close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

2405 eshanovar.s khazakhstandagi shagin jane orta biznesti kholdau joldari r.s. eshanova m.m. muhamedova

код для вставкиСкачать
ISSN 1811-1793
FblAblMH ЖУРНАЛ
СТОРАЙГЫ
РОВАТЫ
НДАГЫ
К Д Д
П а в л о д а р m e m a e k e ttik
УНИВЕРСИТЕТ!
ЖОНОМИКАЛЫКСЕРИЯ
ПМУ ХАБАРШЫСЫ
ВЕСТНИК ПГУ
серия ЭКОНОМИЧЕСКАЯ
49
гш ш ш ш етн еш гаеш ш ш ш ш гаев п в тв ш ш ш ш
ЭОЖ 334.722
ЦАЗАЦСТАНДА€Ы ША€ЫН ЖЭНЕ ОРТА БИЗНЕСТ1
ЦОЛДАУ ЖОЛДАРЫ
Р.С. Ещанова, М.М. Мухамедова
С. Торайвырова атындазы Павлодар мемлекеттк университетт1
Мемлекет орта жэне шарын бизнгстщ калыптасуына жэне дамуына
Yлкен зеmндi салып отыр. Шарын кэсiпкерлiктi колдау жэне жандандыру
максаттарында ^азакстан Республикасы Президентiмен 1997 жылдын
наурызында жарлык шырарылран болатын, ол «Шарын кэсiпкерлiктiн даму
^оры» А ^ курылуы Yшiн нгпз болды.
«Даму»кэсшкерлжп дамыту ^оры» - 1^Р Заннамасымен тыйым салынган
кызметтер TYрлерiн алып тастаранда, сауда, 0ндiрiс, кызметтер жэнг баскалар
аясында кэсiпкерлiк кызметтi ЖYзеге асыратын ^ Р заннамасына сэйкес орта
жэне шарын кэсiпкерлiк субъектiлерi шенберiнде каржыландыру ЖYзеге
асырылатын, бардарлама.
^ордын нггiзгi функциялары болып табылады:
- шарын кэсiпкерлiктi каржылык колдау мемлекеттш бардарламаларын
ЖYзеге асырура жэнг жасап шырарура катысу;
- жекелеген аймактардары элеуметтш-экономикалык жардайлардын
ерекшелiктерi мен тауарлар мен кызметтер нарырындары жардайлардын
торысуы, шарын кэсiпкерлiктi дамытудын басым барыттарынан 0 з бетiмен
шыра келе, занды тулраны курмай жеке кэсiпкерлiктi коса, шарын кэсшкерлш
субъектiлерiн максатты нгсиелендiру;
- шарын кэсiпкерлiк аясында жэнг 0 зiн-0 зi жумыспен камту аясында
жана жумыс орындарын куруга жэрдемдесу;
- екiншi денгейлi банкiлерден олармен несиелердi алу Yшiн шарын
кэсiпкерлiктiн субъектiлерi пайдасына гарантияларды усыну;
- бизнес-орталыктардын, шарын кэсiпкерлiктiн инкубаторларын, кенес
беретщ оку-эдiстемелiк, лизингтiк жэне шарын кэсшкерлш сферасындары
баскадай нарыктык инфракурылымдардын дамуына жэрдемдесу;
^азакстан Республикасы Yкiметiмен бектлген тэртiпте нгсиелендiру
бардарламаларына катысу.
01.07.2010 ж. шарын жэнг орта бизнгстщ белсевда субъектiлерi саны 2009
жылдын уксас кезенiнде 0,7% улрайды жэнг 56376 бiрлiктi курады.
Шарын жэнг орта бизнгс субъектшгрмен 6 айда 0шмдерщ шыгару (тауарларды,
кызметтерд!) 2009 жылра 90,6 млрд. тенгет нгмесе 105,4% курады.
Шарын жэне орта бизнесте жумыс бастылар саны 2009 жылмен
салыстырранда 189589 адамды нгмесе 102,0% курады.
50
Вест ник П Г У № 1, 2011
в гаш ев п еш в ов ш ш тв н ш тш ттш ш ш ш тш т
Шарын жэне орта бизнес субъектшержн салыктык TYсiмдер келем1
2010 жылдьщ 5 айына (23 кейшп 6 айра) 18,2 млрд. тецгет курады, ол 2009
жылы 20,3 % немесе 3,1 млрд. тецгеге кеп, соныц катарында берiлген салык
телеушшер категориясыныц жергiлiктi бюджетшг 7,1 млрд. тецге аударылрац
ал ол 2009 жылы 108,1 % нгмесе 535,0 млн. тецгет курайды.
<<Даму>>Кэс1пкершкп дамыту Коры» АК каражаттарды ескертп орналастыру
бардарпамасы бойынша арымдары жылда каржылык колдау максатында ек н ш
денгейдеп банктер аркылы (1,2,3 транш) шарын жэнг орта бизнгстщ субъекшвршщ
жобалары 3,4 млрд. тецгеге каржылавдырылран болатын
«Бизнгстщ жол картасы -2020» бардарламасын ЖYзеге асыру шецберiнде
екiншi денгейдегi банктермен 10,3 млрд. тецге соммасында нгсиелер бойынша
63 кэсшкердщ 0тiнiмi караура алынды, соныц катарында 1 барыт бойынша
- 528,0 млн. тецге соммасында 5 етш м , 2 барыт бойынша - 8,7 млрд. тецге
соммасындары нгсиелер бойынша 56 етш м (5 0тiнiм нгсиегерлер комитетшг
жiберiлдi), 3 барыт бойынша - 1,1 млрд. тецге соммасындары нгсиелер
бойынша 2 ет ш м (1 е п т м РКС караура берiлдi).
«Ауылшаруашылыкты каржылык колдау Коры» АК ВК филиалымен
еткен ж^1лд^1ц 1 жарты жылдырында 33,3 млн. тецге соммасында микронгсиелер
берiпдi, с.к. облыстык бюджет каражаттарынан ауылдары шарын жэнг орта
бизнгсп нгсиелевдру бардарламасы бойынша 2,0 млн. тецге.
«Продкорпорация» АК екщ щ п аркылы к0 ктемгi далалык жинактау
жумыстарына 173,4 млн. тецге б ел ^ен .
«Казагрофинанс» АК филиалымен ауылшаруашылык техниканы, ендейтш
жабдыктарды сатып алура жэнг инвестициялык жобаларды каржыландырура
3004.3 млн. тецге барытталран, соныц катарында каржылык лизинг бойынша
495.3 млн. тецге, инвестициялык жобалар бойынша 2509,0 млн. тецге.
Аймактыц калалары мен аудандарында несиелш серiктестiктер жумыс
аткарады, оларра 50,5 млн. тецге соммасында несие бершген.
Шарын кэсiпкерлiк Yшiн несие кездерi каражаттарын усыну келем1
бойынша непзп болып екiншi денгейлi банктер болып табылады. 0ткен
жылы (5 айдыц iшiнде) олармен шарын бизнес субъектшерж 14,0 млрд. тецге
берiлдi, ал ол еткен жылдыц к0рскткiшiнг 89,7 % курайды.
Кэсiпкерлердi 0 ндiрiстiк белмелермен камтамасыз ету Yшiн MYлiктiк
колдау максатында мемлекеттiк меншiктiц пайдаланылмайтын жэнг бос
турран объектiлерiн сенiмдi баскару жэнг акысыз жалра беру ЖYргiзiлiп
жатыр. Арымдары жылда сенiммен баскарура 4 объект, 1 меншiкке бершдь
Кэсiпкерлiк кызметтi уйымдастыру максатында 566 жер учаскшер1
усынылды, б0лмелердi кайта жоспарлаура 84 руксат берiлдi.
Шарын бизнес кэсшорындарынан тауарлар мен кызметтердi сатып
алу максатында мемлекеттiк сатып алулар бойынша облыста ЖYргiзiлетiн
конкурстарра шарын кэсiпкерлiктiц субъектiлерiнiц катысуы камтамасыз
серия ЭКОНОМИЧЕСКАЯ
51
гш ш ш ш етн еш гаеш ш ш ш ш гаев п в тв ш ш ш ш
еттлвд, субъектшердщ берiлген категориясында олардыц к 0лемi 11,3 млрд.
тецгет нгмесе оныц жалпы K0лемiнгн 41,2 % курады.
Хаттамалык тапсырмаларды орындау Yшiн 0кiмшiлiк кедергiлердi жою
бойынша Республикалык жумыс тобыньщ м0жiлiсi ж 0нг 0р облыстык ж 0нг
аумактык мемлекеттiк органдардары 0 кiмшiлiк кедергiлердi жою бойынша
ЖYргiзiлiп отырран жумыс шекарасында руксат беру р 0сiмдерiн оцтайландыру
бойынша Жумыс топтары курылран. Олардыц курамына MYДделi мемлекеттш
органдардыц 0кшдершзн баска бизнгс бiрлгстiктiц 0кiлдерi косылран (К^азакстан
к0сiпкерлгрi Форумы, к0сiби курылысшылардыц аумактык кауымдастыры,
жарнама 0ндiрушiлерi, к0лш, т0уелиз эксперттер ж 0нг баскалар).
Руксат беретш ЖYЙенi оцтайландыру бойынша орган болып облыс акiмi
0кiмiмен (№ 1-310 05.02.2009 ж.) курылран 0юмшшж кедергiлгрдi жою бойынша
облыстык жумыс тобы аныкталынтан. курамына MYДделi облыстык мемлекеттш
органдардыц ж 0не к0сiпкерлгрдiц когамдык бiрлгстiктерi енгдо.
Т 0 менге карай шарын ж 0 не орта бизнгстi колдау 0дiстерi келпршген.
Бизнес-инкубаторлар - бизнеспен бiрлесiп ЖYретiн, кызметтер мен
кецселiк кызмет к0рсету, шаруашылык кызметтi ЖYргiзу Yшiн 0 ндiрiстiк,
кецселiк ж 0не баскадай Yйлгрдi усыну жолымен жаца рана жумыс бастап келе
жаткан к0сiпкерлгрдi колдауга барытталатын, уйымдастырылран шаруашылык
кешендердщ формаларыныц бiрi (орталыктандырылран бухгалтерия, шарын
к0сшкерлжтщ адвокатурасы, к0сiпкерлгр Yшiн бiлiктi кадрларды даярлау).
Б и зн ес-и н куб аторл ар тех н о п ар к те р курам ы н д а, сол сиякты
техноорталыктардыц ж 0 нг баскалардыц курамында т 0уелшз курылымдар
ретiнде 0рекет ете алады.
0 нерк 0 сiп тiк айм актар 0 зiмен, к 0 птеген б 0 лшектенген шарын
K0 сiпорындардыц бiртутас 0 ндiрiстiк аймакта орналасуы мен жумыс
аткаруын K0рсетедi (< ^р шатыр астында»).
0 нерк0 иптш аймактардыц нгпзп максаттары - бул шарын к0сшкерлшгщ
дамуын ж 0не отандык тауар 0ндiрiсiнiц дамуын активтендiру, к0 сшкерлерге
к 0 мек к 0 рсету ж 0 не колдау, 0 шресе олардыц кы зметiнiц алрашкы
кезендерiнде. 0 нерк0 сштш аймакты уйымдастыру зацды бизнгстi куруга
MYMкiндiк беред^олардыц туракты жумыс аткаруы Yшiн экономикалык ж 0 нг
уйымдастырушылык шарттарды курады.
0 нгрк0 сiптiк аймактардыц мiндеттерi:
- 0рекет ететiн шарын к 0сiпкерлiктердiц санын улрайту;
- туррындардыц ецбекпен камтылуын камтамасыз ету ж 0нг жумыссыздык
денгейш т 0 мендету;
- б0 секеге кабiлеттi импортты ауыстырушы 0 нiмдi 0 ндiру;
- 0нгрк0с 1птж аймактыц бYкiл кешенi кызмепмен ж0не уйымдастырылуымен
байланысты баска да сурактарды шешу, онда орналаскан ШОК-жалра
алушыларыныц табысты жумыс аткаруы Yшiн колайлы жардайларды куру.
52
Вест ник П Г У № 1, 2011
ш етн еш ш ш ш ш н ш Е тп тш аш ш ш ев н ш в ов ш
Технопарктер - бул технопарк территориясында орналасып жаткан
шарын инновациялык кэсiпорындарды дамыту жэнг куру аркылы жасалып
шырырылран технологияларды коммерциялизация Yшiн осы ЖОМ элгугтш
пайдалану максатында рылыми-зерттеу институттарынын базасында нгмесе
н гп зж н жорары оку орындарынын базасында курылатын, курылымдар.
К 0 бiнгсе технопарктер iрi университеттш орталыктарда курылады.
Технопарктер мен технополистердi куру максаты болып экономикалык,
кукыктык жэнг элгуметпк катынастарды, 0 ндiрiстiк кызметт жетiлдiруге
барытталран, рылыми зерттелiмдердiн жэнг жасаулардын нэтижелгрiн тиiмдi
ЖYзеге асыруды камтамасыз ететн, елдiн инновациялык инфракурылымынын
б0лiгi болып табылады.
Технопарктер мен технополистер кызметтершщ мiндеттерi:
- отандык жэне элемдiк рылыми-техникалык YДерiстiн алдынры
катардары жетiстiктерiн 0 ндiрiске енгiзу;
- жана инновациялык 0 ндiрiстердi куруга жэрдемдесу;
- инновациялык 0 ндiрiстердi жэнг рылыми-техникалык зерттелiмдердi
инвестициялау;
- FT n жэрдемдесетщ идеяларды жасап шырару жэнг калыптастыру;
- инновациялык кэсшорындарра отандык жэнг шетел инвестицияларын
тарту Yшiн инфракурылымды жэнг колайлы жардайларды жасау;
- рылыми-техникалык кадрларды даярлау жэнг кайта даярлау барыттарын
жылдам кайта барыттаура жэрдемдесу;
- рылыми зерттелiмдердiн нэтижелерiн коммерциялайтын, шарын
инновациялык кэсiпорындар MYДдесiнг карай курылатын, инновациялык
инфракурылымды дамыту жэне калыптастыру;
- рылыми-зерттемелш, тэжiрбиелi-конструкторлык, бiлiм уйымдары
жэнг кэсiпкерлiк орта 0юлдершщ KYштерiн бiрiктiру;
- экономика, менеджмент, маркетинг сферасында кэсiпкерлгрдi даярлау
жэнг окыту, олардын кэсiби, кукыктык, экономикалык жэнг баскарушылык
бiлiмдерiн к 0теру;
- рылыми жэнг технологиялык акпаратты тарату;
- инновациялык кэсiпкерлiктi куруда жэне дамытуда материалдытехникалык к0 мекп к 0рсету;
- инновациялык кэсiпкерлiк 0 кшдершг маркетингтiк, кенес берушiлiк,
жэнг баскарушылык кызметтердi к0рсету;
- инновациялык 0тм те деген мемлгкеттк тапсырысты орындау бойынша
тендерлерге катысу.
Шарын кэсiпкерлiктiн субъектiлерi Yшiн орталыктандырылран
бухгалтерия мен зан кызметiнiн кызметтерiн пайдалану оларды штаттары
кызметкерлер репнде тартпай-ак бiлiктi мамандардын K0мегiн алура, сондайак уакытты жэнг енбек шырындарын кыскартура MYMкiндiк бередi.
серия ЭКОНОМИЧЕСКАЯ
53
гш ш ш ш етн еш гаеш ш ш ш ш гаев п в тв ш ш ш ш
Курудыц бiрiншi кезенiнде шарын кэсiпкерлiктiц субъектiлерi бiркатар
проблемалармен кактырысады: жеке кэсiпкердiц к у этгш калай алу керек,
кандай салык режимiн тацдап алу керек, каржыландыру сурактары бойынша
кайда бару керек. Сондыктан осы кезендегi Yлкен роль консалтингтш
компанияларра итерiледi.
Казiргi уакытта консалтингтiк компаниялар келесi барыттар бойынша
ШОК кызметтерш K0рсетедi:
- кукыктык камтамасыз ету;
- аудит жэнг бухгалтерия;
- маркетингтш зерттеулер;
- бизнгс-жоспарлау;
- салык зацнамасы;
- кеден рэсiмдерi жэнг т.б.
Микронгсиелендiру - жаксылау камтамасыз етiлген азаматтардыцезда
0 зi жумыспен камтуы жэнг кэсшкерлжп дамытуы Yшiн жардайларды курура
барытталран, нгсиелендiру формаларыныц б1р1. Микронгсиелендiрудiц соцры
максаты болып берiлген аймактары кедейшк денгейiн темендету табылады.
Коммерциялык емес микронесие уйымы шарын кэсiпкерлiктiн
субъектiлерi болатын жэнг оларра каржылык кемекп керсету Yшiн жеке
жэнг зацды тулралардыц кызметiн ынталандырура барытталран, тек кана
мiндеттердi камтамасыз ету максаттарына рана курылады.
Каражаттарды максатка сай пайдалану бойынша микронгсиелендiру
барытталран:
- темен табысы бар азаматтардыц езш-езi камтуын камтамасыз ету;
- кэсшкерлштщ дамуы Yшiн жардайлар куру2003 жыл аярындары жардай бойынша Казакстан Республикасыныц
Мемлекеттiк статистикалык регистiрiнде 72 микронесие уйымы пркелген.
Олардыц тек 5 микронесие уйымы рана шарын калаларда жэнг 7 микронгсие
уйымы - ауыл территорияларында тркелген.
БYгiнгi KYнде Казакстан Республикасыныц территориясында шарын
жэнг орта бизнгстщ казакстандык субъектшершг ресурстык, эдiстемелiк, жэнг
акпараттык колдауды керсететщ 150 аккредитивтш шетел жэнг халыкаралык
уйымдар эрекет етедь
Берiлген уйы м ны ц кы зы руш ы лы ктар сф ерасы ете кец, олар
туррындардыц элеуметтш корралмаран топтарымен жумыс жасайтын,
корамдык бiрлестiктердi колдауды, колданбалы жэне терец рылыми
зерттеулер аясындары халыкаралык жобаларра катысу, берiлген аймактыц
экологиялык проблемаларын шешу, шарын жэне орта бизнесп колдау
жэнг дамыту жэне т.б. камтиды.
Лизинг - инвестициялык кызметтiц TYрi, Лизинг берушi (лизингтiк
компания, банк жэнг т.б.) Лизинг алушымен (зацды тулра нгмесе жеке
54
Вест ник П Г У № 1, 2011
в гаш ев п еш в ов ш ш тв н ш тш ттш ш ш ш тш т
кэсш кер) к 0 рсетшген MYлiктi сатушыдан 0 зiне сатып алып Лизинг
алушыга осы MYлiктi акылы TYрде кэсшкерлш максаттар Yшiн уакытша
иелiкке жэнг пайдаланура
Женiлдiктi кэсiпкерлiк (franchise operation) — бул кэсшорын-оператор
(franchisee)жэнг франчайзер (franchisor)арасындаFы келiсiмшарттык карымкатынастар, онын шекарасында франчайзер ноу-хау жэнг окыту сиякты
кэсiпорыннын жумыс аткару аясын колдауFа мiндеттеледi нгмесе усынады;
бул ретте франчайзер, ол жэнг оларды кадаFалайды, иегерi болып табылатын,
технологияны жэне жалпы сауда маркасын пайдалана отырып, оператор
к т ЖYргiзедi.
1-шi суреттте ^азакстандаFы шаFын жэне орта бизнестi колдау
к0рсетшген.
Ш af ын жане орта бизнесп колдау Эд1стер1
Бизнес-
ОнеркЭсттж
инкубаторлар
айма^тар
Технопарктер
Франчайзинг
Хал ы ка рал ы к
Микронесиеленд1ру
уйымдарды колдау
EKiHmi денгейл1 банктердщ
несиелер1 бойынша женилд1кп
ж аг дайлар
1 - сурет - Ш ^ы н жэнг орта бизнгст колдау эдктер1
ЛИТЕРАТУРА
1. Кашкин, В.В. Проблемы кредитования малого и среднего бизнеса
[Текст] / В.В. Кашкин // Банковское дело. - 2010. - № 4. - С. 36-42.
2. Лаврушин, О.И. Банковское дело: современная система кредитования
[Текст]: учебное пособие / О.И. Лаврушин, О.Н. Афанасьева, С.Л. Корниенко.
- М. : КНОРУС, 2007. - 264 с.
Резюме
В данной статье рассмотрены становление и развитие малого и
среднего бизнеса, а также основные функции и способы поддержки
малого и среднего бизнеса.
Resume
In this article considered becoming and development o f small and
middle business, and also basic functions and methods o f support o f small
and middle business.
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
1
Размер файла
134 Кб
Теги
shagi, kholdau, eshanova, biznesti, eshanovar, orta, khazakhstandagi, jane, muhamedova, 2405, joldari
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа