18.00
"Қызық екен..." 11.55, 22.00 Т/с «Арман асуы» 13.00,
18.50 Т/с "Туған үй" 14.15 Т/с «Сырғалым» 15.55, 23.00
Т/с "Қыздарым үшін" 17.00, 20.00, 01.15, 04.10
«Ақпарат» 17.15 «Көңіл толқыны» " 20.35 "Арнайы
жоба" 00.05 "Жезкиік" 01.45 Т/с "Достар" 02.30 Т/с
“Ертұғырыл”
СЕНБІ
СУББОТА
25 ТАМЫЗ - 25 АВГУСТА
«ЕВРАЗИЯ»
06.00 Т/с «Терра Нова» 07.25 «Басты жаңалықтар»
08.15 «Той заказ» 08.50 «Ұшқалақ» 09.00 «Смешарики.
Новые приключения» 09.20 «Смешарики. Пин-код»
09.30 Х/ф «Соучастники» 11.40 «Фабрика грез» 12.00,
02.35 «Ayel siri...» 13.00 «Ду қол шоколад» 14.00, 23.15,
01.55 «Паутина+» 15.00 «КВН» 16.35 Т/с «Проще паре-
ной репы» 21.00 “Басты бағдарлама” 21.45, 03.20
«Кешкі кездесу» 23.00 «Деген екен» 00.00 Х/ф «Любовь
на острове»
ХАБАР
07.02 «Қалжың қоржыны» 08.00 «Əсем əуен» 08.30,
09.15 М/с 10.00 «Биле, Қазақстан!» 11.30, 00.15 Т/с
«Абзал жан» 13.50 «Қызық таймс» 14.50 Х/ф «Код да
Винчи» 16.35 Концерт «Отаным десем...» 18.30 "Кім
мықты?" 19.30 "Жұлдызды жекпежек" 21.00 “7 күн”
22.00 Х\ф «Годзилла» 02.00 Т/с «Ұшқыштар»
QAZAQSTAN
06.05 Қазақстан эстрада жұлдыздарының қатысуымен
концерт. 07.35 Т/с «Айналайын» 08.50 «Дара жол»
10.00 «Сенбілік таң» 11.00, 03.45 "Шипагер" 11.25,
02.30 Х/ф "Баланың көңілі..." 11.45 "Əзіл əлемі" 12.55
М/ф 14.25 Т/с “№ 7 бөлімше" 16.05 "Astana FM ON AIR"
18.00 "Жайдарман" 20.00, 04.10 "Мəселе" 20.35
«Ұлттық арнада – Ұмытылмас əндер» 22.05
"Көңілашар" 23.35 Х\ф "Бесінші элемент" 01.45 Т/с «Достар» 02.40 «Көңіл толқыны» 03.10 "Парасат майданы"
ЖЕКСЕНБІ
ВОСКРЕСЕНЬЕ
26 ТАМЫЗ - 26 АВГУСТА
«ЕВРАЗИЯ»
06.00 Т/с «Терра Нова» 07.20 “Басты бағдарлама”
08.15, 03.50 «Той заказ» 08.45 «Воскресные беседы»
09.00 Т/с «Куда уходят дожди» 12.45, 03.05 «Ayel
siri...» 13.45 «Кешкі кездесу» 14.45, 20.55, 02.20 «Паутина+» 15.45 Т/с «Красные браслеты» 20.00 “Аналитика” 21.50 «Тамаша Сити» 22.55 «Ду қол шоколад»
00.00 «КВН»
ХАБАР
QAZAQSTAN
06.05 «Ұлттық арнада – ұмытылмас əндер» 07.30 «Айналайын» 08.40 “Арнайы жоба” 09.00, 01.00 «Ақсауыт»
09.25 «ƏзілМаn» 10.50 М/ф “Момын мен қарақшылар”
11.35, 23.55 «Дара жол» 12.50, 04.20 Д/ф "Жүз жаңа
есім" 13.10 «Не зат?» 13.35 Х/ф "Жек көрініш" 14.55 Т/с
“№ 7 бөлімше" 16.35 "Сағындарған əндер-ай!" 17.40,
02.10 “Алты арыс” 18.05, 02.35 Т/с "Өмірдің өзі новелла" 19.00, 01.20 «1-студия» 20.00 «Апта» 20.35
«Көңілді тапқырлар алаңы” 22.20 “Дабыл” 03.25 "Көңіл
толқыны"
07.02 «Қалжың қоржыны» 08.30, 02.30 «Əсем əуен»
09.30, 10.15 М/с 11.00 "Түр де Хабар" 11.30 "Хабарлайын" 12.00, 00.00 Т/с «Абзал жан» 13.30 “Кім мықты?”
14.30 Х/ф «Годзилла» 16.45 "Айттым сəлем, сағынып"
əн кеші 18.30 «Жұлдызды жекпежек» 20.00 «Қызық
таймс» 21.00 “7 күн” 22.00 Х\ф «Спасительный рассвет» 01.30 Т/с «Ұшқыштар»
“СЕЛЬСКИЙ ТРУЖЕНИК”
16 стр.
ПОЗДРАВЛЯЕМ!
№ 33 (7621) 18 августа 2018 года
Қадірменді «Сельский труженик» газетінің оқырмандары!
Құрметті ұстаздар, ата-аналар, балалар!
Газетімізде
Уважаемую
байытуға ықпал ету.
Светлану Николаевну ТВЕРИТИНУ
« Б а л а қ а й »
поздравляем с юбилеем!
Сегодня самый круглый юбилей,
Дата, достойная всеобщего внимания,
И поздравления искренние к ней:
Благополучия, здоровья, понимания,
Пусть цифра круглая затмит собою всё,
И принесёт в жизнь радости и счастья,
Пускай ликует это торжество,
Прочь прогоняя горе и ненастья!
ОООР, администрация, профком
и коллектив Пионерского детского дома.
* * *
Уважаемую
б а л а л а р ғ а
оқушыларыңыздың қысқа əңгіме, ертегі, шумақ
арналған
Ирину Владимировну РОМАНОВСКУЮ
поздравляем с юбилеем!
Наступил Ваш юбилей,
Средь суеты обычных дней.
Новая ступень в жизни Вашей,
И на год Вы стали мудрей.
От всей души хотим Вам пожелать,
С улыбкой каждый день встречать!
Счастья, красоты и обаяния,
Пусть исполнятся заветные желания!
ОООР, администрация, профком
и коллектив Пионерского детского дома
* * *
Уважаемого
Дамира Сериковича КАЛДЫБАЕВА
поздравляем с днем рождения!
Желаем радости всегда
И настроения бодрого,
Не знать печали никогда
И в жизни всего доброго.
Никогда не унывать,
Не видеть огорчения
И дни с улыбкой начинать,
Как в этот день рождения!
С уважением, коллектив ТОО «КТ «Сарыбел»
Ананың балаға ізгі лебізі
Асылзатым, құлыным ақ тілекті төгейін,
Əуелгі байлық денсаулық,
Атақ, абырой, бақ берсін,
Сынбасын сағың, ажарың.
Таудай болсын талабың, дəулет берсін басыңа,
Жалғыз бауырың Ерболат асқар Алатауыңдай.
Тірегің мен қамқорың жүрегіңде сақтай біл,
Шыңдарға шығып сүрінбе, жығылдым деп жасыма.
Қорғаны бол əрқашан Анашың тірі тұрғанда,
Жолдасың мен балаларың аман болсын қасыңда.
Шөлдегенде сусыным, мұңымды тыңдар құлыным,
Өсіп үрім - бұтағың, арманыңа жете бер.
Тілегімді берсін деп бір Алладан тілейін,
Күліп, ойнап жүре бер, бетіңнен сүйдім құлыным.
Анаң Рымжан
íéé «ìÌË‚ÂÒ‡ÎÒÚÓÈ íÂÏËÚ‡Û»
œÀ¿–“» Œ¬¤≈ Œ Õ¿
ÏÓÓÁÓÛÒÚÓȘ˂˚È ÔÓÙËθ Vektor
œÀ»“¤ “—Œ“”¿—Õ¤≈
Ë Ó·ÎˈӂӘÌ˚Â, ÔÂÒÍÓ-¯Î‡ÍÓ·ÎÓÍË, ‚‡Ì˚ ͇ÏÌË,
·Ó‰˛˚; Ó·ÂÁ ÏËÌ‚‡Ú˚ ‰Îˇ ÛÚÂÔÎÂÌˡ Í˚¯.
„. “ÂÏËÚ‡Û, 6 ÏÍ-Ì, ‰. 11, χ„. ´—ÛÒ·̪, ‚ıÓ‰ ÒÓ ‰‚Ó‡,
ÚÂÎ. 8 (7213) 930826, 958464, 87018014381,
87022175962.
бетіне
балақайларыңыздың,
айдары
өлең, пайдалы мəліметтер, қолмен салынған су-
а ш ы л а д ы .
реттер мен басқа да қызықты мақалалар мен фо-
«Балақай» бетінен
тосуреттерін
– əсем безендіріл-
бөлісіңіздер.
ген
суреттер,
ғ и б р а т т ы
шығармалар, қызықты деректерді оқи аласыздар.
Біздің мақсатымыз – балаларды отансүйгіштікке
жіберіңіздер,
оқырмандармен
Талап бойынша жіберген суреттер, фотолар сапалы, түсі қанық, мақалаңыз қатесіз болуы керек.
Талантты балақайлардан, жас суретшілерден
хат-хабар күтеміз.
тəрбиелеу, оқырмандық құмарлығын арттырып,
Телефон: 87772651685;
мəдениетті болып өсуіне, жалпы рухани дүниесін
e-mail: gulim.sembai@mail.ru
Дорогие читатели газеты «Сельский труженик»!
Уважаемые учителя, родители и дети!
В нашей газете открывается детская рубрика
«Балақай». В рубрике « Балақай» вы сможете уви-
сказы, сказки, песни, рисунки, стихи и полезную информацию.
деть красиво оформленные рисунки, а также про-
Требования по отправке: ваши рисунки и фото-
честь назидательные рассказы и интересные
графии должны быть качественные, с насыщен-
факты. Наша цель – воспитать патриотизм у ре-
ными цветами, статьи должны быть без ошибок.
бенка, поощрять интерес к книгам, способствовать
его культурному и духовному росту в целом.
Ждем писем от талантливых детей и юных художников.
Поделитесь с читателями творчеством ваших
Телефон: 87772651685;
детей и учеников, присылайте фотографии, рас-
e-mail: gulim.sembai@mail.ru
Ka z p os t -та н
с ыйл ықта р жылы
Ағымдағы жылы "Қазпошта" ұлттық пошта
операторына 25 жыл толып отыр! Осыған
орай "Қазпошта" АҚ ай сайын (2018 жылдың
мамырынан бастап қазан айына дейін ) «Kazpost-тан сыйлықтар жылы» науқаны бойынша
ұтыс ойынын өткізеді. Ұтыс ойынының жүлде
қоры тұрмыстық техника сатып алуға
арналған 7 сертификаттан (50 мыңнан 200
мыңға дейін) тұрады. Ұтысқа "Қазпошта" АҚ
Қарағанды ОФ зейнетақы жəне жəрдемақы
алушылардың барлығы автоматты түрде
қатысады.
Бастапқы өткізілген 3 ұтыс ойынының
жеңімпаздарының арасында біздің де жерлестеріміз 50000-ның сертификаттарына ие
болды, олар - Осакаровка кентінің тұрғыны
Кузьмич Валентина Сергеевна жəне Есіл
ауылының тұрғыны Гартнер Ольга Яковлевна.
Келесі 4-ші ұтыс ойыны а.ж. 25 тамызында
Осакаровка кенті, Достық көшесі 36/1 мекен
жайында өткізіледі. Əдеттегідей облыс бойынша 7 сертификат жəне жиналған қауым
арасында 50000-ның 1 сертификаты, тағы да
басқа түрлі сыйлықтар ойнатылады.
Барлық аудан тұрғындарын осы ұтыс ойынына қатысуға шақырамыз.
Толеугазин С.Т.
Осакаровка АПБТ
бастығының орынбасары
ТОО “Компания Диқан” РЕАЛИЗУЕТ
перегной, отсев, песок.
Уголь (шубаркуль, майкуба сортовая, ерементауский рядовой,
сортовой, жалынский). п. Осакаровка, ул. Нефтебазовская, 13/1.
Тел. 51975, 87029658891, 87021208378.
Все виды строительных работ: кровля, сайдинг, заборы, ворота. Постройки с нуля. Пласт. окна. Любые виды сварочных работ.
Тел. 87759891901, 87751194932.
Собственник:
ТОО “Районная газета
“Сельский труженик”
Осакаровского района
Карагандинской области
Газет
Директор ТОО “Районная газета “Сельский труженик”,
главный редактор К. О. Тохметова
Пишите, заходите: 101000, Карагандинская область,
пос. Осакаровка, ул. Достык , 37. Звоните: редактору,
бухгалтеру - 41572, ответсекретарю, корреспонденту по
объявлениям - 43019, в корпункт - 4-15-72,
в корпункт пос. Молодежного - 21-3-82.
Год подарков
от Kazpost
В текущем году национальному оператору
почты «Казпочта» исполнилось 25 лет. В
связи с этим, АО «Казпочта» ежемесячно (с
мая по октябрь 2018г.) проводит розыгрыш
призов для получателей пенсий и пособий по
акции «Год подарков от Kazpost», призовой
фонд которого состоит из 7 сертификатов на
покупку бытовой техники (от 50 до 200 тысяч
тенге). Все получатели пенсий и пособий Карагандинского ОФ АО «Казпочта» автоматически участвуют в розыгрыше призов.
По итогам 3(трех) розыгрышей среди победителей есть и наши земляки.Это - Кузьмич
Валентина Сергеевна, проживающая в поселке Осакаровка и Гартнер Ольга Яковлевна, проживающая в селе Есиль,
выигравшие сертификаты по 50000 тенге.
Следующий, 4 (четвертый) розыгрыш будет
проведен 25 августа т.г. в п. Осакаровка, ул.
Достык 36/1 (здание почты), где среди пришедших на мероприятие будут также разыгрываться 7 сертификатов по области, 1
сертификат на сумму 50000 тенге и много интересных подарков.
Мы приглашаем всех стать участниками
данного розыгрыша.
С. Т. Толеугазин,
заместитель начальника
Осакаровского РУПС
Газета печатается в ТОО “Арко”
Адрес: 100061, Караганда,
ул. Сатпаева, 15. Телефон 41-17-83.
Печать офсетная. Объем 1,5 п.л.
Заказ 33 Тираж 3715
e-mail: serzhan.24@mail.ru
Газета
Газета выходит
зарегистрирована
один раз
за № 13085-Г от 15
в неделю
октября 2012 года
Ответственность
в Министерстве
за рекламу несет
рекламодатель. культуры и информации
Республики Казахстан
Индекс 65620
Документ
Категория
Новости
Просмотров
51
Размер файла
4 341 Кб
Теги
Осакаровка, осакаровский район, сельский труженик
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа