close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

1788 maulenovs dala dabili s. maulenov

код для вставкиСкачать
К аз
М35
С ЫР Б А й
М ЭУ ЛЕНОВ
*-
ДАЛА ДАБЫЛЫ
СвЛЕНДЕР ЖЫ ЙНАГЫ )
К,азгв[тын BipiKtcea Мемлекет Басиасы
Алматы
/
* 194 9
КЕН,
е л
КЕ
О с у й 'к п
коз ж етк|с!з кеж
н ел кем,
К вз алдымнан кетер еиес квлецкек- *
Улан бай так, улы вмгрдщ мекеш
Сендей де жер бул дуниеде бар ма екен?
Шайы орамал ш айвдлады нуларыц,
Бал шараптай буйра толкын суларыц
Ерке болып, еркш болып дуниеге
Бакытым р о й сенде рана туганым.
Бойды жазып талай ж ы лдар кэдшскан,
К ум к толкын турсын атып шырыстан.
Эр сагатын сак FacbipFa 6eprici3
О кек влке, жомарт д ал а — гулстан,
О, су ш к и кез жетк!с!з кен елкем,
К вз алдымнан кетер емес келецкенУлан байтак улы ©мфдщ мекен!
Сендей де жер бул дуннеде бар ма екен?
(Б Й ь'Я М С Т Ь 'кД .;
„
у
---- ------- " .
5
т У Г А Н ЕЛ
Т
у гаи с л, ескеи жср
Ыстыксын жаиыма.
Бал лсб!н бойды алып,
Тараган каныма.
Койиыцда б ар л ы ж , —
Кандай кен кулашын»
ЕрлЫтщ, данкты к
Сактады н мурасын.
Ж аркырап тешздей
Ж атады алтыиык.
Таусы лмас вм!рде
Тамаша тартуыц.
Гажайып ертег!
Ертенп куидер 1н,
Аркан гой 63йш 1к
Алш ацдап жургенЫ.
К Р Е М Л Ь
сv-^енщ
.
дэмщ бала жастан татканым,
Сенщ саяк келенкелеп жатканым.
Б1р езщнен куат алып тар кунде
Окка ушпадым, тунгыйыкка батпадым.
Кекке бойлап кунд! суйген мунаран,
Сенде улеам, сенде менщ сыбарам.
Со клан сарат — журепмнщ тынысы
Сещ суймей калайша мен тура алам.
Bip ез!не улылырьщ тур конып,
Ж улдыз уш^ан жанарыннан нур болып.
Кемерщде улы Сталин тун бойы
Болашандн адам заттыц жур шолып
О Кремль, осы сезде не куш бар.
Кешрегщ кек, сенде улы тыныс бар.
Кунд^з тун! карсы алдымда турасыц
Келбетще кезЫ тоймас, жан куштар.
Кек тесшде T in - T iK ескен кумбезщ,
Сол кумбезден керем шыккан кун кезш
Бакытым да, у м тм де алдагы —
О Кремль, бул дуниеде 6ip ез!н.
7
СТАЛ/ИНД!
С Л Й Л А И М Ы 3
1 \у и бугш
Шыркап жырды,
•Куйд! тартар.
Куаныш —
Кушак, ж етпес,
Ш аттык —
шалкар.
Кшулде —
Кетерщ к! куш л сарьш,
Элемйщ орагандай
Шык куздарын.
Арканыц айна кел!
Д ецгелешп,
Даланыц жан ж уреп
Кетт! epin.
Казактыц ул, кыздары
Шыцра шыгып.
Дунисге жар салып тур
Дабыл урып.
Кетерген хасиеттеп
Ленин туын.
Тыцда эш,
Тывда,
Тыцда
К азак ун1н,
А латау акбасынан кеуде xepin.
Свйлеп тур бар галамга
Квз ж1бер)п:
«Сайлаймыз Сталинд!
Б ip дауыстан
Ул дары куя сэулелг
Кдзакстан.
Берд! ол рыйзалык.
Кдндай бакыт.
К суден! ке,рнейд| куш
Толк.ын атып»
Арканын коцыр ж ел 1
К анат кагып.
Бул сезд! же«р шарына кетт! алыл.
Тяньшаннын. такапиар куз
Tecifl теу1п.
Бултты орап, Сырдарья атып кебш
А.р ал Fa алакайлап уран салып.
Ж алм а-ж ан куаиышын —
Айтты барып.
Сылдырап Тобыл суы
Суйшип сурап
Ш ыркатып куй сандыгын
Ж атты бурап,
Т< ррайдын толкып ©лед танабына,
Эиеттщ кетт] сыймай
А л абы на.
Ш атты к ун республика
Ж ары л кегш,
Уйытты терт кубы л а тещ регж,
Туткасы мемлекет кемес!н»н —
Сталин —
Айтты ардактап ел ес!м1и.
Ш октыгы А латаудын
Кунге асылып
Элемнен салтанатын
Турды асырып.
М укиттай тасып елд!н махаббаты,
А талды кайта-кайта
Кос ем аты
А Н Л
А на, ана, жан ана,
К03 алдымда тур беинен.
Ак бет1мде, айналып,
Такба калды сен суйген.
А к сутщмен асырап,
Алаканга ап кетерд{ц,
Ана, ана, жан ана,
Калайша оны етермш.
БеЫпмде жатканда
Аналаура тхл келмей.
Мандайымнан иккелеп,
Еркелетп к!м сендей?
Тавды тзтт! уйкыннан
Та,лай жылап ояттым.
Кабак шытпай сен б!рак
Кулыным деп жубаттын.
Ана, ана, жан ана,
* Ауызыма С03 салдьщ;
Адам бол део толгана
Алдагыма кез салдын.
Талай жылдар мэпелеп,*
Ак та к!рд! шашыца.
Тугырымда тулед1м
Жетнт мен де жасыма.
10
Туган жсрге тунер!я,
Ж ау твнгенде алкымдап
Аттандырдын. сен mchi
Шыктым жайдай жаркылдап.
Ж ецд 1м жауды жентектеп,
Табаота сап таптадым.
Ана, ана, жан, ана
А к сут1цд! актадымКызметще дайынмын
Ж аз квн!лд1 жан анам.
0м'ф1ммен ез1мн!ц
Борыштымын мен саган.
АЛАТАУ
А з и я н ы н орап З'ецгср а с д а ш н ,
Б у л т лен ж уган аскак таган аскарын.
Буш л к а за к к су д есж д ей к е к ж аткан
А латауды суйед! алСырт ж ас ж аны ч,
Ш ыцга ерлегеИ кулаш ы чдай шынары.
б л ец 'ш д ей сы дгырллйды булагы,
А стананы ц толкы нды уш там ы лж ы п,
Кунд1з-тун1 к у л ак к а кед турады.
12
К.ОСТАНАЙ
1\ош елер1 кеп
Колем! онша
Б1рак, та сол
Еш каланнан
емес,
кец емес.
Крстанай
кем емес.
К ^к ну орал келем ’н
Болмаса д а безенген.
Улкен eMip беде пн,
Бул кдладан сезем мен.
Ж ет! орасан. ж ер шарын,
Ж ететугы н жШеН.
Завод ж аты р каланыц,
С екчлдент ж уреп.
Барш а журтца таралды
К^останайдын кобаны1
О н д ы к т а н д а атанды
Казакутфн кубаны.
Д аласы нда копир жай
Гакыт ж ел! тур ее in.
в^м лзбен Костанай
К еле жатыр 6ip ос in.
Коб а и бидач.
Д А Л А
ЖЫРЫ
О апырып шер!н сардала
Запыран кусып кеп жат ты,
Д ауы лды купи булттак
КеудесЫ де кек жатты.
Т срккей ден ж ел турып,
Tcplc акты езеш.
б к с у п н жатты тыялмай
Ортешл отка езеп .
А та мекен Сары арка
Сарнады да тект! жас,
Ж астайынан жабыгып
Ж амылды кара карындас.
Ж онда жортып, тун катып
Ж ол 1здед1 сабылып.
Тамары куррап талыксып,
Тандырдай отка карылыл.
А су -асу бел болып,
Асаны жатты асалмай.
Коркыты кобыз жастанды,
0м1рден иаукын баса алмай.
Ж аралы жаны жалындап,
Ж апанда жатты ж ас казак,
Ж анарында кайры оты
Ж эрдемге колын h im созад?..
14
Далада дауыл басылыл,
Зулмат тун! туншыкды.
Аслан шайдай ашылып,
Алтын сэуле кун шыкты.
Сардаланын, сарнаган
Соктырып к,айта журепн.
0м1рге сара жол салган
Данышпан улы Ленин.
Сайранды дала, Сары арка
Артында калды азабыц;
Ленин салган жолымен
Тарта бер ал F a, казаш м .
ТЕКЕ
Д IНI
✓
K e p шген oip кмнырдан Теке ДшЬ
Шаншылран бултка бойлап ас кар шыцы.
Айналран ушар басын шанкай туе те
Шалыктап дуииенщ алтын кун{.
Жуз] ыстык, ерте кезден таные жан дай,
Далада шепп жаткан а^ыстандай.
Калмайды капталыннан катарласып,
Жотасы жорта ж е л т жарыскандай.
Ас панна бшк ексн бойлаган шыц,
Б1р жур!п осы лай деп ойлаган kim.
К ы з ы р ы п келбетше карай берд’ш ,
Басында бала кезде ойнарансын.
16
Т
Т
А У к ы 3Ы л
ау Кызыл дан атар тацныц
Бш нгенде нышаны.
Бултын жарып кек аспаннык
Бала бурк!т ушады.
Таукызылга кун асылып,
Караганда жымыйып.
C ax ap aF a нур шашылып,
Алар кезд! yfiipin.
Бсйнес!ндей тац жуз!н!н
Сэулелерге оранып.
Тур ана^ай Таукызылым
Тацмен 6ipre оянып.
С .Т о р а й гы р о а
а ты н д а гы П М У -д1ц '
академ и к С .б в й с с м б ^
а ты н д а гы гы лы м и
—940
К1ТАПХАНАСЫ I
17
ДАУЫЛ
К Y НГ I ДАРИЯ
1 у нып жаткан кекке атып толкындарым,
Д ауы л буркап дарияныц сокты жарын.
Бултка оранган аспанныц кеудесш ен
Атып турды буркырап отты жалын.
Ke6iK кайнап сапырып дарияны,
Салып кыйку сакылдап жаряа урады.
Шулрый тарткан сулыгын шу асаудай
Арындайды толкынныц арпямагы.
TyFaH ж ердщ толцынын толтыра iuiin,
KjuiaFbiMa дауылын кетт!м кысып.
Арпалыста атуга душпаным^ды
Аспанынан нажагай алдым кушып.
Д ауы л кунг! дариядай буыркднып,
Толкын кушпен ж ау тобын етт!м жарып.
К,анатымнан жай атып жаркылдадым
Топшымменен торлаган бултты царып.
Асып толкын жатканда иепнен,
Турмын карал дарияныц жиепнен.
TyFaH елдщ кушшдей таскын аткан
Д ауы л кунп дарияны суйемш мен.
18
ДОН
Д а у ы л да дур с!лкш!п долы кеудец,
Жалынмен ойнап жаткан кезщ керкем.
Несерде некер ерт'т ер толкыныц
Жузшен айбын атып куц‘»ренген.
Ж арк етсе аспаныннан 6ip нажарай
Тербелш кетуиЛ ед» ну вдрагай.
Кыраныц кыйку салып кетермсе
Куанып караушы ед1м жас баладай.
Жаландап жалмауыз жау шапканында,
Астында кек тутжнщ жатканында.
Кергенмш калыц ертке карсы шауып,
Оинаган казагынды ат жалында.
Кулшынтып меж бфге зор ж енкщ
Аспандай ж1берд1 ашып ой epiciH .
Айбыныц арта T y cin б у р ы й р ы д а н
Тым сулу кез^ме ыстык кержес1н.
Л Е НИ НГ Р А Д
К е к ала кеудесше ыза толып,
Децбекшш долы толкын жарын с о р ы п
Бурканып Нева жатты, кек!репнде
Балтыцтыц мунарланРан булты конып.
Аскактап Адмиралтей аспан T ip e n ,
Булттарра бой керсетт! ер кек1рек
Мызгымай мыс салт атты турды орнында
Шатынап шайкдлса да жер T iT ip e n .
Шыккандай тебесше жана ем'фдщ,
Сейлед1 броневиктен улы Ленин.
Сталин революция штабында
Сорысын тыцдады Ресей журегшщ.
Балтыкта Аврора крейсер!,
Жангырта берд'1 салют дуниен!.
Отырды Смольныйде жолды нусцап,
Жалынды революция кемецгер!.
Б 1лем!н карацрыда жарып шырак,
Сол тунде тургандырын Ленинград.
Азаттык дуниес!н!н д!цгег!ндей
Ерлжке, ерк1нд!кке болып турак,.
Куидерд! нелер ауыр артка тастап,
Орлед! Ленинград кец кулаштап.
Жалынды трибуны партияныц
Жец!ске Сергей Киров журд! бастап.
20
К,олра алып бесж ы лды кты ц ер балгасын,
К,аланын гранигп калап тасын.
Квтердг кун кезж е бш ктетш,
Революция 6eciri мунарасын.
Длам деп аран ашып арпалысып,
Ж ан салып жакьш дады ж ау тырысып,
К,арт Нева кас батырдай Kahap т е к и
Куц>ренгеи кеудесш ен жалын ушып.
Согыстын тур'п канды сурапылын,
К етерд! Ленняград майдан туын.
Атанды калалардыц цаИарманы
Аяктап ж енхпенен жорык. кушн,
Сол тунш ц ер дауы лды кыспагында,
Ж данов турды майдан штабында.
C i алнн эм1р!мен берд! соккы
Арамза адамзаттыц душпанына.
Д ан кты ц кекке уш црып дауылпазын
Тойлады Ленинград ж ещ с жазын.
Бесжылдык, майданында жаршы болып,
Суйсш тт! адам заттыц улы устазын.
Е Д1 Л
Б атырлыктыц туындай
Едки, Ед*1 л, ЕдШ м.
Еркш аккан суывдай
S n i сенде ©м1р1м.
©зен бар ма тенесер
Не жетед’| 6ip саган!
Майдан буркап твкт’| сел
Аспанын от курсаган.
Жанбырдай ок жауса да
Теб1ренбед1н 6ip езщ
С ай ы сты керсен каншама
Саспайтын бар мшезщ.
Квк!репнД 1 к а и жуды,
Курс1нбедщ сен б!рак,.
Keuni булт, кун туды,
Кек алатын келд» шак.Сол 6ip кыйын заманда
Ед'1 Л, Ед1л, Ед1л2м!
Шешт!к сенщ ж a Faн,да
Бумл ел дщ ©Mipiii.
22
Ж Е Н, I С
П А Р А Д Ы
м
осква, К,ызыл алан кун нурындай,
К,ыранныц конактайтын тугцрындай.
Желб'феп Ж 1бек канат жузд1 тулар,
Семсерлер тур кынапта суырылмаГ
Алапат калган аман урыстардан,
Дуние жазды аркасын курыстаган.
Июньнщ сол кушнде жан Heci
Бакыт ту бауырында тыныстаган.
Би!ктеп
Жарына
Ойнады
Адамзат
Кремльдщ мунарасы,
жатты уялап так шугласы
алаканда канат кагып,
арманынын каршыгасы
Агылган нажагай 6ip сезМ зде,
Кадалды жер шарыныц кез‘| бдзге;
Ссгыста канымызбен жещ'п алган
Хасиетт! жен!с к!лт] ез!м1эде.
Согыстын сурапылын кеше керген,
Дауылдай удей согып еселеген.
Агылды улы Армия сапын тузеп,
Асфальтт] жаркыраган квшелермен.
Тец1зд1к толкыиындай танк! каптал.
Келед! жаяу эскер маршпен аттап.
Ж уэед! сан мыкдаган самолеттер
Аспаныи астананын айналсоктап.
Жаркылдап эскадрон агылды лек,
ЗеЩирек алацды алып кетт! шреп.
Парадын улы жещс керу уннн
Кун турды кумдепден темешрек
Москва койды жайып кеч канатын,
Парадка уакыт енд] калды жакын.
Мавзолей трибунына шыкты Сталин
Ту етш буюл елд1Ц макаббатын.
Коз Tirin тулгасына аскаралы,
Куаныш кус айналды астананы.
Т 2ле ел, тагы талай жещстерге
Кесемй коммунизм бастар эли
Агылды жещс ку№ улы арнадан,
Толкымай калай шыдап турар адам.
Дауыл боп кетер!лд! халык даусы
Алрыспен Сталинге уралаган.
Агындай жартасты ypFaH жагадагы
Команда сокты жещс барабаны.
Басталды салтанатты улы марш,
Москва Kerri келкш бар алакы.
Тулары жауынгерлк алтын шашак,
Данкпен аляа аттаган жауды жайпап.
Жешмпаз майдандардыц полктерж
6тк!зд1 маршалдардыц в 31 бастап
Парадтыц KOpimci 6ip гажанып.
Кремль тур анадай кушак жайып.
Алтын нурмен алацды белеп койып
Кун жузед! тебеде шыр айналып.
24
IlIanaFaTTbi сол куннщ шапагынан,
Отанымда жаркырап атады тан,
Сол кун'.мшн сэулес! Армияны
Узд1к ет!п шындаран катарынан.
Ескертк 1ш1 жец1ст1ц улы парад,
Кек тесше кызыл ту койды кадап
Коммунизм шынына улы Сталин
Ж олды нускдп, кулшдеп турды карал.
М ЕН
Ж
0 3 I Н, Н rI Н
С О Л Д А Т
ЫН
урект! apFa жузд'|рш,
Сапыца турып сайландым.
Ж анымды кекке кыздырып,
Ж алынын кешт1м майданньщ.
Ек> талай ауыр жол,
Е а м д е майдан ем 1рк
Т а с туйш дей калыц кол,
Ж а я у эскер белш !. .
Отан деп Kipдне камалга,
О кка карсы кан к е ш т . *
О тан ыстык, адамга,
Отан
ана — бал
6eciK .
С ур шинелд! ок жырып,
Сы галады сум аж ал.
М айдан дауы л соктырып,
Д уы лдады кан базар.
Ж алы н шалкып, ж аб обнап,
К ара несер куйды кун.
А лра деген атойлап,
А л д ы к кесем бунрырын.
Сол б!р кунн!ц куд!рет|
CoFbiCTbm кацты дабылын.
Канга бект1 ж ер бет!
вш1рд)к ж ау жарырын.
26
Канаты жалын капсырып,
Кабагын туйе твид! тун.
К адалды ту шаншылып,
К,акпасыиа Берлинн!ц.
Кеткен сонда атагыц
Квкт1 жара майданнан.
Анандай суй'ш Отанын
Айдарыцнан айналган.
От 1ш!иде шындалып,
Кан майданда ер жегНн,
Отызра гулдей ыргалып,
Ж урег'щд! тербеттщ .
Уялагаи ойыма,
Ж акы нсыц-ау жанра тым.
Бум л вм!р бойына
Меи вз’|>1н!ц солдатыц
Ж 1Т I К А Р А
ТР егЫ п к1ршг1нен кызыл жалкын,
Кун KipAi уясына, ceyin алтын.
Лебшдей айдын квлд:ц жанды аймалап,
Батыстан coFbin турды коныр салкын.
Уклердщ жагылган шам белмесшде
Т у с 1рд| нурын тунык кеудесш е.
Сол шамнан коммунизм шутыласы
Эр жаннык куйылрандай зердес'же.
К е п л д ’ф айыкканда, ой шомылып,
Шортанды жатыр рахат ой Fa шомып.
Таул ары Ж ш к ар а мунар тартты
Т е с т е улпаланган булт кондырып.
Булт емес, — комбинаттан шыккан тутш ,
Каланын тугел алып к е т я сыртын.
Кайнаган тау койнында алтын казан
Дем алып керген емес эл'1 6ip кун.
К.айласы жумысшыньщ тауды кашап,
Кыймылды не керемет жатыр жасап.
Байыту фабрикасы тур такаппар,
Ж емше жер астынан алтын асап.
Иегш жулдыздары TayFa артып,
Жаркырап алтын кала жатыр шалкып.
Поезы бесжылдыктыц сары алтынды
Барады ж алт-ж улт етш алка тартып.
28
МОСКВА
Ж Ы Р Л А Р Ы
1. М О С К В А
Д рнасындай мухиттын. алацдарыц,
Алаканга кон ды р ран жан арманын.
Мунаралар ж ар кц р ап аясында
Ж ака заман квтерген жалауларын.
Квшелерде тогысып шар тараптан,
Улы ем1рд'1ц нурындай жулдыз аккаи,
Сол жулдыздар бакыттын жылкусындаи
Кремльден 6)здерге келе жатадн.
Ж ер
Ж ер
Адам
Ж ер
устж де козралса байтак вм!р,
астынан шырады улы дуб!р.
куш! аспанга жел! тартып,
мен кект!ц коскандай журег!н б!р.
Кремльден кумб)рлеп сокса сарат,
Жайлауында таба алмас жанык тагат.
Дал сол кезде Сталин Кремльден
Отыррандай болады саган карап.
Кул!мс1реп турзды кун!к алдан,
Жаныц соныц нурымен суарылган.
Жупар лебш кеудецд< кере жутып,
Сусындайсын бакыттын буларынан,
2. Р О С С И Я
Россия алыпсыц жанык байтак.
Куд!рет!цд1 дуние кврд1 байкап.
29
Тауларыцнан кек жалыя атылианда
Орманында от жок деп к!мдер айтад?!
Еркш акдан суындай ЕдЫншн,
Арнасы кец шалкыган ем 1рщшц.
Ж ас телдердей дуниеге жамыратып,
Жатыр жайып жайнатып жерщ нуын.
К,айта езгерткен табират кубылысын,
KiM сезбейд! Россия улы куш 1н,
Сешменен жатырмын 6 ipre салып,
Бесжылдыкдыц не раж ап курылысын.
Россия, Россия улы жерщ,
Аспаннан да кец жатыр кек^егщ ,
Ксремет куш кеудеме куйылды кеп,
Самалыцмен 6 ip cyfiin етш едщ.
Жанымыз бен канымыз 6 ip уштасып,
Улы жолда келеинз колтыцтасып.
Коммунизм шырамыз шыцдарына
Камалдарды б’ф ге алып кол устасып.
Bspi ыстык сушкт! атырабыц —
Ормандарын сыцсыткан жапырарьщ,
Россия, Россия сары аркадай
Касиетт! мен ушш топырагын.
Россия, Россия, улы жерщ
Аспаннан да кец ж атцр кеирепц,
Керемет куш кеудеме куйылды кеп,
Самалыцмен 6 ip cyflin etin едщ.
3 ЛЕНИН
МАВЗОЛЕЙ1НДЕ
Т есек те уйыктап кана *жаткан жандаб
Дуние умгг! жуз!нде сакталгандай.
Келбетшен кезщ е ж арк етед!
Болаш акты к бейнес! аткан тацдай.
Ауы р облар ауысып oip басыннан
в т е с ш Лениндей кун касынан.
@м!рщшк туйшш, тагдырынды
Сонын Fana табасы к тулгасынан.
М авзолебге ту е т т ел ж урепн.
Куйылады керуен! дунненщ.
Болаш акка колынан аттандырып,
Нур куяды кеуден е Улы Ленин.
4 Л ОСКВА
К О Н С Е Р И А Т О Р И Я С Ы 11 Д Л
Ш алкыды зэул)м залда казак эш
Keiuipin экелгендей жазираны.
Ун!нде сы бы зш н ы к келе жатты
Сызылып атып сул у ж азды н таны.
«Сарыарка» кекке самгап к а к,ты канат,
К ес 1лд 1 коз алдында шекс!з алап.
Ж анында куй жалыны лап еткендей
Шабытпен Чайковский турды карап.
Не деген нэз'|к ед), uiipKiH, журек,
Куйменен коса толкып тур д1р1лдеп.
К азакты к эндерше разы болып
Буденный да кояды кул!мареп.
Каккандай куй элем! конырауын
Айналды астананын омырауын.
Сазыяа симфония араласты
Куйкылжып «К,оян бурк1т>, «Балбырауын*.
Жансызра ж!бергендей жан 61т1р1п,
Ерекше шыкты б!р куй ж ащ иры ш п.
Арналган Сталинге канатты куй
Калыктап тас тебеде алды турып.
Бэршен тап осы куй болды басым,
К еудеге куймен 6 ipre конды лашын.
Токтатты топан куйдщ басын тартып.
Карт казак катты cepnin домбырасын.
3—940
Кен далада кек дария
Керд 1м колхоз епнш .
Сол дарияда толкынданз
Турды барлык OMipiM.
HTY C T I KT I H .
О К П Е К
С О К
К А Т Т Ы
Ж Е Л 1
ц т у с п к тщ со к катты еклек жел!,
Кэнатыцнан к ел 'т тур кектем лебь
Ж ер жыртура ауылым дайындалып,
К у т т отыр acwFbin кептен сеш.
Б ултты уйф1п карды айдап, с о к катты рак
Кулама ер кеш жардан с у аксын кулап.
б зен д ер д ш гурьидеп айдынында
К ек толкынныц керуеш жатсын шубап.
Кы сты ц аппак арылып пердес!иен
К ец сахара ашылсын кермес 1мен.
Кыр басына Т1гейгк енбек косын,
К ен даланыц коныс ап кеудес!нен.
Онтуст1кт1ц сок катты екпек жел1,
Канатыннан келш тур кектем леб 1.
Ж ер ж ы ртуга ауылым дайындалып,
К у т т отыр acHFa кептен сен).
ДАЛА
ДАБЫЛЫ
1 уран жер, ушан дала — алтын бесЫ,
Кулгмдеп бакытка тур ашып ес!к.
Торгыннан ту к е т е р т толыксыйды
Тесш де толкынданран erin ecin.
Ж|герл! ж 1г!т керд'ш тулеп ушкан,
К.ызулы кызды кврд!м алтын кушкан.
Карт кврд.м аксакалын самал сыйпап,
Ертеиен атка KOHFaH куншыгыстан.
Д ауы сы кузг! куннщ курюршдей,
Аршындан алран беттен 6ip мудфмей,
Комбайн e r iH орып бара жатыр
С унпген кек тещ зге суцгуф дей.
Тынбабды кызу енбек тушменен
С ек 1лд‘| тау взеш гурмдеген.
Ортада жалтыраран кырман жатыр
Устш де ай с э у л е а д:р1лдеген.
Ай сул у айна аспаннан нурын куйып.
Маужырап дуние унс!з тынды уйып,
Ту бай л ап кызыл керуен бара жатты
Арканыц алабында алтын уйык.
Сарыарка еркш жаткан ел мекен!
Егшдей MeHi де 6ip тербетедК
Турранда куша рында барлык бай лык
Дуние де 6ip езще не жетед!/
36
К Ы З Ы Л
Т А Р Ы
Г у а р а ж ерге дикан карттьщ
Ащ ы T e p i кетт! тамып.
Кызбел уст!н кызыл тары
Ж апты толкып буйраланып.
Ж ец 1с оцай келер ме ед 1,
Курбан болып втпесе ер.
Ьг.н каулап внер ме едц
Ен.бек ет 'т твкпесе тер.
Т еп л ген тер — кызыл тары
Кызыл бойын турран каптап.
Адал ецбек апаттардан
К узге экелд! аман сактап.
КЫРМАН
БАСЫНДА
Б у л т наусырран кек аспан
Коццркай тарткан кузг! тун.
Даладары эр костан
Шыгып жатыр кек тут!н.
Сары алтындай керк 1мен
Кез кыйыгын yftipin.
Кызыл бидай камбасы —
Кырман жатыр уШлш.
Айналадан андыздап,
Атты эскердей арылып.
Куйылып керуен койды лап.
Коцыраулар кагылып.
Кырмандары сол Sip дэн,
Т!рег1нде& ем!рдщ.
вл бойына нэр куй еан.
Журегшдей ел 1мн!ц.
38
омбайн кетчп барады
Кек тещзде мунартып.
Кыз карайды алыстан
Ж ас ж т т к е кумартып.
Жана емес пе жанынан
Астык тиеп еткен! —
Кайта-кайта жалтактап
Караганы иеткен)?
Алтын дэндей аяулы,
Ж урег 1нде сыр бар ау.
Сен де кызра кайрылып,
Карасайшы бозбала-ау.
Ен даланы жацшрткан,
Комбайнныц гур!л1.
Коныраудай 6ip жактан,
Косылады кыз ун1Комбайн жуз 1п барады
Ег 1н жайды ецсер1п.
Кыз барады кырманнан
А сты к тиеп белсенЗп.
Кыз астыгын еткшп
Кайтты ауылга шырадп жыр.
Тунн1ц ашып уйкысын
Комбайншы эл! жур.
Тиеп алтын астыган
Кайта жолга шыкты кыз.
Ж урепнде ж1г!тт1ц
Жапып турды б1р жулдыз.
T Y Н Г I
ЭН
Г^ара макпал жапвднында даланы,
Ж елш нд1рт тунг! тынык, ауаны.
К,ой шетж де ак таякка суйенш,
Коцыр у имен койшы энге салады.
— Ел 1ш1нде сыйлы болды
Жалрыз лакты ж ат колына
Актылы кой мыцдап айдап
А лга шырып алдым Ленин
ецбепм,
бермед 5м
алкапта
орденш...
Кешрегше сырлы елец куйылып,
Энш{ дуние осы ж црга тур уйып.
Сол 6ip уннщ айбарынан бата ал май
Каскыр жатыр кантарылып буйыгып.
N
К О М Б А Й Н Ш Ы
т1 ун туны
- п
A R Б А Л А
к 0 3 оаиланран,
Т у р то л ы к сы п ай кал а.
Ег!н ж ай д ы
айналган,
К ом байнш ы А й б ал а .
К ы з к е л ед ! кул !м деп ,
К е к егш д ! ер м ел еп .
К ом байнм ен г у р 1л д еп ,
Ж ер
д е к е тт! д ец гел еп .
Т у н д е кызд ы ц кыймылын,
Т у р д ы бук!л
ел
Таби рат ш аш ты
к ер 1п.
ш аш уы н
К е п н е н т а б а к т в н к е р 1п.
• * •
О м ы рауы и да
« Б ал га
оран.»,
Ш ы кты ш ал д ы н даб ы сы .
Ж у р п з б е й д г бсл д ! орап,
К аи дай
б2т)к тары сы .
Ш ал кыймылын м айданда,
Б аты р л ы кп ен тен гер ген ,
А сты кты
мол
ал ганда,
« Б ал га оракты »
ел бергем.
41
✓
Э Л Е В А Т О Р
Л л тын нурм еи 6ip бояп.
А спаинын к е к торгынын
Ш ы ады куш ьш аймалап.
Уясына к он ды кун.
Тун койнында такаббар
S'Kcan KyMic кумбезге.
Б у л т астынан кек мунар
К езге туст! 6ip кезде...
Элеватор 6ip с агат
К врген емес дамы лдап.
К у зсттеп солдаттай
Tvo а с т ы к т ч кабУ лл*0
42
дэн
Г \ е ц алапты д койнына
К ектем куш себ!лген.
Ж азды гуш жанданып,
Ж ер ж узш е кер 1нген.
К а н а т жайган алтын дэи,
К а у л ап ecin баялап,
Алты ны нды айнытпай
Алайын мен аялап.
*
43
К Y 3 Е Т Ш I
Б атсайы
туст! кек жиек,
Ал кызылмен боялган.
Айдын кел лыксып мелд1реа,
Уйкысынан оянган.
Жалтырап кезге тусед!
Ай астында ак такыр.
А к такырдыц уст'шде
Ак алтындай дэн жатыр.
Канды майдан шебшде
К.аррарандай еМ1рд5,
Тур кузетш! бупн де
Торуылдап егждг
44
Е Р Т Е Ц Г 1Л 1К
ЕГ1Н
Б А С Ы Н Д А
£\уш актап Аккемердщ карлы тес!н,
Шырыстан керд!м аткан тан сэулес'т,
Т арту Fbin тау басына кипзтта
Аспанныц а к т а булты сэукелесш .
Астында
Астасып
Тацменен
Даланыц
алтын булттын толкып егш,
жатты орал кек кемерш.
колхозды ауыл дабы л к;ак>
ты 1
дуб‘ф лет 1п кек1регш.
Ж азира дастарканы мол не деген,
Моншактай епн жатыр мелд!реген.
Диканга аккемер тур тэж!м етш,
Тарыдай басын жерге шп темен.
Ж1б1ткен
Тонналап
Екбектщ
Сен дагы
жер к у р с а м и батыр халык,
ак тарыны жатыр алып.
дуб'фше шыдай алмай,
кил1гесш катуланып.
45
Т О С Ы Н
Ж А З Ы
Пa
uiipKiH, К ум тосы н н ьщ ж а зы к ан д ай ,
А ур у жан сыркатынан жазылгандай!
Квтерген кек орманы каркарасын,
Ж ан суйген жар сею л д г ж азык мандай.
Буркырап булак ойнап кум тес!нде,
Уксайды табигаттыц еркесше.
Бура^иан кыз белшдей Кызыл жыцрыл
Т аласа б'икеи шокы еркешже.
Шындары алтын кунмен бф ге вскендей,
Д ауы лда нажагаймен илдескендей.
Басында бала бурк*и шанкылдайды
Б улт жарып, жулдызша агып канат серией.
С алт атпен араласац кекиПл нуын,
Сапырсан, кулаш урып кум5с суын.
Карасан келбетше ертенпл'ж
Кезщ шц экеткендсй тартып нурын.
Tyclpin айна езенге келенкесш,
Кемкерген кекш!л нуы кек елкесш.
Асты нда Азиянын аапаныныц
Д эл мундай Kim керд! екен жер еркесш?!
Келдерш кек алалы жылкы каптап,
Тесш де асыр салган тел обнактап.
Табнгат Кумтосынды кек'фепнде
Келгендей терт тул!кке бола сактап.
46
Тун болса малшылардыц салган am,
Кунд'|зп тцмиЫкке жалганады.
Кетерген кырмызы ту кызыл отау
Тургандай куйге малып бар даланы.
Ойнаран асау тайды кулдырандап,
Келжшек керме ыйыкты жур кураулап.
Унше ш1цгф-шщпр уйлессш деп,
Койыпты кулындарын коныраулап.
С у iniin кал жаиалап сайрандаиан,
А к; бота мамыр каздай маймакдаган.
Ж ануар кезщ калай эдем| ед!
Сулудын кезшдей-ак, жайнацдаган
Кой ерд] тансэрдан удер!ле,
Кара отты Туйемойнак, тубег!не,
Келед] кой соцында Кыстаубай шал
Акырын камшы сыйпап куренже
Койнауын отыз мыц мал отары алый,
Кум жатыр жолбарыстай жоталанып.
Карайды келешекке сул у Тосын
Алтын тан шапарымен окаланып.
Т О Б Ы Л
^ К ардан
Т А С Ы П
Б А Р А Д Ы
асы п ж ай ы л ы п ,
К уш актап
Т сл к ы н ы
ер кш д ал а н ы .
т о щ а й бур ал ы п ,
Т о б ы л та сы п б а р ад ы .
*
К е к ж и е к т е то гы скд н ,
К е з ж е т ш а з кы йы ры .
Ж е к п е -ж е к к еп
соры скан
Суз*1С1п с е н yfiipi.
К е к т е м куш
летрш ,
Ж а т с а Т о б ы л са*рк.ырап.
К узщ ун!
еп н м ен
Толкы р д ал а
4S
ж аркы р ап .
КЫЗБЕЛ
КЫЯСЫНДА
Кез1нщ ж асы кеппеген.
Б'ф жуты м с у са зар кылып,
Аслан тамшы vexnereH.
Булт кдпсырып шыцдары»
Куннщ кезш кермеген.
Сскшл басып дндарын
0ж'1м тус1п мендеген.
Кыэбел бупн цулпырып.
Жаэды бслш буплген.
Булак ойнап булцынып,
Бойына кан жуг!рген.
Кетш боран
Ксуде керш
Кыз емшект!
Тур acnaHFa
ызгары,
ш1рен!п.
куздары
т 1рел1п.
Бесжылдыктыц дабылы
Д уб 1рлеткеи журег!н.
Каптай есксн мал басы
ОЙы — балык, кыры — ег!и.
Айкала шыл кемкергеи
Ортасында бн!к куз.
Алтын кез!н твцкерген,
Аспапыиап б!р жулдыз.
Сол жулдыздыц нурынаи
Жаркырады бар enlp.
Kopi Кызбел шынынаи
Жамдорады жана ем 1р.
К Y 3
Ж ем!сш
бермесе де мейр!мен
Ж асады к куз нйрк1ннщ пейш н кек,
Кузд^гун ецбек етсем калам кунап,
Кайткандай болам жырдыц сей!л1нен.
Куз маган бер!п жатыр берешег 1н,
Айырды жаздай журген ел есеб!и.
Cinipin жер койнына кара бидай
Камын да ойлап койдык келес! ег!н.
Енбектщ косын т!г!п дауылдатып.
Байлыкка белшем!зден калдык батып.
Тунерген кузд! жазиа айналдырып,
Ж 1берд 1к бултын cerin жадыратып.
51
кыс
К урк м д е п кекфеп тумаураткан,
Келд] кыс кабанина
кырау кат ка н.
Аспанньщ белуарлап акшыл тес'н
Tycipin боэ пердесш туман жапкан.
Аязда торыгатын таппай пана,
Емес бул ертедег! куба дала.
Муз катып иепне кыс кысылып,
Kipe алмай бурсец кагап тур корага.
*2
Ш А к п А к
К е Л I
Н р бар дейтш ертеде
Ест!генмш аныздан,
Куш шыдатпай ерк!не
Келд! келге арызган.
Жазгы кv'Hri сагымдай,
Кезге тускен булдырап.
Алып кашкан
агындай,
Алые ед1 ол б!рак.
Жалт етт!
кун жанары
Как айрылды кара тун.
Жана дуние жалауы
Жайды атлас канатын.
Алые болган 6ip кезде
Кол Fa келш конды
ym it .
Шакпакты с!лк1п iлезде
Шалкая тартты соида журт.
Сыйгыза алмай кел суын,
Жалрыз вз!
apHaFa.
Жагага жайып толкынын
Жарыла акты Жалдама.
Кара жерд! копарды,
Карулы кол тун катып.
Жалдамага котарды.
Карт Шакпакты кургатып.
Тсрбел€Д| тол«сын дан,
К ел орнында кек егш.
Ерлш жырын толкыткан
Колхоз кызын керемш.
ЖАЛГЫЗ
МАСАК
^Калрыз масак,,
Жол бойында
Калыпты тал
Квтерд1м мен
о, гажап
кершбей
тасалап,
ер!нбей.
Жем 1С1 мандай тер1мшн<
Тун уйыктамай, тан аскан.
Жел'.сже емдедш,
Жалгыз дэн де жалгасцан.
0з ецбепм, ез куинм,
Жерден алып жыйгаиым.
Ьнбег1мнщ ырысын,
Таптатуга кыймадым.
аи е т
Керьлдест
кек
толкын
К сл ’се алмай езд1-ез1,
Ж аркы рап
тунде
жататын
Ж а й к ы н теш з ж ер жузь
Ка рай тын
ек
кектемде
К е к толкынныц
Ойнайтын отты
Кербез эйет
Осы
екен
К етуш !
Казынасы
сэуле 6ip
тес'жде.
деп
едш
кеш*не.
барысы
к'щ'рмей.
б!здерге
Калган екен б ш н б е й .
Ж еп
кат ж ер астына
Ж ан
Kipri3e жетт2
eMip.
Эйет арып барады
Уст1-басы
£6
кек тем!р.
Э Й ЕТ,
Т О Б Ы Л
Bipre. ту Fan
£ К 1 0 3 Е Н
епздей
тес!н безеген,
T o p F b iH
Толкыйды
Кулаш
eriH тещздей.
сермеп керЗле,
Катар
агып
жарыскан.
К у н д ’нс жерден квр1не(
Курк'фейд! алыстан.
Ж азгы
E r iH
кунде жайнаган,
кектеп, м а л каптал,
Еетш де
нур ой н а г а н
Бесжылдыкпен ал Fa
аттап.
Эйет, Тобыл ек! езен
Журег! улы,
1
1
Ел м|зд ц
Махаббаты
жаны
1зг1.
ескслек
1
тэр зд!.
57
Ж Ы Л К Ы Ш Ы
г/й к ы с ы н а н тур-турлап,
К е н даланы дубгр!.
Кыр астында кулдыйлап,
Куландай ойнап кулыны.
К.екке тойран кебе ядер
Кек
'
шалрынды
К ум!с
тукт!
жапырып.
курендер
Кунге карап атылып.
Ш а н кетер2п туяты,
Шанкай тусте
буркырап.
KepLie сштеп саягы
Келге кулап
Сыбыс
шуркырап.
куй рык, судыр жал
Сыдырып кел шыбырын.
Акал теке айилрлар
CiMipin су TyHbiFbiH,
Куидыздай ж у ш
Жулдыздай
K63i
жылтылдап,
жаркырап,
Асыр салган аргамак
Арындаран
аркырап.
Жасыл белдщ касында
Жатыр жылкы жайылып.
Ж ел
жуй*ф1г2 астында
Кашаганды кайырып
Ер М у кыш
жур кеудеге
Тарып орак балрасын,
Сол жулдыздай енбеп
Кул1мдейд| жанрасыи.
58
Б О Р А Н Д Ы
К Y Н Д Е
Адпанда твсш айналып,
Аспанныц астын булт алган.
Ашулы ацдай ьщыранып,
Боран сорып бурканган.
Жапалактап жауеан кар
Жагадан устал жармаскан.
Алдамшы болып сум ажал
Аязын айдап арбаскан.
Жылкышы жур жылкыда
Секса да бораи булт бурксо.
Оман да кврген ауырын —
Тапжылмайды тМркеп.
Й9
АР АК. АР А Р А Й
С е к н 1д! кектщ тецб!л мунарасы
Мунартып жаздыгуш тур агаты.
Тшпт! емш*-ерк'н улес*не
Сулулык, дуниесннц, сыбагасы.
Секмд! к,арагайы б'р бой жеткен,
Толысып токсан торыз ой тербеткен.
©з'шше ней кездерде сыбдыр карып,
Болады махаббаттыц куйш шерткен.
Жаны ка жайлы тшп коцыр леб1,
Акыктай ай астында жатыр кель
Сан кустар сапырылып эн шыркайды
Ашкандай айдынынан жэрмецкень
Тан ата кызыл баркыт келд! жауып,
Алады аясына квзд! аударып.
Табират бвбепндей у1лдейд1
Толкыран жапырактар буйраланып.
Мал epin колхозды ауыл корасынан,
Агаштын агытылар арасынан.
Калыц ел каптай шыгып аттаныскан
Алтын дэн алып жатыр даласынан.
Уйыскан буйраланып теректер!
Тсрбетер беап'не белеп сеш.
КешкЫк колхозшылар шыркаган эн
Жвнелер дуылдатып кец елкен!.
60
Толыксып турран Аракарагайым,
Жупрем орманыцда баладайын.
Эрюмнщ сулулыгы б'ф оз'ше
Мен оны баска жерге баламаймыв
АЛТЫН
О
ЖУЛДЫЗ
MipAiH бшк ерше,
Тегермеш дуние доцралан.
Тецб!л аспан тершен
Сан жулдыз акты сорралап.
Армандай кер!п еткен жан,
Кеп карап квкке сарылды.
Басын иш 6ip соран,
Тардырым деп табынды.
Зейнет! болып ецбектщ
Алтын жулдыз жаралды.
Сэулет! болып жер-квктщ
Жаркыратты жиЬанды.
Жулдызы свнш калтырап,
Кучпрттенер кек жузК
Мэн,п сенбес, жаркырар
• Жердщ алтын жулдызы.
Алтын нуры тегиш,
Жер жулдызы жанганда.
Бултта калган квм!лш,
Кек жулдызы арман ба?1
6*2
УСТА
Сом
TeMipAi суарып,
CoFbin жатыр керШп.
Мацдайынан тер арып
Кезжен от тегЫп.
К»м1р шайнап кумшлдеп
Куй тартады Kepiri.
Отка орнап б!рт1ндеп,
Шыгып жатыр тем!рГ.
Ыска бет! боялган,
Ыстык., суьщ бэр! 6ip.
Ер каруын сайларан,
Елмен уста жаны 6ip.
* • *
Сорып дауыл, шубап тилкын
Ti ripen жер, шайкалыи как.
Нажагайлар жарык-журык, erin,
Куц!ренд1 элем, кун курк!реп.
Тасты арызып асау толкын,
Тау тенселтт! кара дауыл.
Канды майдан карауылы
Шабуылра какты дабыл.
Кек туманда жаркылдады
Ай нурындай ак, алмастар,
Жер с!лк1н!п зор дуб1рден
Жацкаланып ушты тастар.
63
Сол дауылда, сол толкында
К,ара бултты
кэрып
сштен
Н аж арай боп б!здер ед!к
Шаншыла кеп жаура тускен.
БуНн мже бесжылдыктыц
Майданында 'тау кулатып.
Гиганттарды жургшз салып,
Тем!р илеп, тасты уатып.
Б 1здер жана адамдармыз
Дуниеге ец беретш.
Астында аспан, устшде жер —
Б|згё Kim бар тен келетГн?
Улы Сталин бастап алга
Бес жылдыкта кетлк ерлеп.
Б1здер ем:р туткасымыз
Дуние ум тн алFan тецдеп.
* * *
Н^анат
жайып калган
Ж ешл
Ж етш
«пикап»
кез тац да атып,
ж уйтктп
арындатып,
келеек тесшен жатыр екен
Ж Ы кара таулары жалын атып.
Сол тауларды ш м екен жалындаткан,
Ш ы ц басында атой сап, дабыл каккан.
03
аулымнын адамы карал турсам
Сары алтынды актарып алып жаткан.
Ж ас инженер кара мурт казак ж И т ,
Ш ы ц басынан дуниеге квзш Tirin.
Алаканда
алтыны, ертенгшк
Аткан тацдай жымыйып турды кул!п.
ЛИРИКАЛАР
блекЫ сырласатын серкЫсш.
© зш чен 6ipre жасар емipinciiL
Адамзат журепме унш енде
Эр уакыт сем аркылы меш б1лс]н.
КвСЕМГЕ
p6ip сезщ курестщ куралы боп,
Бар элемнщ атандыц ураны боп;
Адамзаттыц болашак, кундер! уиИяMauri жаса дуниенщ шырагы боп.
* * *
Мен Камадан аттандым
Жорык ауыр, жол узак.
Жанып турран жалыы бар
Журег1мде жалрыз-ак,
Тойтара алмас бет!мд|
Акса да вдн тенЫ
Журекте жалын шалкыган
Сталинн1ц леб1з!.
Ь9
Б Е Л Г IС I3
БАТЫР
Т У Р A J] Ы
Б А Л Л А Д А
Дои бойында тур Ka6ip
Гул ecipin басына
Жауып еткен жаз жацбыр.
Карайган кабыр басында
Карауылдай зечб!рек.
К.ыя алмай достын цасында
Т}ргандай ол да елж!рев.
Уйыхтап жаткан сол ж аш шн
K im екен! б!р жумбак.
Жапырарын желп!п орманньщ
Жел етед! сыбырлап.
И
Квктемшн квкше мунарын
Квкала жалын opaFaH.
Тундырып дуние куланли
Кезед! дауыл 6opaFaa.
Каралы майдан твршде,
Канаты, жалын канды булт.
Ж)г!тт!ц квк'фепнде
Жулдыз болып жаиды умгг.
Умтылды жау топтана
Куш сывайтын келд1 рет.
Жан ceplri тек одна
Жасын атодн эецб!рек.
Досы жатыр мерт болып,
Кара K83i жумылып.
Кезше кетт! одн толып
Жанында б!р от жупрш.
Каралы кушн суцкылдап,
Кан Т1леген тур байруз.
Каптаран колга одркындап,
Карсыласодн 6ip жалгыз.
Буркырап
Соктырып
Бурк!ттей
Жайратып
ушты снаряд.
боран бултты айдап.
бейне жас солдат
жауын салды ойнак.
Кеудесшен он ти!п,
Ушты 6ip ксз, болды мерт
К.етершде жан кыйып,
Орындалды, дед!, серт.
Ксшк1л1к журт жыйналып
Койды ерд1ц вл)г1н,
Жастар тамды урланып.
Жацбырындай квг!а!ц.
Б1ле алмадык, дарига
Бул батырдын аты к!м —
Дед! де б!р одрия,
Жасын суртт! анырын
Дои бойында одб!р тур,
К1м екеа! б!р жумбан.
Ж азгм ганда жаи булбул,
Каб]рде отыр жыр жырлал.
Кем де боле а каб|рд!н
Керген жанра жуз! ыстык
К>шагында дауылдыи.
Сонымен б!р туысгык
Б IР
Ж аракат
Ж У ТЫ М С
У
ауыр, жан тэтл,
Жалтарам дед| жастык шак.
Айнала орап жан-жакты,
Л йкар а ашты от кушак.
1
Карал сд‘ м касыма.
Кан жауыпты кар уст1и.
Kayin 6ip твид! басыма
Кайтадан жергс жабыстым.
Жолдасым келд! кайрылып
Б1р жутым су таиызды.
К,ен1лд1 сол су жай кылып.
Квз шырымын
алгызды.
Кдйта турдым элден!п.
Каская к!рд!м камалга.
Тамшы судан иарлен!п
Тайынбай тарттым тары алга.
Жалауым колдан тусксн жок.
Жанымды журд!м сыига сап
Сол судай тэтт! 1шкем жок
Келсем яе тэлай жыл жасап
Ш И Н Е Л Ь
УРСаудын оры кезжде жаралаган,
Астарыцды кан кеулей аралаган,
Ж амы лш боп жанымды жылытып еп —
Ауру тэнд! арудай аяларан.
Сол уакытта жец1це каным с1нгеи,
Канга коса ак ниет арым с1нген.
Сондыктан да мен уш <и жузщ ыстык
Сун!кт1мс]ц ем1рде жжным суйген
74
БАУЫРЖАН
[уанатымнын астында
Кекшетаудын мунары.
Тенб1л квкте келемш
Твбемде элем шырары.
Касымда отыр Бауыржан —
Кад!рл! улы халыктык.
Сондай улды тудырран
Халыцтан артык, алып к!м?
Кекше таудай кеудес!
Уясындай ум1тт1ц.
К,аЬарлы майдан батыры,
Таласар оран ж!г!т к!м?
Сорыстыц
канды
тенЫн
Сапырып вткен кыраным
Алауларан батыстыц
Окпен турген тумаиын.
Кол
бастаган каЬарман
Акылмен ойдыц иес1.
Кабагына салыпты 1з
Канды майдан дуниеа.
Куанраннан б1лмед1м
Айтар сезд1ц рет1н.
Карай
берд)м салура
Журег1ме cypetln.
Москва - Костеней 1947
75
ПОЛКОВНИККЕ
ХАТ
(М Ы РЗАГАЛИ ЖАНГЕЛОВКЕ)
^ы р а нд ы кергем айналгаи
Кум Тосынныц шьщдарын.
Сонда керген кыраным
Сен екенсш, туганым.
Top Fail суы мелд1реп,
Тосын бойы ну TOFafi
Ту ганда сеш елжтреп,
Белеген екен кек орай.
Туранда ел уланы
Толкын жуып ipeniH.
Кум Тосыныц кыраны
Берген екен журегш.
Кайтпай жузщ майданнан
Кетерген ел уланын.
Б1лд!м, шынды айналган
Сен екенс!ц кыраным.
76
кепршш
К ул )п сонау зенгер квктен
Кун шугаласын шашканда.
Кек кепрш!н канат кагып,
Кетер1лд| acnaHFa.
Кетер’лд! ол жалт-жулт еткея
Найзагайдай зулады.
Жел мен орман айтты елен
Кек neripuiiH туралы
Кек булттардан эр! асты.
Кулдыйлап кек жуз1нде.
Жетк!зд! ол аманатты
Айтылган дэл кезЫде
Кун сэулес! тарамданып,
Уясына батарда,
Кек кег!рш!н тапсырма алыа,
Ушгы тага сапарга.
Ж АУЫ Н Д Ы
КY Н
К е к «Кудайы» курк'феп,
Тартты ажал садаяын.
Д1р1лдетт1 нажарай
Канды майдан аланын.
Жер кудайы куркфеп,
Тект) несер жалынын.
Туншыктырып кек дауыл
Мэцг! вшфд! жау унш.
78
орыктан кайткдн жас жтпт,
К,акты акырын какпаны
Сурап ед1 келшшек —
KiM екенш айтпады.
Жи1 сокты журеп
Элде иеге лушлдеп.
Эл| сырттан жауап жок,
Сурап ед! «бул к1м?> деп.
Жалындады махаббат
Жаршы болды жас журен.
Какпа ашылып айкасты
А.6 астында кос б!лек.
А Б A R FA
Ж
алынды жы ры
Ж ауы на
жаркылдап
октан
атылран.
Сакарадан санкылдап,
Сез
тешзЫ сапырган.
Ш ьнцы стауды н
щынына
Ж ы рды н
кадап жалауын.
Кыялды
кезген,
TeoipeHTin.
О й д ы н токсан тарауын.
К ел Ki ген
К егш е
келдей
ел екнш
жайнап кун бол Fan
Аскаралы ту лрасы
Акы нды кка ту болран,
Акылдын. качнар булагы
Д ария ойлы даны шпан
блецш
втк1р найза кып,
М ы имен
жалрыз алыскан.
в л ен сездш
Теш здей
патшасы
терен кеменгер.
Ж ы р жолына
аттандым,
Колтырымнан демей
80
бер.
кош
БОЛ
ЖОЛДАС
ЖДАНОВ
К аралы жалау 1л1н1п,
Азалы куй тартылды.
Журек муздап суынып,
Хас!рет басты халкымды.
Айрылдык аскан данадан,
Айрылдык устаз-арадан.
Мезгеген кыран дуниен]
МезНлаз кетт» арадан.
Жец!ст1ц туын устагаи
Кол басшысы батырдыц.
Алысты болжап нускаган
Акылрей! акыннын.
Коя туршы кун!ренбей,
Бетховеншц маршы.
Журепмде бейнес!
Кулашмда дауысы.
Кош бол жолдас Жданов,
Кандай ауыр осы сеэ.
Журскте кайгы тур жанып
Жаска толып кара коз.
Кош бол, жолдас Жданов,
Атыц вшпес журектен.
Ант етт!К с!здей болуга
Коммунисты
т!лекпен!
КЫЗЫЛ
ГУЛ
К ектем д е ескен Кызыл гул,
Кербездене тербел!п,
Жалын жуз! жайнап тур
Жазирага ец бер1п.
Жаздын сулу кеш1нде
Жас кен!л» кош болып,
Кызыл гулдщ тесшде
Отыр булбул кус конып.
Жайкала бер, сэнменен
Ш»ркш ем!р, кызыл гул.
Эи шыркай б ер, тацменев
Кызыл гулде жас булбул.
ЖЫПЫРМА
^К ы й ы р м а
бес
жяиып
БЕС
TypFan жалындаЯсын,
Тещзде алып кашкан арындайсын.
Жас
Жалт
вм!р зкаркыраган жаксы
кун]
ет!п втер болсан табылмайсын.
Кэр1л1к
таянса да какпамды урып,
Салса да 6ip кундер! ажал курык,
Арнакан отаныма елендер1м
М э ц г ш к жыйырма бесте калар турып.
83
♦ * *
apKwpaFan жайып тастап жапымды,
Ту Fbin устап адамшылык арымды,
Арманым жок кек:репмд! кен ашып,
Ту Fan елге тарту етсем барымды.
Кец даланьщ кез!п еспе кумдарьм,
Кыран болып канат какса жырларым
Аскар таудык, айдык шалкар квлдерд!н
Журепме сыйгыза алсам сырларын.
Сахараныц сайран салып жел!ядей,
Жанар таудыц жалын аткан лебшдеЗ,
Ушса жырым жазры туры будактап,
TyFaH жерд1ц алып ж аткан демшдей.
Армансыз боп онда ем!рден втер ем
YMiTiMHiH жулдызына жетер ем
вз жолыма скульптор тьлемей
Ескертмшт! жырдан сорып кетер ем.
84
* * *
1\ызыл жышвдл бойында
Кузд1гуш туыппын.
Буыркана турыпты
Кара жацбыр куйып кун.
Кй13 уйд'ц 1ш 1нде
Ж.елл1лдепт> жергег!м.
Келгеннеи ак. дуниеге
Несер болды кергенш.
Бал кемейл! энш!лер
Агызыпты эн булагын;
Азанымен елецнщ
Ашылыпты кулагым.
Осынау сырлы дуниеге
врнек салып еленнен,
Содан бер! жыр шыркап,
6м!рд] ерлеп келем мен.
♦ *
У
ылжып
*
бесш нде
тЦаз
бебек,
Былдырлап ун катады элде не деп.
Боны на болашактан нэр куяды
Табират— ана сэби жанды элдилеп.
У ш н е н 6ip Майда леп нур тег|л!п,
К езжен кунас1з жан тур керш ш .
Дуниеш н
Он
тертте
жана
келген
туран
жас
конагы
айдай т е н к е р м ш .
Айтарын айтпады-ау деп т!л1 шыгып,
С езж е
ынтырасын
сонда
Б>рак та ж у реп нм ен
турып.
куанасын
К в зш ен жаудыраган жанын урып.
86
ЕД1ЛДЕГ1
Б 1Р О Я
{5атыр казак Степан
Еддлге тартып жылуын,
Кек толкынря лактырран
Персиянын, сулуын.
Дегендей-ак,: кетпесш
Сыры сыртка шашылып,
Келед! Ед1л кеп уак,ыт
Кызды кушып жасырып.
Арындап соккан кек толкын
Аптыгы 61р басылман,
Ойлап турсан »р!лгея
Сол сулудыц шашыидай.
К Y Н
Г\ алыц
TOFaii
арасында кара тунде тур ед1м,
Кара тундей каралы ед1, кайгы баскан журегчм.
Жапан дала муцга баткан, куцпрт ед! кек жуз1.
Калган сенш кек койныныц жалтыраган жулдызы
Кайда барам, кайда жетем? Уштыры жок. жол алые,
Калык тояай арасынан кукренед! жолбарыс.
Каламын ба кара тунде жырткыш анныц же Mi боп?
Кара жерд1 капсырам ба
журепмнен сешп от?
Тунерген булт тур!лд1 де сол уакытгга шыкты кун,
Каралы тун канды туын арпалыста жыкты
кун.
Шыккан куншц шугалась! жаркцратты жолымды,
Содан бе'р! айырдым мен оцым менен солымды.
Ленин ед! сол 6ip кужм, кек аспаннан нур теккен.
Содан 6epi сол кунге арнап журепмнен жыр теккен.
Содан бер] тацныц туы ез колымда шалкыган.
Содан бер! журепмде кун шурласы балкыран.
88
к ос
ТЕРЕК
1 ереземнщ алдында
Тсрбет1лген кос Терек.
6с:ргем
ж аз айында
вз1ме тур еркелеп.
Жас сулудай жапырак
Квз тартады кврк!мен,
КвлеНкел! саясын
Суй ем беттен желшген..
Урпавдма сая воп
Калсын артта еккен!м,
Дермш сонда eMipre
Баска келш кетпед!м.
А уылдын
алды калыц тал,
Желк'.лдеп вскен ж ас кегал.
Жас
квгалга отырып,
Жайланып б»р аз демцд! ал.
Б1р кара квз кектемде,
Кул'шареп муиы еккеи.
Ой Tycipin вткенге,'
Бул да езждей бой жеткеа.
Саясында турганда
Саябьфлап тыным ап,
Судырлайды жапырак
Сол сулудай сыбырлап.
90
Ж А Н А
ЖЫ Л Т Y Н IН Д Е
1\улпырып отанымнык кёц влкес!,
Дуниешн !лгер! ерлеп кетт! кеин.
Жарымдан жайлы маран жас кушагын
Жана
жыл — жана бакыт жэрменкес!.
в м 1рдж
кешесЫде
еркш басып,
Гашыктай курбылармен кушактасып.
Он ек1 сокканынша тякат кылмай
Пердесш жана жылдыц койдыч
ашып
Тамаша жылл мц бетш ашып керсем,
Гажайыи уакыйгалар жатыр вншен.
Солардыц кайнар
квзш
айтар ед!м,
Достарым сезд! ауел! маган берсец.
Осы шат мерекенщ нес! к!м,
Бакыттын ашып койды к!м сс1г!н?
Сталин! — Т!л! жана шыгысымеи
Кунде айтып
б!зд!и
Жен^с
кур ес!м!в
К
ywlc
к 1р п 1к ,
Кунней
уй р г е н
сулу
Сэулелер!
Кун
Гул
жазгы
бар
ма
кеп'мсн-
шаш агы
ермгсн,
KepiKTi
Ж ау
ж урмейтш
ш ебгм ен.
ш еш нен
KepiKTi epiMeii.
М унар
Тау
тарты л
KepiKTi
Ж алтаны
Ж ар
керж ген
к е л 'м е н .
ж ок
б е р !л г е н ,
K e p iK Ti т е »и и е н .
кез
екен?!
т е п л ген
KepiKTi
Ж ер
Ел
кез
сулу бар ма екен?!
Ж анды
Г у л д ей
ал ты н
* * *
уйем деген жалгыз сез
UJbiFy уш!н журектен.
Кеп толганып, квп ойлан
Ш ы н пей!л, ак ниетпен.
Сую уш!н берш п,
Жалындаган жан керек.
Тула бойдан тепл!п,
Тулап акклн кан керек.
Сую уш!н журекпен
Куннсн де ыстык от керек,
Бул айткандар болмаса
С\йем деу|ц ертерек.
Ж ан
тэнщмен айналып,
С\ймесе
егер
журег!н.
Калармын бос алданып,
Суйем деме. т2лег(м|
93
УПТШ1 к, ы3
1\елд! Sip кыз кун бата
Кермеген жан бейтаныс.
Сыпайылап т1л ката;
Дед! — атым К улганыс.
Депутатка кандидат
Жаткандырын усынып,
Уйд'щ 1инн жыйнап ап,
Eepin жатыр TyciHiK.
Шындыры осы б]шрд!ц,
Кыздын. сез! ет|мд!.
Бейне эскери бвл!мн1ц
Комиссары секшдй
ЖАНА
ТУ FА Н
АП
К е к аспанныц кеудес!нен
Кен дуниеге жарык бер!п,
Булттын ш ы р ы п пердес!неа
Шугласын турды тегЗп,
Тенкер!лген алтын кездев
СебЬлгендей нур сэулес!»
Жана туган жас жузшен
Жалт-жулт етт1 жар елее!.
Б У Jl А К
Г^арша
тамыз
1ш1нде
Ыстык ед] кун неткен?
Жасыл баркыт тусжде
Жайкалады
ну
б!ткен.
Госын ycTiH тур жауып,
Кубаталды, куда кум.
Керд 1м сонда кез тауып,
Кулай аккан булагын.
KyMFa твсеп кеудемд!
Аттан
тусш,
су ш т ш .
Кокрепме дем берд!,
Квз1мде ойнап бф
ушкын
Тамырыма таралды
Сол булактан нэр алдым.
Суы Ш0 ЛД1 кандырды,
Ак сутшдей анамныд.
96
Г улар тенЗз, кешер толкын
Керуен! жыл шубалар
врши берер eiwip эаны
Соны жерден су агар.
Келешек жас сол кундерде
Б!эд1 калай умытар?!
Б!здер Жаткан суык жерд!
Журепмен жылытар.
КY Й
Кей
Кей
кезде кек дауылдай
буырканган
кезде найзагайдай бултты жарран.
Таскын
куй
Керемет
вткен
yh
канатымен
жанды
ж елтп.
кен<шме ойлар салран.
вткелше болып айрак;,
Куц|ренген куйдщ жолы жатыр сайрап.
Умыгып в!шд|-в31М уйын каппын
Туррандай куй сарыны канымда ойцап.
98
М А3 М УН Ы
БетД
т У F A 11 Ж Е Р
Кен влке . .
Туган ел
. . .
Кремль
. . .
Сталннд'1 санлаймыз
Alia
.
.
.
5
6
7
8
.
10
Алатау
Костанай
Дала жыры
Теке д ш
. .
Тауцызыл
Дауыл кунп дарня
Дон
Ленинград
Едш
. . . .
Жендс парады .
Мен озщшц солдаты)
Жткара
Москва жырлары
КОЛ X О 3
12
13
14
16
17
18
19
20
22
23
26
28
29
ЖЫРЛАРЫ
Онтустк сок катты екпек жел1
Дала дабы лы ....................
Кызыл тары
Кырмаи басында
Комбайн кетт барады
Тyari эн
. . . .
Комбайншы Айбала
Омырауында «Балга оран»
34
35
36
37
39
40
. 41
.41
99
Beti
Эл е в а т ор ............................... . . . .
42
Д э н .................... ....................................... 43
Кузетнп
. (. . ф . . • • •
.4 4
Ертенллж e riH басында.
. . - • .4 5
Тосын ж а з ы ............................................. 46 *
Тобыл тасып б а р а д ы .............................. 48
Кызбел кыясында . . . . . . - . 4 9
К у з ............................................................ 51
К ы с ............................................................ 52
Шакпак квл1
. . - .
• .5 3
Жалгыз м а с а к ........................................ 55
Эйет..................... ....
. "Т . . . 5 6
Эйет, Тобыл ею е з е н ........................ . . 57
Ж ылкышы.................................................. 58
Боранды к у н ц е .................... ....
59
A p a K ap a F aS ................................... .....
<60
Алтын жулдыз . . . . ■ . ■ . . 6 2
У с т а .............................. ....
63
Согып дауыл, шубап толкын.................... 63
Канат жайып калган кез так да атып . . 65
ЛИРИКАЛАР
Кесемгв
. . . . _ . . . . - - . 69
Мен Камадан аттандым
. . . . . .6 9
Белпс13 батыр туралы баллада . . - . 70
Bip жутым су . . ................................... 73,
Шинель
. ................................... ..... . 74
Бауыржан . . . . . . ....................... 75
Полковникке хат
......................... . •. . 76
KeripiuiH
......................... ....
. ; . . . 77
Жауынды кун
. . . _- . . ; . с .. • 78
ЖорыктЕн кайткан жас ж1пт . . .
. . 79
Абайга....................................................... 80
Кош бол' жолдас Жданов . . . . . . 8 1
Кызыл гул
.................... .....
. . . 82
Жыйырмабес ................................... . . , 83
Жаркыраган жайып тастап жанымды
.' . "84 т.
Кызыл жыколл бойындг . .
. . Г . 85
У ылжып бесшнде т1лс1з бебек . . . .' 86
Ешлдеп 6ip ой . . . . .
. . . о7
Кун . .............................. ....
88
Кос терек . . . . . v .
•,'» • • 89
100
Бет!
Ауылдын алды калын тал ..........................90
Жака жыл туш нде....................................91
Кумс xipniK, алтын кез...............................92
Суйем деген жалгыз с е з ......................... 93
Ymnii кыз
..............................................94
Жака гуган ай .........................." .
. .9 5
Б у л г ц ........................................................96
Тулар тещз, кешер т о л к ы н .................... 97
Куй . .
..................................... . 98
СЫ ИЬАЙ МА У ЛЕНОВ
Г О Л О С СТЕПЕЙ
Сборник стихов
i)l&
к нахском языке)
изд унне КаэОГИ.ЧА'я
Редактор А х т а н о ь
Художник X . Р а х и м о в
I ex. редактор II. X и г и р о в и ч
Коррект >р III у а ш б а е в
одписано к печати 18-XI 1949 iода.
д. ^
347*УП‘641Ь\ Объем 3.2л п. л.
. нзд. 2.12 Формат бумаги ТОхЭ'^/ъ.
Тира ж 100U0. Цена 3 руб.
$
г. Алиа-Лга. 11ч iиграфк и мои ка i
Казнолигрнфиздата
при
Сове»?
Министров К аз. С С Р
Зэк. № 94U
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
1
Размер файла
1 090 Кб
Теги
maulenov, dala, dabili, maulenovs, 1788
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа