close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

3635 oljabaeva k. k kharimbay khoshmambetov - belgili memleket jane khogam khayratkeri

код для вставкиСкачать
І35Ы 1563-026:
Индекс 75871; 2587'
ӘЛ-ФАРАБИ атындағы ҚАЗАҚ ҮЛТТЫҚ У НИВЕРСИТЕТІ
КАЗАХСКИЙ НАЦИОИАЛЬНЫЙ УНИВЕРСИТЕТ имени АЛЬ-ФАРАБИ
ТАРИХ
СЕРИЯСЫ
АЛМАТЫ
СЕРИЯ
ИСТОРИЧЕСКАЯ
№2 ( 49 )
2008
ЖАҢА ЖӘНЕ КАЗІРГІ ЗАМАНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ
Сактаганова 3. Г., Казбскова Н. А. РОЛЬ СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННЫХ И ПРОМЫСЛОВЫХ
ОБЩЕСТВ В ЭКОНОМИЧЕСКОЙ ЖИЗНИ КАЗАХСТАНА ВО ВТОРОЙ ПОЛОВИНЕ XIX - НАЧАЛЕ XX вв...................................................... 81
М акажанова 3. Ш. ПРОБЛЕМА ФОРМИРОВАНИЯ КАЗАХСКОГО ЧИНОВНИЧЕСТВА И
СТЕПЕНЬ ЕЕ ИЗУЧЕННОСТИ (ВТОРАЯ ПОЛОВИНА XIX В Е К А ).................................................................................................................................... 85
Бижигитова К. С. ЗЕМЛЕПОЛЬЗОВАНИЕ И ЗЕМЛЕУСТРОЙСТВО НА ТЕРРИТОРИИ
СЕМИРЕЧЕНСКОГО КАЗАЧЬЕГО ВОЙСКА (ВТОРАЯ ПОЛОВИНА XIX - НАЧАЛО XX В В .)................................................................................89
Ж ¥мағ*лов М. Д. ПАТША ҮКІМЕТІНІҢ КДЗАҚСТАНГА ҚОНЫС АУДАРУ САЯСАТЫ ТАРИХЫНАН................................... ......................... 93
Омбаев А. М., Ж айы кбаев М. С. XX ГАСЫРДЫҢ БАС КЕЗІНДЕГІ ҚАЗАҚСТАНДА ҚАРАКОЛ
ҚОЙ ШАРУАШЫЛЫҒЫНЫҢ ӨРКЕНДЕУІНІҢ АЛҒЫ ШАРТТАРЫНЫҢ ТАРИХЫ......................................................................................................97
Болат Сайлан ЖАСТАР ЖӘНЕ РЕСПУБЛИКАНЫ ИНДУСТРИЯЛАНДЫРУ: ҚАЙШЫЛЫҚТАР МЕН ҚИЫНДЫҚТАР...................................101
Кудайбергенова Ж . А. ВЛИЯНИЕ ПЕРЕСЕЛЕНЧЕСКОЙ ПОЛИТИКИ ҢАРИЗМА
НА ИЗМЕНЕНИЕ ЗЕМЕЛЬНЫХ ОТНОШЕНИЙ В КАЗАХСТАНЕ.......................................................................................................................................106
Қ алыбекова М. Ш. ҚАЗАҚСТАНҒА ҚОНЫС АУДАРҒАН ПОЛЯКТАР ТАРИХЫ ЖАЙЛЫ (1936 -1945 ж ж .)................. ......................................109
Байсарина Қ. Қ. ЕКІНШІДҮНИЕЖҮЗІЛІК СОҒЫСТАН КЕЙІНГІЖЫЛДАРДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫНЫҢ ДАМУ ДЕҢГЕЙІ /1946-1965 Ж Ж ./.................................................................................................................................... 112
Бекболат^лы Ж . ҚАЗАҚСТАНДДА ЖҰРТШЫЛЫҚПЕН БАЙЛАНЫС САЛАСЫНЫҢ ПАЙДА БОЛУ ЖӘНЕ
ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ (1990-2007 ЖЫЛДАР)............................................................................................................................................................................... 116
Ә Л Е У М Е Т ТІК 'ГАРИХ М Ә СЕЛЕЛЕРІ
М ұсагұлова А. Б. КЕҢЕСТІК ҢЕНЗУРАНЫҢ РУХАНИ САЛАДАЕЫ ҚИЯНАТЫ (1956-1964 ЖЯС).......................................................................... 123
Нурлигенова 3. Н. РЕТРОСПЕКТОВА ТЕАТРАЛЬНОГО ИСКУССТВА КАРАГАНДИНСКОЙ ОБЛАСТИ В 60-Х ГОДАХ XX ВЕКА...........130
Джексембаева А. М. ЛОСКУТНАЯ ТЕХНОЛОГИЯ: ИСТОРИЯ ПОЯВЛЕНИЯ И ПУТИ РАЗВИТИЯ........................................................................ 134
Исабек Б. Қ. «ҚАЗАҚСТАН - 2030» БАҒДАРЛАМАСЫ ЖӘНЕ ОҢГҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ БІЛІМ БЕРУІСІ......................138
Ж А ЛП Ы ТАРИХ
Қартабаева Е. Т. ИСЛАМДАГЫ ӘУЛИЕЛІК КУЛЬТІТУРАЛЫ........................................................................................................................................... 142
Жүмадуллаева А. Н. МАКИАВЕЛЛИ ЖӘНЕ ГВИЧЧАРДИНИ............................................................................................................................................. 146
Кенжебаева Ж. С. АНГЛИЯДАҒЫ РЕФОРМАҢИЯНЫҢ БАРЫСЫ................................................................................................................................... 149
Персвезенцев А. Л. ГУМАНИТАРНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ Г.ГУВЕРА В Н А ЧА Ж ПЕРВОЙ МИРОВОЙ ВОЙНЫ:
АМЕРИКАНСКИЙ КОМИТЕТ ПОМОЩИ....................................................................................................................................................................................153
Смаі ва А. М. ПОТСДАМ КОНФЕРЕНЦИЯСЫНДА «ПО/ІЯК МӘСЕЛЕСШІҢ» ТАЛҚЫЛАНУЫ.......................................................................... 156
Ерекешева Л. Г. ПРОБЛЕМА «ТРАДИЦИЯ-МОДЕРНИЗАҢИЯ» И РЕЛИГИЯ В ПОСТ-СОВЕТСКОЙ ҢЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ......................159
М ырзабекова Р. С. РЕСЕЙ ЖӘНЕ ШЫҒЫС: ЖАҢА ШЫҒЫСТЫҚ САЯСАТТЫҢ ШЫНАЙЫ МҮМКІҢДІКТЕРІ.............................................164
Ауанасова К. М. КАЗАХСТАНСКО-РОССИЙСКИЕ ОТНОШЕНИЯ В КОНТЕКСТЕ ЕВРАЗИЙСКОЙ ИНТЕГРАҢИИ...................................... 168
АРХЕОЛОГИЯ Ж ӘНЕ ЭТНОЛОГИЯ
Таймагамбетов Ж. К „ Калиев Б. А. КЕРАМИЧЕСКИЕ КОМШІЕКСЫ ЭГІОХИ БРОНЗЬІ ПРИИШИМЬЯ.............................................................. 173
Кэдірімбетова Н. Н. Ф.Х. АРСЛАНОВАНЫҢ ЕҢБЕКТЕРІ БОЙЫНША ПАВЛОДАРЛЫҚ ЕРТІС
БОЙЫНДАҒЫ ТҮРІК ЖЕРЛЕУ ЕСКЕРТКІШТЕРІНІҢ ЗЕРТТЕЛУІ.......................................................................................................... ...........................176
Кожомуратова Б. Ж. СОҢИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКИЕ ПОЗИЦИИ КЫРГЫЗОВ
И РУССКИХ В ИХ САМООЦЕНКАХ (ПО МАТЕРИАЛАМ ЭТНОСОЦИОЛОГИЧЕСКОГО ИССЛЕДОВАНИЯ).................................................. 180
Хасенова Б. М. МУЖСКОЙ КОСТЮМ КИМАКОВ: АНАЛИЗ СТИЛЯ И СОДЕРЖАНИЯ............................................................................................186
ТАРИХИ ТҰЛҒАЛАР
Исабек Б. Қ. МАХАМБЕТ - ҮЛТ-АЗАТТЫҚ ҚОЗҒАЛЫСТЫҢ ЖАРШЫСЫ...................................................................................................................191
Тлеубердинов Қ. А. МҮСТАфА ШОҚАЙ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЗАМАНЫ.................................................................................................................................... 194
Қабдөшев Б. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЖОҒАРГЫ СОТЫНЫҢ ТҰҢҒЫШ ТӨРАҒАСЫ БОЛҒАН
НЫҒМЕТ НҰРМАҚОВ ҚУҒЫН-СҮРГШГЕ ҚАЛАЙ ҰШЫРАДЫ?..................................................................................................................................... 199
Олжабаева К. К. ҚАРЫМБАЙ ҚОШМАМБЕТОВ - БЕЛГШІ МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ ҚОГАМ ҚАЙРАТКЕРІ............................................................. 204
М А ГИ СТРЛ ІК ЗЕРТТЕУЛЕР
Бөгенбаев Н. Е. ЖАЙСАН 14 ҒҮРЫПТЫҚ КЕШ ЕНШ ДЕГІТҮРКІТАС МҮСІНІНЕ ЭТНОГРАФИЯЛЫҚ СИПАТТАМА................................208
Джуллаева Б. Т. А. И. ТЕВКЕЛЕВ ЖӘНЕ ОРЫНБОР ӘКІМШІЛІГІ ................................................................................................................................... 212
Козыбаева М. М. СТАНОВЛЕНИЕ КАЗАХСКОЙ ПЕРИОДИЧЕСКОЙ ПЕЧАТИ В КОСТАНАЙСКОЙ ОБЛАСТИ В 20-30-Е ГТ. XX В........214
Сейсенбаева А. ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТІНІҢ КОШ І-ҚОН САЯСАТЫ.......................................................................................................................... 218
М ЕРЕЙТОЙ ЛА Р
Профессор Талас Омарбеков - 60 ж аста......................................................................................................................................................... ............................... 222
Нуртазина Н. НЕЗАВИСИМОСТЬЮ МОБИЛИЗОВАННЫЙ И ПРИЗВАННЫЙ
(К 60-летию доктора исторических наук, профессора Таласа Омарбекова) ....................................................................................................................... 224
АВТОРЛАР ТУРАЛЫ ҚЫСҚАША МӘЛІМЕТТЕР.....................................................................................................................................................................229
204
Қаз¥У хабаршысы. Тарих сериясы, №2(49). 2008
К. К. Олжабаева
ҚАРЫМБАЙ ҚОШМАМБЕТОВ - БЕЛГІЛІ МЕМЛЕКЕТ ЖӘНЕ
ҚОҒАМ ҚАЙРАТКЕРІ
Тәуелсіз еліміздің ақиқат тарихын, сол
тәуелсіздік жолында күрескен аға урпақ
өкілдерінің өмірі мен қызметін зертгеу қазіргі
таңда аса өзекті болып отырған мэселелердің
бірі. Кез - келген мемлекеттің рухани негізі халықтық патриотизм. Болашағымыз өскелең
ұрпақты ұлттық сана - сезім, патриотизм
рухында тэрбиелеу туралы айтқанда нақ осы
мәселенің алтын арқауы - халқымыздың талай
сын сәттерде суырылып шыққан көсемдерін
айтпау мүмкін емес. Осы орайда ақтаңцағы коп
Кеңес дэуірінің 20 - 30 жылдарында тек қана
Қазақстан емес, бүкіл Одаққа белгілі болған
көптеген қайраткерлердің өмірі мен қоғамдық саяси жэне мемлекеттік қызметі элі де толық
зерттелмей келеді. Бүған себеп, кеңестік
дэуірде, халық арасында аса танымал болған
мемлекет қайраткерлерінің есімдері тоталитарлық жүйенің арнайы жүргізген шараларының
негізінде, жасанды түрде төмендетіліп, кейінгі
срынға ығыстырылды, тіпті әдейі үмыттырылды. Яғни, эміршіл - әкімшіл жүйенің
мүқтажына қызмет еткен партиялық идеология
үзақ жылдар бойына олардың өмірі мен қызметін «тап жауларының» символына айналдырып, қызметтерін зерттеуге, саяси идеяларының мэнін танып - білуге тыйым салды.
Бүгінгі өтпелі кезеңдегідей өзгерістерге
толы, түрақтаусыз, сағымдана зымырап өткен 20
- 30 жылдардың қаһарлы да аяусыз сэттерінде
еліміздің болашағының жарқын болуының
жолдарын ойластырып, іздестіріп, соны іске
асыру үшін жан аямай күрескен қайраткерлердің
үлкен шоғырының есімдері көпке дейін белгісіз
болып қалды. Бүл-үлт санасының жетілуі мен
дәстүр сабақтастығына орны толмас зиян
тигізді.
Қазіргі уақытта тарихи түлғатану (персоналистика) тарих ғылымының қүрамдас бөлігі
ретінде айрықша жанр болып табылады. Әсіресе, соңғы жылдары тарихи түлғаларды ғүмырнамалық жанр түрғысында зерттеу әдістері
жолға қойылды. Оның айырмашылығы ол жеке
түлғаның ғана ғұмырын көрсетіп қоймайды, сол
түлғаның кызметі арқылы тарихты сомдаған
зерттеудің түрі болып табылады.
Қарымбай Қошмамбетов XX ғасыр басында
қалыптасқан аса күрделі саяси хал - ахуал
жағдайында қазақ халқының басына төнген
ауыртпалықты сейілту ісі большевизм жолын
таңдауға байланысты деп үғады. Сондықтан да
ол кеңес өкіметі орнаған кезде қаналған еңбекші
халық билігін шынайы қабылдап, оның алға
қойған шараларын орындауға белсене араласады, оның нығаюына бар күш - жігерін салады.
Ол 1920 - 30 жылдары мемлекеттік - саяси іске
белсене араласып, аса жауапты мемлекеттік
және саяси қызметгер атқарады.
XX ғасырдың 20 - 30 жылдарында Кеңес
одағының қүрамдас бөлігі болған Қазақстанда
бір - бірімен тығыз байланысты көтерілген
әлеуметгік - экономикалық, қоғамдық - саяси,
мэдени - рухани өзгерістер жүзеге асырылады.
Олардың қатарында тез қарқынмен жэне
негізінен сан миллиондаған шаруалар есебінен
жүзеге асырылған елді индустрияландыруды,
жеке меншік шаруалар қожалықтарын күштеп
үжымдастыруды, бір, коммунистік идеяларға
негізделғен саяси - рухани өзгерістерді жатқызуға болады. Зиянды зардаптары аса ауыр
болған бүл өзгерістер қоғамды «сталиндік
түрғыда» қайта құру үлгісінің көріністері еді.
Бүкіл елді қамтыған бүл «экспериментгер»
зорлық - зомбылық, күштеу, зорлау әдістерімен
жүзеге асырылады, нэтижесінде елдің көптеген
аудандарын, эсіресе, Қазақстанды жаппай ашаршылық жайлайды. Қазақ халқының жартысына
жуығы ашаршылық құрбаны болады, сан
мындаған адамдар ата - мекендерін тастап,
басқа елдерге босып кетеді. Бұлардың барлығы
Қарымбай Қошмамбетовты айналып өтпейді.
Нақтырақ айтқанда 1917 жылдан бастап саяси
өмір сахнасына шыққан Қарымбай Қошмамбетов жоғарыда айтылған аса ауыр, қарама қайшылыққа толы оқиғалардың бел ортасында
жүреді.
Сондықтан Қарымбай Қошмамбетовты белгілі қоғам жэне мемлекет қайраткері ретінде
қарау бүгінгі төл тарихымызды зертгеу қажеттілігінен туындап отыр.
Қарымбай Қошмамбетов 1897 жылы 3 ақпан
күні қазыналы Әулиеага уезінің Қарабастау
болысында кедей шаруаның отбасында дүниеге
келген. Өмірдің қайшылығы мен қарсылығын
үнсіз көтерген экесі Қошмамбет балаларының
күйкі өмірге құл болмауын ойлап, білім беруге
ұмтылған. Қажетті қаражат жинап, әкесі
Қарымбайды Асадағы болыстық орыс - түзем
Вестник КазНУ. Серия историческая, №2(49). 2008
мектебіне береді. Оны ойдағыдай жақсы аяқтап,
1914 жылы Қарымбай Қошмамбетов Әулиеатадагы алғашқы жоғарғы училищеғе оқуға
түседі. Күндіз оқып, түнге қарай ол жергілікті
жүн жуу жэне сортгау пунктінде жүн сорттаушы маман болып қызмет етеді. Осы жерде
тіршіліктің қазығын шыр айналдырған, алдыңғы
қатарлы орыс жүмысшыларының көмегімен
Қарымбай Қошмамбетов болылевиктер партиясының мақсат - міңцеттерімен тыйым салынған
эдебиеттер арқылы танысып, халықтың көкейіндегі айтылмай жатқан үнін үғады. Бойына
бір қайсарлық, мінезіне жігерлілік пайда
болады. Онысын сол кездегі озық ойлы адамдар
байқап, Қарымбай Қошмамбетовке талабы
үлкен жүмыстар тапсыра бастайды [ 1, 137 —с.] .
1917 жылдың 6 (19) қарашасында Әулиеатада Кеңес өкіметі жеңіске жеткен соң, Кеңестердің беделді көмекшісі болады. Кеңес үкіметі
жеңіске жетіп орныққанда да, оны нығайту үшін
өзіндей отгы жүректі Түрар Рысқүлов, Қабылбек
Сарымолдаев,
Сәкен
Сейфуллин
сынды
қайраткерлермен сан салалы істерде солардай
қызмет атқарады.
Қарымбай Қошмамбетов контрреволюңиялық күштерді жою үшін бірқатар операңияларға
қатысып, нәтижесінде 1918 жылы 10 мамырда
Түркістан Компартиясының Өулиеата уездік
қалалық комитеті оны РКГІ (б) мүшесі етіп
тағайындайды. Екі күннен кейін белгілі мемлекет қайраткері Тұрар Рысқүловтың басшылығымен әткен қазақ еңбекшілерінің 1-ші уездік
съезінде Қарымбай Қошмамбетовты жүмысшы,
солдат, шаруа жэне мүсылман депутаттары
Әулиеаталық Кеңесінің атқарушы комитетінің
мүшесі етіп сайлайды. Партияның мүшесі
ретінде оны контрреволюциямен күресу үшін
уездің контрреволюңиямен күресу комиссиясына жібереді. Сол жылдың тамыз айында
Дмитриев селосы кулактарының көтерілісін
басуға қатысады.
1918 жылы Кетпен - Төбе ауданына басмашылар тобына қарсылық керсету үшін уездің
атқарушы
комитетінің
мүшесі
Қарымбай
Қошмамбетовтың басшылығымен Әулиеатадан
Қызыл әскер отрядтары бірнеше рет жіберілген
болатын. Қ.Қошмамбетов бастаған гарнизон әлгі
бандыларға бірнеше рет күйрете соққы береді
де, 1919 жылы түгелдей жояды [ 2, 34 - л.] .
Әулиеата
гарнизоны
жауынгерлерінің
жауынгерлік қасиетгері коп ұзамай 1918 жылы
желтоқсанда Беловодск селосында бүрқ еткен
кулактардың бүліншілігіне қарсы тойтарыс
беруде үлкен сыннан отеді. [3 , 1 1 0 - 1 1 5 6 . ]
205
1918
жылы 15 желтоқсанда Әулиеата Кеңесі
Беловодск селосында болып жатқан оқиғалар
желісі женінде Ташкентке жедел хат жіберіп,
гарнизонды күшейту үшін 2 пулемет пен 50
қызыл әскер жауынгерлерін жіберуді сүранады
[4, 29 - 30 л.] . 1919 жылдың желтоқсан айында
Пішпек уезінен Әулиеата уезіне эсер офицері
Благодаренко басқарган кулакгар кетерілісін
талқандауға бүйрық беріліп, оған Қарымбай
Қошмамбетов басқарған қүрама қызыл эскер
отряды жіберіледі. Қүрама отряд кулактар
кетерілісін де басып тастайды. Оның басынан
еткен кептеген оқиғалар қызықты әңгіме,
повестерге негіз бола алар еді.
Осы Беловодск, Кетпен - тебе басмашыларын жоюдағы жэне Дмитриевск кулактары
мен эсерлерінің бүлігіне кемектесуге уэде
берген Никитиннің казак полкінің штабын қолға
түсіріп, әскерін қарусыздандыруға жол ашқан
ерлігі
үшін
Түркістан
Кеңесі
Әулиеата
гарнизонының біріккен отрядының жетекшісі
Қарымбай Қошмамбетовты аты жазылған
революциялық қару - ескерткіш наган (алтыатар) жэне қылышпен наградтаған еді. [5, 104 107 с.] .
1921 жылы Әулиеата атқарушы комитеті
Кеңесінің президиумы Қарымбай Қошмамбетовты уездік - қалалық милицияның басшысы
етіп тағайындайды. Ол езінің жүмысымен толық
танысып, езінің міндеттерін іске асыруға кірісерде атқарушы комитетке докладной жазып,
милиция қатарынан кездейсоқ адамдарды шығарып тастап, оның күрамын жаңа кадрлармен коммунистер мен комсомолдар қатарынан толықгыруға үсыныс береді. Қарымбай
Қошмамбетовтың ұсынысымен қылмысты тергеу орнының қызметі нығайып, маңызды
аймақтардың күзеті күшейтіледі. Келесі жылы
ол уездік Кеңестің атқарушы комитетінің
терағасы болып сайланады.
Қарымбай Қошмамбетовтың беделі мен
даңқы 1922 жылы Әулиеата уездік Кеңесі атқарушы комитетінің терағасы етіп сайланғаннан
кейін уез халқының арасында кеңінен тарала
бастайды. Осы жауапты қызметте жүріп ол
аштық, жұт апаттарымен, кулактармен күресін
жалғастыра береді. Оның жігерлі, кайратты
тұлғасын кез - келген қиыншылықтарда керуге
болатын. Кеңестің терағасы ретінде де Қарымбай Қошмамбетов халықты азық - түлікпен
камтамасыз ету үшін азық - түліктерді таратуда
қатаң бақылау орнатып, қоғамдық асхана,
балалар үйі, интернаттардың жұмысын бақылап,
ашаршылыққа ұшырағандарға комек керсететін
206
Қаз¥Ухабаршысы. Тарих сериясы, №2(49). 2008
жылдың ақпан айында біржағы Қазақстан
комитеттер ашып, қолынан келген бар мүмкінОрталық Атқару Комитетінің мүшесі ретінде
дікті жасайды [1, 138 - 139 с.]. Бұдан басқа
Алматыда Қазақстан мемлекеттік ауьш шаруаӘулиеата уезінің Кеңестер съездерінде жэне
шылық қоймасы төрагасының меңгерушісі етіп
атқарушы комитеттердің отырысында халықтық
ауыстырылады, бір жылдан кейін республикабілімді дамыту, кеңес құрылысы, қазақ тілінде іс
ның сауда Халық Комиссарының орынбасары
жүргізу тағы басқа көптеген мэселелерді шеқызметіне шақырылып, сол қызметке тағайыншеді.
далады.
Көп үзамай, 1923 жылы Түркістан Компартиясының Әулиеата уезі қарайтын Сырдария
1929
жылы кеңесгік қүрылыстың барлық
облыстық комитетінен Қарымбай Қошмамбемайдандарында үлы бетбүрыс жылы болады.
Өлкелік партиялық үйымның басшылығымен
товты Қызылорданың Қазалы уездік - қалалық
елде ауыл шаруашылығын жаппай коллективКеңесінің атқару комитетіне жауапты хатшы
ретінде жіберген шақырту келеді. Бүл жерге де
тендіру басталады. Жүздеген коммунистермен
Қарымбай Қошмамбетов атышулы чекист
бірге Алматы округі ВКП (б) Іле аудандык
комитетінің хатшысы Қарымбай Қошмамбетов
ретінде әдейі көмекке шақырылган еді. Жарты
жыл бойы Қарымбай Қошмамбетов Қазалыда
те ауылдарға жіберіледі. Бүл жүмыс коммунистерден максималды күш жүмсауды, партиялық
жергілікті партиялық үйымдардың жүмыстарын
жүмыстарды ауылдарда табанды эрі тез арада
күшейтіп, «Қосшы» одағын бөгде, жау
элементтерден, кездейсоқ адамдардан тазартып,
қайта қүруды талап етеді. Қарымбай Қошоның қатарына кедей шаруаларды тартады [ 6,
мамбетов 1930 жылдың қара күзіне дейін жаңадан қүрылған шаруашылықгарға жағдай жасау193 - б.] . Әулиеатаға кайта оралғанда Қарыммен болады [ 1, 140 - 141 с.].
бай Қошмамбетовты уездік Кеңесте Орта Азия
ресиубликаларын үлттық - территориялық
Қызметіне адал, халқына шексіз берілген
оның сүйіспеншілікке толы жүрегі ақырында
межелеу бойынша жауаптылығы кем түспейтін
бойындағы бар отын сарқа жүмсап, тоқтайды.
қызмет күтіп түрады, мүнда да Түркістан
1930 жылдың қараша айында Қарымбай ҚошАКСР-ң Орталық Атқару Комитетінің мүі”елігіне сайланып, 1923 жылы 31 мамырда
мамбетов қайтыс болады. Осылайша жалынды
Әулиеата уездік - қалалық атқарушы комитетіжас қайраткер өз еліне жүрегін қүрбан етеді.
Уақытпен бірге гарих ғылымы да алға қарай
нің төрағасының № 18/5579 - шы куэлігін алады.
қадам басқан сайын бар ғүмырын сарп еткен
Бүл уақытта Қарымбай Қошмамбетов кеңес
жандардың жарқын бейнесі бүрынғыдан да
әкімшілігін күшейту, жаңа кадрлар таңдау,
жарқырай түскендей.
үлттық қазақ тілінде іс жүргізу мәселелерімен
Қарымбай Қошмамбетов өмірінің соңғы
айналасып, үлкен жүмыстар жүргізеді.
сәтіне дейін өзі іргесін қаласқан жаңа қоғамды
20-жылдардың II - ші жартысында Қазақмықтап орнықтыруға үлкен үлес қосқан белгілі
станның партиялық үйымы мемлекеттік әкіммемлекет жэне қоғам қайраткері.
шіліктің байырғы негізі бойынша жергілікті үлт
Жүрегінің бар от - жалынын бақытты
өкілдерін басшылыққа қоя бастайды. Осындай
болашақ жолына жүмсаған Қарымбай Қошмамқызметтердің біріне Қарымбай Қошмамбетов
бетовтың 33 жастық өмір жолының мүрасы
тартылып, 1926 жылы наурыз айында отызға да
осылар. Қазір сол атамызға Тараз қаласы
толмаган жігіт Орал губерниялық атқарушы
орталығынан ескерткіш орнатылған. Әке түлкомитетінің төрагары қызметіне жіберіледі [ 6,
ғасы қашанда сол өзі үстаған бақыт жолын мэңгі
194 - б.]. Әулиеата уездік Кеңесінде жиналған
мезгеп түрғандай.
үлкен іс - тәжірибе жэне адамдарды тани білу
Белгілі мемлекет жэне қоғам қайраткерінің
қасиеті 29 жасар коммунист Қарымбай Қошмүсіндері бүл күнде өзінің атымен аталатын
мамбетовке губернияда кеңес жэне шаруашыауыл - аймақ пен мектептердің түғырында түр.
лық қүрылыстарына басшылық етуде күрделі
Қазіргі уақытта оның есімін Алматы облысы,
жүмыстарды дүрыс үйымдастыруына оң ықҚаскелен ауданы, «Дружба» совхозының орта
палын тигізеді. Көптеген мэселелерді шешуде
мектебі, Жамбыл облысы, Бауыржан МомышҚарымбай Қошмамбетов ерекше тапқырлық,
үлы ауданы, «Билікол» совхозының орта мекадалдық, жігерлілік, зеректілік сияқгы қасиеттебі, Жамбыл облысы, Талас ауданы, «Майтөбе»
терін көрсете білген. Сол себепті де Қарымбай
ауылында көше, Тараз қаласында көше мен
Қошмамбетовты халық шын сүйетін, ал партия
кітапхана иеленіп отыр.
бағалап, ерекше қүрметтейтін.
Қоғам және мемлекет қайраткері, Қазақ1928
жылы ол Қазақстан Орталық Атқару
станда Кеңес өкіметін орнатуға белсене қатысКомитетінің мүшесі болып сайланады. Сол
Вестник КазНУ. Серия историческая, №2(49). 2008
қан жалынды революционер Қарымбай Қошмамбетовтың өмірі мен кызметіне арнап белгілі
жазушы Мейірхан Қуанышбаев «Дала перзенті»
және «Кек қылышы» атты қос кітабын жазып
қалдырған. Түнгі аспандағы жарық жүлдыздардың адам көзін алыстан арбайтындығы сияқты,
жалындап өткен Қарымбай Қошмамбетовтың да
тау түлғасы уақыт өткен сайын ірілене беретін
болады.
1. М.Ж.Абдиров, Н.П.Калита и др. Борьцы за
советскую власть в Казахстане. - Алматы: Казахстан, Вып.
2 . - 1987.-260 с.
2. ЖОММ. 5 0 - К .2 - Т . 1 8 -іс . 3 4 - п .
3. Жантуаров С.Б. В огненном кольце. - Фрунзе. 1968.
207
4. ӨРОММ. 2 5 - к . 1 - т . 8 8 - іс .2 9 - 3 0 п .п .
5. А.Джургенов. В борьбе единство мы нашли. Алматы: Казахстан. -1972. - 167 с.
6. М.Қуанышбаев. Дала перзенті. - Алматы: Казахстан. - 1990. - 238 б.; Кек кылышы. - Алматы. - 1970.
* * *
В статье говорится о заслугах выдающегося
государственного деятеля
Каримбая Кошмамбетова в
установлении Советской власти в Аулиеате. Каримбай
Кошмамбетов был одним из тех, кто принимал активное
участие в рабочем движении, кто помогал людям в
грудных моментах жизни.
* * *
Іп Гһе агіісіе із заісі аЬоиІ §геаі зеп/ісез оГ ргошіпепі
оиізіапсііпе зіаіезтап КозһташЬеіоу К. іп е5ІаЫІ5һіп§ оГ Іһе
Зоүіеі рошег іп Аиііаіа ге§іоп. КагітЬаі КозһтатЬеІОУ ^ аз
опе оГ Іһ ет үуҺо Іоок ап асііуе рагі: іп \үогкіп§ - сіазз
то ү е теп і, адһо һеіресі реоріе іп Іһеіг һагсі ІІГе.
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
1
Размер файла
287 Кб
Теги
kharimbay, 3635, khayratkeri, khogam, oljabaeva, memleket, belgili, jane, khoshmambetov
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа