close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

1311 jusipov n. k bukharalikh jane pedagogikalikh makhsattagi basilimdar

код для вставкиСкачать
L
П 'Ш Щ 'Д Ш Я Щ И Ш KIVjH II M H l l I
° /гИ Я Л '^*
MY
Dl
Вестник ЛГУ M l, 2009
56
Э0Ж 070(574) (09)
БУКАРАЛЫК Ж 0НЕ ПЕДАГОГИКАЛЫК
МАКСАТТАРЫ БАСЫЛЫМДАР
Н.К. Жустов
С.Торайгыров ат. Павлодар мемлекетпк
университет!
Букаралык сипатта жарияланган фольклор, квбнесе жалпы халыкка арналатыны бел m i. Ондагы койылатын непзп
максат: журггы оку-бшмге шакыру, жалпы агартушылык
кезкараспен катар, фольклорды упт-насихат, тэрбие куралы
т.б. есебшде де колдану. Жалпы, Казан тецкергсшен кейшп
жиналган фольклор ynrwepi баспасез беттер1нде жуйел1
турде басылып отырды. Фольклор улплер1 жинакталган
хрестоматиялар туршде басылым кердь Баспа бетшде
жарияланган фольклорлык мэтшдердщ: келеми сипаты
турлше болып келдь Оныц 6ipiaae жай мэт!н беру, не
мэтшмен 6ipre тусшд1рме беру, ал eHfli б1р1нде ез ойын да
ортага салу сиякты жагдай бар.
Сондай-ак букаралык сипаттагы фольклор улгшер»
жергшкп газет-журналдар беттершде жш жарияланды.
Мэселен, «Дала уалаяты газетшде» жарияланган мэтшдер
фольклордын барлык жанрларын (ертеп, аныз ецпмелер,
т урмыс-салт жырлары, шешендж сездер, макал-мэтелдер,
айтыс, эпостык жырлардан узшдшер т.б.) камтиды.
Ke6iHece, фольклордын ертеп мен ацыз-эцпме жанрлары
кептеп басылган. Сондай-ак 1882-1901 жылдары баска да
басылымдар Tapiifli «Дала уалаяты газет») беттершде
саяси-экономикалык, когамдык-алеуметпк мэселелермен
катар т.б. турл1 фольклор улплер1, фольклор жарияланымдарына катысты 20 шакты макала да жарык кергеш
серия Филологическая
57
белгш . Онда фольклор 6ipfle танымдык сипатта орын
алса, б1рде б1ртутас улт болып калыптасу уцпн кажеттшк
тургысынан, б1рде шаруашылык мэселелерш (eriH егу, бал
арасын ecipy т.б.) дэрштеуде, б1рде гылымныц пайдасы,
6ipae эйел т е н д т маселeci, б1рде жастарга улп-енеге, насихат, тэрбие кез! ретшде, 6ipae адам бойындагы жат, Tepic
ic-эрекеттерш сынау уцпн, б 1рде жер-су атауларынын
тарихнама K03i т.б. ретшде алынганы мэл1м.
Казак басылымдары арасында XX гасыр басында «Серке» (1907), «Казак газетЬ> (1907), «Казакстан»
(1911) т.б. газеттер1 жарыкка шыкты [1]. Б1рде полиция
тарапынан кысым квру, 6ipae газет ужымы iiiiiHfleri
кикшжщ acepi Tapi3fli т.б. турл1 жагдайларга байланысты «Серке» мен «Казак газетшщ» 1-2 саны гана шыгып
токтады. «Казакстан» газетш щ (2 тшде) 14-15 саны
шыгып улгердь Газет беттершде гылым пайдасы, Kscin
ету, енер-бшмд1 дэрштеп, орыс мэдениетшен уйрену,
адамнын Tepic мшездерш сынау т.б. Tapi3fli 6ipa3 мэнд1
мэселелер кетершгешмен, 6ip eKimiiiTici казак фольклортану гылымына катысты макалалар бершмеген (шамасы
басып улгермесе керек). Сонымен катар «Сарыарка» (1917),
«Б1рлж туы» (1917) т.б. газеттершде фольклор улплер1
кездеспейд1 [2]. Кебшесе мунда казактьщ белгш акынжазушылары, эдебиеттану шы-Fan ымдары: Э.Бекейханов,
М.Дулатов, Х.Раббасов, С.Торайгыров, Ж.Аймауытов,
М.Эуезов, С.Денентаев, Б.М айлиннщ т.б. елендерь
энпмелерц макалалары т.б. басылган [2, 56-58 б.].
«Алаш» (1916) газеп Ташкент каласында аптасына 6ip
рет шыгып турды, отырыкшылык пен агарту мэселелерш
т.б. кетерген; сот iciH жвндеу, айел такырыбымен катар,
макал, жумбак, ертеп нускаларын да жарнялап отырган.
Мэселен, онда Баржаксин Ахметтщ «3000000 (уш милли­
он) кун» атты макаласы бершген [3]. Макалада казак елшщ
58
Вестник ПГУ M l, 2009
жер келем1 бершеда де, сонынан эйел такырыбына катысты
макал-мэтелдер шогыры келт1ршген. Ал, келеа макалада
Жэд1гер Жошстщ жумбакпен жазылган елещ бар [4].
Сондай-ак Н. Кулжанова [5] мен Л.Н. Толстой
атынан бершген (аударма) [6] ертеплер де кездеседь
Мунын 6 epi XIX гасырдыц соцы мен 1917 жылгы
Казан TOHKepiciHe дешн шыгып турган казак газеттер1
беттершде шаруашылык, мадениеттщ баска да салаларымен катар фольклор улгшерше де назар аударылып
отырганын дэлелдейдь Жалпы, бул туста отаршыл ел
баскарушыларынын Typni ашы к та, жабык кысымдарына
карамастан, фольклор жинау, фольклортану саласында аз
да болса шгершеу орын алган.
XX гасырдын басында Троицк каласыныц «Энер­
гия» баспаханасынан казак т т н д е п казактыц тунгыш
журналы «Айкал» (1911-1915 ж.) шыкты [7]. Бул да баска
басылымдар тэр1зд1 саяси, элеуметтж, экономикалык т.б.
мэселелермен катар, кебшесе эдебиет пен мэдениеттщ
т.с.с. жанашыры болганы аян. Журнал беттер1нде казактыц
белг!л1 акын-жазушылары, галымдары: А.Байтурсынов,
Э. Бекейханов, Э. Ралымов, С. Денентаев, М. Дулатов,
Т. Жомартбаев, М. Жумабаев, К- Кемецгеров, М.-Ж. Кепеев,
F. Карашев, Ш. Кудайбердиев, Б.Майлин, С. Сейфуллин,
С.ТораЙРыров т.б. ецбектер1 жарык керген. Онда казактыц
шаруашылык, жер-су хукыгы, сайлау тещрепндеп, эйел
тецсодт, согыс ecepi, елдщ тарихы, оку-агарту, тэрбие, тш
мен эдебиет т.с.с. мэселелермен катар казак фольклорына
катысты ецбектер де жарияланды. Мэселен, белгш фоль­
клор улгшерш жинаушы А.Баржаксинныц «Ашьщ хаты»
бершд! [8]. Онда казактыц 1300 макал-мэтелшщ жиналып,
орыс тшне аударылгандыгы, Омбы музею аркылы ютап
шыгару эрекет1 мен Г.Н.Потаниннщ казак тшндеп ертегшерш жинауы туралы кунды деректер келт1ршген [9].
серия Филологическая
59
Демек сонау XX гасыр басында да фольклор нускаларын
жинаудын каншалыкты манызды екендт жэне оларды
насихаттауда баска т1лдерге аударылу кажеттт, сонымен
катар фольклор улгшершщ гылыми басылым Kepyi мэш
баспа бетшде унем1 кетершдь Мунык 6epi сол кездеп
фольклортанушы галымдардьщ фольклорды насихаттау,
epi дэрштеу iciH т.с.с. колга алганын дэлелдейдь
«Айкал» журналы бетшде казак елшщ шыккан теп туралы аныз-энпме де бар [10]. Сонымен катар жумбактардын
да 6ipa3bi [11], макал-мэтелдер шогыры [12], ертеп де [13]
т.б. басылым кердь Мундагы И.Крафтьщ «Казак сахарасында кулдык бытырау» макаласында (Айкап, 1915, №1)
казак халык ауыз эдебиет1 (макал мен мэтелд!) улпсш
казакта кулдык дэу1рдщ болгандыгын дэлелдейтш дерек
кез1 ретшде пайдалану ниетс байкалады.
Демек баска да басылымдар тэр1зд1 «Айкал» журналы
да тек сырткы хабарлар, мусылман т1ршшгшен мысалдар,
энпмелер, ютаптар, гылым хакында т.с.с. деректер келт1румен катар, халыктык шыгармаларды насихаттауда,
дэрштеуде, epi ел арасынан жинауда улкен гстер аткарган
деуге нег1з толык.
XX гасырдын басында казак басылымдарынын
кешбасшысы бол Faн «Казак» газетшщ 1913 жылдын 2
акпаннан бастап 1918 жылга д етн Орынбор каласында
265 саны шыкканы, газет редакторлары кызметш бел­
гш акын А.Байтурсынов пен М. Дулатов аткарганы т.б.
M&niM [14]. «Казак» газет1 бeттepiндe казактьщ белгш
когам кайраткерлерк галымдары, акын-жазушылары:
Ж. Аймауытов, М. Эуезов, А. Байтурсынов, 0. Бекейханов,
С. Денентаев, М. Дулатов, I. Жансупров, Т. Жомартбаев,
К Жубанов, М. Жумабаев, М.-Ж. Кепеев, Ш. Кудайбердиев,
Б. Майлин, С. Торайгыров, М. Тынышбаевтардын
макалалары басылым керушен-ак, газет беттершде
60
Вестник ЛГУ Mil, 2009
кетершген мэселелердщ каншалык мадызды, каншалыкты
к а ж е т жене крзгаган такырыптарды н, эр алуан екендтн
керемп. Газет материалдарын такырып жагынан топтап,
туйшдесек, Ресей отаршылдыгы дэу1ршдеп Казакстан;
Патшалык Ресейдщ аграрлык саясаты; коныс аудару га байланысты материалдар; Ресей мен шетел мемлекеттершщ
арасындагы карым-катынастар; BipiHUii дуниежузшк
согыс; Акпан TeHKepici; ^азак елшщ эш мш ш к жане
сот курылысы; Мемлекеттж думалар; Мусылман фракциясы; Казакстанныц элеумегпк-экономикалык дамуы
машметтер1; тарих, археолгия, этнография, эдет-гурып,
ойын-сауык; д ж мэселелерь керкем шыгармалар
жэне оларга катысты сын niKipnep; оку-агарту, тэрбие,
денсаулык, газет-журнал шыгару ici. Bi3 ушш ен бастысы мэдениет жэне эдебиет мэселелершщ т.б. камтылуы.
Мэселен, онда казак фольклорына катысты макалалар
да кездеседь Жалпы фольклорга катысты 8 нуска басылым керсе, онын iuimfle 7 нускасы ацыздар, онын 5
улпс! аударма тур1нде (аударган Э.Бекейханов) [15], тек
2 у л п а казак арасынан алынган [16]. Мэселен, мундагы
«Жаланаш баба» атты анызды Курбан кажы аузынан жазып алган Торайгыр деген Ылтеме бар [17]. Демек нусканы
ауызба-ауыз тэсш аркылы кагазгатуадрген Султанмахмут
Торайгыров болса, ал мэтшд1 жетюзуцп Курбан кажы eciMi
кэрсетшуь 6dpi фолыслорлык нусканын телкужатына
кажетто дерек кэздер1 болады. EipaK та Yлгiнiн кай жерде, кай кезде кай уакытта т.с.с. жазылынып алынганына
катысты деректердщ болмауы кемшшктен repi, жазып
алушы С.Торайгыровтын ол талапты бшмеу1, ягни онда
арнайы фольклортанушылык дайындыктын болмауымен туаширшсе керек. Дегенмен XX гасыр басындагы
басылым беттершде, осындай улгшщ кай тэсш аркылы,
К1мнщ аузынан жазылынып алынды деген мшпметтщ
серия Филологическая
61
6ipre 6epmyi т.б.- 6epi казак фольклортану гылымында
сол тустагы халыктык нускаларды гылыми жариялаудагы
ж етю тт, аз болса да шгерлеу1 деп багалаган жен.
Сондай-ак газет бетшде ертеп нускасы басылган [18],
онын 03i парсы тшшен аударылып бершген (аударушы
К-Жастабанов). Сонымен катар фольклортану гылымына
катысты Typni сын niK ipnep де бар. Белпл1 галым
Г.Н. Потанин [19] тещрепндеп жазылган макалалардын
деш, кебшесе галымныц 80 жаска толуына орайластырылып басылган. Онда Г.Н. Потанин екпрбаяны,
гылыми-этнографиялык, халык ауызэдебиетш жинаудагы
енбектер1, Каркаралы жершде казактьщ 27 eprericiH жазып
алганы турасында т.б. маглуматтар бер1лген. Белгш галым
Э. Бекейхановтьщ «Кара Кыпшак Кобыланды» атты сын
макаласы да осы «Казак» газетшде басылым керед1 [20].
Макалада «Кобыланды батыр» жырынын тарихы, белгш
галым Ш. Уэлихановтын жинаган фольклор улгшершщ
Санкт-Петербургтеп географиялык когам архившде
сакталгандыгы т.с.с. дерек кездер1 сараланган. Ал, келеа
6ip басылган макалада [21] «Кобыланды батыр» жырынын
басылып шыкканы тещрепнде м этм ет бершген.
«Казак» газет!: ез кезшдеп патша еюметшщ буйрыкжарлыктарын; iuiKi жэне сырткы хабарларды; Мемлекетт1к Дума жэне Мемлекетпк Кенес жумысын; казактьщ
тарихы мен турмыс жайын; этика, тарих, этнография,
мэдениет мэселелерш; экономика, сауда, кэсш, ауыл
шаруашылыгы; халык агарту, мектеп, медресе, тш жэне
эдебиет мэселелерш; тазалык, денсаулык; фельетондар, жеделхаттар т.б. тэр1зд1 руксат етшген мэселелерд1
кетерумен катар, ара-тура казак фольклортану гылымына
да катысты гылыми макалаларды жариялаумен де
шугылданды. Жэне таралымы 3000 данага дейш жеткендиш ескерсек, газетой ел арасында фольклорды насихат-
62
Вестник ЛГУ M I, 2009
тауда, Bpi дэрштеуде, epi вскелен урпакты тэрбиелеуде
ете манызды танымдык та, акпараттык та, тэрбиелж те
кызметтер аткаргандыгын кврем1з.
Казан TeHKepiciHe дейшп жэне кейшп дву1рлерде
GipHeme газет-журналдар шыгып, оларда мэдениетке, tui
мен эдебиетке т.б. кеп назар аударылып отырды, алайда ол
енбектер сол жылдары багаланбай кала берд1. Тш, эдебиет,
тарих т.б. мвселелер тещрепндеп зерттеушшер, нелзшен,
фольклорды упт-насихат ушш пайдаланса, бфде оларды
улттык кезкарас ушш де т.б. колданган.
XX гасырдагы Казан тенкеркпнен кешн Орынбор,
Кызылорда, Алматы калаларында 1921 мен 1932 жылдар
аралыгында аптасына уш рет «Ецбекип казак» газет1
шыгып турды. Газет беттершде Кенес уюмет1 тусындагы
казак елшщ саяси, экономикалык, элеуметтж т.с.с.
маселелер1 квтершд1. Сондай-ак 1920-шы- 1930 -шы
жылдардагы макалаларда казак фольклорын тездетш
жинау KepeKTiri тещрепнде де свз козгалды. Мэселен,
газет бетшде «Казак эдебиелндеп орынды Ьэм орынсыз
сындар туралы» атты макала [22] сонында Рабдшхалш
Ергалиулы, Баймурза Ершулы, Белмухаммедалин, КЖэлдемалиев, Жолдыбай, Ахметов, Мэжит Дэулетбайулы,
Ж.Жвйл1беков тер1зд1 азаматтар ес1мдер1мен 6ip re
«Мэскеудег1 Куншыгыс Ортакшылдар университет!
студенттершен» деген сштемеЫ бар. Макалада казак
эдебиетшщ жарык дуниеде орын алганы жуырда гана
дей отырып, адамзат турмысы калай езгерсе, езгерк жасалса, адебиет те езгермек, езгергс жасамак деген niicipnep
келт1ршген. Сондай-ак: «К,азак,та эдебиет шыццаннан
бастап цазацтыц турмысы. цазак,тыц гурпы взгертп
келе жатыр. Осы кунгг революция болганнан 6epi щрай
адымдаган крзац эдебиеттщ жемкпй жерлерш алып, ecKi
шыга бастаган кезтдег! вдебиетпен салыстырып кррасац.
серия Филологическая
63
арасында кэп айырымша бар. Есю кезде цазак, к,андай есю.
надан болса, эдебиет те сондай есю турмыскр влшент
жазылган, шыгарылган сурет (картина) сьщылды. Ол
кездегi цазак^пыц турмысы крндай болса, пилег1, устаган
макраты не турде болса, эдебиет те солмакраткр жауап
есебтде, жетекшi есебтде шыгарылган»,- деген сол кез
ерекш елтн танытатын пшрлердщ де вз кезепндеп казак
фольклортану гылымына эсер етпей коймаганы да сезЫз
[23]. Жэне де сынды келеке, эзш орнына устамай, алдымен
«революция» жолымен жалшы, кедей сынга салып, содан
кей 1н гана жазушылар сынга салулары тшс т.б. деген
науканшылдык максаттагы пшрлер де жазылды.
КелеЫ 6ip ойласу ретшде жазылган «Эдебиет туралы» макалада (сонынан Жакан деген eciMi жазылган)
ез алдына жеке кецш белмей келген балалар эдебиет1
масел eci кетершед1 [24]. Макалада сол кездеп eM ipre
келген «социалдык» курылыстьщ елдщ саяси eMipiHe
де, шаруашылыгына да, элеумегпк турмысына да т.с.с.
жана мазмун мен форма экеягеш сез болады. Qcipece жас
буын балалар социалдык курылысымыздыц KipnimiH
калаушылар, болашагы дей отырып, балалар эдебиетше
де улкен кецш белу керекпп айтылады. Бурынгы заманда
балалардыц pyhbiH Кудайга нандыру, аруакка табындыру,
кулдык кылу, улыкты сайлау, байды курметтеу сыкылды
т.с.с. тэрбие кездершщ KyHi кекке ушты, шацырагы ортага
Tycri дей отырып, е н д т дэу!р баска, балаларды тапшылдык,
интернационалдык, социалдык ку рылысымызга карай т.б.
тэрбиелеу кереюппн паш етедь
Сол аркылы балаларды болашак курылыска даярлык,
тэрбие аларлык, жетекип боларлык эдебиет жасау керек деген мэселеш кетередь Сонымен катар Жустбек
Аймауытовтыц «Жаман тымак» атты ецбегшде «орыстан
езш п едш, ез алдына ел болсак» дегендей ултшылдык
64
Вестник П ТУ M l, 2009
с а р ы н б а р д е г е н т.б. а в т о р д ы ц с ы н а р ж а к т ю р л е р 1 д е
барш ы лы к: «Ендт жерде балалар эдебиепй туралы менщ
усынысым мынадай:
1.Балалар эдебиепй жас балаларды социалъдык,
цурылысымызга бешмдерлт болсын. Интернациональдьщ
тэрбие берерлгк темаларга неггзделт жазылсын.
2.Ауылдыц взгерШ, твцкерк шаралары, коллектив,
артель, завод-фабрик, endipic орындары, жумысшы
турмы сы , кулак, байларды ц цылыцтары, кедей,
батрактардыц байга к/арсы шабуылы сьщылды темалар
KpicKfl-KpicKfl жецйп турде балаларга танысарлык^пай emin
жазылатын болсын. dcipece, man тартысын елестетерлттей, балаларга угындырарлыцтай emin жазылсын.
3. Квбшесе, dimuuidiK, ескшк, циял, epmeei. албасты, жын,
шайтан, кубыжык^ крлдыр, бота сыкрллдылардыц впиршекенdiein дэлелдеген кпикене ктшпшалар шыгатын болсын.
4. Балаларга ecKi epmeei, ecKi эцг1мелер<П жазганда,
олар бас кртырарлык,, балаларды туманда цалдырарльщ,
ескшкке багындырарльщ, болмашыга сенд1рерлж (об­
раз мифический) турде жазылмасын. Эцг1ме болганда
жацсылары жазылатын болсын. Ертек, ecKi эцг1мелерд1
жазганда, аса сацты^пен жазылсын. Балаларды 6ip mypni
сезймге жетектерлЫ болмасын.
5.К,ысцаша жумбацтар, ойлап тапцыштар, беЫк
куйлер1, тацпацтар, балалардыц к в ^ л т ашарлыц
к,ызык,ты эдебиеттер де молайсын.
1. dcipece шаруашылыц, ецбек сую, жiгepлi болу
сык}ылды тэрбиеге икемдерлт ктапшалар кв6ею\ керек.
2. Комсомол, пионер турмыстары, твцкерк мейрамдары,
партия багытына бешмдерийк темаларга да жазылу керек.
3. Крзацстан баспасы бул icxe квцийн болт, оцу, агарту
орындары, педагог, жазушы, cypenuuinep (художник)мен niidpлесе отырып, балалар эдебиепйн квркейтуге куш жумсасын.
серия Филологическая
65
4.
Осы кунге шыгып журген балалар эдебиет/ тым
цымбат. Эрине суретпп, эшекейлх болгандыкршн цымбат
тусеппн шыгар. Ойтседе, мумюндшншеарзан багалы болуына
кэз салынсын»,- детнген [228,3 б.]. Мше, мундай кезен ерекшетгш дэйектеген макалалардан сод кездщ езоде де казак
фольклорын балалар эдебиеп ушш кажетп дерек кез1 ретшде
пайдаланумен катар, Кенес уюмеп тусындагы тал тартысы,
эдебиеттщ партиялылы Fbi т.б. тэр1зд( T e p ic идеологияларды
тацу ушш, елдiн ой-санасын игеруге багытталган саяси ку реете
де арнайы сурыптау, ябктеуден еткен фол ыслорды упт-насихат
куралы ретшде пайдалануга тырыскандыкты керем1з.
Бул сиякты макалаларга кергсшше шюрлер де айтылып жатты. Мэселен, «Григорий Николаевич Потанин»
деген макалада [25] Э. Бекейханов Г.Н. Потаниннщ экеЫ
хакында жэне досы Шокан Уел иханов жайында т.б. кунды
деректер келпредь Сонымен катар Г.Н. Потаниннщ жазган
енбектерше, ем1рбаянына т.б. шолу жасайды: «1915 жылы
Г.Н. 80 жаск/а толды. Г.Н. атына багыстап uiaxipmmepi
ютап басты. Соган крсылып цаза^тыц влецт, жырын,
макрлын 61здщ цазац жастары да баспак; болды. Мына «Ер
Сайын» муныц басындагы Ахметтщ «Г.Н.-кр тартуы» сонда басылмак; болган edi. Куншыгыс баспасы баспак, болып
отырган Баржацсыулы Ахмет жиган «Мыц бгрмак/хл да»
Г.Н.-ца цалап басылмак, edi»,- делшген [26]. Мше, будан 6i3
XX гасырдын басында казак фольклортану гылымында
белгш 6ip фольклор y n rm e p i жарияланганда, арнайы 6ip
тапсырыс келемшде де, кейде белгш 6ip мерейтойга да
уйлеспрш т.б. юке асырылгандыгын да байкаймыз.
Жалпы халыктын ез алдына жеке отау T i r i n , егеменд1
ел болуды армандауы, езшщ тел мвдениетше, тш не, тарихына, едебиетше т.с.с. деген табиги кызыгушылыктын
еркендеу! т.б.- 6epi де XX гасырдын 6ipiHiui жартысындагы
казак фольклорын жариялау iciH тездеткен! анык.
66
Вестник ПГУМ1,2009
X X г а с ы р д ы ц 6ipiH iui ж а р т ы с ы н д а г ы л ы м и педагогикалык сипатта жарияланган фольклор улплери
квб1несе хрестоматия, оку куралы т.б. улпсш де жарык
Kepin, олардын алгысез 1, гылыми т у а т к т е м е л е р 1 6ipre
6epweTi н болган. Казактыц халык ауыз эдебиеп жеке пан
ретшде мектепте окытыла бастады.
0 ДЕБИЕТ
1. Субханбердина Y. Казак халкы ны ц атамуралары:
М азмундалган библиографиялык керсетюш .- Алматы:
КР OFK.- 1999.- Б.47-50.
2. Субханбердина У. Казак халкыныц атамуралары:
М азмундалган библиографиялык керсетюш .- Алматы:
КР OFK.- 1999,- Б.58-59; Казак. Алаш, Сарыарка (Кураст.
У.Субханбердина).- Алматы: Рылым, 1993.
3. Алаш.- 1917. №17.- 13 апрель.
4. Алаш. -1917.№22.- 25 май.
5. Алаш.- 1917.№14.- 9 март.
6. Алаш. -1917.№13.- 4 март.
7. Айкал. (Курастырган У.Субханбердина, СДеупов).А л м а ть к Р ы л ы м ,- 1995.- Б .557; К а з а к х а л к ы н ы ц
атамуралары. Мазмундалган библиографиялык керсетюш.
-Алматы: КР- OFK.- 1999,- Б.93-247.
8. Айкал. - 1914. Б.83-84.
9. Айкал. (Курастырган У.Субханбердина, СДеуггов).Алматы: 1995,- Б.351.
10. Бэтешулы К. Казак шеж1реа. //А йкал.-1911. №3.- Б13-15.
1L Жумбак(ЮДеминовпенМ0лкиннщжу\йакгары).//Айкэп.1914.№17,Жумбакгар(МЖаньсбаевпенБЕрисанов1ыц жумбакгары)
//Айкал.-1914.№12; Жумбакхаре-Айкал. 1913.-№24тй
12.
Крафт И. Казак сахарасында кулдык бытырау.
// Айкал.- 1915. №1.- Б.1-8; Казак карияларыныц макал
сездерк // А й ка л .-1915. №7-8,- Б.110.
серия Филологическая
67
13. Акыл мен ырыс (ертеп). // Айкал-1914. №9.- Б.148-149.
14. Казак. // Казак, Алаш, Сарыарка. Мазмундалган
библиографиялык керсетюш (Кураст. У.Субханбердина).- Ал­
маты: Рылым- 1993.-Б21-155 ; Казак.(Кураст. У.Субханбердина,
СДеупов, К-Сахов). -Алматы: 1998.- 560 б; К33^ халкыньщ
атамуралары Мазмундалганбиблиографиялыккерсетюш(Кураст.
У.Субханбердина). -Алматы: Рылым, 1999.- Б.50-56,597-811.
15. [Бекейханов Э.] Маркес Н. Ешютау (Кырым ce3i).
Тарж1мэ еткен Кыр баласы. // Казак.-1895.- №34.-10 июнь;
Маркес Н. Курбан кия. // Казак.- 1915. №138.- 25 июнь;
Маркес Н. Султан Сели. // Казак - 1915. №136,- 18 июнь:
Маркес Н. Азамат Юсуф. // Казак.- 1915. №133.- 7 июнь;
Маркес Н. Герейдщ жабылуы. // Казак - 1915. №135.
16. К°шкарбай батыр. (Кол к.: Кыпшак баласы). //
Казак.-1913. №15; Торайгыр. Жалацаш баба. (Курбан кажы
аузынан). // Казак.-1916. №182.
17. Торайгыр. Жаланаш баба. (Курбан кажы аузынан).
// Казак - 1916. №182.
18. Молла Ирами ютабынан калай жаза бастаган (ecKi
Иран epTerici). // К а зак -1916. №183.
19. [Бекейханов Э.] Кыр баласы. Г.НЛотанин. // Казак1913. №5; [Пэтанин ГЛ.] 1шю хабарлар. // Казак-1913. №17; 1шю
хабарлар. // Казак.-1913,- №22; 1шю хабарлар. // Казак--1913№26;
Саматов М. ГНПотанин докладынан. Окшау сеа // Кдзак-1914.
№56; Баржакрин А. ГН.ГЬганин жайында. // Казак - 1915. № 150;
Болганбаев К- Эдеби борышымыз. //Казак -1915№ 150; [Дулатов]
Григорий Николаевич Потанин. // Казак -1915.-№ 150 т.б.
20. [Бекейханов д .] Кыр баласы. Кара Кьшшак
Кобыланды. // Казак.- 1915.- Б.126-129 .
21. Кобыланды батыр. // Казак - 1915№ 94. -Б. 119.
22. Енбекои казак -1923. №121. 27 август.- Б.2-3.
23. Енбекил казак. -1923. №121. 27 август.- Б.2. (Ескерту: газет беттерждеп макалалардын ден1 араб epniHe
непздел1п жазылган- Н.Ж.).
68
Вестник ПГУМ1,2009
24. Ецбекип казак - 1930. №9.12 январь.- Б.З.
25. Бекейханов Э. Григорий Николаевич Потанин. // «Ер
Сайын» кггабы 1цпнде (жыршылар айтуынан алып, еццеп
encepyiui- Байту рсынулы Ахмет). -Мескеу.Улттар Комисса­
риаты карауындагы Куншыгыс баспасы, 1923.- Б.-86-91.
26. Бекейханов 8 . Григорий Николаевич Потанин. //
Шыгармалар iiuinae (Кураст. М.Койгелдиев).- Алматы:
Казакстан.1994,- Б.279.
Резюме
В статье анализируются фольклорные произведения
общественного и педагогического значения, издававшиеся
в первой половит X X века.
Resume
In the article are analyzed thefolkloric products o f public
and pedagogical importance which are published in the first
h a lfofX X century.
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
1
Размер файла
339 Кб
Теги
makhsattagi, basilimdar, bukharalikh, 1311, jane, pedagogikalikh, jusipov
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа