close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

How to learn Welsh, being an English-Welsh vocabulary phrase

код для вставки
:
HOW
TO
LEARN WELSH,
BEING AN
E33STG-X ISH:-"VvrEX SH:
J
J
VOCABULARY
AND
PHRASE-BOOK,
For the use of Travellers and Students.
LLYFK YMDDIDD ANION
A
GEIR-LECHRES gyflawn
SAESNEG
a
CHYMRAEG, at
wa8anaeth Teithwyr ac Efrydwyr.
WREXHAM
PRINTED AND PUBLISHED BY HUGHES AND SON.
PRICE
SIXZP»E3SrOE-
—
—
BOOKS SUITABLE
FOR
STUDENTS OF THE WELSH LANGUAGE
A Grammar of the Welsh Language: based
on the most approved system, with copious examples from
some of the most
correct
Thomas Rowlands.
—
Welsh Exercises
;
—
&
by the same Author.
Welsh
By
writers.
the Rev»
Cloth, price 4s. 6â.
adapted to the above
Cloth, price 4*. 6d.
English -Welsh
Welsh-English DictionARY; by W. Richards, L.L.D. New Edition, Revised
;
and Enlarged, containing 748 pages. The cheapest Diction*
ary published in Wales.
is. (id.,
and
Cloth, price 2s.
English-Welsh Letter Writer
of Ladies and Gentlemen.
other subjects
;
Cover, price
is.,
The Ready Instructor
;
for the use
Situations,
of letters
and
several
— in
by
W. Harris.
text,
—Price
and
Reading or
and Reading Manuscript
acquired without the aid of a Master
round-hand or
Bills,
Cloth, is. 6d.
or the art of Writing
in
$$•
separately,
Cards of Invitations, Wills, Receipts,
Paper
Penmanship
—
— Containing examples
on Friendship, Courtship, Business,
&c, &c.
6d. ;
is.
;
containing exercises
in small-hand or half- text,
&c;
6d.
Any of the above Books sent POST FREE on receipt of
HUGHES & SON, Wrexham.
Postal Order by the Publishers,
VOCABULARY
AJÍD
PHRASE-BOOK.
HOW
TO LEARN WELSH,
ENGLISH- WELSH
VOCABULARY & PHRASE-BOOK,
FOR THE USE OF TRAVELLERS AND STUDENTS.
LLYFR YMDDIDDANION
A GEIR-LECHRES
gyfiawn
SAESNEG
a
CHYMRAEG,
uasanaeth Teithwyr ac Ejrydwyr.
WREXHAM:
PRINTED AND PUBLISHED BÎ HUGHES AND SON.
a
A
VOCABULARY AND PHRASE-BOOK.
LLYFE YMDDIDDANION A GEIR-LECHEES.
THE WELSH ALPHABET.— Y
Wyddor Gymraeg.
ts Welsh, with very rare exceptions, all the letters are to be sounded,
and sounded always the same; therefore a correct knowledge of the
powers of its alphabet, is all that is requisite for enabling any one to read
it fluently
and this is an advantage that probably is to be found in no
;
other tongue.
A as a in English in man, pan, glass ; long or circumfiexed, as a in
"-
as 6 in English.
J3
(ek) as in can, cane, come ; never as in cistern.
\j
yjli as x in Greek
:
(consult a
Welsh person
as to the sound.)
as d in English.
JD
J_/Q
"
"Ci
as th in this, that, thou, though.
as
e
in English in men, then, ten;
long or circumfiexed, as ea
ear, near, tear.
Jj as v in English.
XJ
I as / in English,
(jT (eg) as g in English in gain, grain.
JN
are,
dare.
g
XX
(
en o) a s ng in English in long, thong, strong.
as h in English in hem, hen, hand, hind.
m
THE WELSH ALPHABET
6
J_ as ee in
J
as
j
T
English in deem, seem,
—Y WYDDOR GYMRAEG.
deer, beer.
in English in land, lead.
I
has a sound peculiar to the Welsh it would be well for the learner
*-** to consult a Welsh person respecting its sound.
"I
;
m in English.
J\j_ as
n
as
JNJ
in English.
(J
as o in English in gone, none ;
J^
as
when
circumflexed, as o in lone, home.
in English in plate, plot.
p
JLLÌ. as ph ^ n English in philosophy, physic ; or / in fail.
JX
as r in English in rare, roar.
^
as
s
in English in sing, song.
J_ as
t
in English in íare, iore.
J_ _Q as
U
YY
i/i
in English in thick, thought, mouth.
somewhat broader than
i
in English in this
;
when
circumflexed as
ee
in green, between.
as o in English in
to,
who.
in English in her, stem, or u in iwrw.
But assumes the sound
Yasof the
Welsh u in
last syllable of all polysyllabic words, and in
e
it
the
most monosyllables.
THE VOWELS.— Y
Llafariaid.
y
y
all
cydseiniaid
the others are consonants.
THE DOUBLE LETTERS.— 7
fi,
ff,
fl,
ffi,
|
oil.
Llythyrenau Dyblyg.
fi,
ffl.
yw y lleill
if,
fl,
ffi.
1H.
VOCABULARY
GEIR-LECHRES.
TRAVELLING— Teithio.
Steamboat, agerddhng.
Mark, nod.
The captain, y cadben.
The steward, y gorucliwyliwr.
The ship's deck, bwrdd y Hong.
The harbour, y porthladd.
Trunk, triune.
Box, blwch.
Duty,
Ticket, tocyn.
toll.
Groods, nivyddau.
Rope,
rhaff.
The cabin, y caban.
The tide, y llanw.
The machine, y peiriant.
Station-master, gorsaf-feistr.
Train, cerbydres.
Ticket office, swyddfCr tocynau.
Station, gorsaf.
Journey,
taith.
The waiting-room, y ddisgwyl-ystaf- Clothes, dillad.
[ell. The luggage, cludgelfi.
The office, y swyddfa.
Custom-house, tolldy.
carriage, y cerbyd.
A hat box,
bocs hetiau.
The
String, llinyn.
An
A leather strap, ystrap
A lock, do.
A window, ffenestr.
A carriage, cerbyd.
engine, agerdd-beiriant.
Wheel, olwyn.
First, second, third class, dosparth
cyntaf, ail, trydydd.
HOUSE, HOTEL, FURNITURE, ka.—Ty,
A room,
ystafell.
The bedroom, yr ystafell wely.
The dining room, y ciniaw ystafell.
The door, y drws.
The gate, y glwyd.
The yard, y buarth.
The cellar, y selar.
The kitchen, y gegin
t
A step, gris.
The window, y ffenestr.
The key, yr agoriad.
The table, y bwrdd.
Dodrefn éc.
The waiter, y gweitiwr.
The messenger, y negeseuydd.
Furniture, dodrefn.
The garden, yr ardd.
The staircase, y grisiau.
Floor, llaior.
A wall,
mur.
Building, adeilad.
Roof, to.
The ceiling, y nenfwd.
The
floor,
y llawr.
Carpet, carped.
The hearth, yr aelwyd.
[givestty.
mirror, drych.
master of the hotel, meistr y A footstool, ystol droed*
Bell, clock.
The hotel, y gwestty.
The
Givestty,
lledr.
A
VOrA-BTJLAHY— GETR -LECHRES.
Napkin, napcyn.
The extinguisher, y diffoddydd.
I
Basin, cawg.
Coal, glo.
I
The
Charcoal, siarcol.
Wood,
kettle, y crochenyn.
Latch, elided.
coed.
Soap, sebon.
Bolt,
The curtains, y cyrteni.
The sheets, llieinleni.
The feather bed, y gwely ply/.
The mattress, y matras.
Mug, cwpan.
Bolster, gobenydd.
The bedstead, y pren gwely.
Towel, tywel.
Tiles, llechi.
A nail, hoelen.
A warm bath,
Candlestick, canwyllbren.
Coffee mill, melin gojfi.
Baking tins, tyniau pobi.
Knife box, bocs cyllill.
The rolling pin, y rhol-bren.
The coal box, y bocs glo.
Table spoon, llwy fwrdd.
Tea spoon, llwy de.
The egg cups, y cwpanau ivyau
Salt box, bocs halen.
Flat irons, heyrn smivddio.
The tea cups, y cwpanau te.
Chest, coffr.
Lamp,
badd
cynes.
llusem.
Candle, canwyll.
wax candle, canwyll givyr.
A
A match,
magdân.
Chair, cadair.
Chest, cist.
The table cloth, y
lock, do.
A
A grate,
Man
bwrdd.
grat.
The ashes, y lludw.
The chimney, y simneu.
Sm^ke, mwg.
Tongs,
gefail.
A blanket, blamed.
A counterpane, civrlyd.
EATABLES
and
bollt.
Plate,
clysgì.
Fork, fforch.
Knife,
Lime,
cyllell.
calch.
Fire irons, heyrn tan.
Trunk,
Broom,
croen-gist.
ysgubell.
Shelf,
aste'll.
Stool,
stol.
DPJNKABLES.— Pethau Vw
bwyta a'v hyfed.
Rabbit, gwningen.
Bread, bara.
Duck, hvnjaden.
Cheese, caws.
Give me bread and cheese, rhoddweh Fish, pysgod.
Salmon, savion.
i mi fara a chaws.
Herring, ysgadenyn, penog.
Butter, ymenyn.
Turbot, torbwt.
Salt, halen.
Pike, penhwyad.
Beef, cig eidion.
Boiled Beef, cig eidion wedi ei ferwi. Trout, brithyll.
Eel, llyswen.
Boast Beef, cig eidion rhostiedig.
Yeal, cig Uo.
Fillet of Veal, ffilet o gig Uo.
Pork, pore.
Bacon, cig moch.
Lamb,
Oengig.
Pheasant, coediar.
Pigeon, colomen.
Hare, ysgyfarnog.
Flat-fish, lleden.
Skate, morcath.
Tongue,
tafod.
Calf's head, pen Uo,
Turkey, twrci.
Goose, gwydd.
Oysters, wystry».
Sauce, saws.
—
VOCABXTLARY
Peas, pys.
Green peas, pys gleision.
Beans white green, ffa
—
—
—gwyrddion.
—gwynion
GEIÍt-LECHRES.
Melon, melon.
Apricot, afal Armenia.
Grapes, grawnwin.
Lemon, surafal.
Cucumber, cucumer.
Wine, gwin.
Cauliflower, blodfresych.
Brocoli, brocoli.
Cabbage, hresych.
Cider, osai.
Turnips, maip.
Apple, afal.
Pear, gerllygen.
Celery, perllys.
Plums, eirin.
Potatoes, pytatws.
Sliced Potatoes, pytatws wedi eu taf- Orange, eurafal.
ellu.
Cherries, ceiriosenau.
Fried potatoes, pytatws wedi eu ffrio. Strawberries, me/us.
Carrots, moron.
Walnuts, cnau ffreinig.
Lettuce, letis.
Gooseberries, grwys.
Horse-radish, marchruddugL
Honey, mel.
Onion, wynwyn.
Cream, hufen.
Garlic, garlleg.
Beer, cwmv.
Parsley, perllys, persli.
Brandy, brandi.
Rice, reis.
Pie, pastai.
Ginger, sinsir.
Cake, teisen.
Whey, maidd.
Pepper, pupur.
Vinegar, finegr.
Radishes, rliuddugl.
Curds, ceulfran.
Jelly, ceulfwyd.
Tart, pastai ffrwyth.
Spices, perlysiau.
Cinamon, sinamon.
Nutmeg, pergneuen.
Apple tart, pastai afalau.
Pancake, crempog.
Mustard, mwstard.
Lemonade, dwfr
Oil, olew.
Breakfast, boreufwyd.
Dinner, ciniaw.
Supper, swper.
Sage, y fedwen chwerw.
Pruit, ffrwyth.
APPAREL, kc—Dillad,
Coat, cot, hugan.
Waistcoat, gwasgod.
Surtout, argob,
Cloak, clog.
The hat, yr het.
Button, botwm.
Trousers, llodrau.
Gloves, menyg.
Pocket handkerchief, ffugen
A shoe,
éc.
Tooth powder, powdwr dannedd.
Pocket,
llogell.
Slippers, yslopanau.
Watch, oriawr.
Watch-key, agoriad oriawr.
Stockings, hosanau.
Cotton stockings, hosanau cotwiru
Eibbon, rhiben.
llogell.
esgid.
Umbrella, gwlawlen.
Silk stockings, hosanau sidan.
Boots, botasau.
Ladies' boots, botasau boneddigesau.
Brush, gwrychell, brushy
surafal.
Veil, gorchudd.
Boa, gwddfdorch.
Bracelet, braichled.
Cap, cap.
Nightcap, cap nos.
Cloth, brethyn.
Linen, Main.
.
VOCABULARY
iO
Velvet, rnelfed.
Collar, gwddfdorch, cdler*
Comb,
crib.
— GEIR-LECHRES.
I
I
"Wool, gwlan.
Feather, pluen.
Bow, bwa.
Scissors, gwellaif, siswrn.
Great coat,
Stays, gwasgrwym.
Shirt, crys.
Thimble, gwniadyr.
Thread, edafedd.
Needle, nodwydd.
Hoop,
Spectacles, drychau.
Buckle, bwcl.
Sleeve, llawes.
PLACES, BUILDINGS,
Ciiif,
cot
favor
cylch.
torch llawes.
Gown, gwn.
kz.—Lleoedd, Adeiladau,
Village, pentref.
Pond,
Grove, llivyn.
The wood, y goedwig.
Bain, gwlaw.
Hail, cenllysg.
Frost, rhew.
The snow, yr eira.
Mist, niwl.
A field,
maes.
Plain, gwastadedd.
The country, y wlad.
mountain, rnynydd.
Valley, dyffryn.
City, dinas.
A
Town,
tref.
Koad, ffordd.
Eiver, a/on.
Sea, mor.
Meadow,
dol, gwairglodd.
Forest, coedwig.
The path, y llwybr.
Corn, yd.
Herbs,
llysiau.
Weeds, chwyn.
llyn.
Dew, gwlith.
The pulpit, y pwlpud.
The hotel, y gwestty.
The office, y swyddfa.
Tavern, tafarn.
Bridge, pont.
The palace, y palas.
The Crystal Palace, y Palas
Grisial.
Castle, castdl.
Penrhyn Castle, Castell Penrhyn.
Park, pare.
College, coleg.
Hospital, yspyty.
Flowers, blodau.
The fire, y tan.
Water, dwfr.
New milk, llaeth newydd.
Theatre, ohwareudy.
Men, dynion.
Tomb,
Women,
benywod.
People, pobl.
Strangers, dieithriaid.
Island, ynys.
Isle of Anglesea, Ynys Mon.
Bock,
Land,
craig.
tir.
Clay, elm.
Lilt, baw,
Sand, tywod.
Brook, afonig.
Pool, pwll.
éc.
Market, marchnad.
Cemetery, claddfa.
Steeple, clochdy.
bedd, beddrodd. beddfaen %
Altar, allor.
chair, cadair.
A
Bell, clock.
Chapel, capel.
Library, Uyfrgell.
The corn market, y farchnad lafur.
Prison, car char.
church, eglwys.
The post-office, y Uythyrdy.
The General Post-office, y Uythyrdy
A
cyffredinol.
The Bank, yr ariandy.
VOCABULARY
— GEIR-LECHRES.
TEADES AND PBOFESSIONS.— Galwedigaethau
a Swyddau.
Clergyman or parson, gwr
eglwysig Merchant, masnachwr.
Shopkeeper, siopwr.
neu offeiriad.
Dissenting Minister, gweinidog ym- Miller, melinydd.
[neillduol.
Ship captain, cadben Vong K
pregethwr.
Preacher,
Seaman, morwr.
Physician, physygwr.
Baker, pobydd.
Surgeon, meddyg.
Veterinary surgeon, meddyg anifeil- Ropemaker, rhaffwr.
[iaid. Publican, tafarnwr.
Barrister, dadleuydd.
Innkeeper, gwesttywr.
Solicitor, twrnai.
Publisher, cyhoeddwr.
Weaver, gweydd.
Smith, go/.
Printer, argraffydd.
Cooper, cylchwr.
Bookseller, llyfr-wertliwr.
Saddler, cyfrwywr.
Bookbinder, llyfr-rwymwr.
Shoemaker, crydd.
Druggist, cyfferiwr.
Skinner, crwynwr.
Shipbuilder, saer llongau.
Stonemason, saermaen.
Chandler, canwyllwr.
Butcher, cigydd.
Carpenter, saer.
Cabinet-maker, dodrefn-scer.
Maltster, bragwr.
TOOLS.—Arfau.
Awl, mynawyd.
Axe, bwyell.
Rake, cribyn.
Harrow, og.
Chisel, cyn.
Sickle, cry man.
Hammer,
Plane, plaun.
morthwyl.
Hoe,
Saw,
Knife, cyllell.
Bar, trosol.
llif.
File, ffeil,
Mallet, gordd.
Vice, gafaelur.
Scythe, pladur.
Spade, rhaw.
Plough, aradr
caib.
Brush, gwrychell, brwêh»
Shears, gwellaif.
Trowel, llwyar.
Hod, cafn mortar.
METALS.—Mien
Arsenic, arsenig.
Brass, pres.
Lead, plwm.
Mercury, arian
Copper, copr.
Gold, aur.
Silver, arian.
Steel, dur.
Iron, haiarn.
Tin, alcam*
I
COLOURS.—Lliwiau.
White, gwyn.
Brown, gwineu.
Black, du.
Green, gwyrdd.
Yellow, melyn.
Purple, rhuddgoch.
Red,
coch.
Blue, glas.
Grey, llwyd.
VOCABULARY— GEIR-LECHRES.
12
PASSIONS.—Nwydau.
Hatred, casineb.
Desire, dymuniad.
Love, carìad.
Joy, llawenydd.
Hope,
Pleasure, pleser.
Despair, anobaith.
Shame, cywilydd.
gobaith.
Fear, ofn.
Grief, tristwch.
Page, gwylltineb.
Pride, balchder.
Envy,
cenfigen.
Jealousy, eiddigedd.
RELATIVES.—Perthynasau.
Husband, gwr
"Wife, gwr aig.
Father, tad.
Mother, mam.
Children,
Son, mob.
The daughter, y fercK
Daughter-in-law, merch-yn-nghyfr-
Uncle, ewythr.
Aunt, modryb.
Cousin, cefnder.
Nephew,
nai.
Niece, nith.
Grandfather, tad-cu, taid.
Grandmother, mamgu, nain.
Grandson,
vn/r.
Grand- daughter, wyrta.
aith.
The son-in-law,
Brother, brand.
Sister, chwaer.
y mab-yn-nghyfr- Parents, rhieni.
[aith. Boy, bachgen.
Girl, geneth.
PAKTS OF THE BODY.— PJumau
The head, y pen.
Hair, gwallt.
Breast, bron.
Bed
hair, gwallt coch.
Black hair, gwallt du.
Back,
Face, gwyneb.
The eye, y llygad.
Eib, asen.
Black eyes, llygaid duon.
Nose, trwyn.
Mouth,
safn, genau.
Skull, penglog.
Brain, ymenydd.
Lip, gwefus.
Ped lips, gwefusau cochion.
The tongue, y tafod.
Tooth, dant.
White
teeth,
dannedd gwynion.
y corph.
Ear, dust.
cefn.
Back bone, asgwrn
cefn.
Knee, glin.
Leg, coes.
Foot, troed.
Toe, bys troed.
Nail, twin.
The nails, yr eiuinedd.
Thumb, bawd.
The wrist, yr arddwrn.
Fist, dwrn.
Heart, colon.
Hard
heart, colon galed.
Throat, gwddf.
Vein, givythien.
Nerve, gewyn.
The nerves, y gewynau.
Hand, Haw.
Arm, braich.
Blood, gwaed.
Chin, gen.
Cheek,
boch.
Joint, cyrnal.
VOCABULARY
— GEIR-LECHRES.
THE FIVE SENSES.— Y Pum
The sight, y gohvg.
The hearing, y clywed.
The taste, yr archwaeth.
13
Synwyr.
The feeling, y teimlad.
The smelling, yr arogliad.
MANKIND.—Dynolryw.
Man, dyn.
Woman,
dynes.
Boy, bachgen.
Girl, geneth.
Child, plentyn.
The children, y plant.
A young man, gwr ieuangc.
A young woman, merch ieuangc.
An old man, hen wr.
An old woman, hen wraig.
NAMES OF CEEATUEES.—Enwau
Horse,
Mare,
ceffyl.
caseg.
Colt, ebol.
Ass, asyn.
Bull, tarw.
Cow, buwch.
Bullock, eidion.
Calf,
llo.
Earn, hwrdd.
Sheep, dafad.
Lamb,
oen.
Goat, gafr.
Dog,
ci.
Otter, dyfrgi.
Cat, cath.
Wolf, blaidd.
Fox, llwynog.
The
Eabbit, cwningen.
Pig, mochyn.
Sow, hwch.
Mouse, Uygoden.
Cock, ceiliog.
Hen,
iar.
Goose, gwydd.
Turkey, twrci.
Duck, hwyaden.
Bird, aderyn.
Crow, bran.
Dove, colomen.
Magpie, piogen.
Bee, gwenynen.
Wasp, cacynen.
Fly, gwybedyn.
THE EAETH, SUN, âc.—Y Ddaear, yr
A county, sir.
y ddaear.
Haul, dc.
earth,
A province,
talaeth.
Bepublic, gwerin-lyivodraeth.
Island, ynys.
Peninsula, gorynys.
The mountain, y rnynydd.
Valley, dyffryn.
The Vale of Clwyd, Dyffryn Glwyd.
Plain, gwastadedd.
Eock,
The
Creaduriaid.
Hare, ysgyfarnog.
craig.
sea,
y mor.
A lake,
llyn.
The ocean, y
camlas.
Brook, afonig.
The tide, y llanw.
Waterfall, rhaiadr.
Llanberis Waterfall, Bhaiadr LlanGarden, gardd.
[heris.
Corn, yd.
Herbs,
llysiau.
A continent, cyfandir.
A kingdom, teyrnas.
Fire, tan.
An
Milk,
empire, ymerodraeth.
cefnfor.
A canal,
Water,
divfr.
llaeth.
VOCABULARY
14
— GEIR-LECHRES.
NAMES OF PLACES.—Erman Lleoedd.
North, gogledd.
South, dehau.
England, Lloegr.
Ireland. Iwerddon,
Scotland, Alban.
Wales, Cymru.
Europe, Ewrop.
Asia, Asia.
Africa, Africa.
America, America.
East, dwyrain.
West, gorllewin.
WELSH TOWNS,
RIVERS, àc.—Trefydd
Aberdoyey, Aberdyfi.
Anglesey, Ynys Mon.
Barmouth, Abermaw.
Beaumaris, Biwmaris.
Brecknock, Brycheiniog.
Brecon, Aberhonddu.
Breconshire Beacons, Bannau Brycheiniog.
Bridgend, Penybont-ar-Ogwyr,
Briton Eerry, Llansawel.
Builth, Buallt.
Cymreig, Afonydd,
<&c.
Loughor, Llychwr.
LowlandHundred, Cantré'r Owaelod.
Menai Straits, A/on Menai.
Merioneth Meirionydd.
Milford, Aberdaugleddau.
Mold, y Wyddgrug.
Mona, Mon.
Montgomery, Trefaldwyn.
Morriston, Treforus.
Nantwich, yr Heledd Wen.
Narberth, Arberth.
Carmarthen, Caerfyrddiru
Carnarvon, Caerynarfon.
Neath, Castellnedd.
Nerquis, Nercwys.
Newborough, Niwbwrch.
Newcastle Emlyn, Castell Newydd yn
Emlyn.
Newmarket, Trelawnydd.
Caerphilly, Caerffili.
Chirk, Castell y Waeru
Newquay, Ceinewydd.
Newtown, y Drefnewydd.
Conway, Conwy.
Nevin, Nefyn.
North Wales, Gogledd Cymru.
Offa's Dike, Clawdd Offâ.
Oswestry, Croesoswallt.
Cadoxton, Llangadog.
Cambria, Cymru, Gwalia.
Cardiff, Caerdydd.
Cardigan, Aberteifi.
Cowbridge, Pontfaen.
Crickhowel, Crughywel.
Biver Dee, A/on Dyfrdwy.
Denbigh, Dinbych.
Devil's Bridge, Pont ar Fynach.
Fishguard, Abergwaen.
Pembroke, Penfro.
Plynlymon, Pumlumon.
Portmadoc, Porthmadog.
Elint, Fflint.
Powis, Powys.
Glamorgan, Morganwg.
Gower, Gwyr.
Hawarden, Penarlag.
Holyhead, Caergybi.
Puffin Island, Ynys Seiriol.
Radnor, Maesyfed.
Rivals, yr Fiji.
Ruthin, Rhuthyn.
Segontium, Caersegunt.
Seiont, yr A/on Saint.
Severn, yr A/on Hafren.
Siluria, Deheudir Cymru.
Snowdon, y Wyddfa.
Snowdonia, Mynyddoedd Eryri.
South Wales, Deheudir Cymru»
St. Asaph, Llanelwy.
Holywell, Treffynon.
Isle of Bardsey, Ynys EnlU.
Kidwelly, Cydweli.
Lampeter, Llanbedr.
Landaff, Llandaf.
Landovery, Llanymidyfri.
Lantwit-Major, Llanilltyd Fawr.
Laughame, Llacharn.
VOCABULARY— GEIR-LECHRES.
St.
Dogmells, Llandudoch.
St.
Harmon, Llanarmcn yn
15
Valle Crucis, Llancgwystl.
Venedotia, Gogledd Cymru.
St. David's, Tyddeioi.
Wales, Cymru.
Welshpool, y Trallwm.
Winifred, Givenfrewi.
Wrexham, Gwrecsam.
Wye, yr A/on Wy.
Ial.
Strata Florida, Ystrad Fflur.
Swansea, Abertawy.
Tenby, Dinbych y Pysgod.
Tivy, yr Afan Teifi.
Tremadoc, Tremudog.
COUNTIES OF WALES.—Swyddi
Cymru.
F
Cardiganshire, Swydd Aberteiji.
Swydd flint.
Radnorshire, Swydd Maesyfed.
Denbighshire, Sivydd Dinbych.
Carnarvonshire, Swydd Caerynarfon. Pembrokeshire, Swydd Penfro.
Anglesea, Swydd Mon.
Carmarthenshire,
Sivydd
CaerMerionethshire, Swydd Meirionydd.
fyrddii
Montgomeryshire, Swydd Trtfald- Brecknockshire, Swydd Brycheiniog.
wyn.
Glamorganshire, Swydd Morganwg.
Flintshire,
\
I
THE SEASONS OF THE YEAR AND THE WEATHER.Tymhorau y Flwyddyn
Spring, Givanwyn.
Summer, Ha/.
Autumn, Hydref.
cCr
Tywydd.
Frosty, rhewllyd.
Frost, rhew.
Thaw,
dadlaith.
Flood,
llif.
Winter, Gauaf.
Dry, sych.
Ice, ia.
Wet, gwlyb.
Air, awyr.
Warm,
Wind, gwynt.
givresog.
Cold, oer.
Sun, haul.
Mild, mwyn.
Changeable, cyfnewidiol.
Fine, teg.
Rough, garw.
Windy, gwyntog.
Rainy, gwlawog.
Moon,
Stormy,
tymesilog.
lleuad.
Stars, str.
Rainbow, enfys.
Cloud, cwmwl.
Cloudy, cymylog.
Clear, clir.
Starry, serenog.
TIME.—Amser.
Year, blwyddyn.
Month, mis.
Wythnos, week.
Day, diiurnod.
Hour, awr.
Minute, munud.
Morning, boreu.
Noon, canol dydd.
Evening, prydnawn»
Night, nus.
VOCABULARY— GEIR-LECHRES.
16
DAYS OF THE WEEK.—Dyddiau yr
Sabbath Day, Dydd Sabbath.
Monday, Dydd Llun.
Tuesday, Dydd Mawrth.
Wythnos.
Thursday, Dydd Iau.
Friday, Dydd Gwener.
Saturday, Dydd Sadwrn.
"Wednesday, Dydd Mercher.
MONTHS OF THE YEAR.—Misoedd y
August, Awst.
September, Medi.
October, Hydref.
November, Tachwedd.
December, Rhagfyr.
April, Ebrill.
May, Mai.
June, Mehefin.
WEIGHTS AND MEASURES.- Pwysi
a Mesurau.
Inch, mod/edd.
Pair, par.
Bushel, bwsiel.
Cup, cwpan.
Gallon, galwyn.
Quart, Chwart.
Ton, tunell.
Cwt, canpwys.
Pound, piuys.
Ounce, wns.
Dozen, dwsin.
Mile, milltir.
Yard,
Fiwyddyn.
July, Gorjphenaf.
January, Ionawr.
February, Chvjefror.
March, Mawrth.
Pint, peint.
llathen.
Ell, hirlath,
Foot, troedfedd.
3| troedfedd.
MONEY.—Arian.
Farthing, ffyrling.
Halfpenny, dimai.
Penny, ceiniog.
Two-pence, dwy
bymtheg.
geiniog.
Three-pence,
Four-pence, grot.
Five-pence, pump ceiniog.
Six-pence, chwê cheiniog.
Seven-pence, saith geiniog.
Eight-pence, wyth geiniog.
Nine-pence, naw ceiniog.
Ten-pence, deg ceiniog.
Eleven-pence, un geiniog ar ddeg.
tair ceiniog.
One
shilling,
un
Eighteen pence, deunaw ceiniog.
Nineteen pence, pedair ceiniog ar
swllt.
Twenty pence, ugain ceiniog.
Twenty-one pence, un geiniog ar
hugain.
Twenty-two pence, dwy
geiniog ar
hugain.
Twenty -three pence,
tair ceiniog ar
hugain.
Two
shillings, dau swllt.
Half a crown, haner coron.
A crown,
Ten
coron.
shillings, deg swllt.
Thirteen pence, tair ceiniog ar ddeg, Half a sovereign, haner so/ran.
Fourteen pence, pedair ceiniog ar Sovereign, sofrom, penadur.
A guinea, gini.
ddeg.
Five pounds, pum punt.
Fifteen pence, pyrntheg ceiniog.
bymtheg.
Hundred pounds, cant punt.
Sixteen pence, un geiniog ar
Seventeen pence, dwy geiniog ar Thousand pounds, mil o bunoedd,
byirdheg.
—
.
.
VOCABULARY— GEIR-LECHRES.
17
NUMBEES.—Rhif.
—
—
—
—
V—
VI—
—
—
X—
—
.XH—
—
—
ddeg.
15 XV—Fifteen, pymtheg.
16.. XVI— Sixteen, un-ar-bym17..XVTI— Seventeen, dau-ar-
I One, un.
II Two, dau, dwy.
Ill Three, tri, tair.
IY Four, pedwar, pedair.
Five, pump.
Six, chwech.
6..
7 VII Seven, saith.
8.. VIII—Eight, wyth.
9 IX Nine, naw.
Ten, deg.
10..
11 .XI Eleven, un-ar-ddeg.
Twelve, deuddeg.
12.
13 XIII Thirteen, tri-ar-ddeg.
14 . XIV Fourteen, pedwar -ar1
2
3
4
5
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
theg.
80
.
.
LXXX— Eighty,
pedwar-
XC—
90
Ninety, deg-a-phedwarugain.
100 C One hundred, cant
200 CO Two hundred, dau gant.
300 ..
Three hundred, tri
.
.
.
.
.
.
—
—
CCC—
chant.
400
.
.
CD —Four
hundred, pedwar
cant.
500
600
.
.
.
.
700..
D —Five hundred, pum cant.
DC — Six hundred, chwe
DCC— Seven
i
chant.
hundred, saith
gant.
800.
.DCCC— Eight hundred,
wyth
cant.
900.
.DCCCC—Nine hundred, naw
cant.
1000.
.M— One
thousand, miU
bymtheg.
XVIII— Eighteen,
tri-ar- First, cyntaf.
bymtheg.
Second, ail.
19. .XIX Nineteen, pedwar-ar- Third, trydydd.
bymtheg.
Fourth, pecLwarydd.
20
Twenty, ugain.
Fifth, pumed.
18
.
.
—
.
30.
40.
.
XX—
.XXX—Thirty, deg-ar-hugain.
Sixth, chweched.
deugain.
Seventh, seithfed.
~Eiîty,deg-a-deugain,haner Eighth, wythfed.
.XL —Forty,
50 .L
.
cant.
60
70
.
.
.
.
LX— Sixty, triugain.
LXX— Seventy, deg-a-thri-
ugain.
Ninth, nawfed.
Tenth, degfed.
Twentieth, ugeinfed.
Hundredth, canfed.
SHOET WOEDS IN COMMON USE.— Geiriau
arferiad cyffredin.
Once, unwaith.
Twice, dwywaith.
Yes, ie.
No, nage.
Good, da.
Bad, drwg.
Down,
i lawr.
Above, uwchlaw»
Below, islaw.
Over, drosodd.
Under, odditanodd»
Before, o flaen.
Great, maivr.
Small, bychan.
Behind, ar
Many, llawer.
Few, ychydig.
Up, ifynu.
Seldom, yn anaml.
Often,
61.
yn ami.
Daily, beunydd.
To-day, heddyw.
hyrion
mewn
VOCABULARY—GEIR-LECHRES.
18
To-morrow, foru.
Just, cyfiawn.
Early, ynfore.
Late, yn hwyr.
Weak, gwan.
Here, yma.
There, yna.
"Within, oddifewn.
Without, oddiallan.
So, felly.
Far, yn irihell.
Near, yn agos.
Enough, digon.
Too much, gormod.
More, mwy.
Less,
llai.
Slow, araf.
Eich, cyfoethog.
Poor, tùtwd.
Pretty, prydferth.
Useful, defnyddiol.
Wise, doeth.
Wild, gwyllt.
Song, can.
Open, agor.
Shut, cau.
Meat, bwyd.
Drink, diod.
With, gyda>
Wash,
yn well.
Worse, yn waeth,
WTry, paham.
How, pa /odd.
Quick, yn gyflym.
Soon, ynfuan.
When, pa bryd.
Indeed, yn wir.
Paper, papyr.
Pen, pin.
Ink, inc.
Breakfast, boreufwyd.
Bit, tamaid.
Long, Mr.
Gray, llwyd.
Green, gwyrdd.
Better,
fehort, byr.
golchi.
End, terfyn.
White, gwyn.
Black, du.
Happy, hapvs.
Blue, glas.
Learned, dysgedig.
Yellow, melyn.
Red, coch.
Cake, teisen.
Love, eariad.
Joyful, hyfryd.
Fearful, ofnus.
Easy, esmwyth.
Beady, parod.
Proud, bakh.
FOKDS
IN
Child, plentyn.
Door, drw8.
COMMON USE.— GWnau mewn Arferiad
Absurd, gwrthun.
Aocident, damwain.
Angel, angel.
Artful, cyfrwys.
Artless, diddichell.
Acute, llym.
Action, gweithred.
B
Abbey, mynachlog.
Abettor, annogivr.
Abhor, casau.
Abide, aros.
Ability, gallu.
Able, galluog.
tbode,
trigj'a.
bstain, yrnatal.
Abstract, crynodeb.
Backward, yn
61,
Baker, pobydd.
Banker, arianydd.
Bacon, cig moch.
Backbite, enllibio.
Banish, alltudio.
{Baptism, bedydd.
Cyffreiin.
VOCABULARY
Barley, hatdi.
Barren, diffrwyth.
Bashful, gwylaidd.
Battle, brwydr.
Bedstead, pren gwely.
Beggar, cardottyn.
Bellows, megin.
Bellman, clochydd.
Besom,
ysgubell.
Better, gwell.
Bible, Bill.
Bitter, chwerw.
Bladder, pledren.
Blame, bai.
Blameable, beivs.
Blank, gwagle.
Blaze,
fflarn.
Bleakness, oerfel.
Bleed, gwaedu.
Blemish, bai.
Blend, cymysgu.
Bless, bendithio.
Blessing, bendith.
Blindness, dallineb
Bliss,
gwynfyd.
Blister, pothell.
—GEIR-LECHRE8.
Brag, ymffrostio.
Bran, eisin.
Branch, cangen.
Brass, pres.
Brave, dewr.
Bravery, dewrder.
Breath, anadl.
Breathe, anadlu.
Brethren, brudyr.
Brevity, byrdra.
Brew, dartlaw.
Brewhouse, darUawdy,
Bribe. Uwgr-wobr.
Bridge, pont.
Bridle, ffrwyn.
Bright, disglaer.
Bolster, gobenydd.
Bondage, caethiwed.
Bony, esgyrnog.
Book, llyfr.
Borrow, bentliyca.
Bounteous, hael.
Broad, Uydan.
Broth, cawl.
Brother, braiud.
Brotherly, braivdol.
Bruise, ysigiad.
Brute, anifail.
Brutish, anifeilig.
Bud, blaguryn.
Builder, adeiledydd.
Building, adeilad.
Block, boncyff.
Blockhead, penbwl.
Blossom, blodeuyn.
Blow, ergyd.
Blowing, chwythiad.
Blueness, glasni.
Blunder, camsyniad.
Boar, baedd.
Board, bwrdd.
Boarder, byrddiwr.
Bundle, sypyn.
Burden, baich.
Bush, perth.
Boast, ymffrost.
Boat, cwch.
Boatman, badwr.
Busy, diwyd.
Body, corph.
Bog, cars.
Boggy, corsog.
Buy, prynu.
Buyer, prynwr.
Boil, berwi.
Boiler, berwedydd.
Boisterous, tymhestlog.
Bull, tarv).
Bushy, perthog.
Business, galwad.
Butcher, cigydd.
By-name, llysenw.
By- word, diareb.
Boldness, hyfder.
Bounty,
haelioni.
Bow, bwa.
Bower, deildy.
Box, blwch.
Boy, bacJigen.
Cabbage, bresych.
Calamity, ad/yd.
Calendar, dyddlyfr.
Calmness, tawelwch.
19
—GEIR-LECHRES.
VOCABULARY
20
Calumny, anair.
Camp, gwersyll
Candid, teg.
Candle, canwyll.
Clay, clai.
Clean, glan.
Cleanliness, glendicL
Clear, goleu.
Candour, tegwck.
Clemency, mwynder.
Captain, cadben.
Carcase, celain.
Care, gofal.
Climate, hinsawdd.
Closeness, agosrwydd.
Cloth, brethyn.
Clothes, dillad.
Cloud, cwmwl.
Cloudy, cymylog.
Careful, gofalus.
Careless, diofal.
Carpenter, saer.
Carpentry, saemiaeth.
Carpet, llawrlen.
Carriage, cerbyd.
Carrier, cludydd.
Carver, cerfiwr.
Cash, avian.
Coach, cerbyd.
Coachman, cerbydwr.
Coal, glo.
Coalpit, pwllglo.
Cock,
ceiliog.
Cold, ocrfel.
Castle,
Cat, cath.
Cause, aclws.
Causeless, diachos.
Cautious, gochelgar.
Collect, casglu.
Collector, casglwr.
Cell,
Comfort, cysur.
Commend, canmol.
Commerce, masnach.
castell.
cell.
Cemetery, beddrod.
Censiu'e, sen.
Ceremony, defod.
Certain, sicr.
Certainty, sicrwydd.
Certify, hysbysu.
Chaff, us.
Chaffy, usog.
Chain, cadwyn.
Chair, cadair.
Chamber, ystafell.
Change, nevoid.
Character, cymeriad.
Charge, gorchymyn.
Charitable, haelionui.
Charity, elusen.
Chastise, ceryddu.
Chastity, diwcirdeb.
Chatty, siaradm.
Cheat, tivyllo.
Cheer, lloni.
Cherub, cerub.
Chief, blaenor.
Child, plentyn.
Chimney, simnai.
Cistern, dyfrgist.
City, dinas.
Clap, twrf.
College, athrofa.
Colour, lliw.
Comb,
crib.
Common,
cyffredin.
Complaint, cyhuddiad,
Complete, perffaith.
Comply, cydsynio.
Compute, cyfrif.
Conceal, celu.
Concise, byr, cry no.
Concourse, tyrfa.
Condemn, euogfarnu.
Condition, ammod.
Conductor, arweinydd.
Conference, cynadledd.
Confess, cyfaddef*
Confidence, hyder.
Confine, cyfyngu.
Confirm, cadarnhau*
Conflict, ymdrech.
Conform, cydffurfio.
Confound, dyrysu.
Confusion, dyryswch.
Conjuror, swynwr.
Connive, goddef.
Conquer, gorchfygu.
Consent, caniatad.
Consider, ystyried.
Console, cysuro»
VOOABULAHY—GEIE-LECHBES.
Constant, dyfal.
Constitute, penodi.
Crocodile, crocodil.
Crook, bach.
Consume,
Crop, cnwd.
ysu.
Contain, cynwys.
Contend, ymdrechu.
Continent, cyfandir.
Continual, dibaid.
Contract, cytundeb.
Contribute, cyfranu.
Contriver, dyfeisiwr.
Convenient,
cyfleus.
Convey, cludo.
Conveyor, cludydd.
Convict, colldyn.
Cook, cogydd, cogydde*
Cool, oer.
Cooper, cylchwr.
Copy, adysgrifen.
Cord, rheffyn.
Cordial, meddyglyn.
Corn, grawn.
Corner, congl.
Corpulent, corphog.
Correct, cywir.
Correspond, cyfateb.
Corrupt, llygredig.
Cough, peswch.
Country, gwlad.
County, swydd, sir.
Course, gyrfa.
Court, llys.
Courteous, mwyn.
Courtship, carwriaeth.
Cover, clawr.
Covet, chwenych.
Craft, celfyddyd.
Craftiness, cyfrwysder.
Crane, crychydd.
Crave, erfyn.
Create, creu.
Creature, creadur.
Creator, Creawdwr.
Credit, coel.
Creditor, gofynwr.
Creed, credo.
Crew, llongwyr.
Crier, criwr.
Crime, bai, trosedd.
Cripple, efrydd.
Critic, beirniad.
Crock, crochan.
Cross, crocs.
Crow, bran.
Crowd,
Crown,
tyrfa.
coron.
Cruel, creulon.
Crumble, briwsioni.
Cry, bloedd.
Cudgel, ffon.
Curate, curad.
Cure, iachad.
Curse, melldith.
Cushion, clustog.
Custody, cadwraeth.
Custom,
defod, arfer.
Damage, rawed.
Damp, llaith.
Damsel, geneth.
Dance, dawns.
Danger, perygl.
Dangerous, peryglui.
Dark, tywyll.
Darkness, tywyttwch.
Darling, anwylyd.
Date, dyddiad.
Daughter, merch.
Day, dydd.
Dead, marw.
Deadly, marwol.
Deaf, byddar.
Death, angeu.
Debase, iselu.
Debate, dadl.
Debt, dyled.
Debtor, dyledwr*
Deceit, twyll.
Deceive, twyllo.
Declare, mynegu.
Decline, mcthiant.
Decorate, addurno.
Decorous, gweddm.
Dedicate, cysegru.
Deep, dyfnder.
Defect, diffyg.
Defence, amddiffyn.
Defile, halogi.
31
VOCABULARY
22
Defy,
Delegate, cenad.
herio.
Deliberate, pwyllog.
Delicacy, tynerwch.
Delight, hyfrydwch.
Deliver, gwaredu.
Deliverer, achubwr.
Deluge,
dylif.
Demand,
gofyniad.
Deny, gwadu.
Depend, dibynu.
:
•
Depose, tystio.
Depth, dyfnder.
Deride, dirmygu.
Despair, anobeithio.
Devil, diafol.
Devote, cysegru.
Dew,
gwlith.
Difficult,
anhawdd.
Dine, ciniawa.
Dinner, ciniaw.
Dip, trochi.
Dirt, baw.
Dirty, budr.
Disaster, anffawd.
Discern, canfod.
Disciple, dysgybl.
Discord, anghydfod.
Discuss, chwilio.
Disease, clefyd.
Disgrace, gwarth.
—GEIH-LECHRES.
Drain, dyfr-ffos.
Dream, breuddwyd.
Drink, diod.
Drive, gyru.
Driver, gyrwr.
Drove, deadell.
Druid, derwydd.
Drunk, rneddw.
Drunkard, meddwyn.
Duck, hwyad.
Duel, ornest.
Dust, llwch.
Dwelling, preswylfod.
Eagle, eryr.
Earl,
iarll.
Earth, daear.
Edge, min.
Eel, Uysiuen.
Effect, effaith.
Egg, wy.
Egypt» yr
4-ifft.
Elope, dianc.
Embezzle, darnguddio.
Embellish, addurno.
Eminent, enwog.
Empty, gwag.
Encamp,
gwersyllu.
Encroach, cyfyngu*
Disinherit, dietiftddu.
Disorder, annhrefn.
Endow, gwaddoli.
Dispatch, brys.
Engraft, impio.
Dispirit, digaloni.
Engrave, cerfio.
Enjoy, mwynhau.
Displace, dileu.
Displease, digio.
Disprove, gwrthbrofi.
Disregard, dirmygu.
Dissect, difynio.
Dissipate, chwalu.
Distance, pellder.
Distinct, gwahanol.
Distress, cyfyngdcr.
Divine, diuvinydd.
Dog,
ci.
England, Lloegr.
Enlarge, eangu.
Enlighten, goleuo.
Enmity, gelyniaeth.
Enormous, dirfawr.
Enough, digon.
Enquire, ymofyn.
Enrol, cofrestru.
Enrolment,
cofrestriad.
Enslave, caethiwo.
Ensure, diogelu.
Donation, anrheg.
Door, drws.
Dove, colomen.
Enterprise, anturiaeth.
Entice, hudo.
Entire, cyfan.
Dowry, gwaddol.
Downfall, cwymp.
Enumerate, cyfrif.
Envy, cenfigen.
VOCABULARY
—GEIR-LECHRES.
Epistle, UytJiyr.
Factory, gweithfa.
Equal, cyfartal.
Equity, cyfiawnder.
Fade, gwywo.
Erect, syth.
Errand, neges.
Essay, traethawd.
Esteem, parch.
Evacuate, gwaghau.
Evade, gochelyd.
Evening, hwyr.
Evil, drwg.
Evince, profi.
Examine,
holi.
Excel, rhagori.
Excellent, rhagoroL
Exchange, cyfnewid.
Excite, cynhyrfu.
Exclude, cau allan.
Excuse, esgus.
Execute, gwneuthur.
Exert, ymdrechu.
Exhibit, dangos.
Exhort, cynghori.
Exile, alltud.
Expand, lledu.
Expanse, eangder.
Expect, dysgwyl.
Expel, bwrw allan.
Expense, traul.
Expert, celfydd.
Expire, marw.
Exploit, gorchest.
Explore, chwilio.
Expose, amlygu.
Exposure, amlygiad.
Express, brys-genad.
Expunge,
dileu.
Fair, teg.
Fairness, tegwch.
Faith, ffydd.
Faithful, ffyddlon.
Faithless, diffydd*
Falcon, hebog.
Fall,
cwymp.
Fallacy, twyll.
Fallen, syrthiedig.
Fallow, braenar.
False, ffugiol.
Falsehood, anwiredd.
Fame,
clod.
Family, teidu.
Famine, newyn.
Fancy, mympwy.
Far,
pell.
Farm, tyddyn.
Farmer, tyddynwr.
Farther, pellach.
Farthing, ffyrling %
Fashion, dull.
Fasten, sicrhau.
Fat, tewder, tew.
Fatal, angeuol.
Fate, tynged.
Fatherless, amddifad.
Fatherly, tadol.
Fatigue, lludded.
Fatten, tewhau.
Fault, bai.
Faulty, beiu8.
Favour, cymwynaê.
Fear, ofn.
Fearful, ofnus.
Extend, lledu.
Expansive, eang.
Fearless, diofn.
Feast, gwledd.
External, allanol.
Extol, dyrchafu.
Feature, gwedd.
Fee, tal.
Feeble, gwan.
Feed, porthi.
Feeder, porthwr.
Feeling, teimlad.
Feet, traed.
Felony, cyflafan.
Female, benyw.
Extreme, eithaf.
Eye, llygad.
Eye- sight, golwg.
Fable, chwedl.
Fabric, adnlad.
Face, gwyneb.
Fact, gweithred.
Feminine, benyivaidd.
Fence, clawdd.
Ferry, porthfa.
23
—GEIR-LECHHES.
VOCABTJXARY
24
Fertile, ffrwythlon.
Forgive, madden.
Fervent, gwresog.
Fervour, taerni.
Form,
Few,
ychydig.
Fickle, anwadal.
Fiddle, crwth.
Fiddler, crythwr.
Fidelity, cywirdeb.
Fortitude, gwroldeb,
Foster, magu.
Fight, ymladd.
Fighter, ymladdwr.
Figure, rhifnod.
Film, pilen.
Free, rhydd.
Freedom, rhyddid.
Filth, bryntni.
Filthy, brwnt.
Friend, cyfaill.
Friendly, cyfeillgar.
Friendship, cyfeillacK
Fright, braw.
Frost, rhew.
Froward, afrywiog.
Frozen, rhewedig.
Fine, dirwy.
Finger, bys.
Firewood, tanwydd.
First, cyntaf.
Fish, pysgod.
Fisherman, pysgotwr.
Fist, dwrn.
Fit, llewyg.
Flame,
fflam.
Flattery, gweniaeth.
Flavour, archwaeth.
Flax, llin.
Flee, ffoi.
Fleece, cnu.
Flimsey, gwagsaw.
ffurf.
Formal,
ffurfiol.
Founder, seiliwr.
Fox, cadnaw.
Fraud, twyll.
Frequent, mynych.
Fretful, anfoddog.
Fruit, ffrwyth.
Fruitful, ffrwythlon.
Fuel, tanwydd.
Fugitive, ffoadwr.
Full, llawn.
Fuller, panwr.
Fume, agerdd.
Funeral, angladd.
Furniture, dodrefn.
Flint, callestr.
Fuss, dadwrdd.
Future, rhagllaw.
Flock, diadell.
Flood, llif.
Floor, llawr.
Flour, peillied.
Flower, blodeuyn.
Flowery, blodeuoy.
Foam, ewyn.
Foe, gelyn.
Gain, elw.
Gallon, galwyn.
Gardener, garddwr.
Gate, porth.
Gay, gwych.
Fog, niwl.
Fool, ynfyd-ddyn-
Give, rhoddi.
Giver, rhoddwr.
Foolish, annoeth.
Foot, troed.
Foppish, coegfalch.
Forbear, cyd-ddwyii.
Forbid, gwahardd.
Force grym.
Forehead, talcen.
Foreman,
blaenor.
Foresee, rhagweled.
Forest, coedwig.
Forfeit, dirwy.
Glove, maneg.
Goat, gafr,
God, Duw.
Goddess, duiuies.
Godliness, duwioldeb
Godly, duwiol.
Gold, aur.
Good, daioni.
Gospel, efengyl.
Grave, bedd.
VOCABULARY—GEIE-LECHEES.
Green, gwyrdd.
Grumble, grwgnach*
25
I
Guilty, euog,
Ice, ia.
Guiltless, dieuog.
Icy, rhewllyd.
Idle, 8egur.
Idler, segurwr.
Idol, delw.
H
Image,
eilun.
Impartial, diduedd.
Hair, gwallt.
Hairy, gwalltog.
Half, hanner.
Hall, neuadd.
Happy, dedwydd.
Hard, caled.
Harp, telyn.
Harrow, oged.
Hash, briwfwyd.
Haste, brys.
Hat, het.
Hatchet, bwyell.
Hay, gwair.
Head, pen.
Heal, iachau.
Health, iechyd.
Heel, sawdl.
Heifer, anner.
Height, uchder.
Heir, etifedd.
Heiress, etifeddes.
Heirless, dietifedd.
Hell, uffern.
Hellish, uffernol.
Help, cymorth.
Helpless, digymorth.
Hen,
iar.
Hew, naddu.
Hill, bryn.
Hinder, rhwystro.
Hint, amnaid.
Hire, cyflog.
History, hanes.
Hog, mochyn.
Horn,
corn.
Horse,
ceffyl.
Hospital, ysbytty.
Impostor, twyllwr.
Imprison, carcharu.
Improve, diwygio.
Incline, tueddu.
Incorrect, anghywir.
Increase, cynnydd.
Indeed, yn wir.
Infancy, mabandod.
Infant, maban.
Infect, llygru.
Infirm, gwan.
Infirmary, clafdy.
Inflame, ennyn.
Inform, hysbysu.
In herit, etifeddu.
Inhuman,
creulon.
Injure, niweidio.
Ink, inc.
Inspect, arolygu.
Inspector, arolygwr»
Instead, yn lie.
Instinct, greddf.
Insure, diogelu.
Intellect, synwyr.
Intelligent, deallw*
Intend, bwriadu.
Inter, claddu.
Intercede, eiriol.
Intercessor, eiriolwr.
Interest, budd, elw.
Interrogate, holi.
Intoxicate, meddwi.
Invite, gwahodd.
Iron, haiarn.
Island, ynys.
Islander, ynyswr.
Ivy, eiddiorwg.
Hot, twym.
Hour, awr.
Husband, gwr.
Hymn,
emyn.
Hypocrisy, rhagrith.
Jest, cellwair.
Jew, luddew.
26
VOCABULARY
—GEIR-LECHRES.
Job, gorchwyl.
Joint, cymal.
Joyful, llawen.
Learned, dysgedig
Leather, lledr.
Leg, coes.
Length, hyd.
Liar, celwyddwr.
Judge, barnwr.
Liberty, rhyddid.
Jump,
Life, bywyd.
Journey, taith.
Joy, llawenydd.
naid.
Jury, rheithwyr.
Light, goleuni.
Limb,
Lime,
J^
Kick, troediad.
Kind, hynaws.
Kindness, cymmwynas.
Kindred, ceraint.
Kine, gwartheg.
!
j
King, brenin.
Kingdom,
teyrnas.
Kiss, cusan.
Kitchen, cegin*
Kite, barcud.
"Knave, dyhiryn.
I
Knavery, dyhirwch»
Knee, penlin.
aefod.
caZcA.
Limit, terfyn*
Line, llinell.
Linen, lliain.
Lion, ZZew.
Lip, gwefus.
Little, ychydig.
Load,
Loan,
Lock,
Look,
Lord,
Love,
Low,
llwyth.
benthyg.
do.
edrychiad.
arglwydd.
cariad.
isel.
Lungs, ysgyfaint.
Kneel, penlinio.
Knife,
cyllell.
Knob, cnap.
Knot, cwlwm.
M
!
[Mad, ynfyd.
Maid, geneth.
j
Labour, llafur.
Labourer, gweithiwr.
Lace, ysnoden.
Lack, eisieu.
Lad, bachgen.
Ladder, ysgol.
Lady, boneddiges.
Lake, Uyn.
Lamb,
Lame,
Land,
Mane, mwng.
Mansion,
Manure,
Many,
trig/a.
tail.
llawer.
my nor.
oen.
Marble,
doff.
Mark, nod.
tir.
Landlord, meistr
Language,
Law,
[Male, gwryw.
Malice, cenfigen.
Malt, brag.
Man, dyn.
tir.
iaith.
cyfraith.
Lawful, cyfreithhn.
Lead, plwm.
Leader, arweinydd.
Leak, agen.
Learn, dysgu.
Learner, dysgwr.
Market, marchnad.
Marriage, priodas.
Milk, llaeth.
Mind, meddwl.
Model, cynllun.
Money, avian.
Monkey, epa.
Mouth, genau.
Moon, lleuad.
Morning, boreu.
VOCABULAKY— GEIR-LECHEES.
27
N
Name, enw.
Near, agos.
Neck, gwddf.
Needle, nodwydd.
Quarrel, amrafael.
Question, gofyniad.
Quick, bywiog.
Quiet, llonydd.
Nest, nyth.
Net, rhwyd.
New, newydd.
Night, nos.
Nine, naw.
Noise, sum.
Now, yn awr.
Nurse, mamaeth.
Religion, cre/ydd.
Oak, derwen.
Salt, halen.
Oats, ceirch.
Saviour, Ceidwad.
School, ysgol.
Seed, had.
Sense, synwyr.
Shame, cywilydd.
Sheep, da/ad.
Sleeve, llawes.
Race, gyrfa.
Rag,
brat.
Rain, gwlaw.
Ram, hwrdd.
Sad, trist.
Saddle, cyfrwy.
Obey, ufyddhau.
Ocean, cefnfor.
Offence, trosedd.
Office,
Officer,
swydd.
swyddwr.
Oil, olew.
Order, trefn.
Oven, ffwrn.
Table, hwrdd.
Tail, cynffon.
Taste, bias.
Pain, poen.
Tax, treth.
Time, amser.
Pan, padell.
Trade,
Paper, papyr.
Parents, rliieni.
Passenger, teithydd.
Passover, Pasg.
Pastor, bugail.
Pavement, palmant.
Peace, heddivch.
Peaceable, heddychol.
Peer, pendefig.
Peevish, anniddig.
Pen,
ysgrifell.
Penny,
ceiniog.
Perfect, perffaith.
Peril, perygl.
crefft.
u
Undress,
diosg.
Uneasy, anesmwyth.
Unfair, annheg.
Unfirm, egwan.
Vain, ofer.
Valley, dyffryn.
Value, gwerth.
Variety, amrywiaeth.
VOCABULARY— GEIR-LECHRES
w
Wages,
cyflog.
Wales, Cymru.
Wall, mur.
Zeal, awyddfryd, sêL
Zealous, brwdfrydig.
Want, diffyg.
War, rhyfel.
Zone, cylch.
Zoology, mildraitk.
Warm, twym.
Yeast, burym.
f oungster, llencyn.
CONVEKSATIONS— YMDDIDDANION.
29
CONVERSATIONS-TMDDIDDANION.
DEPAETUEE, JOUENEY,
Where
is
the
office ?
When
do
we
start ?
What
the fare ?
do you think
we
shall arrive ?
le y mae y swyddfa ?
bryd yr ydym yn cychwyn ì
Faint yw y cludlog ì
Pa hryd yr ydych yn meddwl y cyr-
haeddwn
Where is the luggage put ?
Where is our luggage ?
Are we far from the end
journey
Have you
éc.
Pa
Pa
is
When
Ymadawiad, y Daith,
&c.
of the
f
Yn mha le y dodir y cludgelfi ?
Yn mha le y mae ein cludgelfi Ì
A ydym yn mhell o ben y daith
ì
?
fixed on a hotel
?
A
ydych chwi wedi penderfynu ar
westty ?
Which
is
I
go to this hotel, according to
shall
the best hotel
?
your advice.
Pa un yw y gwestty goreu ?
Mi a a/ i'r gwestty yma, ynol
eich
cyngor.
A ydym wedi cyrhaedd ì
Have we arrived ?
Be as quick as possible, if you please. Byddwch mor gyflym ag y
May I go ?
May we go ?
We go to the hotel in New Street.
gellwch, o«
byddwch cystal.
allaf fi fyned f
A allwn ni fyned ?
Yr ydym yn myned i'r gwestty yn New
Street.
Go away; we
do not require your Ewch ymaith
;
nid
oes
arnom
eisieu
eich gwasanaeth.
services.
Thank you I
Diolch
We
Yr ydym yn myned i dy cyfaill.
Cymerwch fy mhethau <Pr gwestty.
Yn mha heol y mae ef (hi) ì
Dangoswch y ffordd i mi.
A oes yna gerbyd ?
will carry it myself.
are going to the house of a friend
things to the hotel.
Take
In what street is it ?
;
my
Show me the way.
Is there a conveyance ?
Thank you I prefer walking.
Where is the luggage office ?
;
i
chwi; myfi aH ca/riaffy hun.
chwi; gwell genyf gerdded.
le y mae swyddfa y cludgelfi
(luggage office) ?
Diolch
i
Yn mha
—
CONVERSATIONS—YMDDIDDANION.
30
II.
HOTEL.
Which
is
the best hotel
Will you be good enough to show
me the way ?
Where
the door ?
I wish to see the landlord.
Are you the landlord ?
is
How do you do,
Sir
Gwestty.
gwestty goraf ?
chwi mor garedig a dangotJ
Pa un yw y
?
—Madam
?
I have lodged at your hotel before.
A fyddwch
y ffordd i mi ?
Yn mha le y mae y drws ?
Yr wyf yn dymuno gweled gíor y ty ?
Ai chwi yw gwr y t ì
Pa /odd yr ydych, Syr Foneddiges ?
Yr wyf wedi bod yn aros yn eich ty
—
o'r blaen.
I
am
very glad to return to your
Y mae yn
We are glad to come to you again.
Can you accommodate us at present ?
Can you recommend me to another
hotel
dda genyf ddyfod
VcTi ty
eilwaith.
hotel.
Y mae yn dda genym ddyfod atoch eto.
A oes genych le i ni yn bresenol ?
A ellwcli chwi ein cymeradwyo i ivestty
arall.
?
Where is the waiter ?
Pa le y mae y gweitiwr,
Have you a bedroom two bedrooms ? A oes genych ystafell-wely
—
wely ?
genych ystafelloedd
—dwy
ys-
tafell
A
Have you any rooms ?
oes
?
I should prefer a room which looks Owell genyf fyddai ystafell yn gwynout on the street.
ebu iW heol.
looks out
oes genych ystafell yn gwynebu ?r
on the court ?
cwrt.
I wish to be as quiet as possible.
Yr wyf yn dymuno bod mor dawel ag
A
Have you a room which
y byddo yn bosibl.
A ellwch chwi roddi gwely i mi?
charge a day for a Faint yw eich pris y dydd am ystafell
bedroom ?
wely ì
Let me see a bedroom, if you please. Gadewch i mi weled ystafell wely, 03
gwelwch yn dda.
Have you a double-bedded room ? A oes genych ystafell a dau wely
ynddi ?
Can you give me a bed ?
What do you
We require four beds.
Mae arnom
eisieu
pedwar
welyau.
I require a bedroom only.
Nid oes arnaf angen ond ystafell wely
yn unig.
I should like a cheaper a larger
Byddai yn well genyf un rhatach-,
one.
un mwy.
I should prefer it higher up on the Gwell byddai genyf ei chael yn uwch i
third fourth floor.
fyny ar y try dydd y pedwerydd
—
—
—
—
—
llawr.
Show me my room.
What is the number
I am we are very
—
We
—
—
Dangoswch
of
my room ?
tired.
Pa
beth
i
mi fy
yw rhiffy
ystafell.
$»<
ystafell ì
—wedi blino yn
ddrwg — dda — ddy-
Yr wyf—yr ydym
fawr.
—
had a bad good
pleasant Cawsom daith
journey.
munol.
Is there any water in my room, and
oes dwfr yn fy ystafell, a thyweli $
towels ?
Where is the closet ?
Pa le y mae y closet ?
A
—
CONVERSATIONS—YMDDIDDANTON.
My
at the Kailway
please to send for it.
luggage
Station ;
is
31
Tmaefy luggage yny Relwê Station,
byddwch mor garedig ag an/on
am
danynt.
Has my luggage
arrived
A yw fy
?
dyfod
nghludgelfi (luggage) wedi
Ì
Carry up my things.
Untie this packet.
Where have you put our things ?
Where is my bag ?
Take
Cariwch fy mhethau i /yny.
Datodwch y hwndel yma.
Yn mha le y dodasoch ein pethau Ì
Pa le y rnae fy ysgrepan ì
Cymerwch ifyny.
candle if you Rhoddwch i mi oleu canwyll
o»
byddwch mor garedig.
shoes slippers. Dygwch i mify motasau fy esgidiau
up.
it
a
light
please.
—
—
—
—
Bring me my boots—
me
Give
—
—
—fy
yslopanau (slippers).
Rhoddwch fy esgidiau i'w glanhau.
Give my boots to be cleaned.
Light a fire in my room I am very Goleuwch dan yn fy ystafell ; yr wyf
;
yn bur oer.
Chwythwch prociwch y
cold.
Blow
Es
—
stir
the
—
fire.
A yw fy ngwely yn
my bed ready ?
Draw
tan,
barod
?
the curtains.
Cauwch y cyrteni.
I expected you would have had my Yr oeddwn yn disgwyl y buasech wedi
room ready by the time I arrived,
gwneydfy ystafell yn barod erbyn
fy nyfodiad.
Are the sheets quite dry ?
Bring me a glass a bottle
A yw y cynfasau yn hollol sych ?
—
—
i mi wydraid—potelaid—o
ing water.
ddwfr i'w yfed.
Extinguish the candle.
Diffoddwch y ganwyll.
I am going out; if any one calls, Yr wyf yn myned allan ; os geilw
say I shall be back in an hour.
rhywun, dywedwch y byddaf yn ol
of drink-
Dygwch
mewn
awr.
I shall be back at nine o'clock at Byddaf yn
latest.
I shall not return
till
late
till
eleven
o'clock.
Here
is
am naw oW
ol
yn y
gloch
man pellaf.
—
the key of my room.
Ni ddychwelaf nes y bydd yn hwyr~
hyd un-ar-ddeg oV gloch.
Dyma
agoriadfy
ystafell.
Has the postman been here ?
Afu y llythyr-gludydd {-postman) yma?
Have the letters arrived ?
A yw y llythyrau wedi cyraedd ?
Have I been asked for ?
A fu rhywun yn holi am danaf?
Has the postman not brought me a Oni ddygodd y llythyr-gludydd (postj
-
man)
letter ?
,
Is there a letter for
Has Mr.
?
I shall remain another night.
stay here two
three days a week.
Can you get this mended ?
We shall probably
—
—
,
It is of no consequence.
a table d'hôte ? At which
hour ?— What is the price ? _._ . _„
—
mi ì
i mi aros noswaith arall.
Tebygol yr arhoswn yma ddau
o ddyddiau
wythnos.
—tri—
—
A
ellwch chwi gael trwsio
^Nid
—
i
Bydd
Mynwch gael
Get it done for me.
It is not wanted.
It does not matter.
Have you
lythyr
A oes yna lythyr i mi 9
A fu Mr.
yma ì
me ?
been here
oes
angen
ei
wneyd
Nid yw
o bwys.
canlyniad.
A
i
hwn $
mi.
am dano.
—Nid
yw
ddim
o
—Am
genych giniaw cyhoeddus ?
ba çmser ?• Faint yw y pris f
oes
—
—YMDDIDDANION.
82
CONVERSATIONS
I shall go to Bangor the day after
to-morrow.
I shall go this evening
Bydd
i mifyned i Fangor y diwrnod
ar ol yfory (drenydd).
by the train Af heno gydaW train am saith ©V
at seven o'clock.
gloch.
I shall start to-morrow morning very Cychwynaf boreu yfory yn bur foreu.
early.
Call us early.
I set off to-morrow
morning.
Let the bill be made out to-night.
Bring me my bill.
What is
Oelwch arnom yn foreu.
Yr wyfyn cychwyn ymaith boreu yfory*
Gwneivch y ddyleb (bill) heno.
Dygwch fy
nyleb (bill)
i
mi.
Pa faint yw y swm 1
the amount ?
Is the service included ?
There is an error in the bill.
A ydyw yn cynwys y gwasanaeth ?
Y mae gwall yn y ddyleb (bill).
You have charged me with
Yr ydych wedify nyledu am
which I have not had.
hwn ni chefais.
Will you deduct it ?
A wnewch chwi ei dynu alian ?
Your prices are very high very Y mae eich prisiau yn bur ucJiel
—
reasonable.
yr
—yn
bur rhesymol.
Your wine is not good.
Here is this for the attendance.
I am going to get up directly.
Nid yw
gwin yn dda.
Dyma i chwi hyn am y gwasanaeth.
Yr wyf yn myned i godi ar unwaith.
Ni fyddaf yn hir yn ymwisgo.
eich
I shall not be long in dressing.
one has awakened me.
Ni ddeffrodd neb fi.
Will you bring my luggage down- A ddygwch chwify ngliludgelfi i lawr
stairs ?
y grisiau ?
I have a carpet-bag bring it down, Y mae genyf garpet-bag dygwch e/
if you please.
i lawr, os byddwch garediced.
No
;
Quick,
make
Is there an
train for
;
haste.
omnibus going
to
Ynfuan, brysiwch.
the A oes cerbyd yn myned
(train) i
?
Fetch a conveyance with seats
two four persons.
—
for
Call a car directly.
Run quickly.
Come back soon.
I shall start immediately.
Send for a porter.
Your hotel is very good.
I have been very comfortable.
I shall be happy to return again.
at
y gerbydrea
?
Cyrchwch gerbyd gydag eisteddleoedd
i ddau q>edwar o bersonav
Oelwch am gar ar unwaith.
Rhedwch yn fuan.
Deuiuch yn ol yn fuan.
—
Cychwynaf yn uniongyrchoL
Anfonwch am gludydd.
Y mae eich gwesty yn bur dda.
Yr wyf luedi bod yn hynod gysurus.
Bydd yn bleser genyf ddychwelyd yma
eto.
I shall be happy to recommend your Bydd yn
hotel.
bleser genyf gymeradwyo eich
gwesty.
I wish you good day.
Yr wyf yn dymuno dydd da i chwi.
What apartments can you let us have ? Pa ystafelloedd alloch adael ini eucael?
We should like to have two three, Hoffem gael dwy tair, &c. o ively&c. bedrooms, and a sitting-room
ystafelloedd, ac ystafell-gysylltiol i
adjoining, on the second third,
eistedd ynddi, ar yr ail
trydydd t
—
&c. —
—
—
—
floor.
We wish also a room for a servant.
&c.
— llawr.
—
—
Yr ydym yn dymuno hefyd
tafell
iforwyn.
eael ys~
—
—
CONVERSATIONS—YMDDIDDANION.
33
Pa faint yn y dydd am y cwbl ?
Pa faint am y gwasanaeth ?
How much a day for the whole ?
How much for the service ?
Can we have breakfast in our sittingroom to-morrow morning ?
A
allwn ni gael boreufwyd yn ein
hystafell-eistedd boreu yfory ?
in.
RAILWAY.
Where
is
Cledrffordd.
Yn mha
the station of the -
Kailway
rnae gorsaf Cledrffordd
y
le
?
Is the station far from here
A yw
?
yr orsaf (station) yn mheil
oddiyma ?
Where can we get
the tickets
Yn mha
?
y gallwn gael y tocynau
le
(tickets) ?
Where am I to ask ?
Where is the waiting-room ?
Yn mha
Yn mha
How long must we wait ?
(waiting-room) ?
Pa hyd y rhaid i ni aros Ì
Y mae arnafeisiau dau docyn (ticket)
I
want two
tickets to
I want two
;
What
—second
is
.
first- class
tickets for
—third
le
yr wyf i ofyn ?
y mae y ddisgwyl-ystafell
Y mae arnaf eisiau dau docyn iW dos-
;
barth cyntaf i
yr ail ddosbarth; y trydydd dosbarth.
the price of second-class Pa faint yw pris tocynau iW ail ddoS'
class
;
class.
How much have I to pay ?
When does the train start for
does the
first
train start to-
morrow morning ?
At what time does the
—
parth ?
Pa faint sydd genyf i dalu ?
? Pa bryd y mae y gerbydres yn cy-
tickets ?
When
le
last train
?
chwyn i
Pryd y bydd y gerbydres (train) gyntaf
yn cychwyn boreu yfory ?
Pa
amser y bydd y gerdydres (train)
olaf yn cychwyn ì
start ?
Please take my luggage to be Byddwch cystal a chymerydfy nghludweighed, and bring me the receipt.
gelfi i'w pwyso, a dygwch i mi y
dderbyneb (receipt).
Pa faint sydd genyf i'w dalu ì
How much have I to pay ?
The receipt, if you please.
dderbyneb (receipt), os byddwch
Y
—my
is my bag
Here it is.
Put this under the
Where
cystal.
luggage
?
Where
y mae fy ysgrepan—fy
—Dymafe.
dan yr eisteddle.
Gallwn gymeryd ypethau bychain hyn
we
not ?
have you put my luggage
le
nghludgelfi $
o
Dodwch hwn
seat.
We can take these small things into
the carriage, can
Yn mha
iW
?
cerbyd, onid allwn $
Yn mha
le
y dodasoch fy nghludgelfi
(luggage)?
Where
are the porters ?
Is there a porter here ?
Yn mha
A
oes
le
y mae y cludwyr
cludydd
yma t
ì
—
CONVERSATIONS
34
—YMDDIDDANION.
am
a ganiateir
mi aros yn
ac yna myrCd yn
mlaen gyda cherbydres (train) arallí
?
How long does it take to reach
? Pa hyd y cymer i gyraedd
Will you find me a place ?
A wnewch chwi geisio lie i mi f
Allow me to get in.
Caniatewch i mi ddyfod i mewn.
Can you find places for us all in the A ellwch chwi gad lie i ni i oil yn yi
If I take a ticket for
allowed to stop at
go on by another train
same carriage?
We
can I be Os cymeraf docyn
and then
,
i
,
?
un cerbyd
are three
Yr ydyrn yn
ì
dri
—
four.
carriages on the
journey ?
WTiere do we change carriages ?
We change carriages at the next
station, do we not ?
We have not room enough.
Make room, if you please.
A little more room, if you please.
A ydym yn newid cerbydau ar y daith?
Will you
?
A
?
A
Do we change
Yn mha le yrydym ynnewid cerbydau Ì
Yr ydym yn newid cerbydau yn yr
orsaf nesaf, onid ydym ì
Nid oes genym
o le.
Gwnewch le, os gwelwch yr dda.
Ychydig ychwaneg
o
le,
os
gwelwch yn
dda.
sit
next to the window
—
May
wnewch chwi
ffenestr ?
—
I open shut the window
Will it be agreeable to you ?
Do not move, pray.
allaf fi agor
eistedd yr agosaf at
— cau—y ffenestr
y
ì
Fydd hyny yn foddhaol i chwi ?
Peidiwch symud, yr wyf yn deisyj
arnoch.
Do
not disturb yourself;
we have
room enough.
Can you tell me the name of this
place this town house church
—
—
—village— castle
—
?
Has
the train stopped
Does the
?
train stop at
?
stop here ?
How long do we
Peidiwch aflonyddu eich hun ; y
mm
genym ddigon o le.
A ellwch chwi ddweyd wrthyf enw y
—
—t—
eglwys
lie hwn
y dref hon
pentref castell ?
A yw y gerbydres wedi aros ì
—
A yw y gerbydres yn aros yn
—
?
Pa hyd yr ydym yn aros yma ?
Yn mha le y mae yr orsaf-feistr ì
Where is the station-master ?
Where am I to send for my luggage I ba le yr ydwyf i an/on am fy
nghludgelfi ?
We
have travelled very quickly-
very slowly.
What
is
the distance from here to
We wish to
—
Yr ydym wedi teithio yn bur gyflym
yn bur araf.
?
Faint yw y pellder oddiyma i
aros yma hyd y
gerbydres nesaf; a allwn ni wneyd
Byddwn
hyny ?
yn hynod ddiolch»
gar.
wnewch chwi ganiatau i ni adael ein
Will you allow us to leave the lugshall call
gage in the office ?
cludgelfi (luggage) yn y swyddfa 9
Bydd i ni alw am danynt yn fuan,
for it soon.
Wnere can we leave our things until Yn mha le y gallwn adael ein pethau
stop here until the next
should
train can we do so ?
be greatly obliged.
Yr ydym yn dymuno
We
;
A
We
we
return
?
hyd
ein dychweliad f
—a
CONVERSATIONS—YMDDIDDANION.
advise me to do ?
time does the next train
What do you
At what
start
Pa
Pa
35
gynghorwch fi i wneyd ?
amser y cychwyna y gerbydres
beth
(train) nesaf.
?
How long have you been waiting ? Amba hyd yr ydych wedi bod yr aros ì
Er
Since ten o'clock.
Where
Let
is
me
the refreshment room
have some soup, if
please.
deg
oV gloch.
Yn mha le y mae yr ymborth-ystafell?
you Gadewch i mi gael peth cawl (soup),
?
os byddwch cystal.
cup of Cwpanaid o goffi gyda Uaeth
— cwpanSome bread and butter— cakes —
ac ymenyn — teisenau —
glasiad o win.
glass of wine.
A
Have you any grapes — apples
genych rawnwin — afalau —
perenau— eurafalau
pears— oranges ì
A cup of coffee with milk—a
aid o dê.
Peth bar a
tea.
oes
Ì
IV.
COACH.
Cerbyd.
When
does the coach start to
?
I wish to take a place in the coach
to
Pa bryd y cychivyna y
Dymunaf gael lie yn y
cerbyd i
cerbyd i
?
.
.
What is the fare ?
How many hours will
it
take to go
?
any room in the coach ? Can
I have a seat ?
Can I have a seat in the front ?
Is there
Beth yw y cludlog (pris) Ì
sawl awr a gymer i nifyned Ì
Pa
A
oes lie
yn y cerbyd ì
A
allaffi gael
eisteddle ?
A allaffi gael eisteddle yn y pen blaen?
I prefer a place outside.
Gwell genyf le oddiallan
I will take a place inside.
Cymeraf le oddimewn.
At what time does the coach reach Pa amser y cyrhaedda y cerbyd LlanLlanberis ?
beris ?
How much luggage am I allowed Pa faint o gludgelfi (luggage) a ganiateir i
Is
it
too
heavy
mi ?
A
ydyw yn rhy drwm ?
Pa faint raid i mi dalu ?
?
How much must I pay ?
Will you send some one for
luggage ?
my A
wnewch chwi anfon rhyw un
gyrchufy nghludgelfi (luggage) ?
ì
Put them on the coach.
Rhoddwch hwy ar y cerbyd ?
Is there not room for three persons ? Onid oes yna le i dri o bersonau ?
Do we stop anywhere on the way for A ydym yn aros yn rhyiule ar y ffordd
— dinner— supper, &c.
breakfast
Where shall we stop ?
What towns —villages — do we
though ?
?
Do we p2«« +br.".:^n
We have just passed
it.
pass
—ciniaw—swper, &c. ?
— pentrefi — y byddwn yn
i gael brecwest
Pa
Pa
le
yr arhoswn
drefi
?
myned trwyddynt ?
A fyddwn yn myned trwy
Yr ydym newydd ei gadaeL
?
CONVERSATIONS—YMDDIDDANION.
36
Pa le rnae'r arweinydd t
Pa ffordd yr ydych yn myned f
Pa ffordd yw yr orafì
Where is the conductor ?
Which way do you go ?
Which is the best road ?
Is the road which passes through Ai y ffordd sydd yn myned trwy
the shortest ?
ywyferaf?
?
What is the distance from
to Faint yw y pellder o
i
Are we
far
from
A
?
How many miles from
What
to
?
name of this place ?
How long shall we stop here ?
Have we time to take anything ?
the
is
•
?
ydym yn mheîl o
Pa nifer o filldiroedd o
i
Beth yw enw y Ue hwn ?
Pa hyd y byddwn yn aros yma Ì
A
oes
genyw amser
?
gymeryd rhyw-
i
beth Ì
Do we remain the night at
What hotel do you stop at ?
When do we set off again ?
A
?
ydym yn aros dros nos yn
Yn mha ivesty y byddwch yn aros ì
Pa bryd y byddwn yn cychwyn eto Ì
?
V.
— Cab.
OMNIBUS— CAB.
Go
Hirgerbyd
me
a cab.
and fetch a conveyance.
Call
Coachman, drive
me
Gelvjch
am gab i mi.
Ewch a
cheiswch gerbyd.
Cerbydwr, gyrwch fi i
street,
rhif
Are you engaged ?
A ydych chwi yn ymrwymedig Ì
Has the carriage come ?
A yw y cerbyd wedi dyfod ?
How much by the hour ?
Pa faint wrth yr awr ?
I engage you by the hour.
Yr wyf yn eich llogi wrth yr awr.
Look at your watch.
Edrychwch ar eich oriadur.
It is now ten minutes past one.
Ymae yn awr yn ddeg munud wedi un.
Take me first to
Cymerwch fi yn gyntaf i
Callatthe bookseller's, number three, Oelwch ar y tlyfrwerthwr, rhif tri 3
number
to
street,
.
.
.
.
heol
street.
It
—to number—
is
not here
go on a
little
further
.
Nid ydyw yma
mhellach
six.
—
i
—
ewch ychydig yn
rhif chwech.
.
lawr wrth rhif
Put me down at number
Rhoddwchfi i
Turn to the left to the right.
Trowch Cr aswy iV deheu.
Take me to the
hotel to the Cymerwch fi i westyW
—
.
church.
further on, at the end of the
It is
a
,
little
further ; straight on.
i
eglwys
Ymae yn mhellach yn mlaen, yn mhen
yr
street.
Go on
—
—
heol.
Ewch yn mlaen
ychydig yn mhellach;
here.
Stop stop here.
Move on faster slower.
yn syth yn mlaen.
Aroswch yma.
Aroswch aroswch yma.
Symudwch yn mlaen yn gyflymaeh—
How much have I to pay ?
arafach.
Pa faint sydd genyf i dalu ?
Here
Dyma
Wait
—
is
—
your fare, and something for
yourself.
—
i
eich cludlog (fare),
chwi
eich
hwian.
a rhywbefh
CONVERSATIONS
Does
this
omnibus go
to
—YMDDIDDANION.
Is it Ml?
Is there any room ?
How long shall I have to wait for
the next ?
Do you pass near St. Pauls ?
—
are
as near as
at the corner of
you can
to
street ?
1
A
yw yn
;
let
?
ì
A ydych ynpasio yn agos i St. Pauls ?
A
le yr ydym yn awr ì
wnewch chwi fy rhoddi
agos ag y gellwch i
heol
Stop, if you please
llawn
yna le ynddo ?
Pa hyd raid i mi aros am y nesafi
oes
Pa
we now ?
Will you put me down
Where
37
A yw y cerbyd yma yn myn'd i
?
me get down.
Tell the driver to stop.
Have you any change ?
lawr mor
wrth gongl
i
?
Aroswch, os hyddwch cystal; gadewch
i mi fyned i lawr.
Dywedwch wrth y gyrwr am aros.
A oes genych new id Ì
VI.
ASKING THE WAY.
me
G°fyn V ffordd,
way
A
wnewch chwi ddangos i mi y ffordd
?
to
?
fyrafi
Could you tell me if I am far from A ellwch chwi ddweyd wrthyf os yd?
street ?
wyf yn mhell o heol
How far is it to the next village ? Pa mor bell ydyw € r pentref nesaf $
What direction must I take ?
Pa gyfeiriad raid i mi gymeryd ?
?
How far is it from here to
?
Pa mor bell ydyw oddiyma i
Is it near or far ?
A ydyw yn mhell neu yn agos ì
Will you show
the shortest
Which way, then ?
Must I turn to the
Pa ffordd, ynte ì
right, or to the lìatd i mi droi iW dde, ynte iW aswyf
left?
And after that ?
Ac ar ol hyny ?
Where does this street lead to ?
I ba le yr arweinia yr heol yma ?
Take the first street to the left, and Cymerwch yr heol gyntaf ar yr aswy,
the second to the right.
aW ail ar y dde.
Straight forward to the right.
Yn syth yn mlaen »V dde.
Can you tell me where Mr. C. lives?
ellweh chiui ddweyd wrthyf lie y
—
—
A
mae Mr. C. yn byw ?
Pa le y mae yn byw ?
Where does he live ?
Can you give me the address the A ellwch chwi roddi i mi y cyfarnumber ?
wyddiad? y rhif?
I think \ have taken the wrong Yr wyf yn meddwl fy mod wedi
—
—
cymeryd yr
street.
heol chwith.
Which way am I to take ?
Must I cross the bridge ?
At the bottom of the court ?
Pa ffordd wyf i gymeryd ?
On which side is it ?
On the other side—this
Ar ba ochr y mae ?
Ar yr ochr arall—yr ochr yma ?
Pa un yw y ffordd fwyaf uniongyrchol ?—y ffordd feraf?
Which
side ?
is the most direct
shortest way ?
way ?— the
Paid i mi groesi y bont ?
Wrth waelod y ciurt ?
—
CONVERSATIONS—YMDDIDDANION.
38
Will you conduct me there ? I will A wnewch chwi fy arwain i yno?
pay you.
Talaf i chwi.
"Well then, go before, and I will fol- Wei ynte, eiuch yn rnlaen> a mi a
low.
ganlynaf.
i ni gerdded yn gyflym.
i ni redeg.
I ba le yr ydych yn ein cymeryd ni f
some- Yr wyfyn dradiolchgnr; dymaryw-
Let us walk fast.
Let us run.
•Where are you taking us ?
I
am much
Gadewch
Oadewch
obliged here is
thing for your trouble.
find a cab ?
Can I go to
in half an hour
;
beth
Where can we
am
eich trafferth.
Yn mhale y gallwn
A
?
gael cab ?
mewn
allaffi fyned i
haner
awrì
VII.
SEEING
PUBLIC BUILDINGS,
&c.
Is there anything to be seen here ?
there ?
What
—
—
Giveled Adeiladau Cyhoeddus t êc.
A
oes
rhywbeth
Cw weVd yma £—
acwì
Pa eglwysi — capeli — adeiladau
hoeddus — sydd Ÿw gweled yn y
churches
chapels
public
cybuildings are to be seen in this
gyneighbourhood ?
mydogaeth yma ?
We have seen nothing yet we have Nid ydym wedi gweled dim eto ; nid
ydym ond newydd gyraedd iW dre/
but just arrived in this town.
—
;
lion.
Can I go to- day
Can we see the
A
A
?
allaffi fyned heddyw i
allwn ni weled
heddyw ?
days is it open ?
Pa ddyddiau y mae yn agored ?
time will it take to go there ? Pa amser a gymer i fyned yno ?
Can I go there by the coach ?
A allaffi fyned yno gydaW cerbydi
We are strangers, and should like to Dieithriaid ydym, a hoffem weled y
see this institution.
sefydliad hwn.
Can you show us this hospital ?
A ellwch chwi ddangos i ni y clafdy
to
?
to-day
?
What
What
How is this institution
Is there any one to
church
supported
show us
?
this
is
a fine building.
in a good position.
These windows are pretty.
Is the door open ?
This chapel
is
Which door is open ?
Can we ascend the tower ?
At
eglwys hon ?
eglwys hon
dderchog.
?
This church
This
yma ?
Pa fodd y cynhelir y sefydliad hwn ì
A oes yma rhywun i ddangos i ni yr
a fine view.
what hour are the services in this
is
church ?
Who preaches to-day ?
Mae yr
yn
adeilad ar»
Mae y capel yma mewn sefyllfa ragoroi
Mae y ffenestri hyn yn brydferth,
A yw y drws yn agored ì
Pa ddrws sydd yn agored, ?
A
allwn ni esgyn iW
tier $
Dyma olygfa ardderchog.
Arba awr y mae y gwasanaeth yn
eglwys hon
Pwy
ì
sydd yn pregethu heddyw t
yr
CONVERSATIONS
— YMDDIDDANION.
adeilad yw hwn Ì
Ty pwy yw hwn ?
Pa un a olygwch f
A allwn ni fyned i mewn yma ?
Yr wyf yn ei weled oddiyma.
Mae fy ngolwg braidd yn /yr.
Pa
What is this building ?
Whose house is this ?
Which do you mean ?
May we
I see
it
enter here
?
from here.
My sight is rather
I saw
short.
the other day.
it
The
is close
by
;
is it
not
it
forbidden to walk on the grass ?
Must
I
knock
What is it
Gwelais ef y dydd o'r blaen.
yn agos yma; onid ydyw Ì
wnewch chwi fod mor garedig a
ddangos yr ardd i ni ?
A yw yn waharddedig i gerdded ar
Mae
?
Will you kindly show us the garden ?
Is
39
at the door ?
called ? What is this place
A
A
y
y
called?
These houses are very large.
We have still many things to
gwelltglas ?
raid
Pa
lie
mi gurc wrth y drws ?
y gelwir ef? Pa beth y gelwir
i
beth
hwn ?
Mae y tai hyn yn fawr iawn.
Mae genym eto lawer o bethau
see.
i'«,
gweled.
Where
What
the
the price
is
is
Yn mha le y mae y
Pa faint yiu y pri8
?
?
*
?
?
VIII.
EATING,
Bwyta, éc.
&o.
We wish—I wish—to breakfast.
us have breakfast directly.
Let Yr ydym yn dymuno—yr wyffi yn
dymuno brecwesta. Gadewch i ni
gael brecwast yn unicmgyrchol.
We will take tea.
—
Ni a gymerwn
dê.
I prefer coffee.
Owell genyf goffi.
Bring some boiling water.
1 will take a cup of coffee with milk
a cup of coffee without milk.
Does not the water boil ?
Bring us the tea-kettle.
A cup of tea, and one two of coffee.
Bring another cup of tea.
Give us some boiled eggs.
Bring me an egg.
These eggs are too hard.
Dygwch ddwfr
—
—
—
A little more milk.
We want some more hot water.
berwedig.
Cymeraf gwpanaid o goffi, gyda llaeth
cwpanaid o goffi heb laeth.
Onid yw y dwfr yn berwi ?
Dygwch y kettle i ni.
Gwpanaid o dê, ac un dwy o goffi.
Dygwch gwpanaid arall o de.
Rhoddwch i ni rai wyau wedi eu berwi.
Dygwch wy i mi.
Mae yr wyau hyn yn rhy galed.
Ychydig yn ychwaneg o laeth.
Mae arnom eisieu ychwaneg o ddw/t
—
—
—
poeth.
The tea
It
is
is not strong enough.
not good.
Nid yw y tê yn ddigon
Nid yw yn dda.
cry/.
tea is too strong.
Maër tê yn rhy gryf.
Have you made the tea ?
ydych wedi gwneyd y tê?
Do not make the coffee so strong.
Peidiwch gwneyd y coffi mor gryf.
Bring us some stale bread and butter. Dygwch i ni hen fara ac ymenyn.
The
A
CONVERSATIONS
40
I prefer the large
—TMDDIDDANION.
Owell genyfy dorthfawr.
oes genych gig oer ?
oes genych rywbeth yn barod
Pa beth sydd genych i giniaw ?
Pa bysgod sydd genych ?
loaf.
A
A
Have you cold meat ?
Have you anything ready ?
What have you for dinner ?
What fish have you ¥
Bring
me
Dygwch i mi botelaid
Tynwch y corcyn.
a bottle of lemonade.
Draw the cork.
Have you good
cheese
A
?
Bring some.
That is enough, thank you
;
I have
Dyna
o lemonade.
?
beth.
ddigon, diolch
i
chwi ; yr wyf
wedi cwbl ddarfod.
quite done.
Dim yn ychwaneg.
Mae y ciniaw yn dda iawn.
Pa faint sydd genyrn i dalu ?
Dyma yr avian.
very good.
is
What have we
Here
genych gaws da
Dygwch
No
more.
The dinner
oes
?
to
pay ?
the money.
You may remove the things.
Will you hand me the newspaper
is
Gellwch symud y pethau.
?
A
wnewch chwi
estyn
ypapyr newydd
mi ?
Dygwch gadair iW foneddiges yma.
i
Bring a chair for this lady.
Which do you prefer ?
Will you carve this turkey ?
Pa un
A
a hoffwch
?
y twrci hwn ?
will carve this ?
Pwy a garfia hwn ?
Shall I help you to some of this ?
A gaffi eich helpu a pheth o hwn ?
Shall I send you a slice ?
A gaffi anfon tafell i chwi ?
Thank you ; I will take a little more. Diolch i chwi; mi a gymeraf ychydiy
yn ychwaneg.
Pa beth aìlaf gynyg i chwi ?
What can I offer you ?
Will you eat anything ?
wnewch chwi fwyta unrhyw beth?
wnewch chwi
garfio
Who
A
Will you have some more
A little,
?
you please.
What do you wish ?
What
A
gymerwch chwi ychwaneg ?
yn dda.
Tchydig, os gwelwch
if
Pa
Pa
is this ?
beth
beth
a ddymunwch
Rhoddwch
Here are some fine
Eat some, pray.
Bwytewch
apples.
Dyma
?
yw hwn ?
Give us a bottle of wine.
ni botelaid o win.
afalau braf yma.
i
rai,
yr
wyf yn dymuno.
You
are very kind.
Yr ydych yn bur garedig.
No, thank you; I prefer eating a Na, diolch i chwi; gwell genyffwyia
bunch of grapes.
sypyn o rawnwin.
Nothing more, thank you.
Dim yn ychwaneg, diolch i chwi.
IX.
SHOPS,
What is the price
How much ?
How
do you
Siopau, éc.
&o.
of this ?
sell this ?
I cannot give so much.
Is this the best you have
?
Pa beth yw pris hwn ?
Pa faint ?
Pa fodd yr ydych yn gwerthu hwn ?
Nis gallaf roddi cymaint.
yio y goreu sydd genych ?
Ai hwn
—
CONVERSATIONS—YMDDIDDANION
Rhoddwch i mi un gwell.
Dywedwch wrthyf eich pris iselaf.
Y mae yn rhy ddrud.
Mae hwn yn ddrutach.
A oes genych ddim rhatach ?
me a better one.
Tell me your lowest price.
It is too dear.
This is dearer.
Give
Have you any
cheaper ?
the cheapest you have ?
you not let me have it lower
What
Can
is
?
Faint yw y rhataf sydd genych ?
Onid ellwch chwi adael i mi ei gael
yn
is ?
Yr ydych yn gofyn gormod.
Ni roddaf ychwaneg am dano.
Ni roddaf ychwaneg.
Mae yn bur rhad a yw yn dda
Nid yw yn dda i ddim.
You
ask too much.
I will not give more for it.
I will not give more^
It is very cheap is it good ?
—
—
It is good for nothing.
I gave three shillings for
41
Rhoddais dri swllt
it.
am
?
dano.
get it ?
clean ? Will it wash ?
too soft.
is too hard
Is it quite new ?
It is dirty clean strong weakold new sweet bitter large
small.
Is it quite straight ?
How much do I owe you ?
Here is the money. Is it right ?
Pa le y gallaf ei gael ?
A yw yn Ian ?—A wna ef olchi ?
Mae hwn yn rhy galed rhy feddal.
A yw yn hollol newydd ?
How much more ?
Pa faint yn ya\waneg ?
Mae genych i roddi i mi ddwy geiniog.
A wnewch chwi newid hwn i mi ?
Where can I
Is
—
it
This
—
—
—
—
You have
to give
—
—
me
—
—
two-pence.
Will you change this for me ?
Can you give me change ?
Will you put this aside ? I will
for it
to-morrow
call
—in a day or two
—
Y mae ynfudr—glan—cry/—givan—
hen — newydd — melus — chwerw—
mawr — bach.
A yw yn
hollol
uniawn ?
Pa faint sydd arnaf i chwi ?
DymaW
A ydynt yn iawn ?
arian.
A ellwch chwi roddi newid i mi ?
A ddodwch chwi hwn oV neilldu ? Mi
—
mewn
a alwaf am dano yfory
diwrnod neu ddau ddydd Mercher
—
— on Wednesday perhaps.
efallai.
I cannot pay you now.
Nis gallaf dalu
Here is my address.
Pack these things carefully.
By ma fy
i
chwi yn
bresenol.
nghyfeiriad.
Paciwch y pethau hyn yn ofalus.
Mi a?i dodaf ef yn fy llogell.
A wnewch chwi eu hanfon i
Mi a alwaf eto.
Yr wyf wedi dyfod i dalu i chwi.
I will put it in my pocket.
?
Will you send them to
P
I will call again.
I am come to pay you.
Have I paid you ?
A wyf wedi eich talu ?
I have bought goods at this shop Yr wyf wedi prynu eiddo yn y siop
before.
Do you remember me ?
hon o'r blaen.
A ydych yn fy
nghofio i ?
A
Have you any new books ?
Have you a copy
in larger type ?
Have you a second-hand copy
I will take this one.
This will do.
I will take them with me.
?
oes genych unrhyw lyfrau newydd'
ion?
A oes genych gopi mewn llythyren
frasach ?
A oes genych gopi ail law ?
Mi a gymeraf yr un ymon.
Gwna nwn y
Mi
tro.
a'u cymeraf fm canlyn*
CONVERSATIONS—YMDDIDDANION.
42
Bind this book in strong
calf,
edges.
lopes
Rhwymwch y
gilt
llo
I want some writing paper
—ink.
cry/,
llyfr
envelopes
—
hwn mcwn
croen
ymylon goreuredig.
mae arnaf eisiau papyr
—enve- Y —
—
Mae hwn yn rhy dew—
ysgrifenu
inc.
teneu.
This is too thick thin.
I want a pair of shoes.
I wish them with thick soles.
Mae arnaf eisieu par o esgidiau.
Yr wyf yn eu dymuno gyda gwadnau
tewion,
They do not
fit
Nid ydynt yn fy ffitio i.
Mae y rhai hyn yn rhy dyn.
me.
These are too tight.
These will do exactly.
I want to buy some stockings.
How much a pair ?
These are too small too large.
—
Gwna
y rhaVn y
tro
yn
gyiuir,
Y mae arnaf eisieu prynu
j
hosanau.
Pa faint y par ?
Mae y rhai hyn yn rhy fychain
'
—rhy
fawr,
Mae arnaf eisieu tori fy ngwallt.
I want my hair cut.
chymerwch lawer ymaith.
Na
off.
much
take
Do not
A ydych yn gwerthu sebon.
Do you sell soap ?
Mi a gymeraf ddau bwys.
I will take two pounds.
Give me a bottle of your best hair Rhoddwch i mi gostrelaid o'ch
olevt
gwallt goreu.
oil.
X.
COMPLIMENTS, VISITING,
Moesgyfarchiadau,
Bore da
Good morning to you.
home ?
Is he at
Is Mrs.
at
Ymweliadau,
<&c
&o,
i
chwi.
A yw ef gartref?
A yw
Mrs.
gartref?
Dydd da i chwi.
Mi a allaf aros.
Pa sut ydych chwi ?
A ydych chwi yn iach ?
Pa fodd maeW holl deulu ?
yn hollol iach
A yw Mrs.
A pha fodd yr ydych chwi ?
home.
Good day to you.
I can wait.
How are you ?
Are you well ?
How
are all the family ?
quite well also ?
Is Mrs.
And how are you ?
Dyma fore teg.
a fine morning.
Dyma ddiwrnod hyfryd.
a pleasant day,
cefais y
It is a long time since I had the Y mae amser maith er pan
_jpleser ó'ch gweled chwi.
pleasure of seeing you.
Yr wyf yn falch o gael eich gweled eto.
I am glad to see you again.
Pa bryd y cyrhaeddasoch ?
When did you arrive ?
Cymerwch eisteddle eisteddwch ilawr»
Take a seat.
Pa beth a gymerwch ?
What will you take ?
I am much obliged ; I will not take Yr wyf yn dra diolchgar ; ni chymeranything.
af ddim byd.
Sit down, if you please, near the fire. Eisteddwch i lawr yn agos €t tan, Oi
gwelwch yn dda.
This
This
is
is
I
i
—
CONVERSATIONS—TMDDIDDAOTON.
Pray excuse me
;
I will sit here.
When "will you come
to see
me ?
Will you come and dine with us to-
—
morrow ? on Monday next ?
Will you come and take tea with me ?
Thank you.
I am sorry I cannot come.
I must go I am in a hurry.
Must you go ?
I am sorry I must go, as I have an
appointment.
I shall always be glad to see you.
—
43
Dymunaf arnoch fy esgusodi; eisteddaf yn y fan yma.
bryd y deuwch i'm gweled i ?
ddeuwch chwi i giniawa gyda ni
yfory ? dydd Llun nesaf?
ddeuwch chwi i gymeryd têgyda mi?
Pa
A
A
—
Biolch
Drwg
chwi.
genyf nas gallaf ddyfod.
i
—
Bhaid i mifyned Yr wyfmewn
Raid i chwi fyned ?
hrys,
Drwg genyffod rhaid i mifyned, tnvy
fod genyf ymrwymiad.
Bydd yn dda genyf
eich gweled hob
amser.
I hope to have an opportunity of Gobeithiaf y caf gyfleusdra i ddychwelyd eich caredigrwydd.
returning your kindness.
Yr ydych yn bur garedig.
You are very kind.
I
am
Y mae yn wir ddrwg
very sorry.
—Mae
genyf
yn
bur ofidus genyf.
I wish you success with
al]
my heart.
Yr wyf yn dymuno Uwyddiant
gydd'm
i ch%oi
holl galon.
My compliments to your friend.
Pa fodd y mae eich mam ?
A yw eich chwaer yn well ?
Fy moesgyfarchiadau at eich cyfailL
Good night
No» dda
How is
your mother ?
Is your sister better
to you.
?
i
chwi.
!
!
.
MISCELLANEOUS PHRASES,*
CLASSIFIED ACCORDING TO SUBJECTS.
YMADRODDION AMEYWIOL,*
WEDI EU DOSPA.RTHÜ YN OL Y TESTYNAU.
AFFIEMATION, AGREEMENT, &o.
Yes. Certainly.
No doubt.
Indeed.
Cadamhad, Cytundeb,
Yn
le.
éc.
sicr.
Dim
Undoubtedly. Yn wir.
amheuaeth.
Diam*
heuol.
Wrth gwrs.
Of course.
Oh yes
Yes, yes
I assure you it is true.
Exactly. Just so.
It is but too true.
It is true.
It is true, I am sure.
It is true, I assure you.
I will answer for it.
That is but too true.
I believe so. I quite believe
ie I
Ie,
'ie
I
Sicrhaf chwi ei fod yn wirionedd.
Yn gywir. Yn hollol felly
mae yn wir. Mae yn rhy wir.
Y mae yn wir, yr wyf yn sicr.
Yr wyf yn eich sicrhau ei fod yn wir,
Y
Bydd
it.
i
mi
ateb
am
dano.
Mae hyny yn rhy wir.
Yr wyf yn credu hyny.
ei
Yr wyf yn
gwbl gredu.
Dim yn fwy givir.
Nid ydwyf yn ei ameu.
Yr wyf yn cytuno â chwi.
Yr wyf o V un meddwl â shwi.
I think with you.
for.
are
looking
you
Yr wyf yn gwybod am hwy yr ydych
whom
I know
yn edrych.
I do not doubt that he went to the Nid wyf yn ameu nad aeth i'r gwesty.
Nothing more true.
I do not doubt it.
I agree with you.
hotel.
* These will be found useful as exercises for
students, while they are also so arianged as to
comprise a large variety of words and phrases
constantly required by the traveller.
* Ceir y bydd y rhai hyn yn ddefnyddiol 1
efrydwyr fel ymarferiadau, tra y maent wedi
eu tref nu yn y f ath fodd ag i gynwys amrywiaeth mawr o eiriau ac ymadroddion a ddefayddir yn barhaus gan y teithiwr.
:
YMADRODDION AMBYWIOL.
45
II.
PEOBABILITY—DOUBT-
Tebygolrwydd
That
may be
—amheuaeih—
posibilrwydd, &c.
POSSIBILITY, &c.
Gall fod felly.
so.
Y mae'n debygol.
Nid oes dim mor debygol.
There is nothing so likely.
Y mae yn dra amheus.
It is very doubtful.
I doubt much whether you will do Yr wyf yn ameu yn fawr pa un a
it or not.
wnevjch chwi ef a'i peidio.
I have heard it.
Yr wyf wedi ei glywed.
I fancy so.
Yr wyf yn tybio.
I think so.
Yr wyf yn meddwl felly.
I dare say it is so.
Beiddiaf ddweyd ei fod felly.
I suppose so.
Yr wyfyn meddwl'felly
That might easily happen.
Gall hyny ddigwydd yn hawdd.
You may suppose that
Gallech feddwl max
You will hardly finish to-morrow. Prin y bydd i chwi orphen yfory.
He will probably come.
Tebygol y bydd iddo ddyfod.
She knows English tolerably well.
Mae hiyngwybod Seisonig yn lied dda.
It
is
probable.
.
.
in.
NEGATIVES.
NO—NOT.
Na—nac.
No. Not. Nothing.
Na.
Nac.
Not at all.
Not one.
Not much.
Dim
Dim
Dim
o gwbl.
is
Nid oes neb.
Nid oes neb yn fy adnabod.
Ni wélais i neb.
Nid yw yn dyfod.
Nid oes neb gartref.
nobody.
Nobody knows me.
I saw nobody.
does not come,
There is no one at home.
No one saw it.
He
Ni
Nobody believes it.
Nobody asks for us.
He is so bold as to fear no
He does nothing.
Nothing pleases him.
Nothing finer.
I shall not do
He makes
I
I
I
I
llawer.
Y naill naW Hall.
Neither.
There
Dim.
un.
it.
no noise.
do not want any.
want nothing more.
have none.
do not know of any.
one.
welodd neb
ef.
Nid oes neb yn ei gredu.
Nid oes neb yn gofyn am danom»
Y mae mor wrolfel na ofna neb»
Nid yw yn gwneyd dim.
Nid oes dim yn ei foddhau.
Dim yn harddach.
Ni bydd i mi ei wneyd.
Ni wna ddim swn.
Nid oes arnaf eisieu dim.
Nid oes arnaf eisieu dim yn ychwaneg*
Nid oes genyf ddim.
Nid wyfyn gwybod am ddim.
46
MISCELLANEOUS PHRASES.
There is none, I assure you.
I cannot hear you.
I do not understand you.
Nid
I really did not know it.
I do not know him.
I have not been there.
She has not learned English.
I cannot do it now.
I cannot help it.
I shall not fail.
Do not fail.
Yn sicr nid oeddwn yn ei wybod.
Nid wyf yn ei adnabod ef.
Nid wyfwedi bod yno.
Nid yw hi wedi dysgu Seisonig.
Nis gallaf ei wneyd yn awr.
oes dim, yr wyf yn eich sicrhau,
Nis gallaf eich clywed.
Nid wyf yn
eich dealt.
Nis gallaf wrtho.
Ni wnaffethu.
siomwch fna ffaelwchj.
Na
Na
Do
not spoil it.
I have none
I have no money.
about me.
not
assist
Will they
me ?
He did not assist them.
They would not help them.
I do not know, indeed.
She is not content nowhere.
She will not take it.
It cannot be done.
I do not remember it at this moment.
I do not doubt that it will be done.
ddifethwch
ef.
Nid oes genyf arian.
Nid oes genyf
ddim o'ra cylch.
Oni wnant hwy fy nghynorthwyo i ?
Ni ddarfu iddo eu cynorthwyo hwy.
Ni wnant eu cynorthwyo hwy.
Nid wyf yn gwybod, yn wir.
Nid yw hi yn foddlon yn unman.
Ni wna
Nis
hi ei gymeryd.
gellir ei
wneyd.
Nid wyfyn ei gofio y funud yma.
Nid wyf yn ameu na bydd iddo gael
ei
wneyd.
Cannot you hinder that from being Onid ellwch chwi nvystro hyny rhag
cael ei wneyd ?
done ?
There is no one but what knows him, Nid oes neb nad yw yn ei adnabod.
Ni anfonaf ddim i chwi yno.
I will not send you any there.
Na ddygwch hwy i mi yno.
Do not bring them to me there.
Nid wyf yn credu yr hyn a ddywed hi.
I do not believe what she says.
Na ollyngwch eich gafael.
Do not let go your hold.
Nid oeddwn mewn un modd wedi
I had by no means consented to it.
cydsynio
i
hyny.
Neither of them replied to me.
Ni ddarfu iW un
Let us not consent to it.
Let us not give it to them.
Let us not give them to him.
I cannot give it to you to-day.
Nafydded
o honynt roddi
mi.
ni gydsynio i hyny.
Na fydded i ni ei roddi ef iddynt.
Na fydded i ni eu rhoddi hwy iddo ef.
Nis gallaf ei roddi i chwi heddyw.
Ni fydd i chwi eu rhoddi hwy iddo ef.
Ni roddaf hwy i chwi.
Nis gallaf fyned yn awr.
Ni bydd i ni siarad ag ef yn ei gylch.
Ni bydd i chwi ddyfod, na minau
ychwaith.
Nid wyfyn ymddiried yn neb pa bynag
atebiad
You will not give them to him.
I will not give them to you.
I cannot go now.
We shall not speak to him about
You will not come, nor I either.
it.
I trust nobody whatever.
i
i
IV.
QUALITY, COMPARISON,
Well. Good.
&o.|
!
Ansawdd, Cymhariaeth, ée.
Iach.
Da.
YMADRODDION AMRYWIOL.
47
GweU.
Better.
Best.
Pretty well. Tolerably well.
Very well.
Not so well.
Goreu.
Lied dda.
Da iawn.
Nid
Gweddol dda.
cystal.
Very wrong.
Claf(neufeiusJ. Drwg.
Gwaeth.
Gwaethaf.
Beius (neu gyfeiliornusj dros ben x
Worse and worse.
Gwaeth-waeth.
Small
Bychan
111.
Bad.
"Worse.
Worst.
Tra
Very
— smaller—smallest.
little.
Neither more nor
Very.
As— like.
less.
In the same manner.
About.
Much.
Very much.
More most.
It is
speak well enough.
speak better and better.
are very wrong to go there.
She
She
your
is
is
—
bad.
that can happen.
—last
lleiaf.
llai.
—dros ben—yn gwbl.
—
Yn yr
Tra
Fel yn debyg.
Oddeutu.
Llawer.
—
Llai
It appears excellent.
That smells nice
llai
iawn.
un modd.
Llawer iawn (neu da iawnj,
least.
The worst
The worst
— —
By chart
Na mwy na
Mwy —mwyaf.
—
Less—
You
You
You
beius.
shift.
last resource.
not so rich as her sister.
not so clever as her sister.
lleiaf.
Ymddengys yn rhagorol.
etch siarad, yn ddigon da.
Yr ydych yn siarad yn well well (o hyd)
Yr ydych ynfeius iawn i/yned yno.
Mae hwna yn arogli yn dda ddrwg.
Mae
—
Y gwaethaf a ail ddigwydd.
Y gwaethaf—yr ystryw olaf (neu yr
ymgais olafJ.
Eich adnodd diweddaf ydyw.
Nid yw hi mor gyfoethog a'i chwaer.
Nid yw hi mor fedrus (neu alluogj
a'i
chwaer.
He
has not so much money as you, Nid oes ganddo gymaint o arian a,
but he has as many friends.
chwi, ond y mae ganddo gynifer o
gyfeillion.
We have not so much money as you.
Nid oes genym gymaint o arian a chwi.
not so old as his brother.
Nid yw mor hen a'ifrawd.
richer than I thought.
Mae yn gyfoethocach nagy meddyliais.
They have more than 100 pounds.
Mat ganddynt fwy na \00 punt.
The more I see of her, the more 1 Mwyaf wyf yn weled o honi, mwyaf
esteem her.
oil yr wyf yn ei pharchu.
Have you any smaller ?
A oes genych ddira llai ì
You are taller than I thought.
Yr ydych yn dalach nagy meddyliais»
It is not the less valuable.
Nid ydyw yn llai gwerthfawr.
You speak better than me.
Yr ydych chwi yn siarad yn well w&
He is
He is
myfi,
MISCELLANEOUS PHRASES.
48
You
she speaks worse, Yr ydych chwi yn siarad yn wad
siarada hi yn waelach. Myfi sydd
yn siarad waelaf.
the best speaker.
Efe yw y siaradwr goraf.
speak "badly
;
I speak worst.
He
is
QUANTITY.
Much—how much
Swm,
mesur, maint.
—
A little— few.
Llawer pa faint (neu pa
Gormod.
IHgon mwy.
Ychydig nifer bychan.
Less.
Llai.
?
Too much.
—
Enough more.
Ever
so
swmJ
—
—
Oan
little.
So much — as much.
y
—ay
gan gymaint.
lleied
Cymaint
bo.
Dyma rai.
Here are some.
Give him four.
Rhoddwch bedwar iddo ef.
Rhoddwch ddau iddi hi.
Rhoddwch iddynt rai o leiaf.
Os rhoddwch iddynt gan lleied ag ybo.
If you give them ever so little.
Efe a ddychwelodd yn wag.
He has returned empty.
A wnewch chwi fwyta ychwaneg Ì
Will you eat more ?
Mae efe yn bwyta gormod.
He eats too much.
Nid ydych wedi yfed digon.
You have not drunk enough.
There is still some wine in the bottle. Y mae peth gwin yn y gostrel eto.
Y mae yna ormod i mi.
There are too many for me.
it is not very far short of twenty Wid yw lawer yn fyr o ugain milldir.
Give her two.
Give them some at
least.
miles.
VI.
PRICE— MONEY-PAYMENT.
It is not dear.
What
What
At
do I owe you ?
does it cost ?
the rate of five shillings a week.
At the
You
— —
rate of five six per cent.
shall not have it for less than
twelve shillings.
I spend eighteen shillings a week
besides my lodging.
How much money must he give ?
I have already paid you.
I will pay you to-morrow.
I cannot pay you.
pay by the month.
We
We pay monthly.
Pris
— avian—
Nid yw yn ddrud.
Pa faint yw fy nyled
i
talu.
chwi f
Pa faint a gostia 1
Yn ol y pris o bum! swllt yn yr wythnos.
—
—
Yn ol y pris o bump chwech y can- .
Ni chewch ef am lai na deuddeg swllt.
Yr wyfyn gwario deunaw
swllt yn yr
wythnos heblawfy llety.
Pa swm o arian raid iddo ef roddi f
Yr wyf wedi eich talu yn barod.
Mi a dalaf i chwi yfory.
Nis gallaf dalu i chwi.
Yr ydym yn talu wrth y mi»,
Yr ydym yn
talu
yn fisol.
YMADRODDION AME.YWIOL.
49
Nid oes genym arian yn bresenol.
We have no money at present.
A ydych chivi yn talu pris uchel ?
a high price ?
These books are sold at four shill- Giuerthir y llyfrau hyn am bedwar
8wllt y gyfrol.
ings a volume.
How much does this wine cost the Pa faint y gostrel a gostia y gwin hwn.
Do you pay
bottle.
Saith swllt a chivecheiniog.
Seven shillings and sixpence.
Does it cost more to travel in Eng- A ydyiv yn costio mwy i deithio yn
Lloegr nag yn Nghymru Ì
land than in Wales.
Na, nid wyf yn meddwl hyny.
No, I do not think so.
VII.
TIME.
Amser.
Heddyw.
To-day.
Yesterday.
The day before yesterday.
This morning this afternoon-
—
evening.
Now.
At present.
Ddoe.
Echdoe.
-this
Boreu heddyw—prydnawn heddyw
hwyr heddyw.
Yn awr (neu yrwanj.
Yn
bresenol.
To-morrow.
Yfory.
To-morrow morning.
The day after tomorrow.
In the evening.
Again yet.
Boreu yfory.
—
Never.
Often several times.
Always.
Formerly.
Till now.
—
From
this time.
When
?
How long ?
Immediately.
Instantaneously
— at once.
—
TrenydcL.
Yn, yr hwyr.
Drachefn, eihuaith
Byth.
—
—
Ami amryw weithiau.
eto.
Bob amser.
Blaenorol.
Hyd yn
bresenol.
OV amser presenol (neu oWpryd hwnJ
Pa
bryd
Yn
ddiatreg.
?
Pa hyd Ì
Mewn mnnivd
(neu yn uniongyrcholj
— ar unwaith.
—
Dyddiol bob dydd.
Every day.
In a week
In a fortnight.
Next month next week.
In a few days.
This day week.
Every day.
Twice a day every two days.
Last week last month.
Wythnos i heddyw.
Dyddiol pob dydd.
Dwywaith y dydd bob yn ail ddydd.
Yr wythnos ddiweddaf y mis diw~
Last Sunday.
Y Sabbath dhueddaf.
Next Monday.
Dydd Llun nesaf.
Diuy awr yn ol.
—
—
—
Mewn wythnos.
Mewn pymthegnos.
Y mis nesaf—yr wythnos
Mewn ychydig ddyddiau.
—
—
eddaf.
Two
Once
hours ago.
—twice.
Unwaith
— dwywaith.
—
nesaf.
MISCELLANEOUS THRASES.
50
Only once.
Once more
— once for
time — every
This
Dim
all.
time
—
ond unwaith.
Unwaith eto unwaith am byth.
another Yr amser yma—pob amser amser
—
—
arall.
time.
The first time.
The last time.
Mid-day noon.
Yr amser
Midnight.
After sunset.
Haner nos.
Ar ol machlud
One
Un o'r gloch dau
Tor tad y dydd.
—
—
o'clock
—
—two o'clock, &c.
Break of day.
It is
dark— it
What
What
is
o'clock is
o'clock is
daylight.
it ?
it
by your watch
at your watch.
tell you exactly,
watch goes too fast.
I cannot
is
?
my
for
striking.
What o'clock is it now ?
Do you know what o'clock
haul.
o'r gloch, &c.
Ymae yn dywyU —y mat yn oleu ddydâ
Look
The clock
cyntaf.
Y tro olaf (neu ddiweddafj.
Canol dydd naivn.
Pa
Pa
beth o'r gloch
ydyw
?
beth o'r gloch ydyw wrth eich oriawr chwi ?
Edrychwch ar eich oriawr.
Nis gallaf ddweyd wrthych yn gywir,
oblegid y mae fy oriawr yn myned
yn rhy gyflym.
Mae y cloc yn taro.
Pa
A
it is ?
beth o'r gloch
ydyw yn awr
ì
ydych yn gwybod pa beth ydyw
o'r
gloch.
Y mae yn ddeuddeg o'r gloch.
Y mae yn chwech o'r gloch.
It is twelve o'clock.
It is six o'clock.
Nid wyfyn meddwl ei bod eto yn haner
awr wedi chwech.
Y mae yn ddeg yn gywir.
It is exactly ten.
Y mae yn chwarter wedi pump.
It is a quarter past five.
I did not think it was so early so Nid oeddwn yn meddwl ei bod mor
gynar mor hwyr (neu ddiweddarj
late.
Y mae wedi taro dau.
It has struck two.
Y mae yn chwarter i wyth.
It is a quarter to eight.
Y mae yn bum' munud i dri.
It is five minutes to three.
At most, it is but three quarters past Nid yw ond tri chwarter wedi tri, yn
I think
it is
not yet half past six.
—
—
_
—
—
y man pellaf chwarter i bedwar.
Beth o'r gloch ydych yn feddwl ydywì
I do not know; my watch is too slow, Nid wyf yn gwybod ; mae fy oriawr
yn rhy araf.
Nid yw ond un-ar-ddeg o'r gloch.
It is only eleven o'clock.
quarter of an hour more or less Nid yw chwarter awr mwy neu lai yn
gwneyd llawer o wahaniaeth.
makes no great difference.
three quarter to four.
o'clock do you think
What
it is ?
A
1
What day of the week is it ?
It is Monday— Friday, &c.
What month
is this ?
|
I
Pa ddiwrnod o'r wythnos ydyw f
Dydd Llun ydyw dydd Qwener
Pa fia yw hwn Ì
—
t
&c±
/MADRODDION AMRYWIOL.
51
Ionawr.
January.
What day
>f
the
month
Pa ddydd
is it ?
o'r
mis ydyw
Ì
It is the seventeenth.
It is the second of September.
It is the fourth of January.
Yr ail-ar-bymtheg ydyw.
Yr ail o Fedi ydyw.
Y pedwerydd o Ionawr ydyw.
At the beginning or en d of March.
When do you set out ?
How much more time have we ?
Yn nechreu neu ddiwedd Mawrth.
Pa bryd y cychivynwch ymaith.
Pa faint yn ychwaneg o amser sydd
We
Yr ydym yn cychwyn
genym.
set out in three hours.
allan
mewn fair
awr.
Take care
to return in a short time. Oofalwch i
ddychiuelyd
mewn
byi
amser.
Dychwelaf yn
PJiaid i mi fyned yno yn ddioed.
uniongyrchol.
I shall return immediately.
I must go there directly.
Pa hyd ydych tuedi bod yma ?
How long have you been here ?
Ychydig ddyddiau—wythnosau.
A few days—weeks.
How long have you been travelling ? Pa hyd y buoch yn teithio ì
Er chwech o'r gloch yn y boreu.
Since six o'clock in the morning.
Yr ydych wedi dyfod yn bur brydhn.
You have come very seasonably.
Pamor fynych yr ydych ynmyned yno?
How often do you go there ?
Cyrhaeddasoch yn gywiryn yr amser.
You arrived just in time.
How many times were you there ? Pa nifer o weithiau y buoch yno?
How long is it since you have re- Pa hyd sydd er pan y dychwelasoch Ì
turned ?
Pa bryd y daethoch ?
did you come ?
I should like to go there a second Hoffwn fyned yno yr
When
ail waith.
time.
Come down immediately.
Provided we arrive in an hour,
it
Deuwch i lawr yn ddiatreg.
Fe wna y tro, a chaniatau y cyrhaedd-
wn mewn
will do.
He came
awr.
immediately after you had Daeth yn uniongyrchol ar
gone.
Just as he was going out.
They came before us.
When do you expect them ?
In a week or fortnight at latest.
ol i
chwi
fyned.
Yn union fel yr oedd yn myned allan.
Hwy a ddaethant o'n blaen ni.
Pa bryd yr ydych yn eu disgwyl ?
Mewn wythnos
man pellaf.
neu bythefnos yn y
Let us go there together, when you Gadewch i ni fyned yno yn nghyd, pan
please.
y gweloch yn dda.
Does he go out often ?
A ydyw efe yn myned allan yn ami ?
At what hour does he generally re- Arba awr y dychwela efe yn gyffredin ì
turn
?
It is now half past twelve ; he ought
to be here.
I doubt whether he will arrive before
five o'clock.
She came yesterday.
Y
mae yn awr yn haner awr wedi
deuddeg ; dylai fod yma.
Yr wyf yn amheu a ddychwela cyn
pump o'r gloch.
Hi a ddaeth ddoe.
MISCELLANEOUS PHRASES.
62
He
in a moment.
I have not time.
Give them time.
did
Not yet done
Soon
Efe
it
?
— shortly— in a
—
time.
little
a'i givnaeth
mewn moment*
Nid oes genyf amser.
Bhoddwch amser iddynt.
Heb ei wneyd eto ì
Yn fuan ar fyrder mewn ychydig
—
amser.
Has he
She
not finished
Onid yw efe wedi gorphen ?
Cysgu y mae hi eto.
Na chollwch ychwaneg o amser.
Aroshwch foment.
Ni a Iwyddwn yn fuan neu yn ddi-
?
is still asleep.
Do
not lose more
Wait a moment.
time.
"We shall succeed sooner or
later.
weddar.
When
did yon send the letter there ?
'As soon as I had finished it.
When will you write ?
As soon
as possible.
Tell the servant to light the fire in
room at eight o'clock.
Let the breakfast be ready at seven
o'clock exactly.
door at halfTell her to knock at
my
Pa bryd yr anfonasoch y llytliyr ynot
Mor fuan ag y gorphenais ef.
Pa bryd yr ysgrifenwch.
Mor fuan ag y byddo *n bosibl.
Dywedwch wrth y forwyn am oleivo
tan yn fy ystafell am wyth o'r gloch.
Bydded y boreufwyd yn barod am saith
past six.
•It is yet too early.
It is daylight.
It is eight o'clock.
I did not think it was so late.
oV gloch yn gywir.
Dywedwch ivrthi hi am guro wrth fy
nrws am haner awr wedi chwech.
Y mae yn rhy foreu eto.
Y mae yn oleu-ddydd.
Mae yn wyth o'r gloch.
Nid oeddwn yn meddwl ei bod mor
It is dark.
It is time to go
Y mae yn dywyll.
Y mae yn amser i fyned
my
ddiweddar.
away
;
it
grows
late.
yn
You
are in a great hurry
;
it is
yet nine o'clock.
o'clock it is not far from halfpast nine.
It is not late.
I do not think it is so late.
What hurries you so much ? it is not
Nine
ymaith ; â
hivyr.
mewn brys mawr ; nid yw
eto yn naw o'r gloch.
Naw o'r gloch I nid yw yn mhell o fod
not Yr ydych
I
yn haner awr wedi naw.
Nid yw yn hwyr.
Nid wyfyn meddwl ei bod mor hwyr.
Pa beth sydd yn eich prysuro gymaint ?
nid yw yn hwyr.
late.
I always keep good hours it is very Yr wyfyn wastad yn cadw oriau da,
pur anaml y byddaf allan ar ol deg.
seldom that I am out after ten.
Excuse me this evening, if you Esgusodwch f yr hwyr yma, os gwelwch yn dda; yr wyf wedi addaw
please I have promised to be at
bod gartref am chwarter cyn deg.
home by a quarter before ten.
again
?
bryd y cawn eich gweled eto ì
you
Pa
When shall I see
I hope we shall spend more time Yr wyf yn gobeithio y cawn dreidio
;
;
mwy
amser ynghyd yfory.
ngoreu; byddwch wych,
hyd yfory.
At what hour do you generally dine? Ar ba awr y byddwch yn gyffredm
yn ciniawa ì
together to-morrow.
I shall do my best ; adieu, then,
to-morrow.
till
o
Gwnaf fy
ynte,
YMADRODDION AMRYWIOL.
We dine almost always at five o'clock
I will come this afternoon.
I cannot remain so late.
stay with, us at least
You must
till
53
Yr ydym yn ciniawa bron bob amser
am bump o'r gloch.
Mi a ddeuaf y prydnawn heddyw.
Nis gattaf aros mor hiuyr.
Rhaid i chwi aros gyda ni hyd ddeg
beth bynag.
ten.
We shall not take tea before eight.
How many persons are there ?
Ni bydd
There were a great many.
There were only a few.
How many windows has
this
i
ni gymeryd tê hyd luyth.
Pa
room
?
nifer o bersonau sydd yna ì
Yr oedd yno nifer faiur.
Nid oedd yno ond nifer bychan.
Pa nifer o ffenestri sydd yn yr ystafell
hon?
Y mae dwy ynddi.
Cyn cyrhaedd.
Cyn siarad â hwy.
Before speaking to them.
By dint of study, you may learn Trwy astudio yn ddyfal, gellwch
ddysgu y Gymraeg mewn byr amser.
Welsh in a short time.
It has two.
Before arriving.
VIII.
NUMBERS-AGE.
Once.
Twice,
thrice,
&c.
p. 17).
I wish to have four
nor
PJiifau
He
oed.
(See numbers, Dwywaith, tairgi.vaith, &c. ( gwel
Ehifau, tud. 17).
neither more Yr wyf yn dymuno cael pedwar ; dim
;
mwy
less.
How old are you ?
How old is your brother ?
na
llai.
Pa mor
Pa mor
hen ydych chwi?
hen yto eich braivd ?
Y mae yn ddeg -ar -hug ain.
A yw ef mor hen ì
Nid yw ond pump-ar-hiigain.
is thirty.
Is he so old
He
—
Unwaith.
?
only twenty- five.
Is he older than your sister ?
A yw ef yn hynach na'ch chiuaer?
My father is almost sixty.
Mae fy nhad bron yn driugain.
He begins to get old.
Mae yn dechreu myiid yn hen.
I have been in his house three times. Yr wyf wedi bod yn ei
dair gwaith.
is
d
IX.
PLACE— MOTION— GOINGCOMING.
—
—
Before behind.
Elsewhere.
Above under.
The top— lower part
the house.
Lie
—symudiad—myned— dyfod.
—
flaen tu ol.
arall (neu
Man
mewn
Fry (neu i fynyj
—front —back of Pen — rhan
ty.
isaf
—o
lie
arallj.
dan (neu J.
— gwyneb
— cefn y
is
MISCELLANEOUS PHRASES.
54
Dyma
Here they are.
Look above.
By
By
the side of you.
the fire.
ship is out of sight.
fell upon his back.
The
He
You have
put
it
on wrong
side out-
will find your book upon or
under the chair.
The house you seek is opposite.
I prefer apartments on the same
floor to those where we go up and
down.
They live below us.
Remain
there until I call youuntil I return.
Stay there a moment.
Do not move from there.
"Where do they live
On what floor
Go and see.
?
does he live
?
eich llyfr ar neu o dan
y gadair.
Mae y
a geisiwch gyferhyn.
Gwell genyf ystafettoedd ar yr un
llawr, naW rhai ag y mae yn rhaid
t
myned i fyny ac % lawr.
Maent yn byw oddidanom.
Aroswch yno hyd nes y gahvaf
hyd nes y dychwelaf.
Aroswch yna am foment.
Na symudwch oddiyna.
Pa le maent hwy yn presivylio ?
Ar ba lawr y mae efe yn byw ?
fi
—
—ac edrychwch.
—
—
Yma acw draw.
Deuwch i fyny y ffordd yma.
Dewch yn mlaen yn nes.
Galwch yn fy nh.
Dewch yma yn ddiatreg.
Nid yw hi yn dyfod.
Nid yw hi gartref.
my house.
here directly.
Call at
She does not come.
She is not at home.
Which way
Chwi a gewch
Ewch
—there —yonder.
Come up this way.
Come forward — nearer.
Here
How
Efe a syrthiodd ar ei gefn.
Yr ydych wedi ei dodi am danoch y
tu chwith allan.
wards.
You
Come
hwy.
Edrychwch i fyny.
Wrth eich ochr chwi.
Wrth y tan.
Mae V Hong allan oV golwg.
did he pass
Pa ffordd
?
yr aeth
efe heibio?
Pa fodd y daethoch ?
you come ?
In coming out of my house, I met Wrth ddyfod allan d'm t, cyfarfydddid
him.
ais
ag
Yn mha
Yn mha
ef.
y mae y Llythyrdy ?
heol ?
In what street ?
Ar ba ochr i'r heol ?
On which side of the street ?
Ar yr ochr ddeheu Rhif. 5.
On the right hand side No. 5,
As we walked along, we conversed Yr oeddem yn ymddiddan a'n gilydd
wrth gerdded yn mlaen.
together.
Ewch yn syth yn mlaen.
Go straight on.
Nac ewch i'r aswy.
Do not go to the left.
Nyni a aethom i'r de.
We went to the right ?
Hwy a ânt i fyny ac i lawr,
They go up and down.
Efe a reda yma ac acw.
He runs here and there.
Hwy a ânt mewn cerbyd.
They will go in a coach.
Where
is
the Post Ofiice
?
le
—
—
Will he go on horseback ?
Shall we go on foot, or in the carriage
Let us stop
A â efe ar geffyl ?
A gawn nifyned ar draed,
cerbyd
?
;
I
am
tired.
Gadewch
blino.
neu
mewn
?
i
mi
aros;
yr
wyf wedi
YMADRODDION AMRYWIOL.
I will meet you behind the church.
55
Myfi rich cyfarfyddaf chwi tucefn iW
eglwys.
He has
Ymae efe wedi myned i gyfarfodei dad
I see her coming.
Gadewch i ni yma groesi yr
Gwelaf hi yn dyfod.
gone to meet his father.
Let us cross the street here ?
We shall go to meet him.
Ni awn €w gyfarfod
Nac ewch yno.
Do
not go there.
Let us go in.
heol.
ef.
Gadewch i ni fyned i meiun.
Onid ellwch chivi ohirio eich faith ?
Can you not defer your journey P
next Yr ydym yn meddwl myned i welcd
We think of going to see
yr wythnos nesaf.
week.
We intend stopping in Bangor.
Do you intend
to
make a long
stay
?
Yr ydym yn bwriadu aros yn Manger.
ydych chwi yn bwriadu gwneyd
A
arosiad hir
ì
We
shall only stay there an hour or Ni aroswn yno ond awr neu ddivy i
orphwyso ein hunain.
two to rest ourselves.
A ydych chwi yn bwriadu cychwyn yn
Do you propose to set off soon ?
fuan ?
A ydych chiui wedi dodi heibio eich
Have you put off your journey ?
taith Ì
We intend stopping at
Do you mean
Yr ydym yn bwriadu aros yn
ydych chwi yn golygu aros yno yn
.
.
to stay there long
?
A
hir t
We
Ni arhoswn yno ond am ddiwrnod.
Have you anything
A oes genych rhywbeth i'w wneyd yma.
shall only stay a day there.
to do here.
I shall go there.
I shall not be able to go there.
I was there a week ago.
Myfi a af yno.
Ni byddaffi yn
alluog i fyned yno.
Yr oeddwn yno wythnos yn ol.
Will you take a walk with me
A gymerweh chwi rod/a gyda mi ?
I will go out unless you come.
Myfi a âf allan os na ddeuweh.
Let us put off the walk till another Gadewch i ni ddodi y rhodfa o*r
day.
neilldu hyd ddiwrnod arall.
Do you go thither ?
A ydych yn myned hyd yno ?
Will you accompany me ?
A wnewch chwi gydymdeithio â mi ì
Will you come with us ?
A ddeuweh chwi gyda ni ?
We should be very glad of your com- Byddai yn dda iawn genym gael eich
?
pany.
I should like it.
Willingly with great pleasure.
I shall be happy to accompany you,
I will accompany you there to-morrow.
Where are you going now ?
Which way shall we go ?
Which way are you going ?
I am going that way.
Let us go to Carnarfon Castle
—
cwmni.
Hoffiun hyny ynfaivr.
Yn eivyllysgar gyda phleser maivr.
Bydd yn bleser genyf eich dilyn chwi.
Mi a ddeuaf gyda chwi yno yfory.
—
I ba le yr ydych yn myned yn awr ?
Pa ffordd y cawn fyned ?
Pa ffordd yr ydych chwi yn myned ?
Yr wyffi, yn myned y ffordd yna.
Gadewch i ni fyned i Gastell Caernarfon.
was not able to come.
Hofqo as soon as possible.
Nid oeddwn yn alluog i ddyfod.
Deuwch morfuan agybyddo yn bosibL
1
t shall go
to-morrow to
.
Af yfory i
.
MISCELLANEOUS PHKASES.
I shall return soon.
I accompanied them as far as
Myfi a ddychwelaf yn fuan.
a gyd-deithiais a hwy mor betl
a
Mi a ddeuafar eich 61 mewn munud.
Pa mor bell y rhaid i ni fyned Ì
A ydych chwi yn barod ?
Mi
.
.
I will follow yon in a moment.
How far must I go ?
Are you ready ?
Yes, I am.
I am coming.
Î am coming immediately.
No, not yet.
I am not quite ready.
I am ready, let us go.
Now I am ready.
Let us make haste, then, for I should
not like to be late.
How far shall we go ?
How far shall you go ?
When shall we have the pleasure of
seeing
Ydivyf.
Yr wyf yn dyfod.
Yr wyf yn dyfod yn
Gadewch
i
ni brysuro, ynte, oblegid ni
hoffwn fod yn ddiweddar.
Pa mor bell y cawn fyned ?
Pa mor bell yr ewch chwi ì
Pa bryd y cawn ni y pleser
o'ch givel-
ed chwi ì
you ?
Rhoddwch
Give me your arm.
Go and wait for me.
When shall you go home ?
You have dropped something.
We had to call on the bookseller's,
the grocer's, the baker's, and the
fishmonger's.
are behind the time, are
You
not
uniongyrchol.
Nag wyfeto (neu, nid wyf etoj.
Nid wyf yn gwbl barod.
Yr wyf yn barod, gadewch i ni fyned.
Yn awr yr wyf yn barod.
eich braich i mi.
ac aroswch am danaf.
bryd yr ewch chwi gartref?
Ewch
Pa
Yr ydych wedi gollwng rhywbeth.
Yr oedd genym i alw ar y llyfrwerthwr, y chwegydd, y pobydd, a'rpysgwerthwr.
61 yr amser, onid ydych 1
you Yr ydych ar
?
How far have
Pa mor
you been ?
We went as far as
bell
y buoch
f
Aethom mor bell a
At what hour do you intend going Ar ba awr y bwriadwch fyned allan f
.
.
out?
You come too late.
I am come to see you
Yr ydych yn dyfod yn rhy ddiioeddar.
Yr wyf wedi dyfod i'ch gweled chwi
again.
eto.
I have just seen him.
Yr wyf newydd
Must you go ?
Where do you spend the summer ?
At a seaside at a watering place.
Is there a way across the fields ?
You can go that way if you please.
Paid
—
Go up
stairs
i
ei weled.
chwi fyned
?
Yn mha le yr ydych yn treulio yr haf?
Ar Ian y mor— mewn ymdrochle.
A
oes
yna ffordd ar draws y caeau ì
y ffordd yna 08 dewis-
Getttvch fyned
wch.
— they are there.
Ewch
i
fyny y
grisiau
—maent
hwy
yno.
They
Maent yn cerdded y tu
Efe a ddaw yn fuan.
are walking behind.
He will come soon.
You have arrived before me.
You will find me behind the
about four o'clock.
We have met him to-day.
Let us go to the garden.
,
ol.
—
Yr ydych wedi cyraedd o'm blaen
Bydd i chwi fy nghael tuccfn i
oddeutu pedwar o'r gloch.
Cyfarfyddasom efheddyw.
Gadewch i ni fyned iW ardd.
i.
YMADRODDION AMRYWIOL.
With pleasure; I
see
shall
be glad to Gyda phleser
57
bydd yn llawen genyj
;
it.
T will show you the
new
Mi a
flowers.
ddangosaf i chwi y blodeu ntw-
yddion.
Is the garden far from the town ?
A yw yr ardd yn mhell o'r dref ?
It is only half a mile.
is not long.
Nid yw ond haner milltir,
Nid yw y rhodfa yn Mr fni byddwn
yn Mr yn cerdded ynoj.
Bydd yn amser i fyned yn fuan.
Yr oeddych ynte yn rhwym o aro%
The walk
It will soon be time to go.
You were
home
then obliged to stay at
gartref?
?
Pa
"When did you return from
?
I have just arrived.
You have arrived very seasonably.
bryd y dychwelasoch o
.*
Yr ivy/ newydd gyraedd.
Yr ydych wedi cyraedd yn dra am-
Dychwelais y Sadwrn diweddaf.
I returned last Saturday.
In what part of Wales have you Yn mha ran o Gymru y buoch chu
I have been all the time in Llandud- Yr wyf wedi bod yr holl amser yn
Llandudno ; wrth fyned yno pasno; in going thither I passed
iais trwy Gonwy, ac ar fy nychwelthrough Conway, and in my retad trwy Fangor.
turn through Bangor.
Where will you go then ? My father I ba le yr ewch ynte ? Mae fy nhad yn
myned i Ffynhonau Llandrindod.
goes to the Llandrindod Wells.
A fuoch chwi erioed yno ?
Have you ever been there ?
Shall you stay long in Ehyl ?
A wnewch chwi aros yn Mr yn Rhyl ?
I do not know; but if I had my Nid wyf yn gwybod ; ond pe cawn fy
choice I should, not quit Wales.
newisiad ni ymadawn o Gymru.
Have you been absent ? It is a long A ydych chwi wedi bod yn absenol ?
time since we had the pleasure of
Y mae yn amser maith er pan y
seeing you.
cawsom y pleser d'ch gweled chwi.
1 was in the country, where I re- Yr oeddwn yn y wlad, lie yr arosais
mained a fortnight.
bythefnos.
X.
INTENTION.
Bwriad.
On purpose.
Granted.
Willingly certainly.
Entirely thoroughly.
That prevents me.
Yn bivrpasol (o bwrpas).
Yn ganiataol.
Yn ewyllysgar yn sicr.
Yn llwyr — yn drwyadl.
—
—
—
What you
How
please
do you like this town
view?
If they like.
If you please.
will do it
Who
?
-
this
Bhiuystra hyny fi.
Yr hyn d'ch hoddha.
Fa fodd yr ydych yn
yr olygfa hon.
Os dexuisant hwy.
Os boddhaol chwi.
—
Pwy
a?i
gwna
Ì
hoffi,
y dref hon
MISCELLANEOUS PHRASES.
58
I do not care about it.
fault.
It is not
He does it willingly.
go there against our will.
Nid wyf yn gofalv yn ei gykh.
Nid fy mai i ydyw.
Y mae yn ei wneyd yn foddlon.
Yr ydym yn rnyned yno yn groes Cn
I would
Gwnaiun pe gallwn.
Beth bynag fyddo eich cymhellion—
my
We
hewyllys.
if
I could.
Whatever may be your motives-
bwriadau.
intentions.
will forgive the boy.
You
He
In
away with
goes
my
Chwi a faddeuwch iW bachgen.
Mae yn myned ymaith gyda gofid,
Yn ol fy nlxyb i.
Gwnaethom yn fiuriadol.
A ydych chwi yn myned allan yn
regret
opinion.
We did it designedly.
Do you
go out on purpose.
bwrpasol.
We consent to it willingly.
Yr ydym yn cydsynio
i
hyny yn
rhwydd.
I
am
Drwg genyf am
sorry for that.
hyny.
XI.
FRIENDSHIP, COMPLIMENTS, &c.
Good morning.
Good evening good night.
How do you do ?
—
In a friendly way.
You
are very good.
am much
obliged to you.
you.
A pleasant journey to
Till I see
With
you again.
pleasure
,
iadau,
Boreu da.
Prydnawn da
Moesgyfarch<&c.
—nos dda.
Pa /odd yr ydych ?
Mewn ffordd gyfeillgar.
Yr ydych yn bur dda.
ydych chwi yn iach ?
ydych chwi yn gysurus ?
Yr wyfyn dra rhivymedig
Siwrnai ddymunol i chwi.
A
A
Are you well ?
Are you comfortable ?
I
Cyfeillgarweh
—much pleasure.
You
Hyd
chwi.
—
are very kind.
Just as you please.
Yr ydych yn garedig iawn.
Many
Llawer
Yn gywir fel y dymunoch.
thanks.
Excuse me.
me much
pleasure.
I expect to see you soon.
It gives
i
nes y gwelaf chwi eto.
Gyda phleser llawer o bleser.
o ddiolch.
JEsgusodwch fi.
líhodda ìawer o bleser
i
Yr wyf yn dysgwyl
eich giueled
fuan.
Cynnerwch
Take some, I entreat you.
beth,
yr
mi.
wyf yn
erfyn
arnoch.
Deisyfaf eich pardwn.
I beg pardon.
After you, if you please.
You are very polite.
How are all with you ?
My compliments to
My best wishes.
all at
Ar eich
home.
ol chivi, os byddwch cystal.
Yr ydych yn dra moesgar.
fodd y mae paivb gyda ch wi
moesgyfarchiad i bawb gartref,
\jfy nymuniadau goreu.
Pa
Fy
.'
yn
);
YMADRODDION AMRYWIOL.
Bymunaf i chwi
I wish you good day.
Do not go away, pray.
dd,ydd da.
myned ymaith,
Peidiwch
erfyniaf
arnoch.
Yr wyf yn diolch yn favor i chwi.
I thank you much.
I shall be delighted to have the op- Bydd yn hyfrydiuch genyf gael cyfleusdra i'ch gwasanaethu chwi.
portunity of serving you.
Dibynwch ar fy mrwdfrydedd fgellKely upon my zeal.
wch ddibynu ar fy mrwdfrydedd
Mewn pa beth y gallaf eich cynorthIn what can I help you ?
.
wyo?
I
am
very grateful for your kind- Yr tuyf yn dra diolchgar
much
am
eich car-
edigrwydd.
ness.
Oh, yes
go there
;
;
will give
it
me
0,
pleasure.
You have
'ie
;
ewch yno ; rhydd
i
mi lawer
o
bleser.
anticipated
my
wishes.
Yr ydych wedi rhagddyfalu fy nymuniadau.
I was not aware of that.
Nid oeddwn yn hysbys o hyny
I beg your pardon, that is of no con- Erfyniaf eich pardwn. nid yw nyny
sequence.
o ddim pwysigrwydd.
Do not put yourself to any incon- Na roddwch eich hunan i unrhyw
venience.
anghyfleusdra.
are come to bid you farewell.
Yr ydym wedi dyfod i ffarwelio a
chwi.
I set off we set off to-morrow, Yr wyffi yr ydym ni yn cychwyn
but hope to see you again.
ymaith yfory, ond gobeithiaf eich
gweled chwi eto.
I am delighted with this place.
Yr wyf wedi fy moddhau yn fawr
We
—
—
—
—
gydaW
lie hwn.
ddeuwch chwi ac ymweled a'n gwlad
ni?
We shall be most happy to see you, Bydd yn dda iaiun genym eich giveled,
and to show you all that is rea dangos i chwi bob peth ag sydd yn
markable.
neillduol.
We have been much pleased with Boddhawyd ni yn fawr gydaW hyn a
what we have seen here.
welsom yma.
We spent a day yesterday Wed- Treuliasom ddiwrnod ddoe ddydd
nesday last at
and were
Mercher diweddaf
yn
a
Will you come and
visit
our country ?
—
—
—
——
,
much
pleased.
have just visited the Penrhyn
Slate Quarries Bangor Cathedral, &c.
You must come and see us ; do not
refuse.
We
—
I have to thank you much for all
your attention during my stay
here.
are grateful to
We
kindness.
A
you
for all
—
boddhawyd ni ynfawr.
Yr ydym newydd ymweled a Chwareli
Llechi Penrhyn Eghuys Gadeiriol
—
Bangor, &c.
Rhaid
Y
i chivi ddyfod Vn gweled ni
peidiwch a gomedd.
mae genyf i ddiolch llawer i chwi
am eich holl ofal yn ystod fy arosiad yma.
your Yr ydym yn ddiolchgar i chwi am
eich holl
garedigrwydd.
I
;
MISCELLANEOUS PHRASES.
Very well, I am much obliged to you, Yn dda iawn, diolch yn fawr i chwU
A pha /odd y gwnaethoch chwi ?
And how have you done ?
Yn weddol dda.
Tolerably well.
Ddim yn dda iawn.
Not very well.
beth yw y rheswm ? A ydych yn
you
inPa
What is the reason ? Are
wad ?
disposed ?
Yr y storm aim rhwystrodd i gysgu.
The storm prevented my sleeping.
Ni chlywais i mo honi.
I did not hear it.
compliments to your brother; Fy moes-gyfarchiadau at eich brawd
dywedwch wrtho fy mod yn ei ddia~
tell him I expect him this week.
gwyl yr wythnos lion.
Ni ffaelaf ddweyd felly ivrtho.
I will not fail to tell him so.
My
XII.
HEALTH,
Is
he
still
&c,
Iechyd,
(t'C
A yw ef o hyd yn fyw ?
alive ?
My brother gets worse and worse.
Mae Jy mrawd yn myned yn
waeth»
waeth.
Mae hiynglafo herwydd dijfyg cysgu.
She is ill
Mae genyf gur yn fy mlien.
I have a headache.
Mae y ddannodd arnaf.
I have the toothache.
recovery.
Dymunaf i chwi adferiad buan.
speedy
you
a
I wish
What is the matter with you with Pa beth yw y mater arnoch — ar eich
Haw ?
your hand ?
A ydych chwi ivedi brifo eich Haw ?
Have you hurt your hand ?
Yr wyf wedi tori fy mawd.
I have cut my thumb.
Yr wyf yn weddol dda.
I am pretty well.
Yr wyf yn bur dda.
I am very well.
Yr wyf ychydig yn well.
I am a little better.
Nid wyf yn teimlo yn iach.
I do not feel well.
Mae
fever.
ganddo anwyd trwm, gyda pheth
with
some
cold,
bad
has
He
a
for
want of
sleep.
—
twymyn.
I caught cold last night.
I have had a cold for some days
—
Cefais
anwyd
neithiwr.
Yr wyf wedi cael anwyd am rai dydd-
iau—yr wyfyn gryglyd.
am hoarse.
Mae ganddo anwyd yn y pen.
He has a cold in the head.
I am indisposed — something has dis- Yr wyf yn lledglaf—mae rhywbeth
wedi angh ytuno â mi.
agreed with me.
Mae eich tad ynymddangos yn bur dda.
father seems to be very well.
I have had a long illness I hope I Yr wyf wedi cael afiechyd maith
gobeithiaf y byddaf yn fuan yn
shall soon be quite well.
Your
—
—
hollol iach.
he can recover. Y mae yn dra amheus a all ef wella.
unfortunate accident happened Digivyddodd damwain anffortunus %
It is very doubtful if
An
to me.
How long have you been
Are you sleepy ?
mi.
ill ?
Pa hyd y
A
buoch yn glaf
ydych yn gysglyd Ì
TMADRODDION AMRYWIOL.
61
XIII.
WEATHER.
How
the weather to
is
— this evening
— dry—warm.
morning
It is fine
It is
Tywydd.
day
Pa /odd y mae y tywydd heddyw—
—this
—
—
y boreu hwn y prydnawn hwn ì
Mae yn deg —sych — cynes.
Mae yn ddrwg budr oer poeth
?
bad— dirty— cold—very hot.
— —
iawn.
|
It
It
It
It
It
is
—
windy dusty.
snows freezes.
rains
—
i
—
Tarana (mae yn taranuj.
Gostynga y gwynt.
Mae yn
we
;
shall
Mae yr haul yn tori allan.
Mor oer ydyw.
Mae y gwynt wedi newid ; bydd
have a storm.
I
thawel.
T mae yn niwl tew.
it is.
The wind has changed
oleu-leuad.
Tyivyna yr haul.
Mae yn glir a
There is a thick fog.
The sun is breaking out.
cold
—rhewi.
eira
Mae yn wyntog iawn.
falls.
It is moonlight.
The sun shines.
It is clear and serene.
How
— bwrw
Mae yn gwlawio
Nid yw yn deg.
not fine.
thunders.
is very windy.
is
The wind
Mae yn wyntog— Uychlyd.
i
ni
gael y storm.
am
afraid it will rain.
It is not so warm as yesterday.
I see the rainbow.
It has rained a good deal this morn-
Y mae arnaf ofn y gwlawia.
Nid yw mor gynes ag oedd ddoe.
Yr wyf yn gweled yr enfys.
Owlawiodd gryn lawer boreu heddyw;
ond y mae y tywydd yn dechreu
bod yn deg eto.
A ydych chwi yn meddwl y gwlawia
trwyW dydd ì
will cease raining Nid yw yn debyg y peidia a gwlawio
ing but the weather begins again
to be fine.
Do you think it will rain all day ?
;
It is not likely it
to day.
heddyw.
It began to rain at six o'clock this Dechreuodd vAawio am chwech o'r gloch
morning.
boreu heddyw.
It has rained all day.
mae wedi gwlawio trwyW dydd.
The clouds are very heavy ; there is Mae y cymylau yn bur drymaidd;
no likelihood of fine weather.
nid oes tebygolrwydd am dywydd
Y
teg.
It rains very fast.
rain will soon be over
The
it is
;
you
see
but a shower.
Gwlawia yn bur drium.
Bydd y gwlaw drosodd yn fuan ; yr
ydych yn gweled nad ydyw ond
caiuod.
Let us remain under shelter
rain
is
over.
We cannot go out just now
the Gadewch i ni aros o dan gysgod, hyd
nes byddo y gwlaw drosodd.
without Nis gallwn fyned allan yn awr heb
fod yn wlyb.
Mor dywyll ydyw.
till
being wet.
dark it is.
Do you think it will be fine.
The heat is very troublesome.
It has been very warm the whole day.
How
A
ydych yn meddwl y bydd yn deg.
Mae y gtvres yn dra blinderus.
Mae wedi bod yn bur boeth trwÿr dydd.
!
! ! !! !!!! !
!
!!
!
!
!
!
MISCELLANEOUS PHRASES.
62
The weather
is
cold
and
Mae y tywydd yn
variable.
oer a chyfnewid-
iol.
Owlawiodd lawer
It has hailed a great deal too.
It has snowed a great deal last night.
See
how
it
snows
It is so cold
now
as
it
o genllysg he/yd.
Mae wedi bwrw llawer
o eira neithiwr.
Gwelwch fel y hwria eira I
was in the Mae mor oer yn awr ag ydoedd yn
beginning of the week.
nechreu yr wythnos.
Ni a gawn rew caled yfory.
Mae
yn awr yn rhewi yn gated iawn,
hard.
It freezes now very
I do not think the sun will shine all Nid wyf yn meddwl y tywyna yr
haul ar hyd y dydd.
day.
It is likely the winter will be sharp Tebygol y bydd y gauaf yn llym y
this year.
flwyddyn lion.
We shall have a hard frost to-morrow
XIV.
EMOTIONS, SURPRISE,
&c.
Cyffroadau
A
Is it possible ?
It is incredible.
Out of the way
ydyw yn
— syndod,
êc.
bosihl ?
Mae yn anghredadwy.
Allan o'r ffordd
Cymorth !
Help!
Tân
Eire fire
I am very glad of it.
I am very sorry.
Well done, Sir
Haste quick
How pretty it is
How slow they are
!
!
tan
!
!
Mae yn bur dda genyf hyny.
Mae yn bur ddrwg genyf.
Da iawn, Syr !
—
Brysiwch
\
How dark it is
How vexed I am
—prysurwch f
Mor brydferth ydyw I
Mor araf ydynt
Mor dywyll ydyw !
Mor ofidus ydwyf!
Y fath resyn !
What
a pity
It is a great pity.
Mawr ywW
What
trueni.
Yfath anffawd !
Deffrodd yn dra sydyn.
Yr wyf yn synu 1 (Yr wyf wedi fy
a misfortune
He awoke all of a sudden.
I am astonished
synuj!
Who would have
suspected
him
What pleasure — what happiness
I am enchanted— delightei
!
How
fine is this
It is admirable
How magnificent — graceful
?
Pwy fuasai yn
ei ameu efì
Yfath bleser y fath ddedwyddwch !
Yr wyf wedi fy swyno moddhau.
Mor deg ydyw hwn !
Mae yn edmygol frhyfeddolj !
Mor fawreddog brydferth (hardd)l
—
—
—
What a fire there was
Y fath dan oedd yno I
Beth ! y chwi yma ! — ai chwi a welaf!
What you here — is it you I see
Mewn fath ddyryswch y mae !
What perplexity he is in
What a great man was Owain Glen- Y fath ddyn mawr oedd Owain Olyn*
!
!
!
!
dower!
dwr I
.
VMADRODDION AMRYWIOL.
63
XV.
IMPEEATIVES.
Gorchymynol.
Be quick.
Come and see us.
Write to him to-morrow.
Speak more slowly, if you wish me
this.
Tell me.
Seek
it.
me — to
Listen to
Give
back
it
them
Call
in.
Let them alone.
Do not speak more of him.
Aroswch ychydig.
little.
Dywedwch
Tell us.
Come
in.
Speak
distinctly
— slowly —
him
Get
it
i
—araf—yn fwy
araf.
not speak so
Tell
ivrthym.
mewn.
more Siaradwch yn eglur
Deuivch
slowly.
Do
—
—
—knock.
Ring
Stop a
ydych y%
Gwrandeivch arnafji arnynt hwy.
Galwch arno yn 61.
Ehoddwch yn ol iddo ef.
Galwch liioy i mewn.
Gadewch lonydd iddynt.
Na siaradwch ychwaneg am dano ef.
Canwch curwch
him.
to
os
deall chwi.
Ceisiiuch ef.
them.
him back.
Call
Siaradwch yn arafach,
dymuno i mi eich
Cymerwch hwn.
Dywedwch ivrthyf.
to understand you.
Take
Brysiwch.
Deuivch i'n gweled ni.
Ysgrifenwch ato yfory.
Na
siaradwch mor gyflym.
Dywedwch wrtho felly oddiwrthyf
fast.
so from me.
for
me.
on.
Ewch yn mlaen.
Do
not play us tricks.
Peidiwch chwareu triciau gyda
Lean upon me.
Do
Go away.
Get hence directly.
Go away from there.
here directly.
Pray walk in
—upstairs —down
ni.
Pwyswch arnafji.
Nac ofnwch.
not be afraid.
Come
fi.
Ceisiwch ef i mi.
Go
stairs
Ewch ymaith.
Ewch ymaith yn uniongyrchol.
Ewch ymaith oddiyna.
Deuwch yma yn uniongyrchol.
Yr wyf yn deisyf arnoch gerdded i
mewn i fyny r grisiau i lawr y
—
—
grisiau.
Show
Do
Do
it
them.
not disturb yourself.
not be displeased.
Give
Give
Pass
Tell
it
to us.
me some
it
—
Take it keep
Take care.
Hold it fast.
Do me
at least.
to him.
me when
the post arrives.
it.
a favour.
Dangoswch iddynt.
Na afonyddwch eich hun.
Na fydded i chwi ddigio.
Rhoddwch i ni.
Ehoddwch i mi oeth o leiaf.
Pasiwch iddo ef.
Dywedwch wrthyfjpa bryd y cyrhaedda
y llythyrgod.
Cymerwch ef—cadwch ef.
Cymerwch ofal.
Daliwch ef yn dn (daliwch yi»
Gwnewch ffafr
i
mi.
MISCELLANEOUS PHEASES.
64
See if the bill is right.
Repair it.
Do not forget your hill.
Do not fail to write to me.
Edrychwch a yw y ddyleb yn
Adyyweiriwch ef.
Leave it instantly.
Go and buy some.
Teach me how to say
Gadewch ef yn ddi'atreg.
Ewch a phrynweh beth.
Dysgwch fi pa /odd €w ddweyd—
— do
it
Nac anghofiweh
Na ffaeliwch
it.
tenon.
eich dyleb.
ysgrifenu ataf.
gwnewch.
Put that in your pocket.
Put this in my room.
Send for some.
Send for it.
Put on your hats.
Take off your hat.
Dodwch hwna yn eich llogell.
Dodwch hwn yn fy ystafell.
Anfonwch am beth.
Anfonwch am dano.
Dodwch eich hetiau am eich penau.
Cymerwch ymaith eich het.
Do
Peidiwch cweryla /el yna.
not quarrel
so.
XVI.
INTERROGATIONS.
How?
'How much
—many
Holiadau.
Pa /odd Ì
Pa faint nifer ?
Pa nifer o weithiau ?
—
P
How many times ?
Am I right
A
?
Why
so
?
of that ?
Pa
Are you quite sure of the thing ?
Are you not mistaken ?
A
For
has she to say
whom
yw
ei
enw
?
ydych chvui yn eu credu hwy ?
ydych chwi yn hollol sicr oV pethf
Onid ydych yn camgymeryd ?
Pa beth sydd ganddi hi i'w ddweyd ?
I bwy y mae ?
?
is it ?
—thirsty— sleepy
beth
A
Yr wyf yn
I have a mind to ask.
Are you hungry
—
ydynt hwy wedi garphen ydych
chvn wedi gorphen ?
Pwy sydd yn siarad mor uchel ì
A ydych chwi yn sicr o hyny ì
What is his name ?
Do you believe them ?
What
yna
A
speaks so loud ?
Are you sure
iawn ì
ai piau?
beth ^neu ratJ.
Paham felly ?
Oes
Have they done —you done?
Who
luyf yn
Ai fi
Is it mine ?
Is there any ?
?
A
teimlo tuedd i ofyn.
ydych chwi
—
cysglyd
yn newynog
—sychedig
)
Are you a merchant ?
No, I am a medical man.
Do you want it ?
Do you wish any of it ?
Ai masnachwr ydych chwi ì
Where
Pa
is
she
?
bring her.
Do you hear it ?
Do you hear me ?
Do you understand me ?
Does he understand ?
Nage
A
A
: meddyg ydwyf.
arnoch chtui ei eisiau ?
ydych chwi yn dymuno peth o honoi
oes
le
mae
hi
?
dygwch
hi.
A ydych chwi yn ei glyiued f
A ydych chwi ynfy nghlywed % P
A ydych chwi yn fy neall i ì
A yw ef yn deall ?
YMADRODDION AMRYWIOL.
Do they understand ?
What do you ask for ?
What does she ask for ?
What are you doing ?
What are you seeking ?
Who is there ?
What do you
ask for ?
65
A ydynt hwy yn deall ?
beth yr ydych yn gofyn ?
beth y gofyna hi ?
Pa beth ydych yn wneyd ?
Pa beth a geisiwch chwi ?
Pwy sydd yna ?
beth yr ydych yn gofyn ?
bwy yr ydych yn gofyn ?
Paham yr ydych yn gofyn ?
Paham nod ydych yn ateb ?
Paham nad ydych yn ei hateb titr—
ateb efi
A ydych chwi yn siarad yn ddifrifol ?
A ydych chwi yn credu mewn gwir-
Am
Am
Am
Am
Whom do you ask for ?
Why do you ask ?
reply
?
Why do you not
Why do you not reply to her—him ?
Do you speak seriously ?
Do you really believe it ?
ionedd
A
?
ydych chwi yn eu credu hwy mewn
gwirionedd ?
A ydych chwi yn foddhaol ?
Are you satisfied ?
How would you have me satisfy Pa fodd yr ydych am i mi ei foddhau
him?
ef?
Pa le y mae yn rhaid i mi ddodi y
Where must I put these things ?
pethau hyn ?
Mi ai dodwn hiuy ar y bwrdd.
I should put them on the table.
Who is that gentleman who was Pwy yw y boneddwr hwnw ag oedd yn
seated near the door ?
eistedd yn agos iW dries ?
Does he live far from here ?
yw efyn byw yn mhell oddiyma
Do you really believe them ?
A
PHRASES ON SOME PARTICULAR WORDS.
BRAWDDEGAU AR RAI GEIRIAU NEILLDUOL.
THIS, THAT, THESE,
Hum, hwnw, y
&c.
rhai hyn, be.
Cymerwch hwn gan hyny,
Take
this then.
Give them that.
Keep these for them.
Iihoddwch hwna iddynt.
Cadwch y rhai hyn iddynt.
Siariadwch a'r dyn yna.
Mae ef yn siarad a?r wraig hon.
He
These things are not proper for those Nid yw y pethau hyn yn briodol tV
plant yna.
children.
This apple is good, but that is better. MaeW afal hwn yn dda, ond mae hwna
to that man.
speaks to this woman.
Speak
I will take these two.
I do not know what it
This is my book.
It is mine.
No, they are not.
is.
yn well.
Cymeraf y ddau yma.
Nid wyf yn gwybod pa
Na
new.
nid ydynt hwy.
y
Mae yn well felly.
Mae yn hollol ofer.
Pwy
bynag siarada â chwi.
Yr hyn a ddywedasoch wrthyf.
Yr hyn a'm boddha i yw gweled rhywnewydd.
bynag yr ysgrifenwch
beth
Whomsoever you write
to.
Pwy
INTERROGATIVE.
it ?
Who is it ?
What
is this ?
What
is
that?
Who are they ?
Is
Is
ydyw»
llyfr i yw hwn.
Myfi a'i piau.
It is better so.
It is quite useless.
Whoever speaks to you.
What you told me.
What pleases me is to see something
What is
beth
Fy
it
true
it
fine ?
?
Holiadol.
ydyw ? Beth yw ?
Pwy ydyw ?
Pa beth yw hwn ?
Pa
beth
Pa beth yw hyny ?
Pwy ydynt hwy ?
A ydyw yn wir ?
A yw yn deg ?
ato.
BRAWTDEGAU
Is it good ?
Is that good
?
do you say
What language
it
NEILLDTJOL.
A ydyw yn dda ?
A yw hwnyna yn dda ?
A yw hwn yn brydferth
Pa
?
beth
?
Pa
beth
A ydyw yn ystafell ar osod ?
Ai hwn yw eich t chwi ?
Ai hwn yw eu hystordy hwy ?
Ai eich hosanau chwi yw y rhai hyn ?
Pa iaith ydyw ?
Onid ydyw yn well felly ^neu /el
?
is it ?
not better so
67
ydych yn ddweyd
a ddywedwch chwi ?
?
Is it a room to let ?
Is this your house ?
Is this their warehouse ?
Are these your stockings
Is
GEmiAU
RAI
?
Is this pretty
What
AB,
?
hynji
Am ba beth yr ydych yn ymofyn ?
What do you ask for ?
What are you doing ?
What are you looking for ?
What is that worth ?
What does it cost ?
Pa
ydych yn wneyd
?
yn edrych?
gwerth hwnyna ?
Pa beth agostia ? Pa faint a 5 itiat
Pwy aH hadroddodd i chwi ?
Pwy sydd wedi dyfod Ì
Onid yw efe wedi cwblhau Ì
Who told it you ?
Who is come ?
Has he not
beth
Am ba beth yr ydych
Beth
finished ?
yw
II.
WHOEVER,
Pwy
&c.
bynag, éc.
Some think he will not come to-day. Meddylia rhai na ddaw ef heddyw.
Rhoddir derbyniad i bwy bynag a
Whoever comes will be admitted.
ddaw.
Dywedodd rhywun wrthyf felly.
Some one told me so.
Has any one been here during my A fu rhywun yma yn ystodfy absenabsence
oldeb ?
?
Pray lend me some of your books.
I must find
it
wherever
it
may
Erfyniaf arnoch roddi benthyg rhai
ó'ch llyfrau i mi.
Rhaid i mi ei gael ef
be.
lie
bynag y gall
fod.
Whatever
friends
forget us.
you have, do not Pa
gyfeillion
iwch d'n anghofio
I
Whoever she may be, we must assist Pwy bynag y
|
her.
are,
Pa mor dlawd
they must
not be despised.
ni.
gall hi fod, rhaid i ni ei
chynorthwyo.
1
However poor they
bynag sydd genych,peid-
bynag ydynt, rhaid
peidio eu diystyru.
|
III.
VARIOUS USES OF
''THE"
"
Gwahanol ddefnydd "y,'
&o.
Give me some letter paper.
Is there a shop near this ?
Bring us two glasses of wine.
" yrf
éc.
Rhoddwch i mi beth papyr llythyr.
oes yna fasnachdy yn ymyl hvm?
Dygwch i ni ddau wydraid win»
A
PHRASES ON SOME PARTICULAR WORDS.
She has a pretty paint box.
Mae ganddi
Do you
A
hi flwch lliwiau
pryd-
ferth.
see a windmill ?
have fire-arms.
They
Have you any
Where
Do
He
apples
?
the butter market ?
you like tea with cream ?
was on horseback, and we
on
is
ydych chwi yn gweled melin-wynt ?
Mae ganddynt hv)y arfau tan.
A oes genych afalau ? A oes genych
ddim afalau ì
Yn mha le maèr farchnad ymenyn ì
A ydych yn hojfi tê gyda hufen ?
were Yr oedd ef ar geffyl, a nyni ar draed.
foot.
Eeports are going about.
Mae adroddiadau yn myned
"We were told so a year ago.
Dywedwyd hyny wrthym fiwyddyn
oddi-
amgylch.
It
was
yn ol.
Dywedid hyny.
said so.
News have
been received this morn- Derbyniwyd newyddion horeu heddyw.
ing.
How do you call it ?
How do you write his name ?
How is that word pronounced ?
It
not
is
Sut yr ydych yn
known yet.
The messenger
I
am
ei
galw
?
Pa /odd yr ydych yn ysgrifenu ei enwì
Pa /odd y seinir y gair yna ?
Nid yw yn hysbys eto.
MaeW negeseuydd wedi ei dalu.
is paid.
desired to inform you.
Somebody wants you immediately.
Dymunir arnaf eich hysbysu.
Mae ar rywun eich eisieu yn uniongyrchol.
They have cut off his arm.
Let them come then.
She
is
thought
They are much
much
Maent wedi tori ei fraich ymaith.
Oadewch iddynt ddyfod ynte.
Ystyrir hi lawer yn ieuengach.
Cymerir hi lawer yn ieuengach,
Hoffir hwy ynfawr.
younger.
liked.
IV.
THEEE,
Yno, éc,
&c.
You
are going to Paris;
write to you there ?
shall I
fi ysgrifenu atoch
Do
not remain there.
Are you going there ?
I was there some time ago.
Wily do you send him there
?
You will
there.
certainly see
them
Nac aroswch
morrow.
Conduct me there immediately.
Go there
at once.
of
i Paris
yno ?
;
a go/
yno.
A
I shall not send them there.
I shall not take them there
Think of it— do not think
Yr ydych yn myned
it.
to
ydych chwi yn myned yno ?
Yr oeddwn yno beth amser yn ol.
Paham yr ydych yn ei anfon yno.
Byddwch yn sicr o'u gweled hwy yno.
Ni anfonaf hwy yno^
Ni chymeraf hwy yno
yfory.
Arweiniwch fi yno yn uniongyrchol.
Ewch yno ar unwaith.
Meddyliwch am dano nafeddyliweh
—
am
dano.
;
BRAWDDEGAU AR RAI GEIRIAU NEILLDUOL.
Take me there.
Cymerwch fi yno.
I was very much entertained.
Difyrwyd fcroesawwydj fi yn fawr.
Do you think of going there next A ydych chwi yn meddwl myned yivo
month ?
y mis nesaf?
Take care of it.
Cymerwch ofdl am dano fo honoj.
I am not accustomed to it.
Nid wyf yn gynefin ag e/.
V.
IS
THEKE,
A
&o.
A
A
there a good hotel ?
there an omnibus ?
there no coach ?
there anything to be seen P
Are there any carriages ?
Are there any passengers ?
There are none.
Were there many persons P
What is the matter ?
Was there a meeting ?
There is another.
oes t dec,
yno westy da ?
oes yno omnibus ?
Onid oes yno yr tin cerbyd ?
A oes yno rywbeth Vw weled ?
A oes yno rhyw gerbydau ?
A oes yno unrhyw deithwyr ?
Nid oes yno yr un.
A oedd yno lawer o bersonau ?
Beth yw y mater ?
A oedd yno gyfarfod ?
Mae yno un arall.
How long have they been gone ?
Er's -pa hyd y maent wedi myned ?
Is it not nine miles from Bangor to Onid naw milltir ydyw o Fangor i
Carnarvon ?
Gaernarfon ?
Nid oeddwn yn meddwl ei fod gymaint.
I did not think it was so far.
Nifeddyliais ei fod mor bell.
They have been gone four days.
Maent wedi myned er''s pedwar diwrnod
Is
Is
Is
Is
oes
VI.
SOME,
&c.
Tlhaif <êc.
I want some.
Ask him for some.
Here are the things you asked for
will you have some ?
Will you not have any ?
I will take two dozen.
Show me another.
What have you done with it ?
You shall have some in a moment.
Shall I not give you some
"*io not loose any.
?
Mae arnaf eisieu
am dan-
ynt; afynwch chwi rai ì
Oni fynwch chwi rai.
Mi a gymeraf ddau ddwsin.
Dangoswch un araU i mi.
Pa beth a wnaethoch ag ef?
Chwiagewch rai (bethJ mewnmunud,
Oni chaf roddi rhai (pethj
Na
i
chwi.
ddim (nafydded
dimJ.
chollwch
golli
We shall not give them away.
rhai fpethj.
Gofynwch iddo am rai.
liyma y pethau y gofynasoch
Ni/ydd
i
ni eu rhoddi
i
chwi
hwy ymaith.
PHKASES ON SOME PARTICULAR WORDS.
70
He
Mae arno angen am
wants them.
(Mm
danynt.
arno eu heisieu).
Bydd yno ddigon i mi.
There will be enough for me.
I shall be much obliged to you for it. Byddaf yn ddiolchgar iawn
Why do you not give him some ?
is
quite sure of
Mae ef yn hollol sicr o'r peih.
Ewch ymaith.
Nid wyf wedi clywed dim o'r peth.
it.
Go away.
I have heard nothing of
chwi
ydych yn rhoddi rhai
fpethj iddo ?
Siaradwch yn ei gylch yfory.
Mae wedi ei wneyd am byth.
A ydych yn sicr o hono ?
A ydych yn sicr oV peth ?
A ydych yn eu ameu ?
Speak about it to-morrow.
It is done for ever.
Are you sure of him ?
Are you sure of it ?
Do you doubt it ?
He
i
am dano.
Paham nad
it.
VII.
HAVE,
&c.
She will be
fifteen
Gael, éc.
Pa faint yw ei oed ?
Mae ef yn ddwy ar hugain.
What is his age ?
He is twenty two ?
next month.
I was thirty last week.
Bydd hi yn bymtheg y mis nesaf.
Yr oeddwn yn ddeg ar hugain yr
wythnos ddiweddaf.
Are you hungiy ?
You must be hot.
They must have been very
I have a headache.
A
ydych chwi yn neivynog ?
Rhaid eich bod yn gynes.
Rhaid eu bod hwy yn bur oer.
cold,
Mae genyf gur yn y pen.
Pa beth yw y mater ?
What is the matter ?
The castle is very pretty but I have Mae y castell yn dra prydferth ; ond
nid oes genyf ddymuniad i'w weled
no desire to see it at present.
yn bresenol.
Are you afraid of it ?
A oes arnoch ei ofn ef?
It is in vain you speak.
Yn ofer yr ydych yn siarad.
Nid oes genym ni arian yn bresenol.
We have no money at present.
Ni fyddai genym ddim arian.
We should have no money.
We have spent little much money. Yr ydyrn wedi gwario ychydig llawer
;
—
—
o arian.
we have fine weather tomorrow, do you think ?
Shall
You must have
I have not had
a
map
of the road.
it.
Whatever you may have.
Had he any meat ?
Had we any flowers ?
You would have no coffee.
Had not you a good place.
A
ydych yn meddwl y cawn dywydd
teg
yfory
?
Rhaid i chwi gael darlunlen
Nid ydwyf wedi
Pa
A
A
o'r ffordd.
ei gael.
beth by nag
ddichonfod genych,
gafodd ef ddim cig ?
oedd
genym ddim
blodeu ?
Ni fynech chwi ddim
coffi.
Oni chawsoch chwi
da.
le
BRAWDDEGAU AH EA1 GEIRIAU NEILLDUOL.
71
We have embraced the opportunity.
Yr ydym wedi cofleìdio y cyfleusdra.
Yr oeddwn wedi rhwymo y sypyn.
I had tied the bundle.
I shall have had my dinner by the Byddaf wedi caelfy nghiniaw erbyn
time you return.
yr amser y dychwelwch.
That meeting will take place on Cymer y cyfarfod hwnw le dydd Llun.
Monday.
A meeting was held on that occasion. Cynhaliwyd cyfarfod ar yr achlysur
hwnw.
I have had three books from that Tr wyf wedi cael tri llyfr oV stop yna.
shop.
I had had some conversation with Yr oeddwn wedi cnel peth ymddiddan
him this morning.
ag ef y ooreu hwn.
VIII.
BE,
Bod, éc.
&o.
We should be happy.
Ni a fyddem yn
Are you ready
A
to
go
We should be sorry
?
to trouble you.
ddediuydd.
ydych chwi yn barod ifyned?
Byddai yn ddrwg genym eich poena
chwi.
Be a
little
quicker.
He is
a Welshman, and from Carnarvon.
I was not awakened in time.
Are we troublesome ?
Would you be quiet ?
Is it not pretty ?
Were they not rich ?
Were we not reasonable ?
He has arrived in time.
They have returnedfrom the country.
You have been at the Bangor Station,
have you not ?
I had been with her to the country
before her brother came.
I should be sorry if you were going
to leave me.
I should have been with you at the
time appointed, had I not been
prevented.
You would have been
Byddwch ychydig gyflymach.
Cymro ydyw, o ac Oaerynarfon,
Ni ddeffrowyd fi rnewn
A ydym yn flinderus ì
amser,
A fyddech chwi yn llonydd?
Onid yw yn brydferth ?
Onid oeddynt hiuy yn gyfoethog ?
Onid oeddem ni yn rhesymol ?
Mae ef wedi cyraedd mewn pryd.
Maent hvjy wedi dychwelyd oV wlad.
Yr ydych wedi bod yn ngorsaf Bangor, onid ydych ?
Yr oeddwn wedi bod gyda hi yn y
wlad cyn i'w brawd ddyfod.
Byddai yn ddrwg genyfpe byddech yn
myned Ÿm gadael i.
Buaswn gyda chwi ar yr amser appwyntiedig, pe na buaswn wedi cael
fy
atal.
too late, if you Buasech yn rhy ddiweddar, oni buasai
had not acted by
advice.
i
weithredu yn ol fy nghyngor.
I hope you may be in time.
Yr wyf yn gobeithio y gellwch fod
mewn amser.
Let him be in time.
Oadewch iddo fod mewn amser.
I must be at the station at nine Bhaid i mi fod yn yr orsaf am nam
my
o'clock.
wi
o'r gloch.
PHRASES ON SOME PARTICULAR WORDS.
72
They were obliged to be at the church Yr oedd yn rhaid iddynt fod yn yr
am
at noon.
I was obliged to visit
day.
my
You might have been
at the station Gallasech fod yn yr orsaferbyn chwech
by
eglwys
friend to-
haner dydd.
Yr oeddwn yn rhwym
cyfaill
oW
six o'clock.
o
ymweled
a*n%
heddyw.
gloch.
IX.
REFLECTIVE VEEBS,
I trust to your
Do
&c.
Berfau Adlewyrchol, dc.
Yr wyf yn ymddiried
care.
i'ch gofai
«hwi.
not trust to him.
Peidiwch ag ymddiried iddo ef.
Yr ydym yn benderfynol i gychwyn,
"Were you amused ?
A ddifyrwyd chwi ?
They attend to their lessons.
Hwy a dalant sylw i'w gwersi.
He went too near.
Efe a aeth yn rhy agos.
Do you propose to go there to-morrow A ydych yn cynyg myned yno boreu
morning?
yfory ?
Do you stop on the way ?
A ydych yn aros ar y ffordd ?
He awoke suddenly.
Efe a ddeffrodd yn sydyn.
We walk every day, notwithstanding Yr ydym yn cerdded bob dyddt er
the bad weather.
gwaethaf y tywydd drwg.
Nid ydym yn disgwyl ei weled.
We do not expect to see him.
Î awoke at seven o'clock, and fell Deffroais am saith o'r gloch, a syrthasleep again immediately.
iais i gysgu drachefn yn union'
We are determined to start.
If
we
we
are not quick,
gyrchol.
shall be too Ö8 nafyddwn
are mistaken.
Yr ydych yn camgymeryd.
—
—the door.
Camgymerais yr heol y drwa,
Bydded iddo fod yn gyflym.
Yr wyf wedi archolli fy hun.
I mistook the street
Let him be quick.
J have cut myself.
He
cut his finger.
I have hurt my hand.
I have hurt my thumb.
How did she escape ?
He has gone away.
English is spoken everywhere.
Have you
yn gyflym, byddwn yn
rhy ddiweddar.
late.
You
inquired
if that is
true
?
I have washed my^ face.
They are always complaining.
How is that word pronounced ?
I hastened to oblige you.
She will soon fall asleep.
Have they complained ?
I am tired waiting ; I shall set off.
Efe a dor odd ei fys.
Yr wyf wedi niweidio fy Haw.
Yr wyf wedi niweidio fy mawd.
Pa fodd y dianghodd hi.
Mae efe wedi myned ymaith.
Siaradir Saesneg yn mhob man.
A ydych chwi wedi holi os yw hyny
yn wir ?
Yr wyf wedi golchi fy ngwyneb.
Ufaent hwy yn cwyno bob amser.
Pa fodd y seinir y gair yna ì
Prysurais i'ch boddhau chwi.
Hi a syrthia yn fuan i gysgu,
A gwynasant hwy ì
Yr wyf wedi blino aros; mi a*
gychwynaf ymaith.
BRAWDDEGAU AR RAI
GEIRIATJ NEILLDUOL.
Tr wyf yn
73
I remember it.
A ydych chwi yn cofio ei enw
his name ?
Nid wyf yn ei gofio ef.
I do not remember him.
That news has been proved un- Mae y newydd yna wedi ei
ei gofio.
Do you remember
I mistrust him.
will
remember
it.
It is so long ago, I do not remember
it.
yn
Tr wyf yn ei ddrwgdybio ef.
Chwi a wnewch ei gofiò ef.
bell yn ol, nid wyfyn ei gofio.
Mae mor
MUST.
I
brofi
anwireddus.
true.
You
?
Bhaid.
am to have the pleasure of his com- Tr wyf i gael y pleser oH gwmni ar y
pany on the voyage.
fordaith.
i ni gychwyn ymaith, mewn
ychydig oriau.
yester- Dylasech fod wedi eu danfon ddoe»
We must set off in a few hours.
You ought to have sent them
Bhaid
day.
to go away to-day.
Mae hi i fyned ymaith heddyw.
to be appointed.
Mae ef i gael ei apwyntio.
I ought to have thought of what you Dylaswn fod wedi meddwl am yr
said to me.
a ddywedasoch wrthyf.
must give it to him.
Bhaid i ni ei roddi iddo ef.
What am I to do ?
Pa beth ydvjyf i wneyd ?
She must be in the parlour.
Bhaid ei bod hi yn y parlwr.
I am to commence soon.
Tr wyf i ddechreu ynfuan.
You should have told me.
Dyla&ech fod ivedi dweyd wrthyf.
She must be very cold.
Bhaid ei bod yn bur oer.
She
He
is
is
hyn
We
XL
WORTH,
Gwerth f dc.
&c.
worth nothing.
Nid yw hwna yn werth dim.
What is that worth ?
Pa faint yw gwerth hwna ?
You had better go to breakfast.
Gwell i ihwi fyned at foreufwyd.
It would be bettor to give up the Byddai yn well rhoddifyny y drychThat
is
idea.
feddwl.
He had better
go there.
Gwell iddo fyned yno.
It will be better to change places.
Bydd yn well newid lleoedd.
I did not think it was worth so much. Ni feddyliaia ei fod yn gymaint o
werth.
Do you think
this is
worth seeing
?
A
ydych yn meddwl fod
hwn yn werth
ei vjeled't
It is
worth while at
least to try.
Mae yn
brofi.
werth y drafferth o leiaf
Cw
PHRASES ON SOME PARTICULAR WORDS.
74
They
set too
much
value on their Oosodant ormod o werth ar eu gwas»
anaeth.
services.
He makes the best of his knowledge. Owna y goreu oH wybodaeth*
XII.
KNOW,
I
knew how
Gwybod, éc.
&o.
Mi
to keep the secret.
a
wyddwn y modd
i
gadw y
dir-
gelwch.
Byddaf yn gvjybod pa /odd i'w gospi.
I shall know how to punish him.
We should not know what to do in Ni byddem yn gwybod pa beth i'w
vneyd yn y fath achos.
such a case.
A ydych yn gwybod a yw y gerbydres
Do you know if the train from
o
wedi cyrhaedd ?
has arrived ?
I do not know ; I cannot tell you. Nid wyfyn gwybod; nis gallaf ddyweyd wrthych.
Cawn wybod yn
We shall know soon.
fuan.
Nid yw efyn gwybod pa /odd i siarad.
He does not know how to speak.
Mae yn gwybod pa /odd i gadw cyfHe knows how to keep a secret.
rinach.
Where are they gone P do you know ? I ba
le
yr aethant
hwy
9
a ydych chwi
yn givybod ?
Do you know his name ?
Do you know what time
will arrive from
the train
Bangor ?
Do you know
We must
her.
You will
that traveller ?
see her in order to
know her by her
know
dress.
A
A
ydych chwi yn gwybod ei enw ì
ydych chwi yn gwybod pa amser ÿ
cyrhaedda y gerbydres o Fangor ?
A ydych yn adnabod y teithiwr yna ?
Rhaid i ni ei gweled hi mewn trefn i'w
hadnabod.
Bydd i chwi ei hadnabod hi wrth ei
gwisg.
It is a great thing to
know how
to Peth
speak the language of the country
in which you travel.
mawr ydyw gwybod pa /odd
siarad iaith y wlad y byddwch
teithio ynddi.
XIII.
NECESSAKY,
I must see it.
It is neccessary.
She must come.
What must I give
AngenrheidioU &c.
Rhaid i mi ei weled.
Mae yn angenrheidiol.
Rhaid iddi hi ddyfod.
?
We must see it.
Must
I come ?
I want several things.
We must pay them.
Pa
beth raid i
mi
i
yn
roddi ?
Rhaid i ni ei weled ef.
Raid i mi ddyfod ì
Mae arnaf angen amrywid bethau t
Rhaid i ni eu talu hwy.
BKAWDDEGATJ AR KAI GEIRIAU NEILLDUOL.
Is
it
needful for
me
come back ?
to
yn
You must go and
It
was necessary
He must be told
see him.
to go to his
i
ddyfod
ol P
Rhaid i chwi fyned Vw weled ef.
house Yr oedd yn angenrheidiol myned
at on^e to come.
We must speak to the
75
A yw yn angenrheidiol i mi
d ef
Ÿw
ddoe.
Rhaid diueyd wrtho ar unwaith
i
ddy-
Rhaid i ni siarad a'r cadben.
Rhaid i mi fyned i Llandudno.
I must go to Llandudno.
I must travel as quickly as possible. Rhaid i mi deithio mor fuan ag y bydd
yn bosibl,
Rhaid i chwi ysgubo yr ystafell.
You must sweep the room.
Nid oedd yn angenrheidiol myned yno.
It was not necessary to go there.
It was necessary I should have his Yr oedd yn angenrheidiol i mi gael ei
opinion upon this subject.
farn ar y pwngc hwn.
It was necessary that I should have Yr oedd yn angenrheidiol i mi gael
captain.
prawf o'i
a proof of his affection.
serch.
XIV.
ABLE,
Gálluog,
&o.
<&e.
Nis gallaf eich cynorthwyo chwi.
I cannot help you.
That cannot be.
Nis gall hyny fod.
I shall be able to see you to-morrow. Byddaf yn alluog i'ch gweled chwi
yfory.
I have not been able to write to you. Nvd wyf wedi bod yn alluog i ysgrifenu atoch.
Can you do this for me ?
A ellwch chwi wneyd hyn i mi?
I do not think I can.
Nid wyf yn meddwl y gallaf.
XY.
BELIEVING,
&o.
Credu, éc.
Do you think she will come ?
A ydych chwi yn meddwl y daw hi ?
I believe they will come.
Credaf y deuant hwy.
I thought I should receive some Yr oeddwn yn meddwl y buaswn yn
letters this morning.
derbyn rhai llythyrau y boreu hwn.
I believe I have only done my duty. Yr wyfyn credu na wneuthum ondfy
nyledswydd.
What will they think of me ?
Pa beth afeddyliant o honof?
I think I have met them before.
Yr wyf yn meddwl fy mod wedi eu
cyfarfod o'r blaen.
I believe you.
Yr wyf yn eich credu chwi.
I think I can do it.
Yr wyf yn meddwl y gallaf ei wneyd»
76
PHRASES ON SOME PARTICULAR WORDS.
XVI.
DOING,
Gwneuthur, êc.
&c.
Instead of doing it.
Make him run.
That is nothing to me.
ììo you -wish me to do it ?
When do you wish him to do
Yn
wneuthur.
Ownewch iddo redeg.
it ?
I have done my best.
does not think it can he done.
He
lie ei
Nid yw hyn yn ddim i mi.
A ydych yn dyrauno i mi ei wneyd ?
bryd yr ydych yn dymuno iddo ei
wneyd P
Gwnaethumfy ngoreu.
Nid yw ef yn meddwl y gellir ei
Pa
wneyd.
Will you be good enough to show us A fyddwch chwi cystal a dangos y
capel i ni ?
the chapel ?
Yr wyf yn meddwl mai fy nyledswydâ
I think it my duty to go there.
yw myned yw.
..
.
.
.
...
..
...
....
CONTENTS-CYNNWYSIAD.
To the Reader
The Welsh Alphabet
iii.
5
..
..
At y Darllenydd
Y Wyddor Gymraeg
Travelling
House, Hotel, Furniture, &c.
Eatables and Drinkables
.
. .
.
. .
..
.
..
—
.
.
. .
.
. .
.
"Welsh Towns, Rivers, &c.
.
Counties of Wales
The Seasons of the year and Weather
.
. .
Time
Days of the Week
Months of the Year
.
.
. .
Weights and Measures
.
..
..
Money
Numbers
common
common use
Short words in
Words
in
7
7
8
9
10
11
use
.
. .
.
T,
Gwestty, Dodrefn, &c.
Pethau i'w bwyta a'u hyfed
Dillad,
iii.
5
.
.
&c
Arfau
11
12
Mwnau, Lliwiau
13
13
13
14
14
15
15
15
16
16
16
16
17
17
18
.
.
Lleoedd, Adeiladau, &c
Galwedigaethau a Swyddau
..
Nwydau
Perthynasau
Rhanau y Corph
..
Enwau
Creaduriaid
Ddaear, yr Haul, &c
Enwau Lleoedd
. .
13
13
13
13
14
.
Y
Trefydd Cymreig, Afonydd, &c.
Swyddi Cymru
.
.
Tymhorau y Flwyddyn
Amser
Dyddiau yr Wythnos
Misoedd y Flwyddyn
. .
. .
.
.
a'r
.
.
Tywydd
.
.
. .
.
.
7
7
8
9
10
11
11
11
12
12
..12
.,
YPumSynwyr
Dynolryw
Pwysi a Mesurau
Arian
Rhif
14
15
15
15
16
16
16
16
17
Geiriau byrion mewn arferiad cyffredin 17
Geiriau mewn arferiad cyffredin
.
18
TMDDIDDANION.
CONVERSATIONS.
Departure, Journey, &c
Hotel
Railway
Coach
Omnibus, Cab
Asking the way
Seeing Public Buildings
Eating, &c
Shops, &c
Compliments, Visiting, &c.
.
.
Teithio
11
12
12
13
Mankind
Names of Creatures
The Earth, Sun, &c
Names of Places
. .
. .
GEIR-LECHRES.
VOCABULARY.
Apparel, &c.
Places, Buildings, &c.
Trades and Professions
Tools
Metals Colours
Passions
Relatives
Parts of the Body
The Five Senses
. .
. .
.
.
28
29
33
35
36
37
38
39
40
42
Ymadawiad, y Daith, &c
Gwestty
Cledrffordd
Cerbyd
Hir-gerbyd, Cab
Gofynyffbrdd
Gweled Adeiladau Cyhoeddus
Bwyta, &c
Siopau,
.
&c
Moesgyfarchiadau, Ymweliadau, &c.
28
29
33
35
36
37
38
39
40
42
.
.
.
..
..
.
CONTENTS— CYNNWYSIAD.
78
MISCELLANEOUS PHRASES, CLASSIFIED
ACCORDING TO SUBJECTS.
Affirmation, Agreement, &c
Probability, doubt, possibility, &c.
44
45
—
—
Negatives, No Not
Quality, Comparison, &c.
Quantity
Price,
Money, Payment
YMADRODDION AMRTWIOL, WEDI EÜ
DOSBARTHU YN OL Y TESTYNAU.
Cadarnhâd, Cytundeb, &c
Tebygolrwydd, Amheuaeth, Posibürwydd, «fee
Negyddion Na, Nac
.
Ansawdd, Cymhariaeth, <&c
Swm, Mesur, Maint
..
..
Pris, Arian, Talu
.
i
Time
Amser
Numbers, Age
Rhif au, Oed
Lie, Symudiad, Myned, Dyfod
Bwriad
Place, Motion, Going, Coming
Intention
Friendship, Compliments, &c.
Health, &c
Weather
Emotions, Surprise, &c.
Imperatives
.
Cyffroadau, Syndod,
&c
Gorchymynol
Holiadau
Interrogations
PHRASES ON SOME PARTICULAR
WORDS.
This, That, These, &c
6
Interrogative
Whoever, &c. .
Various uses of *
There, &c.
Is there, &c.
Some, &c.
.
Have, &c. .
Be, &c
Reflective Verbs
BRAWDDEGAU AR RAI GEIRIAU
NEILLDUOL.
Hwn, Hwnw,
Y rhai hyn,
«fee.
.
Holiadol
Pwy
the," &c,
bynag, &c.
Gwahanol ddefnydd "y," "yr," &c.
Yno, &c
A oes,
Rhai,
fee
«fee
&c
Bod, &c
Cael,
Berf au adlewyrchol
. .
.
Rhaid
Must
Worth, &c.
.
Cy feiDgarwch, Moesgy f archiadau, «fee.
Iechyd, &c
Tywydd
Gwerth, &c.
.
Gwybod, &c
Know,
&c.
Necessary, &c.
Able, &c.
Believing, &c.
Doing, &c.
.
44
45
45
46
48
48
49
53
53
57
58
60
61
62
63
64
Angenrheidiol, «fee.
Galluog, &c
Credu, &c
Gwneuthur, &c.
GWHECSAM: ARGRAFFWYD GAN HUGHES A
I
FAB,
..
..
HOPE STREET.
66
66
67
67
68
69
69
70
70
70
73
73
74
74
75
75
76
;
HUGHES
SON'S PUBLICATIONS.
Ô*
THE WELSH
In the Sol-fa Notation,— Complete in paper cover, price 3d.
S^IRIF
A SELECTION OF
WELSH NATIONAL SONGS,
Arranged for One or Four Voices,
With
ENGLISH & WELSH WORDS
;
By J.
specially suited for singing In National
OWEN
&
British Schools
(Owain Alaw).
To be had also in the Old Notation with Accompaniments S Parts, price
bound together in cloth for Ss.
:
Is.
each ; or the S Parts
LL_
O
—
H
HANDSOME PRESENT.
o
Revised Edition, Folio,
Cloth Elegant, 12/6.
o
(D
about ZOO pages,
Free by Post
securely packed for IS/-.
The
W
w
GrIEIMIS
OF
CD
WELSH MELODY:
S
BY
<A
JOHN OWEN
"O
m
(Owain Alaw).
Containing—
Several
New
Songs
and Pieces.
"Words in English and Welsh
With Symphonies and Accompaniments for Piano and Harp, for
One Hundred Pieces.
o
w
London: Simpkin, Marshall, and Co.
Wrexham Hughes and Son.
Oh
1st,
!Wi
O)
:
2nd, 3rd, and 4th Series separately,
2/6 each in glazed cover.
O
O
A
h
The
1st
w
I—'•
ct-
Series contains the popular
Song, "
Zand of my
O
Fathers.
a
Old Notation,
1/-;
Sol-fa,
3d.
-LAND o¥ldY~FATHERS?
("HEN WLAD FY NHADAU")
From
the
"GEMS OF WELSH MELODY," by Owain
Alaw.
—
—
THE ATTENTION OF
VISITORS TO WALES
the
Is directed to
Mffi"WW :WFO"VJK Mà
'Rhys Lewis'
AUTOBIOGRAPHT,
-A^UST
By DANIEL OWEN, Mold,
JAMES HARRIS.
Translated from the Welsh by
n§tuiiriirr/rf//tfffffir/frrrrritrr//rit//iiig/iitiiit
Mr. Gladstone writes:—
" I have read through, • The Life of Rhys Lewis/ which you kindly sent me. Its
delineations of Welsh character are the best which I have seen, and nothing can be
happier than the mode in which tLe highest truths are exhibited in contact with less
elevated matter. I apply these remarks especially to the first moiety of the work."
PRESS
REVIEWS.
" The most popular "Welsh Novel ever
published."— Liverpool Mercury.
"
The stamp
of truth is on every page.
As a picture, the book is excelled by
hardly any work of the kind. From beginning to end it is packed full of interesting matter."— Scotsman.
"The book
is full
of quaint
humour,
sturdy religion, strong and deep feeling,
while there are not a few touches of
pathos."— Sheffield Independent.
"The Autobiography
in the remarkable
and
is
extraordinary
life-like character-
In Cloth Boards,
ization of various persons who enter into
the history, those interested in Welsh
thought and character will find ample
room for the study of both in this curious
book."
"
Literary World.
We have the
saints and sinners of a
mining village pourtrayed with vigour
and with every appearance of fidelity the
elder brother wrongly imprisoned, in
whose mind religious doubt is born of the
injustice dealt to him, and who is killed by
a Colliery explosion, having found ' light
;
at last'
is
a fine pathetic character."
Manchester Guardian.
3/6, Illustrated.
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
190
Размер файла
3 337 Кб
Теги
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа