close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

3123 darmenova r. a. tigin buyimdarinin tehnologiyasi

код для вставкиСкачать
687
Д 18
Р
.
А
О қу куралы
Щ -ё -
Л /ғ
Р. А. Дарменова
ТІГІН БҮИЫМДАРЫНЫҢ
ТЕХН ол огиясы
Оқу цұралы
§ ШІЛАТІЛЬОТВО
Алматы
2005
ББК 37. 24я7
Д 20
СУ/СУкуралын
~і------ -*
Қазакстан Республикасы Білім және гылым министірлігі өткізген
ульщтар мен оцу-эдістемелік эдебиеттер дайындау жөтндегг конкурс
комиссиясының "Білім ’’ мамандыгы бойынша тобы ұсынады.
Пікір жазгандар:
Ж. А. Аскарова, педагогика ғылымының кандидаты, доцент,
Б. р. Рыскулова, техника гылымыньщ докторы, профессор.
Р. А. Дарменова
Оку құралы. —Алматы
Д 20
Ргіпі-8, 2005. - 98 б.
І8В^ 9965-482-23-3
Автордың Тігін бүйымдарынын технологиясы пәніне аршшған оку күралы
жогарғы оку орындарының студентгеріне арналған тиіггік бағдарламасына
оку жоспарына сәйкес жазылған. Техника қауіпсіздігі ережелері толығым
қамтылған.
.
^ угігБүл оку күралында лекция, лабораториялық жұмыстарды ретімен жүрп у
жүйеге келтірілген, ең карапайым тігіс түрінен бастап, күрделі өңдеулерге д
технологиялық тізбектілік жасалынған.
Оқу қүралының жоғарғы оқу орнына өте пайдалы екенін ескере отырып,
пк-^-әлістемёлік біолестігінде бекітілуіне тілекгеспіз.
Торайғыров
3003000000
Д
00 (05)—
05
І8В^ 9965-482-23-3
атында*ы ПМУ-д"*Ң
йсембаее
академи гч
КІТАП/
АСЬ
ББК 37. 24я7
I
Ш Ш шш
Дарменова Р. А., 2005
Кіріспе
Қазіргі заманғы білім беру жүйесінің заман талабына сай
алдында тұрған күрделі міндеттерді шешіп білім беру жүйесін
қайта кұруды, білім мазмұнын жаңартуды модернизациялауды
қажет етіп отырғаны белгілі. Президенттің 2004 жылғы қазанның
11 жұлдызында №1459-і жарлығымен бекітілген Қазақстан
Республикасында білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасында осы бағытгағы біртұтас
ұстанымның мақсаты анықгалып көп деңгейлі үздіксіз білім
берудің ұлттық моделімен, білім беру жүйесін дамытуға
бағытталған әлеуметтік бағыттары белгіленді.
Жас жеткіншектердің сегіз қырлы, бір сьфлы сандарлы да
салауатты тұлға болып қалыптасуына бірден-бір себепкер нәрсе —
еңбек, еңбек болғанда баланьщ көңілінен шығатьш қызьпсгыратын
шығармашылық шабытқа жетелейтін пайдалы еңбек.
Демек, еңбек тәрбиесі адам дүниеге келгеннен бастап оның
өмірінің соңына дейін үзілмейтін тіршілікте жалғасын табатын ең
қажет нәрсе. Білім саласын биік деңгейге көтеріп сапасын
арттырып оны табыс көзі «капитал»,— деп қарастырып әлемдік
кеңістікке еніп, мәдениеті дамыган мемлекеттер қатарынан тиісті
орынга еге болу бүгінгі нарықгық қатынасқа көшкен, егемендікке
қол жеткізген егеменді ел талабы. Себебі егемендік болмай,
еркіндік болмай саяси-әлеументтік, экономикалық табысқа жету
мүмкін емес. Бұл туралы ұлы тұлға Шоқан Уалиханов «Халықгың
кемеліне келіп өркендеп өсуіне, ең алдымен, азаттьщ пен білім
кажет» деп айтқан болатын. Сондықтан да Президенттің елдің
дамуына, өзгеріп шарыктауына байланысты қойылатын талаптары
қальщ жұрттың ойынан шығып құлағына таныс болып, жүрегіне
жылы тиеді.
Тәуелсіз мемлекетіміздің ертеңі -үрпақтың рухани байлығы мен
мәдениеттілігіне,саналы
үлттық
ойлау
қабілеті
мен
білімінеДскерлігі мен кәсіби шеберлігіне байланысты.
Елімізді
әлеуметтік-экономикалық
жағынан
дамыту
міндеттері жастарға кәсіптік техникалық білім беру ісіне
бүрынгыдан әлде қайда жоғары талаптар қойып отыр...
Ерте заманнан,адамдар алгаш аң терісін альпі,өздеріне
танылуды,одан түрлі нәзік талшықтар,өсімдіктерден жамылғы
тоқуды үйренген кезден бастап санада”киім”дегсн үғым пайда
болды.
Әр дәуірге,әрбір тарихи кезеңге сәйкес киімнің өзінс төн
формасы, гашімі, внделуі мен материалдары, матаньщ тусх мен
суреттері олардьщ костюмге үйлссімі болды.
Халык түтынатын тауарларды өндіру мен қызмет көрссту
саласьш дамыгудың комплексті бағдарламасында халықтың
магаға, киімге және көпшілік қолды басқа да товарларға жанжақты сүранысыи
мейлінше толық қамтамасыз ету
қарастырылған.Бүйымдардың сапасының жақсаруы, олардың
техникалық
және
эстетикалық
деңгейі,
паидалануға
шыдамдылыты артуы тиіс.
Тігін бүйымдарьш үлгілеу мен қүрастыруды айтарлықтай
жақсарту қажет. Еңбек
процестерін механикаландыруды
кеңінен ендіру керек.Көпшілікке арналған жоғары сапалы сәнді
және әсем киімдер түрлерін шығару керек.
Мүньщ бөрі мамандардан көп білім, іскерлік пен кәсіби
дағдыларды талап етеді. Алға қойған міндеттерді жоғарғы оқу
орындары, орта оқу орындары, кәсіптік-техникалық білім беру
жүйелерінде даярланатын маман кадрларсыз жүзеге асыру
мүмкін емес.
4
"Тігін бүйымдарының технологиясы” пәнінің мақсаты
Қазіргі заманғы техникалық және технологиялық
өндірістік
базаларды
жаңарту
үлгісінде,
оқу
бағдарламаларында жаңа техника
мен
технология
өнімдерінің сапасын жақсарту және озық әдіс-тәсілдерді
үнемі қосьш отыру.
Арнаулы технологиялық жабдықтарды, автоматтандырумен
механикаландыру
қүралдарын
пайдалану,
технологиялық процестерді типтендіру, озат технологияны
және техникалық қүралдарды бөлінбейтін операциялардың,
роботты техниканьщ, микропроцессорлы каналдардың
тиімді тәсілдерін таңцап алу.
Жабыстыру, қорьггу жолымен физикалық химияльщ
технологияны,
тігін
бүйымдарыньщ
бөлшектерін,
композициялар мен формасын сақтап қалатын өңдеуден
өткізуді қолдану.
Жоғаргы оқу орындары, кәсштік-техникалық білім беру
жүйелері
алдында-жас үрпақты окыту, оларға еңбек,
адамгершілік және эстетикалық тәрбие беру, гылымитехникалық прогресс талаптарына сәйкес қоғамдьпс
пайдалы еңбекке даярлау, сапасьга котеру міндетгері түр.
“Игін бүйымдарының технологиясы” пәнінің міндеті
Лекциялық курс теориялық түрғьщан бағытталіан,
студенттер оқып үйрену нәтижесінде үй-түрмысында, тігін
өндірісінде қодданылатьш машиналар (қүрал-жабдықтар),
қол және машина тігістер, бүйымды мата бетіне
жайғастырып, қию, бүйымды өңдеу, ылғадцы-жылулықпен
өңцеудің технологиялық тәсілдерін меңгерту.
Теориялық сабақтарда лекңиялар, семинарлар өткізу, пікір
алысуды технологиялық қүжаттарды, нақты өндірістік
жағдайларды
талқылауды
практикаға
айналдырып,
студештерді техникалық әдебиеттермен жүмыс істеулеріне
дағдыландырып, кітапхана қорларын тиімді пайдалануға
үйрету қажет.
Зертханалық сабақтарда теориялық жағдайдың практикада
пайдалануы
көрсетіледі.
Зертханалық
сабақтарына
дайындалу барысында студенттер төмендегілерді орындауға
міндетті:
-пайдаланылған өдебиеттерді оқьіп-үйрену жөне
конспект жазу;
-тапсырылған тақырьптга реферат дайыңдау;
5
-практикалық тапсырманы °Рьшда^
РПежеЛеошің
-техникалык кауіпсіздік жэне тазалык ережелерінш
-£ £ £ £ %
>
—
Ш 1 шеберлнсгерін
С а Г ^ Н
Ч^Г^олынан
жасалынған
бүйымга
шыгармашылык
Т а Г я “ Нш Г -’ ^ « н е г г е р і н ш жиынгыгы., ол
„„іч-ш агкаратын кызметіне сәйкес белплі бір қажетплікп
қанағаттандыруга жарамдылығьш көрсетеді.
Өнім сапасына деген талаптар - адамдардьщ мат^иалдык
және мәдени бақуатгылығыньщ артуына ғылыми-техникалық
прогрестің дамуына сай өсіп түрады.
Курска қыскаша сипатгама
I.Қауіпсіздік ережесі
II.Кол тігістерінін термннологиясы.
. түзу көктеу, қиғаш көктеу, айқас, көшірме тшсі,
торлау және т.б.
- қол тігістерінде қолданылатын қүрал-жабдықтар.
III.Маишна тігістерінщ классификациясы:
- біріктіру, шет және сәндік әшекей тіхістершщ
бөдінулері;
.
- қайып тігу, бастырып тігу, жапсырьш 1117 , ак.
жайма тігіс;
- жөрмеп тігу, бүгіп тігу, көмкеру,
бүкпе, қатпар, рельефті тігіс.
Кол және машина тігістерінің суретін салу, схемасын
қимада көрсете білуді үйрену. Тігіске қойылатьш талаіггар.
Қол инесі мен іс машинасының инелерш матаға сай таңдау.
ІҮ. Ылғадды-жылулықпен оңдеу. (Ы.Ж.Ө.) операциялары, мақсаты және әдістері: айырьш үтіктеу, жатқыза
үтікгеу, баса үтікгеу, жия үтікгеу, соза үтіктеу, тепстеп
үтікгеу, булап үтіктеу, желімдік қатырмамен жүмыс
жасаү.
6
Ү.Тігін бүйымдарынын бөлшектсрін оңдеу.
- қақпақты қалтаны өңдсу; өңцсу төсілдері,
тізбектілігі, қалтаны жинау;
- жагіырақша қалтаны өңдеу; өңдеу төсілдері,
тізбекгілігі, қалтаны жинау;
- жиекті қалтаны өңдеу; өндеу төсілдері, тізбекгілігі,
қалтаны жинау;
- шалбардың бүйір қалтасын өндеу;
- шалбардың түймелігін өңдеу;
- иніштің
түрлері
және
олардың
өңдеулері
бөлшектердің суретін салу, схемасын қимада
көрсете біліп, технологиялық тізбектілікке қарап,
практикада орындай білу.
- Жырманы өңдеу. Жағалардың түрлері (қайырмалы,
апаш, жай, тірегі бар)
- Жағаларды ондеу; жағалардың өңделу тЬбектілігіне
инструкциялық карта жасау.
I.
Қауіпсіздік ережесі
Еңбек жагдайы кауіпсіздігінін негізгі ережелері
Қайып тігетін немесе арнаулы машиналарда болмаса
электр үтігі және преспен жүмыс істегенде жүмыс істеуші
өз ісін білмесе, яки іске немқүрайлы қараса қауіпті
жагдайға душар болады; қолды инемен шаншып алу, түйме
немесе ине сынығының козге түсуі, электр үтігімен қолды
күйдіріп алу, престің қолды немесе саусақты мыжьт қалуы
мүмкін. Сондықтан да,
Тігін машиналарында істегендерге арналған
толық білген дүрыс
ережені
■Н
Тігін машинасында істеу жүмысшьщан мынадай
ережелерді қатаң сақтауды талап етеді: қайып тігетін және
арнаулы тігін машиналарда жүмыс істеуге жүмыс орнында
алғашқы нүсқауды еткен соң ғана кірісуге болады.
Жүмыс бастар алдында машинаның жонді екенін тексеру
қажет, ақауы болса лаборантты шақыру қажет.
Жүмыс кезінде қолды дүрыс үстамаудың әсерінен
саусақты инемен шаншып алуы мүмкін.
7
Кәсііггік үстелдің аяк басар жерінде резеңке төсеніш
^ і^ ^ ж е у іш т е
резеисе хілемсіз хүмыс
ісіеуге
б0]І Ш ‘ двигателін вшірмей түрып
және майлауға, сондай-ақ машина шкивше ремень салуға
тыйым салынады.
_ . .
гойіІт„
Машинаның айнальш түрған бөліп жанына қайшы жән
басқа аспаптарды қоюға тыйым салынады.
и
Жарық беріп түрған шам шьшысьш бүрап шығаруға
болмайды.
ЖҮМЫС
Электр үтігімен жүмыс істеу жүмысшыдан мьшадай
ережелерді орындауды талап етеді; үтікгі элекгр жүиесше
қосқанға дейін үтік бауын, үтік түғырын тексеру керек.
Элекгр үтігінщ ыстықтыгьш саусақпен тексермеу
керек. Электр үтігін желіге қосқанда және ажыратқанда
бауынан тартып шығармай айыр корпусынан қолмен
ажырату керек.
Үтіктің қүлауына, қатты қызуына жол бермеу
керек. Ысып түрған үтікті суға сальш немесе су
бүркіп суытуға болмайды. Ондай жағдайға қолды
күйдіріп алу қауіпі туады. Үтікгі элекгр бауының
үстінен қоюға болмайды, сымның сыртқы оқшаулаушы
нашар болған жагдайда қол күйіп қалып, немесе ток
соғуы мүмкін.
Үтікпен жүмыс істегенде резеңке төсенші төселу
керек. Жүмыс біткен соң үтікгейтін үстелдің электр
тоғымен қорекгендірілуін өшіру қажет.
Тігін бүйымдарынын технологиясы
жүмыстарга әдістемелік нүсқау
пәнінен
зертханальщ
Ортақ түсініктеме. Зертханалық
жүмыс өткізу
кезеңіндегі техника қауіпсіздігі.
Әр зертханалық жүмыстың мазмүны және жүмысқа
дайындық сүрақтары болады. Осыдан шығатыны, әр
жүмысты
орыңдар
алдында
студент
лекңияларды,
оқулықтарды пайдаланып, дайындалу керек. Студенттің
дайындығын сүрақ жауап кезінде тексереміз. Сабақ
кезінде студент жүмыстың мазмүнына, әдістемелік
8
нұсқауға қарап, жүмысты орындау керек.
Жүмыс
біткеннен кейін студент жүмыс орнын тәртіпке келтіру
керек.
Бірінші зертханалық жүмыстың алдында оқытушы
техника қауіпсіздігі ережесімен таныстырьш, арнайы
журналға қолдарын қойдырту керск.
Киім туралы жалпы мәлімет
Киім дегеніміз - адам денесін мүшелеп немесе тастай бүркеп түратын жабындылар жиьппығы.
Адам мен киімді бір-бірінен бөле-жара қарауға
болмайды.
Сонау заманнан бері киім адамның түрақты серігі болып ке
леді. Киім үлгісі адамдардың жаңалыққа, өзгеріске шынайы талпынысынан түрады.
Үлгі ғүмыры үзақ та емес, небары 3-5 жылға
созыяады.
Ассортимент I әр түрлі товарлар жинағы.Киім
ассортименті-түтынушылар сүранымын
қанағаттандыру
үшін
түрі мен мақсаты алуан түрлі бүйьімдардың
жиынтығы.
Киім жалпы белгілері бойынша:
Түрмыстық, спорттық, өндірістік және формалық
түрге бөлінеді.
Маусымдық белгілері бойынша киімді жазғы, қысқы,
барлық маусымга бірдей және көкгем мен күз
маусымдарына арналган киімдер деп бөледі.
Жас белгілеріне қарай: киім жас нәрестегс (9 айлық),
бүлдіршіндерге (9-3 жас), мектеп жасына дейінгі (3-7 жас),
мектеп жасындағы жас өспірім қыз балаларға 7 жарымнан
11 жасқа дейін, мекгеп жасындағы ересек балаларға 11
жарымнан 14 жарымға дейін, жеткіншіктерге 14 жарымнан
18 жасқа дейінгі жөне ересектерге арналған деп бөлінеді.
Ересек адамдарға арналған киімді жастың 3 тобына:
• Жастарды 18-29 жас арасын
• Орта жас 30-44 жас арасын
• Егде адамдар 45-тен жоғары және оданда жоғары
егделерді ескере огырып жобалайды.
• Жекеленген жағдайларда жобалау кезінде қарт адамдарға
да арнайы киімдер бөлінеді.
3
Костюм туралы сөз ырғағыііда оның көшенінс
алдымен тоқталмай өту мүмкін емес.
к-ямтипы
Костюм көшені біршама жан-жақты үғымды қамтиды.
Латын сөзінен “СотрозШо” - қүрамы, жалғасу, салалас деген
уғымды білдіреді. Яғни әртүрлі элеменгтері өзара
байланысты жөне үйлесімді бірлікге болатьш
қүрылымы көшен болып табьшады. Қандай да болсьш
киімнің көшеніне сызықтар, пропорциялар, сүлба, сарь ,
түп сәндік қосымшалар сипаттамалары болып табьшады.
Киім-кешек үгамы адамдардың уақытқа жөн
қоғамдық жағдайларға сәйкес сүлулық туралы беотш оір
үғыммен бейнеленетін модамен тығыз байланысты болады.
Адамзат қоғамы дамыған сайын бүл көзқарастар өзгереді,
яғни мода үнемі жащырып отырады. Киім тандаудагь
жақсы талғамды білдіретін кең тараған анықтамалардың бірі
І әдемілік, сөнділік.
.
__
Костюмнің сәнділігі - түрлі әсемдеудщ, детальдардың,
әсемдік бүйымдар мен түстердің саны мен сипатын терең
ойластыра, шектен шықпай қалуына байланысты.
Мода - латын сөзі “тодиз” - өлшем, әдіс, іс әрекет.
Біз үшін ол мөлшер, уақыт бойынша өзгеріп түратын
Талгам — адамньщ әр киімді қандай жағдайда, сырг
келбетіне қарай тандап киіне бшуі.
_
Көшеннің әсемдігі - көзге бірден түсетін элементтер.
Костюм туралы айтқанда адам келбетінщ кшм
бөлікгерімен үйлесуін түсінеміз.
Костюм
тарихи
түсінік, өйткені белгілі бір тарихи уақыгқа, белгші дәуірдеп
адамға қатысты қолданьшады. Қазіргі кезде костюм кешені
ою-өрнек көшенінің дәлелденген жөне дүрыс шеппмш
айқындайтын негізі болып табылады.
Өз бетімен бүйым, сонымен бірге костюм де барынша
қүнсыз, ол адамның қатысымен ғана костюмнің көркем
бейнесі туындайды. Костюм жэне оған қатысты матадағы
ою-өрнек, бірлескен түтастық бірін-бірі толыктырып
түрады. Костюм көшені кеңістікге бүйым макетімен және
эскиздік жобамен шешіледі. Сондықтан да пластикалық
қозғалыс пен ырғақ негізгі рольде ойнайды. Таңдалған
үлгіге мата қарастырғанда киім көшені мен түс үйлесу
зандылықтарьш ескеремЬ.
Жас маман заманға лайық бүйым жасау үппн мына
қағидаларды үстану керек:
>
бүрынғы дөстүрмен байланысты сақтау;
>
алдыға шығу, өрлеудің барлығьпі игеру;
10
>
көркем жаңа ойларды өндірісте жылдам іске
асілру;
>
киімнің мәдениет, ғылым мен өңдірістегі
жетістіктеріне, сәнді болжауға ғылыми ізденістер
жасау;
>
адам бейнесінің коршаған материалдық ортамен
стильдік бірлігі;
Киімніц сыртқы турі мынадай белгілермен сипатталады:
1.Негізгі маталардың түрі-жүн,жібек, мақта, кенеп, синтетика
маталар және тағы басқалар.
2.Силуэті.
3. Пішімі.
Киім кұрастыру дегеніміз-киімнің сыртқы көрінісінің
көлемдік кеңдік формасын, қүрастырушылық бөліктеріне
бөліну сипатын және бөлшектердің пішімі мен
өлшемдерін олардың қосылу әдістерін білдіреді.
Силуэт дегеніміз - бүйымның негізгі нүсқаларын үзындығын,
енін, бел сызыгының орнын және тағы басқа белгілерін
анықтайды.
Силуэттің түрлері:
а- қынама;
б- жаргылай қынама;
в- тік;
г- трапеция.
а)
б)
)
г)
-жең мен қолтық ойындысыньщ қосылуымен
• Пішім
анықталады
Киім 'пішіміне қарай былай бөлінеді.
Қондырма
Ш ы
және артқы бойы түтас пішілген жең
реглан жендд
-Кимоно пішімді
д
Койлектер - көйлектердін
ішкі ™6ьшдагы
ассоотименті үлгілердің көп түрлшіпмен
СИГІ^ ™ ^ .
Көйлектерді әрқилы өңдеп, түрліше маталардан тігеда- ^
бүйымдар. Көйлек-көйлек пальтоларға, көил
топтық
костюмдерге бөлінеді.
кР„Лрмшрітен
Көйлектер көбінесе көкірекше мен
белдемшеден
П РіиКөкірекшснщ аргқы бойы.алдьшгы бойы, х е д а і
жағасы болады.
Белдемше алдьщғы
хән е артқы
бөліктерден немесе түгелдей үшкіддерден .це
Көйлек бір силуэтті бірақ әргүрлі үлпде болуы мүмин. Бүл
белдемшенің, жеңнің, жағаның, көкірекшенщ пшплуше
байланысты.
оппгм
Жағалары қондырмалы
немесе алдыщы және артқы
бойымен түтас пішілген болады. Олардың пшпмі
бойынша:
шальды,
тік
жаға
деп
ажыратады
.Тік
жага
Кайтарма
х
^пталы п шарф бантымен ауыстырылвды
Қалталары-жапсырмалы, оймалы немесе бүиымішң
негізгі бөліктерінен жасалған көкірек
түсында не
белдемшеде орналасуы мүмкін.
12
Оймалы қалталар:
Жапырақшалы, қақпақша,
рамкалы(жиекті) қалта деп
бөлінеді.
Үлгілердің сыртқы түрін суреттеуді қүрастыратын кезде өуелі
үлгінің түтас жалпы сипаттамасы беріледі. Одан кейін оның
негізгі бөліктерінің әрқайсысьша сипатгама беріледі.
Жалпы сипаттамада бүйымдардың атау пішімі,
түймелігі, силуэті, пішімі, жағасы, қалталардың өңделулері
көрсетіледі.
Сипаттама
Жүн матадан тігілген, күнделікті киетін қыздар мен жас
әйелдерге арналған, қатаң пішімді көйлек. Бел сызығынан
қиылған, қондырма жеңді, қайырма жағалы, алдыңғы бойы,
мойын ойындысына дейін түймелермен өңделген.Торланған
ілгекгі түймелігі бар. Көкірекшенің алдынгы бойы екі бөліктен
түрады.Кеуде жөне бел сызықтарында бүкпелері бар.
Көкірекшенің артқы бойы түтас. Иық тігісінде және бел
сызығында бүкпелері бар. Беддемше тік, қос тігісті,
белдемшенің алдыңғы бөліктері түтас. Бүкпелері бар. Жеңцері
үзын, қосып тігілген түймелермен түймеленетін, манжеталары
бар.
Көйлек боліктерін пішу
Пішу бөліктерінің комплектісіне көптеген
бөліктер кіреді. Олар түрақты болмайды
және үлгісіне байланысты өзгереді.
Кескінделген көйлекгі дайындау үшін:
Артқы бойы бір бөлек - 1
Алдыңғы бойы 1 2
Ж ең- 2
Белдемшенің аддыңғы қүрағы - 1
Белдемшенің артқы қүрағы - 2
Үстіңгі жаға - бір бөлек
Астыңғы жаға — 1 (2 бөліктен жасауға да
болады)
Манжета —2
Өңірдің астары - 2
13
Пішу бөліктерінің сызбалары мен қималарының аттары.
Еркек костюмінің пішу бөлшектері.
Алдыңғы бой
1-2 Иық қиығы
2-3 Қолтық ойындысы
3-4 Рельеф
4- 5 Етек қиығы
5-6 Өңір
6-7 Лацкан (қайырма)
7а раскеп
а-1 Мойын ойындысы
б Лацканың қайыру сызығы
г-д етекгі қайтару сызығы
14
Алдыңғы бойдың бүйір бөлігі
1-2 Жан немесе бүйір бөлігі
2-3 Етек қиығы
3-4 Рельеф
4-1 Қолтық
а-б Етекті қайтару сызығы
Артқы бой
1-2 Иық қиығы
2-3 Қолтық
3-4 Жан қиығы
4-5 Етек қиыгы
5-6 Шлица (жырма)
6-7 Уступ шлицы (қайырма)
7-8 Ортаңғы сызық
8-1 Мойын желке қиығы
а-б Шлица қайтару сызығы
г-8 етекгі қайтару сызығы
Жеңнің үстіңгі бөлігі
1-2 Дөңгелек қиық
2-3 Алдыңгы қиық
3-4 Төмен қиық
4-5 Шлица қиығы (жырма)
5-6 Уступ шлицы- (жырманың шыгьщқы
қиығы
6-1 Шьпггақ қиыгы
15
Жеңнін томенгі болігі
2
1-2 Қолтық қиығы
2-3 Алдыщ ы қиық
3-4 Төменгі қиык
4-5 Жырма қиығы
6-1 Ш ынтақ қиығы
3
Шалбардын бөлігі
1
і
1-2
2-3
3-4
4-5
5-1
Бел қиығы
Ортаңғы қиық
Қадам қиығы
Астыңғы қиық
Жан қиығы
Шалбардын алдьщғы бөлігі
1-2
2-3
3-4
4-5
5-1
6-1
Бел қиығы
Бүйір қиық
Төменгі қиығы
Қадам қиығы
Ортащы қиық
Түймелік қиығы
Пішу боліктерін тігуге даиындау
Пішілген бөліктерді тексеруді мынадай ретпен тексереді:
Бүйымның бөлшектерінде - негізгі және арқау жштерінің
дүрыс түруын,суреттерінің, түктерінің негізгі жішсе қалай
қойылғанын тексереді.
Пішудің дүрыстығын үлгілерді сәйкес бөлікке беттеспру
және оларды жүқа үнггалған бормен (сызық қалыңдығы 0,1
см-ден аспау керек) сызу арқылы тексереді.
16
Бор сызығының ішкі жағы мен үлгі контуры беттесу
керек,кертпе
түсіру
керек,
кертпенің
терендігі0,5см.,қайшыньщ үшымен жасайды.
Үлгі бойынша пішілген бөліктерді тексерген кезде,
қималардың келесі ауытқуларьша рүқсат берілген:
-иық киығы,оймалары,жеңнің доға тәрізді қиьпы бойынша
+ -ОДсм.
- алдыңгы,артқы бойларының төменгі жағы ,жеңцерінің
үстіңгі және астыңғы бөліктері бойынша 4- -0,3см.
-кертпелердің ығысуы + - 0,2см.-ден артпау керек.
Негізгі жібінің ауытқу шамасы бөліктің үзындығына
байланысты анықталады.
Мысалы,бөліктің үзындығы 50 см-ге тең.Демек,негізгі
жіптің ауытқу шамасы 50*0,01-0,5 см болады.
Көмекші үлгілермен пішуді
тексеру бір мезгілде
қалталарының, бүкпелерінің, ілгектерінің және басқа
сызықтарынъщ орындарын белгілеу керек.
Пішілген бөліктерге қойылатын техникалық шарттар:
Барлық бөлікгер пішудің келесі техникалық шарттарына
сәйкес пішілуі тиіс.
Алдьщғы, артқы бойларында, белдемшелерде (қос тігісті,
жартылай кең жөне кең етекті), негізгі жіп бөліктщ енінің
ортасынан жүргізілген сызыққа// (параллель)болуға тиіс.
Бір бөліктен түратын жендерде негізгі жіп-алдыңғы
қиықтьщ үстіңгі және астыңғы нүктелерін қосатын
сызыққа// болуы тиіс.
Бояуы тегіс, суреттері бағытталмаған маталар үшін негізгі
жіп қалыпты бағытынан 1% ауытқуға болады.
Суреті жолақ немесе тор маталар үшін ауытқу жіберілмейді.
Техникалық үсыныстар.
Сән бағыты киімдердің ассортиментіне,оны түтьшатын
түтьшушылардьщ
талап-тілегіне,
киюге
арналған
маусымында қолданылатын жаңа мата түрлеріне қүрастырутехнологиялық өңцеуіне қоғамігьщ деңгейіне байланысты
өзгеріп отырады.
Сәнділік үғымына киімнің әсемдігі ғана емес,
сонымен бірге
йМШШвй бдйламысты киіііе білу,
адамның 111үғылданатьпС •Тоі ш аои г сщ ына сөйкестігі де
ескеріледі. Адаміі ің яуііі№ ігё '^ ё к Ш л тал ға м ы , мүсіні,
||академик С.Бейсембаев
I атындағф»7ғылыми
КІТАПХАНАСЫ
болады. Адамньщ осы
й
в
і
«
ш
К0ЛД^ 0™ е я т - өртүрлі тауарлар Ш Ш Щ
ассо р т^еш і түтынушьшар сүР™
«
үшін өнеркәсіп шыгаратын түрі мен максаты алуан ҮР
6С Г Г КГ ^ і р і н Д е ен
жехе. апамның өміріне қандаи маңьі ДЫ
яенесінің
маңыз
ды.
Киімнің
қажегплш
сондай
микроклимат тугызады. Бүл микроюпшат
айналасың;
үйлесімді түрақты температурасьш сақтауга
шарттарда,адам денсаулышн
жЭне
жүмыс істеу қабілетін сақтауға көмектеседг
мәяениетінщ
Киімнін когамдаы маныздылыгы, киш мэдяш епш н
_______ і тт/-гтатг ^яг.яйтты және қоғамның мәдениет
экономикалық денгеиш
^акытгаоы
Идеялы варианттарда, киімді паид^ ^ й ^ кеЛуіне
физикалық және моральдық
жагьшан сәикес келуш
" жағынан ескіргенше пайдалану мерзМ осы
бүйым дайындалған маталарга төуелді.І^ш нщ
өнімін үзақ уақытка сақтау үппн оның маталарында
барынша серпімділік қасиеті болуы керек.
Маталардың ассортименті өте әр түрш.
пііпп7і, ш
Отандық өнеркәсіп зығыр, жүн, жібек, мақта маталардьщ
4 мыңнан аса артикулін шығарады.
сайкес
Аотикул дегеніміз - техникалық жағдаимен сәйкес
жасальшатын матаньщ дербес түрі. Артикулдьщ < * №
белгісі бар - прейскурант бойынша матаның шартты рет
ноТері. МатанғД аты біреу болуы мүмкін, бірақ артукулдері
9
Поейскурант матаның бөлшек сауда бағасьшьщ
жиьштыгы^Онда - матаньщ аты; артнкулы; еш; белшек
сауда бағасы; матаны жасап шығарғандағы көрсетіледі.
Матаның техникалық қасиеті дегеніміз-тшн өндірісшдегі
бүйымды пішу, қүрастыру және ь ш ға л д ы -^ ^ л ы қ п
өңдеу сияқты проңестердің әргүрш негіздерінде баиқалатын
қасиет.
Матаньщ техникалық қасиетше мыналар жатады.
-қиюға мықтылығы, сырғығыштығы, тарқатылғыштығы,
______ _
пткшхткі матанын ылғалды-жьшулықпен
18
өндегеіще,
қалыптасу
қабілеті,
тігістегі
жштердің
жылжымалығы.
Шартты түрде оларды келесі топтарға бөлуге болады:
Эстетикалық,
технологиялық,
экономикалық
және
эксплуатациялық.
Ал таңцалынган үлгіге қойылатын талаптар:
Халықты сәнді де үнамды киіммен қамтамасыз етуге
мүдделі. Талаптар - бүл киімде қандай қасиетгердің бар
екенін және сыртқы ортамен, денемен, қозғалыспен өзара
әсері болып табылады.
5
Н
3 '§
Ң 8и Ь,
к >• ә в
« Р< >> 3
Технологиялық бөлім.
Матадан тігілетін бүйымдарды өндеу технологиясьша
бірнеше жүмыстар кіреді: бүйымдарды үлгілеу және
қүрастыру, маталарды дайындау және оны пішу,
бүйымдардың бөліктерін өндеу және сол бөліктерді қосу,
ылгалды-жылулықпен өңцеу және бүйымдарды әсемдеу.
‘Технология” — грек сөзі-өндеу тәсілдері деген сөзді
білдіреді. Ол өнімді өңдеу процесінде матадан да5ф тігін
бүйымдарын шыгару шеберлігі, оның ғылымы туралы
мағына береді.
Бүйымдарды өңцеу уақыты әртүрлі болғандықтан, оның
түрінде қүрастыруында, матаның түріне және бүйымға
қойылатын техникалық талаптарға байланысты өзгеріп
отырады.
Мысалы, қолмен немесе арнайы машинамен жапсырып
тігу орнын, жеңнің төменгі қиындысьша, желімдік
қатырманы желімдейді.
Бүйымдардың бөліктерін өңдеу және бір-бірімен қосу үшін
колмен және машинамен жүмыстар жүргізіледі.
Сондай-ақ бүйымдардың бөліктерін желіммен біріктіру
әдістері де қолданылады.
Қолмен жүргізілетін жүмыс түрі көп,ол бүйымды әзірлеуде
өз бетінше жүмыс (бүйымның төменгі қиығьш бүгіп тігу)
немесе оны әсемдеу (өңдеу жүмыстары) сонымен қатар
машинамен қосымша жүмыс жүргізу болып бөлінеді.
Қазіргі кезде тігін өндірістерінде, қолмен жүргізілетін
жүмыстардың неғүрлым тиімді жолы қарастырылуда.
Өндірісте тігін машиналарының әр түрін көп мөлшерде
енгізуіне байланысты, онімді өндеуде сапасы жогары өрі
қолмен жүргізілетін жүмыс уақьгты аз болады.
Ілмектерді қолмен торлау уақыты 25-30 минутқа
созылса,машинамен торлау уақьггы небәрі 8-9 секунд
болады.
Машинамен және қолмен жүргізілетін жүмыс орнына,
өндірісті механизацияландыру және автоматизациялау кең
өріс алып келеді.
21
Ы лғалды-жылулықііен өңдеу (Ы .Ж .Ө .) терминологиясы
--- ------------------------ —---г
Жүмыс түрі
Іс жүзінде
Т ерминология
қолданылуы
Иык,
бүйір,
жең!
Жай
тігісті
екі
жаққа
1 Айырып үтікгеу
айырып, сол қалпында тігістерінде
үтіктеу
Белдемшенщ
Жиекті
жөне
тігісті
бір
2 Жатқыза үтіктеу
жағьша қарай жатқыза ортащы тігісті, і
артқы бойының
үтікгеу
рельф, қатпар.
Қалта,
өңір,
Матаның
қалындығы
3 Баса үтіктеу
жаға.
I
Алдыңғы
Матаны
түрліше
4 | Жия үтіктеу
отырту, қысқарту, сәл бойының
ирек қалдыра үтіктеу. омырау бөлігі
бүкпенің соңы. і
Гпіалбардьщ
Ойық
форма
беру
үшін
5 Соза үтікгеу
артқы жағы,
немесе иіп келтіру
1
бүрме
|
I үттгін. _________ ___
Матаны
қияр
Матаның
қыртысын,
6 1Тегістеп үтікгеу
үйпалактағаньщ кетіру алдында үтікгеп
алу
Әр
түрлі
дайын
|
Матаньщ
бетіндегі
і Булап үтіктеу
! киімдерді
жылтырды кетіру.
үтікгеу.
(Шалбар,
белдемшенің
1арткы бөліктері) |
Ылғалды-жылулықпен өндеу операциялары, максаты, әдістері
Тігін өңцірісінде ылгалды-жылулықпен өңдеу киімдерге
белгілі бір форма беру үшін жөне ақыргы рет үтікгеу үшін
қ о л д а н ы л а д ы . Ылғалды-жылулықпен өңдеу кезінде матаны
сулап, ыстық температурада және қысымның көмегімен
үтік және престерде форма береді. ЬЬіғалды-жылулықпен
өндеу үш кезеңнен түрадьг.
1. матаны дайындау
2. форма беру
3. берілген форманы қатайгу
1-матаға су сеуіп, оның молекулалық байланыстарын
босатып,талшықтарды созады.
2-созылған талшықтарға үлгіге сөйкес, өзімізге қажетгі
форманы ыстық темлература арқылы қальштастырады.
3-осы қалыптасқан матадағы форманы ыстық, қүрғақ
ауаның көмегімен ысьггу және оны кептіру арқылы
қатайтады.
Ылғалды-жылулықпен өңцеу-үтіктеу, престеу, булау
түрлеріне болінеді. Бүл түрлерді пайдалану матаның
қалыңцығьінадоқылуына байланысты болады.
Ылгалды-жылулықпен өндеуде қолданьшатын қүралжабдықтар 5 түрге бөлінеді.
1.Әмбебап, престі қүрал-жабдықтар.
2.Арнайы престі қүрал-жабдықтар.
3 Үтік.
4 Үтіктеу столы.
5.Қосымша қүрал-жабдықтар.
Әмбебап престі қүрал-жабдықтар салмағына қарай: жеңіл,
орташа, ауыр, булы, электр булы болып бөлінеді.
Престер сондай-ақ формасына, жүмыс істеу мүмкіндігіне
қарай бөлінеді.
Еңбек онімділігін арттыру үшін және бүйымньщ сапасын
жоғарьшатуда әр түрлі қосымша қүрал-жабдықтар
қолданылады (колодки, мата аралықтар, жастықшалар).
Киім бөліктерін желіммен біріктіру әдістері
Желім киімнің шетін бірікгіргеңде, ішкі астарды
дайындағаңда, өңірді желіммен біріктіргенде, сонымен
қатар жеңнің төменгі бөлігін,жаға,етекті өңдеу жолдарында
қолданылады.
Желім матаны дайындау үшін матаның бір жақ бетіне
желім үнтағын жапсырады. Желімдік матаның бірнеше
түрлері бар.
Көп жуылатын киімдерге желімдік мата үпгін
полиэтиленді қолданады сондай-ақ желімдік жіптер мен
паутинкалар қодданылады.
Желімдік жиекті киімнің өңіріне, жеңіне қолтығына т.б.
жерлерге, созылудан сақтау үшін желімдейді. Оны алдымен
үтіктеудің арқылы желімдеп, преспен біріктіреді.
23
9 ~ • лмтл сятстау үіііін кеңінен қолдянылады•
~
вм —
шк;
мата кабатымен км ы п ,
Ш р
уц
мыжылмауы,
бөлшектің мықтылыга, форма сақтауы,
„ош п м
тщпныктарын косу аркылы а л д а .
Кашпрктеппін кайырылған шетіне қолданады.
^ й Т а ^ а н а а
Оны
хелімдік бірікгіру твменлепден
өндеулерде қолданылады.
A. жиек желімдеу
.
Б. болшектердің шеттерін білдірмей біриспру
B. бөлшекгерді өзара біріктіру
Г киімнің етегін ондеу
тт Ш
Я тігіс арқылы біріктіргенде қолданады.
Қол тігістерініи терминологиясы мен түрлері
1. Көктеу —(сметочная)
Матаның екі бөлігін бірімен-бірін
беттестіріп инемен тігу, бұл
машинамен
тігер
алдындағы
әзірлік процесі уақытша тігіс
а
Л-а+в
Л-тігіс үзындыгы
а-оң бетіндегі тігіс үзьшдьпы
в-арасындағы
интервал
иық
тігісін, жандарьш қосу
в-бүгіп тігу (заметочная)
бөліктердің шетін бүгіп тігу.
Мысалы: көйлек етегі
в
б-жапсырып көктеу (наметочная)
Екі бөлікті бірінің үстіне бірін
уақьггша тігу, жагалар мен сырма
қалталар
б
д-көшірме тігіс
Қондырып-көкгеу (вметывание)
д
Екі бөлікті
қоңцырып
қондыру)
25
ойыңды бойымен
көктеу-.(жеңцерін
4. Жөрмеп көктеу - (выметочная)г.
Көмкерілген бөліктердің жиегін
уакытша қиғаштап тігу.
Мысалы: жаға, айналдырып,
жөрмеп көктеледі.
Қосып көктеу (приметывание)
Үлкенді, кішілі бөліктер
жалғастырылғанда қолданылады
'ӨМСНП
қосып көктеу)
Қиғаш тігіс Е
Қиғаш, айқаспа, торлау
тііістерінщ размері оның енімен
де анықталады.
Тігіс үзындыгы-0,2-5
Ені-0,1-0,7 см (қалауынша)
Кресті гігіс - айқаспа тігіс Ж
ж
Торлау сетінегіш матаның жиегін
біржолата қиғаштап тігу - 3
Стегальный-сырып тігу, көктеу К
к
Жасырын тігіс Л
• -
-т
л
26
Фурнит.қадеу
Түймелекті торлау
Жәй тігіс
Размет
Тепшіп
Жасырын
Жасырыл көктеу
Жасырын
Сырып көктеу
Торлау ілмекті
Жөрмеп
Қбсып көктеу
Қондыру
Көшірме
Жөрмеп
Қосып көктеу
27
М ашина операцңяларының терминологиясы
Операциянын аты
Операция
Кездесетін жері
Қайып тиу
Екі немссе бірнеше
бөлікті жалғап тігу
(размері шамалы)
Иық, бүір пгістерінде
кездеседі
Қосып тігу
үлкенді-кішілі
бөліктерінің қосылып
тігілуі
Манжетгі жеңге,
қақпақшаны алдыңғы
бойға қосып тігу.
Жөрмеп
немесе
айналдырып
щ
тігу
Қондыру
екі бөлікті жөрмеп тігу,
соңьшан оң бетке
айнаддыру
қақпақш а, жаға,
белдік, өңір астары
Бастырып
тігу
Айырып тігу
Бүгіп тігу
1
Сәндік тігіс
екі бөлікті ойьшды
бойымен(бір-біріне
қондырып
тігу)
1
іII
1
екі бөлікті бірінің
1үстіне бірін салып,
қабаттап бастырып тігу
жеңш қондыру қолтық
I ойындысына, жағаны
моиын оиындысына
қондыру
жапсырма қалтаны
бастырып тігу.
үтікгеудің орнына
тігіске берілген
қосымшаны бөліктің оң жүре
бетінен екі жаққа
айырып, үстінен
бастырып, айырып тігу,
бекіту тігіс жиектерін
екі айырып, екі жаққа
(қаратып жатқыза
үтікгеп, үстінен тігу)
Етек қайтару, жещн
шеті қайтарылған
бөлікті, ашық қиықпен бүгіп тігу
немесе жабық қиықпен
1бүгіп тігу
белікке оң бетінен
Жага, манжет, өңір __
сәндік тігіс салу
28
Қ»тпар
Тесьмамек
Жабық і^ЫКГМ
Дшык қикісуи
классификациясь
Астэрмем
мен
Жабыіімиқты I
Аиіыккиықгы
Курдея* рэмкэлы
тігістерінің
Жа*^>эмкалы
Жиекпен
Машина
Күлыпты
Айкастирмп
Жібык МЫА
Діиыч т ы к
Жабық ір«ы<
Ашык ім и
Айырып тігу
Ж&тхызв упктеу
Айыра үтиггеу
29
Иненің
номері
Жілтің номері
Мақта жіп Жібек жіп
Кендір
жіл
Тігілетін
маталар
Өте жүқа
маталар:
тюль, шифон
70
80-100
120/3
Жоржет,
жібек,
трикотаж
Батист
80
90
70-100
50-80
100/3
80/3
100
40-70
60/3
110
30-50
50/3
120
20-30
Поплин,
сатин, мақта
!және жібек
матлар
40/3
30
36
3
0
Жұқа жүн
және мақта
Iматалары
костюм,
көйлек тігетін
маталар
Костюм,
көйлек тігетін
қалың
маталар және
жүқа теріні
тігеді
Өте қалың
мата мен тері
тігуге
пайдаланады
жөне жүмыскерлерге
і арналған киім
і тігеді
Машина тігістері.
Біріктіру тігістірі
Айыра үтіктелген, қайып тігілген. Сырт
киімде, қалың маталарда қолданылады
Жатқыза үтіктелген ,қаиьш тігшген
тігістерінде, жүқа матадан тігілген
киімдерде қолданылады.
Айырып тігу; (табиғи және жасанды
терілер) үтіктелмейтін маталарды тігеміз
Үлгісіне байланысты
/
қиықты бастырып тігу
1-қайьш тіг
2-бастырьш
31
Ашық қиықты жапсырма тігіс
(Сетінемейтін киім үшін)
Жабық қиықты жапсырма пгіс
Ақ жайма тігістері. Қос тігіс. Еіа тшспен
орындалады. 1-матаның сол жағынан
қосып тігеді, сонан соң матаны оңға
қаратып ,екінші тігіспен тігеді. Жастық
қабын тіккенде қолданылады.
32
I
«У-4*
Д ' >-і
Екі тігіспен орьшдалады. Теріс беттерін
қойьш 1-ші тігісті тігеді,сонан соң
маганы оң қаратып тігісін қайырып
жатқызып,екінші тігісті тігеді Төсек
жаймаларьш тіккенде қолданылады.
Айқастырып тігілген.
Ақжайма тігіс. Айқастырып тігілген.
Бүл да екі тігіспен жасалады.
ъ
1
(Құлыпты тігіс)
Бұл тігісті екі инелік машинамен, арнайы
приспособлениемен (сайманмен) тігеді.
^
г
[
*
а
Шеткі тігістер.
Ашық қиықты көмкеру тігісі. Сетінегіш
маталарда тігіледі. Бірінхпі тігіс қиғаш
кесілген матаны бөлікке қосып тігеді.
Екінші тігіс оны қайырып, үтіктеп тігеді.
33
Жабық қиықты көмкеру тігісі
Тесьмамен - таспамен
жүргізіледі. Еңбек өншдагш
н және сапасын жақсарту
қолданылады
Бүгіп тігу тігісі
Ашық қиықты бүгіп тігу (етек
қайтарганда
кездеседі.
Жабық қиықты бүтіп тігу.
Сетінейтін маталарда қолданылады. Сырт
киім, көйлектерде бүл тігіс жасырын
тігіспен тігілетін машиналарда
қолданылады
34
Көмкермемен бүгіп тігу.(сырт киімнщ егепн
қайтарғанда кездеседі.
Астармен бүгіл тігу.Сырт киімнщ етегшде,
жендерінде қодданылады.
1-тігіс қосып тігу.
2-бейту, киген кезде жылжып кетпеу үшін
Обтачные швы вкант - Жиекті жөрмеп тігу
Матаны екіге бөліп үтіктейді,бір бөлікке
қосып тігеді,сонан кейін екінші бөлікті
қосып ,айналдырып тігеді.
Жиекті тіпс
Екі бөлікті оң беттерімен қойьш тігеді.
Алдымен оң бетіне аударады, жиек жасап
Сонан кейін екінші тігіспен бекітеді. Екінші
тігіс жасырын болуы мүмкін.
Обтачной шов в рамку простой - Жәй
рамкалы жөрмеп тігу. Бір тігіспен
орындалады. Әйелдер киіміндегі түйме
тесігі (ілмек)
Шов в рамку сложный - Күрделі рамкалы
тігіс. Екі тігіспен орындалады.
35
Тігіске қойылатын техникалық талаптар
Кесте
Тігіс ені,
см
Тігіс түрі, бөлік өңделуінің
аты
.................................................................
Өлшенетін жері
Негізгі бөліктерін қайып тігу
(иық, бүйір тігістері.)
1,0-1,5
Қиықтан тігіске
дейін.
Жағаны мойын ойындысына
қондыру, жеңіне манжетті қо
сып тігу.
0,7-1,0
Алдыңғыдагы
даи.
Жағаны, қақпақшаны,белдікті 0,5-0,7
айналдырып тігу.
0,5-0,7
Ашық қиықты бүгіп тігу.
Жабық қиықты бүгіп тігу.
(ішкі қайырылу сыртқы
киімде 0,5-0,7 см, жеңіл
көйлекте 0,7-1,0 см.)
Қиықтан тігіске
деиш.
!
Қиықтан қайы
рылу шетіне
дейін.
Қиықтан қайы
Үлгінің
техникалық рылу шетіне
қүжатында дейін
көрсетіледі.
Зертханалық жүмыстар
Бойжеткен қыздарға арналған — күнделікгі киетін
киімді өндеу. Киімге сипаттама беру. Мата бетіне, мата
шығыны аз кететіндей жасап, қағаз үлгіні (лекало)
орналастыру, қию. Киімге технологиялық тізбектілік жазу,
сол тізбектілік бойынша киімді өндеу.
1. Қиылган бөліктерді тексеру:
- Бүкпе, қалталардың орнын белгілеу
I Иық, кеуде бүкпелерін қайып тігу, жатқыза үтіктеу
- Иық, бүйір тігістерін қайып тігу
| Қималарды және бүкпелерді өңдеу, 51 кл.
машинасында торлау
| жырма, бүкпелерді, қатпарларды өңдеу
жапсырма қалталардьщ түрдерін өңдеу.
36
Торлау, (Ы.Ж.Ө.) ылгалды-жылулықпен вңдеу.
- жағасыз мойын ойындысын өндеу өдіппен,
жиектемсмен өндеу технологиясы;
- жағаіш мойын ойындысьша қондыру; жағаны
мойын ойындысымен өдіппен, әдіпсіз өңдеу
төсілдері
I жеңсЬ бұйымдардагы қолтық ойьшдысын өңдеу:
өдіппен, қолтық ойындысының формасымен
қиылған әдіппер өңцеу.
- жеңдерді өңдеу, оларды қолш қ ойьшдысьша
қондьфу. Жеңнің төменгі қиьпъш өңдеу, жеңдердің
түрлері.
жеңнің төменгі бөлігін манжетпен, манжетсіз өндеу
Қондырма, реглан, жаргылай реглан, түтас
пішілген жендерді ондеу
- Көкірекше мен белдемшенің қосылуы, бел
сызьпын өндеу, көкірекше мен белдемшенің жиек
арқылы қосылуы
- Көйлектің етегін өндеу. Бүгіп тігудің түрлері,
сапасын тексеру, ылғадцы-жылулықпен өңцеу.
•
I
Сырт киімнің жинау секциясының ортақ схемасы,
үлгісіне байланысты тігіс тізбектілігінің өзгеруі.
Сырг киімнің негізгі бөліктерін алгашқы өндеу,
қостау, желімдік қатырмалардың түрлерін білу.
Астарды өңдеуге қойылатын талаптар.
Сырт киімнің жағаларының түрлері, жағалардьщ
өңделуі, жинау тізбектілігі
Астарды өңцеу жөне оны бүйыммен қосу негізгі
бөліктерін өңцеу (ілмек, өңір үстағыш)
Астарды монтаждау.
Бүйым астарын, астараралық пен қосып өндеу
технологиясы,
жапсырмаларды
өзірлеу.
А
(кішкентай үлгі)
- Киімдерді соңгы оңдеуден откізу
Дайын бүйымның сапасын тексеру. Киімдерді тазалау:
жіптерін қьфқу, бор сызықтарының ізін тазарту. Әр түрлі
маталарды тазалау өдістері. Түймелерді қадау. Дайын
бүйымды ылғалды-жылулықпен өңцеу.
37
Зертханалы к жүмыс № 1
Тақырыбы: Машина тігістерінің түрлері
Жүмыс мақсаты:
_
.
1. Берілген үлгі бойынша біріктіру, шет, сөндік тігіс түрлерін
көрсетіңдер.
2. Тігіс схемасын салыңдар
3. Қандай қиындыларда кездеседі?
4. Тігіс ені.
Тігіс атауы
1.
Бірікгіру тіпсі
Тіпс
түрі
Жапсырып
тігу
Схема
Қай
қиындыда Тігіс ені
кездеседі
4-5 мм
қалтаны
жапсырып
тігу
‘# •5- --$
Жүмыс бойынша сүрақтар: 1. Тігіс айырмашылықтары.
2.97-А кл. машинасы қандай тігіс түрін орындайды.
Зертхан алы к ж ұм ы с № 2
Тақырыбы: Киім қүрастыру туралы кы
Жүмыс мақсаты: Берілген бүйымға
кыскаша сипаттама, қандай бөліктерден
түратынын айыру, қиықтардың атын
Көйлек
хазу.
-жүн, мақта, жібек маталардан барқыттан
Бүлболады.
тігуге
трикотаждан
Тік
тігілгеіГ көйлек
ншбарқьггтан
силуэтп. Кішкене қаиырма «агылшын
жаға салынады. Алдьщғы және артқы
бойында иніпггері бар, үлкен жапсырма
қалталары бар, алдыңғы
бойында
Жендері
үзын,
түймелігі
бар.
қоңдырмалы. Қажетті мата мөлшері: 15896-104 размерге. Матаның ені 100 см
болғанда, керекті мата мөлшері 3 м 70 см.
! Боліктекрдін
аты
Негізгі мата:
1.алдыңгы
бойдың иніші
2. алдыңгы бс
Қиыктардын аты
Болшек
суреті
Бөлшек
саны
2
қиығ
2.
. ойындысы
3-4 астыңгы қиық
4- 5 алдышы
5- 1 мойын ойыңдысы
2
1-2 үстіңгі қиық
2-3 мойын
3-4 өңір
4-5 етек
5-6 жан
6-1 қолтық
1-
3. артқы
бойдың
иніші
4. артқы бой
Жүмыс бойынша сүрақтар
1.Біріктіру тігістерінің түрлерін қандай машинамеіі орыпдайды
39
I
Зертханалық жүмыс № 3
Қақпақты қалтаны өндеу
Жүмыстьщ мақсаты:
Өндеу тәсілдері, тізбектілігі, қалтаны
жинау классификациясымен танысу.
Қалта бөліктері: алдьщғы бой-1,қақпақ-1қақпақ астары - 1,
өдіп - 1, долевик (жиекті әдіп) —1, подзор (бүйыммен түстес
әдіп) -1, қалта астары - 1
Технологаялық тізбектіші
1. Қақпақты қақпақ астарымен оң беттерімен беттестіріп
0,7 см тігіспен айналдырып тігеміз. Шеттерін кесеміз, оң
бетіне айналдырамыз. Қигаш тігіспен 0,1-0,3см, қақпақ
астарьша қарай, жиек жасап көктейміз. Содан кейін
қақпақты басып үтіктейміз. Қақпақтың астар жағынан
тігіс сызығын белгілейміз - 1см.
2. Қалтаның тігу орнын белгілейміз. Үзындығы-Ібсм, еніІсм
і
төртбүрыш сызамыз. Долевикті қалтаның
теріс жағьшан, төртбүрьшггы айналдырып көкгейміз.
3. Әдіпті екі бүктеп, жатқыза үтіктейміз.
4. Қақпақты үстіңгі сызыққа қосып тігеміз.
5. Әдіпке Ісм. тігіс сызығын белгілейміз.Әдіпті астыңгы
сызыққа қосып тігеміз.
6. Қалтаның
орнын
кесеміз,
тігістерін
ылғалдыжылулықпен өңдейміз.
7. Қалта астарын эдіпке қосып тігеміз - Ісм.
8. Қалта астарының 2-ші жағьш подзорға қосып тігеміз,
тігіс ені-ісм.
9. Подзор мен қалта астарын қақпақтың тігісіне қосып
тігеміз.
10. Қалтаның бүрыштарын (тілі) бекіту және бірден қалта
астарының шеттерін тігеміз.
11.Ы.ЖӨ.,санасын тексеру.
Жүмыс бойынша сүрақтар
1. Қадталардың түрлерін айту 2. Оймалы қалталарды жинау
этаптары. 3. 1022 кл. машинасымен қандай бүйымдар тігеді.
40
Зертханалық жүмыс № 4
Жапырақша қалтаны өңцеу
Қалта бөліктері: алдыңғы бой - I Жапырақша - 16,
жапырақшаның қатырмасы - 1 6 , қалтаның астары подзор
— 1, долевик — 1
Технологиялық тізбектілігі
1. Жапырақшаны /к л / желімдік қатырмамен бастырып
үтікгейміз
41
I
2.
3.
4.
Жапырақшаны 2-ге бөліп жатқыза үтіктейміз.
Алдыңғы бойда қалтаның орнын белгілеу
Долевикті қалтаның орнының астынан айналдырьш
көктейміз.
5. Жапырақшаның енін өлшеп алып, сызып алдыңгы
өңірге қосьш тігеміз, қалтаньщ астарымен қосьш.
6. Подзорды үстіңгі сызыққа қосып тігеміз 10 мм.
7. Қалтаны қиямыз
>— ---- <
бүрыштарына 1-2 мм.
Жеткізбей
8. Қалтаны аударамыз. Қалтаньщ астарын подзорға 10 мм.
Тігіспен қосамыз
9. Қалтаны бүрьпптарын бекіту және бірден қалта
астарының шеттерін тігу.
10. Тазалау Ы.Ж.Ө. сапасын тексеру.
Жүмыстың мақсаты:
Өңдеу
тәсілдері,
тізбектілігі,
классификациясымен танысу.
қалтаны
жинау,
Жүмыс бойынша сұрақтар:
1.Жапсырма қалтамен кссілетін қалтаньщ айырмашылығы
2.Долевик не үшін керек?
42
Зертханалық жүмыс № 5
Такырыбы: Рамкалы (жиекті) қалтаны өңдеу
Жумыстың мақсаты: Өңдеу тәсілдерімен, тізбектілігімен,
калтаны жинау класымсн танысу.
Қалта бөлікгері: аддыңғы бой 1 б, үстіңгі әдіп —16, долевик
- 1 6 , подзор — 1 6, қалханың астары — 1 6.
Технологиялық гізбектілігі
1. Қалтаның орнын белгілеу
2. Долевикті қалтаньщ орнының артьшан көкгеу
3. Үстіңгі әдіпті, астыңғы әдіпті 2-ге бөліп, жатқызып
үтіктеу.
4. Үстіңгі әдішің бүтін қиығын жоғарыға қаратып 0,7 см
тігіспен қосып тігеміз.
5. Астыңғы әдіптің бүтін қиығъгн астына қаратып, астыңғы
сызықққа 0,7 см тігіспен қосып тігеміз.
6. Қалтаны қиямыз, әдіптерін оң бетіне аударып !>
<
үпктеиміз.
7. Бүрыштарын бекіту.
8. Қалтаның астарын алдыңғы әдіпке 1 см тігіспен қосамыз.
9. Подзорды, үстіңгі өдіпке, тура тігістің үстінен қосып
тігеміз
Ю.Подзордың 2-ші шетін қалтаның астарына Ісм. тігіспен
қосып тігеміз. Ы.ЖӨ.
11. Қалтаның астарына 2-ші шетін Ісм. тігіспен қосып тігеді.
12.Ы.Ж.О. сапасын тексеру.
Жүмыс бойынша сүрақтар
1. Подзор дегеніміз не?
Кесілетін қалталарды өндеу 3
этаптан түрады 1 майда
боліктсрін өңцеу (қақпа,
жапырақша, әдіп).
2. Қалта астарын өңцеу жөне
жинау.
3. Жапырақша, қалпакшаны
өңдегенде ішіне не
саламыз.
43
Зертханалық жұмыс № 6
Шалбардың түймелігін өңдеу
Жүмыстың мақсаты:
Өңдеу төсілдері, тігіс тізбектілігі,
гульфикті және откосокгы(шалбардьщ түймелігі)
жинауды
тәжірибе жүзінде бекіту.
Бөліктері: негізгі матадан-Шалбардьщ адцыңғы бөлігі-2б.
Белдік - 26, гульфик - 16, откосок - 16.
Астар матадан-гульфиктің астары-1б, откосоктың
астары -16, шалбардың алдыщы бөлігінің астары - 16.
Аралық-гульфик аралығы-1б, откосоктың аралыгы - 16,
Корсаждық лента - 26.
...
Технолошялық тізбектілік
1. Гулъфикті
астармен-аралықпен-айналдырып
тігу,түзу
қиыгынан —7 мм тігіспен.
2.Негізгі матадан 2 мм жиек жасау, үтіктеу, сәндік тігіс
жүргізу.
3.Гульфиктің 2-ші шетін торлау.
4.Гульфиктің түймелігін өңцеу-а/м,ж/а., ы.жө.
5. Ш албардың сол жақ бөлігін астарымен — 10 мм тігіспен
тігу, кертпеге шейін тігісті жатқыза үтіктеу.
6.Дайын гульфикті 10 мм-лік бекітпемен өр түймеліктен
кейін сызьшган астарга бекіту.
7.Гульфикті, астар жаққа қаратьш 2 мм жиек шьп-арып,
жатқыза үтікгеу.
8. Гульфиктен, шалбардың оң бетіне сөндік тігісін жүргізу.
Ы.Ж.Ө.
:
9.Шалбардьщ
оң
бөлігінастармен
көктеп
шеттерін
торлаймыз, арнайы машинада шалбардың оң бөлігі 70 мм
өлшеп аламыз.
10.Кертпені 10 мм қиямыз да, откосокті қосып тігетін
шалбардың алдыңғы бөлігін жатқыза үтіктейміз.
11. Откосокты астармен(аралықпен) 7ммтігіспен айналдырып
тігеміз, доғал жағьшан жиек шығарып үтіктеп, 2 мм-лік
сөндік тігісін жүргіземіз.
12.0ТК О С О К ТЫ Ң 2-ші шетін а/м-да торлаймыз.
ІЗ.Откосоктан 3 см өлшеп сызамыз. Шалбардың оң бөлігін
откосокқа жатқызыи, кертпеге шейіи тігеміз ы.ж.ө.
И.Шалбардың үстіңгі қиығына белдігін қосьш тігеміз.Тігіс
ені -1 см.
15.Тігісті белдікке қаратып, жатқызып үтіктейміз.
16. Белдіктің енін 4 см етіп, белгілейміз.
44
17.Корсаждык лентаны белгілеп, 1 мм-ге бастырып тігеміз.
18.2 мм-ге жиек жасап, көктейміз.
19.Белдіктің шетін тігіп, бүрышын шығарып үтіктейміз.
20.Сөндік тііісін жүргіземіз. ы.ж..ө.
21.Белдіктің түймелігін ж/а машинада өндейміз
22.Шалбардың ортаңғы қиығын қосамыз
23.Ы.Ж.Ө. сапасын тексереміз.
Жумысқа дайьпздау сүрағы:
Гульфикті, откосокті шалбардың қандай бөлікгеріне қосып
тігеді?
Зертханалык жүмыс № 7
Шалбардың бүйір калтасын өвдеу
Жүмыстың мақсаты:
Қалта бөліктері:
Өңцеу төсілдері, тізбектілігі,
қалтаны жинау классификация
сымен танысу.
Шалбардың алдыңғы бөлігі-іб.
Артқы болігі-іб.
Подзор-16.
Алдьщғы бөліктің астары-1б.
Қалтаның астары-16.
45
1
твбектілігі
қиықтарын
1.П одзордын және қалт
2. Қалтаның қайыру сызыз
сызығына
3.Желім
аралықты қайыру
желімдеу сонымен бірге астармен қалта
астарын бекіту.
4.Шалбардьщ алдыңғы бөлігі қалтасының
қайырылуын жатқызып үтіктеу.
5. Қалтаның кіру сызығына сөндік тігіс
жүргізу.
6. Қалтаның астарына әдіпті жөне подзорды
бастырып тігу.
7. Қалтаның шеттерін сәндік тігіспен бекіту.
8. Қалтаның астарын тігу және торлау.
9. Шалбардың артқы және алдыңғы бөліктерін қосып тігу
Ылғалды-жылулықпен оңдеу.
10.Дайьш қалтаньщ сапасьш тексеру.
Жүмысқа қойылатын сүрақтар.
1. Бүйір қалта мен оймалы қалтаньш айырмашылығы.
2.Бүйір қалтаны өндеуге долевик керек пе.
3.Жартылай автоматты машиналарға қандай машиналар
жатады.
Техникалық шарт
Тігін онеркөсібінің әр бүйымына техникалық шарт
қүрастырылады. Үлгілерге жасалынған техникалық шарттар
қажетті қүжат болып табылады. Онда болшекгерді пішуге және
тігуге қойылатын талаптар (өндеу тәсілдерін, тігістердің енін,
сырг өлшемдерін, тігіс жолдарының жиілігін т. б.) бөлшектерді
өлшеу табелі, бүйымдарды қабылдап алу, сақтау тасымалдау
ережелері қорсетіледі.
Техникалық шарттарды сақтамай киім тігу мүмкін емес.
Техникалық шарттарды үлгілер үйлері, сөн үйлері немесе
зертханалар жасайды.
Техникалық шарттар мынадай болімдерден түрады:
- Үлгілердің суретін сызу;
- Үлгінің сыртқы түрін сипаттау;
Бүйымды өндеуге қойылатьш техникалык талаптар:
Үсынылатьш маталардың тізімі.
|
Пішілетін бөліктердің тізімі.
Бүйым өлшемдері мен үлгілер мәліметі.
46
Қосымша: үлгілер комплектісі, үлііиер көлемінщ кестесі,
бүйымдар ды ттіттгу картасы, жайьяі пішу схемасы, қосымша
қодданылатын үлгілердің тізімі.
Үлгілерді өзірлеудің техникалық шарттары жоғарыда аталып
откен стаңдарттарды қамтитын нормативтік-техникалық
қүжаттар негізіңде жасалады.
тігін бүйымдарынын сапасын бақылау жэне
киім кемшіліктерінін түрлері
Д я й іл н
Киімде кездесетін кемшіліктердің бәрі 3 түрге бөлінеді:
Мата кемшіліктері (тоқыма), конструкциялық (қүрастыру)
жөне технолошялық ондеу кемшіліктері.
Тоқыма кемшіліктері жіпті иірген кезде, тоқығанда және
матаны өзірлегенде пайда болады.
Қүрастыру кемшіліктері өлшемді дүрыс алмаудың, дүрыс
пішпеудің, бүйымды қүрастырғанда жіберілген қателіктер
нәтижесі болып табылады. Қүрастыру кемшіліктері киімнің
денеге қонымсыз болуына әкеліп соқтырады.
Технологиялық кемістіктері өңдеудің техникалық шарттарын
бүзудан(тігіс енін,ине шаншым жиілігш өзгерту),ылғалдыжылулықпен өңдеу төсілдері мен тәрпбін сақтамаудан,жүмыс
орнында бүйымға мүқият қарамаудан(дақтар,кесіп алу,созып
алу т.с.с) пайда болады.
Дайын бүйымнын сапасын тексеру
Бүйымдарды манекенге кигізіп,үстел үстіне жатқызып,
белгілі
бір ретпен
сырттай қарау жолымен тексереді.
Бүйымды
манекенге кипзу, барысыңда оның көркемдікэстетикалық көрсеткіштерін тексереді. Сонымен бір мезгілде,
манекен үстінде киімнің апшуына көңіл бөледі. Бөлікгердің
бірікгірілу сапасын тексереда. Содан кейін бүйымды
манекеннен шешіп алып, үстел үстінде бүйым бөліктері
олшемдерінің өлшем кестесіне сөйкестігін тексереді.
Бүдан кейін кемістікгерді шартгы белгілер арқылы бормен
көрсете
отырып, өңцеу сапасын текссреді, негізгі және
астарлық бөліктерді қарап шығады.
Тексеруді алдымен бүйымішң оң бетінде-жағаны, өңірлерді,
жотаны, жендерді жоне әрлеу элементтерін жогарыдан төмен
қарай тексеріп шыгады.Содан кейін бүйымішң ішін сыртына
қарата айналдырып тексереді, оны да жоғарыдан төмен қарайжаганы, үстіңгі жага жагынан омырауларды, өңірасты жагынан
астарды тексереді.
47
і
Бүымның сапасын тексергендс мынадаи параметрлерді
бақылайды:
т
Форманьщ симметриялығы және жүптық бөліктердің дүрыс |
орналасуы;
щ.
Бөліктердің шет жақтарының біркелкілігі, жиектемелердің |
өнделу сапасы;
I
Қалталардьщ рамкаларын өндеу сапасы;
1
Бұйым бөліктерінід сурет бағыттарының дұрыстығы,
суреттердің ұйлесімділігі, жұптық бөліктердегі суреттердің I
симметриялы болуы;
1
Ине шаншымдарьшың, тігіс жолдарының тігістерінщ
сапалары;
Щ
Бөліктердің ішкі біріктірулерінің беріктігі, желімдік біріктіру і
сапасы;
к
л ‘
'
I
Мақта астараралықты сырудың сапасы;
|| I
Түймелерді өңдеудің, үсақ-түйектерді тігудің
және I
бекіткіштердің дұрыстығы;
НI
Түймелер екі түрге: түймелейтін және әрлейтін түймелер деп :
бөлінеді. Өндірісте түймені жартыдай автоматты мапшнамен I
тігеді.Ал жеке тапсырыспен әзірлегенде түймелерді қолмен,
мақта жшпен түиме түсше лаиықтап таңдап алады.
=
Түймені тіккенде жіпті қосқабаттап алады. Түйме екі тесікті
болса, әр тесікген он рет,ал төрт тесікті болса 3-4 рет өтюзіц
тігеді.
Бүкпелерді өңцеу
Вытачки-бүкпе-боліктердің (алдыңғы, артқы) бүкіл үзына
бойына шейін жүрмейтін тігіс, кеуде, бел түстарына форма
береді, декоративтік үлкен роль атқарады.
1
Адамның түлғасына сәйкес бұйымға белгіді бір пішін беру.
Сондай-ақ бұйымның түлғаға дүрыс, қонымды болуы үшін
негізгі бөліктерге бүкпе жасайды.
1
Бүкпенің ені жөне оның саны, бүйымның қонымды болу
тығыздығына байланысты.
1
Бүйымда орналасуына байланысты бүкпелер үстіңгі жөне бел
сызығынан басталатын деп бөлінеді.
]
Үстщп бүкпелер иық тігісінен, мойын ойындысьшан немесе
бүйір тігісінен бастап орналасады.Бүл бүкпелер әйел
бүйымдарында негізгі бүкпелер болып есептелінеді.
I
бүйымның
кажет.
Беп сызығьгаың бүкпелері бүйымның түлғаға мықын
қажст
48
Тығыз жабысатын бүйымдардың бүкпе ені, жартылай
жабысатын бүйымдарға қарағанда үлкен.
Трапеция пішінді бүйымдарда бел сызығы бойынша бүклелер
жобаланбайды.
Өндеу төсіліне қарай бүкгіелер қималы және қимасыз болып
бөлінеді. Жеңіл көйлектерде, белдемшелерде, шалбарларда
бүкпелер қимасыз болады. Үлгісіне байланысты бүкпелер
жүмсақ қатпарларға ауысуы мүмкін, бүкпені бүрмелермен,
қатпармен, бедерлі тігістермен ауыстыруға болады.
Қиықтан басталатын ^бүкпелерді бөліктің ішкі жағынан
қосымша үш сызықпен белгілейді, ал ортасьшдағы бөліктердітөрт сызықпен-орта, бүйір және бүкпенің басы мен аяқталуын
анықтайтын сызықтармен белгілейді.
Жаппай өндірісте бүкпелерді алдын-ала көктемей-ақ қайып
тиеді. Бөлік қиындысынан келетін бүкпелерді қиындыларьшан
бастайды жөне бүкпенің аяқталғаішн білдіретін көлденең
сызықтарында қатаң аяқтайды.
Бәліктің өртасында өрналасқан бүкпелерді біреуінің
үштарынан бастап, қайып тігеді.
Әйелдер бүйымьшдағы сырт киімдерде үстіңгі бүкпелер
қималы бөлуы мүмкін, ал ерлер бүйымында бүйір жақтағы
бүкпелер (қалың маталарда). Қималы бүкпелерді айырьш
үтіктейді, бүкпе үштарындағы босандау жерлерді үтікгеп
жібереді.
Иық және бүйір тігістерін ондеу
Алдыңғы жөне артқы бойларды оң беттерін бір-біріне
беттестіріп, қиыктарьш теңестіріп,белгіленген сызық бойынша
көктейді.Тігіс ені 1,0-1,5см.
Кең етекті көйлектерде, белдемшелерде бүйір тігісін қиыққа,
етегіне дейін параллель //жасап тігеді.
Мақта матадан тігілген киімдерде, қиықты торлау жөне
қайып тігу арнайы машинада бірден жүргізіледі.
Ал жүн жөне жібек маталарды тіккен кезде қиықтарын
алдын-ала торлап алады, сонан кейін қайып тігеді,айырып
үтіктейді.
Иық тігісін өңдеу.
Үлгісі бөйынша артқы немесе алдыңғы бойларында бүкпе
қарастырылса, аддын-ала өңдеп алу керек.
Алдьщғы жөне аргқы бойларды оң беттерімен қойьш,
қиықтарын теңестіріп алып көктейді. Артқы бойды мойын
ойьшдысынан 1,5-2,0 см ал қолтыққа 3,0-4,0 см жеткізбей
49
і
I
отырғызып тігеді.Отырғызып тігу адамның фигурасына да
байланысты.
.
.
Қайып тігуді алдыңғы бой жақтан бастап тігеді.Тшске жиек
салып, бір немесе екі тігіспен тігеді.Екі тіпспен тіккен кезде
тігістің арасы 0,1-0,2 см болу керек.Тігіс ені 1,0-1,5 см. Кейде
бірден қайып тігіп жөне бірден торлайтын арнайы маппшамен
өңдейді. Үтіктегенде іш жағынан не айырьш,не жатқызып мата
қойып үтікгейді.
^
1^
Жагаларды ондеу
Көйлектерде жагалар: қайырмалы, тіректі, шальды, апаш,
астынгы мен үстіңгі бөлікгері түтас қиылган т.с.с. түрлері
болады. Жаганың шеттері жиекпен,көмкермемен,желбіршекпен
де өңцелу түрлері бар.
Көкірскше мев белдемшенің қосылуы.
Бүйымның бел еызығын өңдеу
Көкірекше мен белдемшені қосып тікпей түрып, алдымен
бүкпелерді, қатпарларды,қалта мен белдемшенің үшкілдерін
оңдеп алу керек. Үлгі бойынша белдемшенің үшкілдерін қайып
тігу, басшрып тігу, жапсырып тігу тігістерімен өңдеп
алады. Белделішенің үшкілдерін тігуді жогаргы қиықтан бастап
тігеді. Тігістің ені 1,2-1,5 см.
Мақта мата, зығыр, синтетика маталарынан тігілген
бүйымдарда бүл операңияны 797класс машинасында орындауга
болады (бір мезгілде қайып тігу және торлау) тігіс ені 0,7-0,8 см.
Жеке тапсырыспен тіккен кезде тігіс ені З.Осм-ге шейін
үлкен болуы мүмкін.
Үлгісіне байланысты, жүн, лавсан қосылган, жібек
маталарда бүйір тігістерін айырып не жатқызып үтікгейді.
50
Көкірекшеде бүкпе, қатпар, рельеф, буфгары, иніштері,
түймеяігі, бүйір, иық, жағаның мойын ойындысымен қосылуы
және сол сияқты өндеулері алдын-ала өнделіп альшу керек.
Жендері тізбектілік бойынша не алдын-ала, не кейін
қондырылуы мүмкін.
Белдемшенің көкірекшеге қосылуы
Егер көкірекше мен белдемшенің бел қиығьшда бүрмелері жоқ
болса,
онда
көйлектің
белдемшесін
терісіне
аударьш,көкірекшес ін
оң бетіне аударып, көкірекшені
белдемшеге оң бетін ішке қаратып, бүйір тігістерін,
бүкпелерінің кертпелерін сәйкестендіріп, көкірекше жақтан
багыттаушысы бар баспа табанның көмегімен қайып тігеді.
Тігіс созылып кетпес үшін.белдемше мен көкірекшенің қосылу
тігісіне жиек салады.
Көкірекше мен белдемшені жиек салмай да тігуге болады.
Ондай жагдайда
арасын 0,1-0,3 см жасап екі инелік
машинамеи тігеді. Тігіс ені 1,0-1,5 см.
Жеке тапсырыспен қабылдағанда, алдын-ала көктеп алады.
Тігістің ені көкірекпіе жақтан 4см-ге дейін көн алуға болады, ал
балалар бүйымында 5см-ге дейін.Киықтың тіпстерін а/м-да
торлайды.
Егер кокірекше мен бслдемшенің бел сызығында бүрме болса,
онда белдемшенің жоғарғы қиыгынан немесе кокірекшеиің
төменгі қиығьшан бүрме салып алады. Беддемшенің теріс
жагынан бүрме жиналған жерге қиығын белдемшенің қиыгына
қаратып, жиекті бастырып тііеді. Жиек қосып тіккен тігіс,
бүрме жиналған тігістің астыңгы тігісінен оту керек.
көкірекшені белдемшенің ішіне сальш, оң беттерш бір-бірше
қаратып кокгейді. Бүйір тігістерін бір-бірше сәйкестеңщрпі,
қайып тігуді бедцемше жақтан тігеді. Тігіс енх 1,2-ірсм. ьгер
бүрме тек белдемшеде ғана болса, онда белдемше жақтаын
тігеді. Жеке тапсырыспен тіккен кезде, көкірекшегаң тгпс еш
4см-ге дейін коп болуы мүмкін. Тігіс қиьпъш арнайы
машинада торлайды.
Белдемше мен көюрекшенің жиек арқылы қосылуы.
Жиектің бөліктерінің шеттерін қайьш тігіп алады.Тіпстщ ені
0,7см. Тігісті айырьш үтіктейді. Жиекті үзына бойына
ортасьшан теріс жағын іпгіне қаратып, қиықтарын теңеспріп,
2-ге бөліп қайырады. Дайын жиекті белдемшенің не
көкірекшенің оң бетіне, қиығын бүйымның қиығьша қарагьш,
қосьш тігеді. Бүтін қиықтан тігістің енінің ара қашыктығы
жиектің еніне байланысты.
Желбіршек, воландарды да осьшдай әдіспен өңдейді.
Белдемшені
теріс
қаратьш,
көкірекшені
оң
қаратады.Көкірекшені белдемшеге салып, бүкпе, бүйір
тігістерін теңестіріп, көктеп алацы.Жиек қай бөлікке салынса,
сол бөлік жақтан қайып тігеді. Жиек қосылған тігістің үстінен
тігіс салады.
Белдемше мен көкірекшенің жапеырма тігіспен қосылуы
Егер белдемшеде бүрме болса, оны алдын-ала жинап,өңдеп
алады ■Кокірекшенің төменгі қиығын, белгіленген сызық
бойынша немесе сәндік тігістің ені, 1,2-1,5 см іш жағына
қаратып, басьш үтіктейді.
Өңделген
көкірекшенің
қиығын
белдемшеге
қойып,
түйрегіштермен түйрейді немесе көкгейді. Үлгі бойынша
белдемшедегі бүрмені бір қалыпты жазып отырьш,бастырьпі
тігеді.
Егер бір бөлігінде жиек болса,онда жиекті қосып тігіп алады.
Содан кейін тігісті бүйым жаққа қарай жатқыза үтіктейді.
52
Жиек қосылған бүйымды белгіленген сызық бойынша 2-ші
бүйымға (көкірекше не белдемше) қойьш, жиегі бар бөлік
жақтан, жиек тігілген тігістің үстінен, бастырьш тігеді.
Немесе тігіс қашықтығын үлгісі бойынша қарастырады.
Көйлектін етегін өцдеу
Үстелдің үстіне, бүйымды теріс жағына аударьш, жайып
қояды. Аргқы жөне алдыңғы бойларының бүйір тігістсрін,
бүкпелерін бір-біріне сөйкестендіреді. Бүйымның оң жағы мен
сол жағын екі жаққа қаратып, қайтаратын жөне кесілетін
үзындығын белгшеп ал^цы. Артыктарын кесіп тастайды.
Мақта мата, зығыр маталардан тігілген көйлектердің етегін
қайып тігетін машинада өңдейді. Етек қиығын алдьш-ала іш
жағына қарай 0,7-1,0 см қайтарады да, бүтін қиықтан 0,1-0,15
см қашықтықта бүгіп тігеді.
Жүн мата, тез сетінейтін жібек маталардан тігілген
бүйымдарда, етек қиығын алдымен торлап алады.Содан кейін
іш жагына қайырып, қайыру сызығынан тігеді.
Тік силуэтті бүйымдарда етегін бір тігіспен көкгейді.Төменп
жағыньщ етегі кеңейтілген бүйымдарда, етегін екі тігіспен
көктейді. 1-ші тігіс бүтін қиықтан-1,0 см, ал екінхш тігіспен
бекітеді.
Етегі клешталған бүйымдарда, егер етек қайтарудьщ
қосымшасы болса, онда үш тіпспен бүгіп тігеді; алдымен
қиығын қайтарады, содан кейін бүтін киықтан 0,5 см.
қашықтықта көкгейді, қайтару сызыгын бүгеді де, бүтін
қиықтан 1,0 см қашықтықта көкгейді,соңғы тігіспен бекітеді.
Көктелген етекті жасырьш тігіспен тігетін а/м-да тігеді.
Тік силуэтті бүйымдарда а/м-да, көктемей-ақ тігеді. Көктелген
етекті, жеке талсырыспен тіккеңде, қолмен жасырьш тігіспен
тігеді. Оң бетінен көрінбейтін болу керек.
Қалың жүн маталардан (шибархьгг) тхгілген бүйымдардьщ
белдемшелерінде қатпар немесе гофре жасалған болса, етегін
қиьш болғаннан кейін а/м-да торлайды,сонан кейін алдын-ала
белгіленген
сызық
бойынша,
іш
жағьша
қаратып
қайырьш,жасырын тігіспен тігетін а/м-да тігеді. Тігіс түрі
ашық қиықты бүгіп тігу.
Қатты сетінейтін маталарда етек қиыгьш көмкермемен не
арнайы таспамен өңдеген жөн.
53
Үлгіні мата бетіне орналастыру
Үлгіні мата бетіне орналастыру үшін мынадай техникалық
талаптарды ескеру керек:
1.Түкті маталарда түктің бағытын ескеру.
2.Матаның суретін ескеру.
3.Негізгі жштің бағытьш ескеру.
Түкті жөне басқа да түсті маталарда киімнің барлық
бөліктерінің үлгілерін (өдіп және астыңғы жағадан басқа) бір
бағытта орналастырып, қию керек.
Түкті маталарда: кыжым, жартьшай бархыт, шибархытта
үлгілерді матаның түгі астынан үстіне қараған бағытта
орналастыру керек. Сонда бүйымның түсі әдемі болады.
Үлкен суреті бар маталарда, бүйымның барлық бөліктерінде оң
жөне сол жақ бөліктерінің суреттері симметриялы болу керек.
Үлкен боліктерде сурет сақталу керек.
Жолақты маталарда үлкен бөліктердің ортасы жолақтьщ ортасы
болу керек. Кесте қосымшада беріпген.
Технологиялық тізбектілікті күрастыру
Киім шығару процесі 3 этаптан түрады.
1. Үлгші жасау және қүрастыру.
2.Матаны қиюға дайындау және қию.
3.Тігу.
Тігу
бүйымдарын
өңдеу
технологиялық
процесі,
бірқатар
технологиялық
бөлінбейтін
операциялардан түрады.
Технологиялық бөлінбейтін операция
дегеніміз — бүл процесс технология
жағынан
үсақ
жүмыстарға
болінбейтін операциялар.
Мысалы:
жеңдерін қоңдыру, етегін бүгіп тігу.
Технологиялық
бөлінбейтін
операциялардың,
әр
бөліктін
өнделуіне қарай, орналасуын жөне
қүралуын технологиялық тізбекгілік, дейміз.
Т ехнологиялық
тізбектілік
кезекті
өндеу
реттілігін,
дүрыс
таңдау болып табылады.
Өндеудің технологиялық тізбектілігін қүрудың оңайлатылган
формасы
Бүйымның аты —мақта матадан тігілген көйлек, мектеп
хасындағы қыз балаларға арналған. Сшіаггамасы: көйлектің
- алдыңғы бойдың көкірекшесі екі бөліктен түрады. Бел
жөне кеуде түстарында бүкпелері бар. Адцыңгы бой 3
түймеге түймеленеді. Артқы бойдың көкірекшесі түтас.
Иығында жөне белінде бүкпелері бар. Жеңдері қысқа,
кондырмалы. Жағасы қондырмалы, қайырма. Белдемшесі
тік, белінен жиырылған. Екі жапсырма қалталары бар.
Байланатын белдігі бар.
Технологиялық тізбектілікті қүрудың онайлатылған формасы
Кесте
|
Операцияның аты
1Қиылған бөлікгерді тексеру
Бүкпе, қалталардың орнын белгілеу
Жағаны өңдеу
2 бөліктен түратьш астыңғы жағаны қайып тігу
Айырып үтікгеу
Жағаны айналдырып тігу, бүрыштарын кесу, оң
бетіне айналдыру жағаны баса үтіктеу
Өңірді өңдеу
Өңір астарының бөліктерін қосып тігу, айырып
үгікгеу
Өңір астарының ішкі қиығын торлау
Жеңін өңдеу
Жең қиьпъпі бір мезгілде тігіп, торлау
Жеңнің төменгі бөлігін бүгіп тігу
1Ылғалды-жылулықпен өңдеу
! Белдігін әңдеу
Белдік бөліктерін қайып тігу
Айырып үтікгеу
Белдік шетін ішіне қарай бүгіп тігу
Айырып үтікгеу
Ы.Ж.Ө
Қалтасын оң деу
Қалтаның үстіңгі қиығын бүгігі тігу
Қалтаның астыңғы, бүйір шеттерін ішке қарай
жатқызып, үтіктеу дайъш қалтаны белдемшеге
бастырып тігу
Белдемшені өңдеү
55
1 Қүрал-жабдық
97-А кл
үтік
үтік
97-А кл
үтік
51 кл
797 кл
97-А кл
үтік
97-Акл
үтік
97-А кл қүрал
саиман үтік
97-А кл
ш
үтік
97-А кл
797 кл
252 кл
Белдемшенің бүйір қиықтарын қайып тігу жәнс
торлау
. .
Белдемшенің үстіңгі қиьпына 2 қатар тігіс
жүргізіп, жинау, бүрме жасау
Артқы бойды өндеу
Иық қиығьщдағы бүкпелерді қайып тігу
Беліндегі бүкпелерін тігу
Бүкпелерді жатқызып үтіктеу
97-А кл
97-А кл
үтік
97-А кл
үтік
Алдьщғы бойды өңдеу
Қолтық астьшдагы бүкпелерді қайып тігу
Беліндегі бүкпелерді қайып тігу
Бүкпелерді жатқызып үтіктеу
Жшау секциясы
Иық тігісін қайып тігу және торлау
Өңір астарын өңірмен айналдырып тігу
Жагасын қондыру жөне өңір астарының үстіңгі
қиыгын айналдырып тігу
Өңірдің бүрыштарын қию, оң бетіне айналдыру.
Желкені екі иық тігістерінің арасы, жаганы
бастырып тігу
Бүйір қиыгын тігіп, торлау
}Ы.Ж.Ө.
Женді оң бетіне аударып, қолтық ойындысына
қондыру, торлау
Үстіңгі бөлікті белдемшеге екі тігіспен қосып
тігу
Осы тігісті торлау
Көйлек белдемшесінің етегін бүгіп тігу
2 түймелікті торлау соңгы жіптерін қиып тастау
797 кл
97-А кл
797 кл
үтік
51-А кл
51-А кл
01179 Минер
фирмасы
95 кл
I
үтік
95 кл
Белдікті бүір тігісіне бекіту
Дайын көйлекті тазалау
Ы.Ж.Ө. етегін, жеңін басып үгіктеу
Түйменің орнын белгілеу
Түймелерін тігу
Дайьш бүйктмньщ сапасьш тексеру___________
56
Жаганы өңдеуге технологаялық карта
№ Операцияның аты
Қүралжабдық
97-А
Астыңғы жағаны қайып
тігу
2
Өңдеу жөне
схемасы
Кесте
жинау
Айырып үтіктеу
3
Астыңғы жағага желшдік
қатырманы жабыстыру
Ү
4
Астыңгы жағаны үстіңгі
жагамен айналдырып
тігу
97-А
5
Қ
Астыңгы жаганы оң
бетіне айналдыру,
бүрыштарын шыгару
6
қ
Жаганың шеттерін жиек
жасап, сырып тігу
7
Ү
Жаганы баса үтіктеу
97-А
8
Жагага сәндік тігіс
жүргізу
9
Сырьш тігілген тіпстщ
жіптерін алып тастау
10
Сапасын тексеру.
57
¥~Щ 9
Тақырыбы: Иніштің түрлері және олардың өңделулері
Өнер мен тілді жоғары бағалаған Абай өзінің 33-нп қара
сөзіңце:
Егер де мал керек болса, қолөнер үйренбек керек.
Мал жүтайды.өнер жүтамайды - деп жазған. Мен де тіпн
сабағымызды
өнердің бір түрі, - деп түсшемш. Ишш
дегеніміз-негізгі бүйымньщ кесшетін бөлш. Иншггер алдыңғы
бойда, аргқы бойда, белдемшеде, шалбарларда орналасуы
мүмкіи.
в
ч
Формасы жағынан олар әртүрлі: а) түзу, 6) овалды, в)
фигуралы болуы мүмкін.
Иніштер негізгі бүйыммен бастырма, жапсырма, қосып тігу
тігістерімен орьшдалуы мүмкін.
Иніштердің төменгі шеті, үлгісіне байланысты а) жиекпен,
б) кружевамен, в) желбіршекгермен өнделуі мүмкін.
Инішті өндемей түрьш, алдыңғы, артқы, бойлардағы, үлгісше
байланысты сәңдік тігістерін, бүкпе, қатпар, желбіршектерін
өңцеп алу керек.
Жиекті, желбіршекті, кружевалы иніштердің өңделуі.
Иніппің қосылу тігісінде, үлгісі бойьпппа жиек, желбіршек
немесе кружева болса, онда алдымен осы сөндік бөліктерді
алцымен шгішке қосып алады.
Жиекті екіге бөліп жатқызып, басып үтіктейді. Иніштің оң
бетіне, дайын жиекті, бүтін қиығын бүйымньщ ортасында
болатындай етіп, жиек жақтан қосып тігеді. Бүйым жақтан
тігістің ені 1-1,5см.
58
Жслбіршекгі жиек сияқты өңдейміз. Иніштщ оң бетіне,
желбіршектің бүрмелерін біркелкі жайғастырьпі
оң бетін
қойып, қиықтарын теңестіріп, желбіршек жақтан тігеміз.
Кружеваны иніштің оң бетіне оң бетін төмен қойып, фигуралы
шетін бүйымның ортасына келтіріп, 0,1-0,2 см қашықтықта,
кружеваның түзу қиығынан тігеміз. Иніш жақтан тігістің ені 11,5 см.
Сөндік бөліктерін инішпен қосып болғаннан кейін, инішті
бүйыммен оң беттерімен беттестіріп,қиықтарын теңестіріп,
жиекті (желбіршек, кружева) қосып тіккен тігістің үстінен
үстінен тігеді.
^
Жеке өңдірісте инішті алдын-ала көкгеп алады. Иніштің
қосып тігілген тігісін торлайды, тігісін иніш жаққа қарай
жатқызып, бастырып тігеді.
Қосып, бастырып тігілген түзу және овалды иніштердін алдьщгы
және артқы бойларымен косылуы
Овалды иніштің іш жағының шетінен жиекті қосып тігеді.
Тігіс иніпггі қосып тігетін тігістен 0,2-0,3 см. қашықтықта болу
керек. Жиектің ішкі шетінен негізгі бүйымның бүрмелерін
адцын-ала оңдеп алады. Бүйымды инішпен беттестіріп, қиықтарын, кертпелерін теңестіріп, иніш жақтан қосып тігеді. сур. б
Үлгісінде берілген болса,тігісті иніш жаққа жіберіп, бастырып
тігеді.Оң жағынан, қалың матадан тігілген бүйымдарда, басты
рып тігудің алдында жатқызып үтіктеп алады.
Тігіс ені:қайып тігісі 1 - 1 , 5 см. Иніш жактан бастырып тігу
0,5 - 0,7 см сур. а
59
Жапсырмалы түзу, овалды иніиггердің алдыдгы немесе артқы
бойларымеи онделуі
Овалды иніштің іш жагынан жиекгі қосып тігеді (алдьщғы
өңдеудегідей). Түзу немесе овалды иніштің шетін үпкпен не
арнайы шаблонмен жатқызып үтіюгейді. Іш жағының
қайырылу
шетіне
ені 0,3-0,4см желімдік пленканы
жабыстырады.
Негізгі бүйымныд алдын-ала белгіленген сызыгына, престщ
көмегімен жабыстырып қойып, бастырып тігеді (үлпсі
бойынша) сур. а.
/ . .
Егер желімдік пленка болмаса,онда инішті непзп бүйымға
қойып, бастырьга тігеді. (иніштщ шетін алдын-ала қайырып
өңдеп алады) сур. б. Қайтарылу ені тіпстен шетіне дейін 0,5-1
см (матасына байланысты). Егер жапсырмалы тігісті, овал
иніпггің сөндік тігісі, 0,5 см-ден асып кетсе, онда овалды
иніштің шетін әдіппен өңдейміз. Әдіптің формасын, овал
иніштің формасы мен қиямыз.Әдіптің негізгі жібі, иніпггщ
негізгі жібімен сәйкес келу керек.
_
Әдіптің ені, сәндік тігістің еніне байланысты болады —
айналдыру тігісінің ені+сәндік тігістің ені + 1,0; 1,5 см.
Мысалы: сәндік тігістің ені 1,3 см болса, бүйым сетінеитін
матадан болса, онда өдіхггің ені 3,5 см-ден кем болмауы керек.
0,7 см + 1,3 см + 1,5 см Я 3,5 см сур. в 1 тігіс - әдіппен
айналдырып тігу. 2 тігіс - бастырып тігу.
Астарлы иніштердің алдыңғы, артқы бойлармен оңделуі.
Қосып тігілген және жапсырмалы иніштердің өцдеулері
Егер үлгіде астарлы иніш қарастырылған болса, онда қосып
тіккенде немесе бастырып тіккенде теріс жағынан бір мезгілде
астарды да қосып тігеді.
60
Иншггі бастырма тшспен тіккен кезде, негізгі
бүйымды,
негізгі матадан қиылған иніш пен астардың
арасына
қиықтарын теңестіріп қояцы.сур.а.Қосып тігудің тігіс ені Ісм. Астарды қоспай бастырьш тігеді.
Жапсырмалы тігісті инішті өңдегенде астардың оң бетін негізгі
бүйымның теріс бетіне қояды
Г
.
\
сур. б.
Инішті
қосып
немесе
бастырьш тіккеннен кейін,
астарды
көтеріп,
арнайы
машинамен
сырыгк тігеді.
Тігісті иық тігісіне, мойын
ойындысына параллель және
5-7 см - ге олардан төмен
жасау керек. Сур.в.
Бөлек өнделген иніштердін вндеулері.
Сөздік-отлетная кокетка-бөлек өңделген иніш
Үлгісіне байланысты
алдыңғы, артқы бойлардағы бөлек
өңделген иніпггер астарлы (негізгі матадан қиылған), жөне
асгарсыз болуы мүмкін.
Бөлек өнделген астарлы иніштің өңделуі
Инішті иніш астарымен оң беттерімен беттестіріп 0,7 см
тігіспен айналдырып (жөрмеп) тігеді. Бүрыштарындағы тіпсті
0,2-0,Зсм.қаддырьш, кесіп тастайды.
Иніпггі оң бетіне аударып, басып үтіктейді. Үлгісіне байланыс
ты иніштің шеттерін бастырып тігеді.
Дайын инішті бүйымға, иық тігістерін тікпей түрып қодды.
Тігісті мойын ойындысына, иық тігісіне,қолтық ойындысына
параллель жүргізедіхур.а.
61
Астарсыз бөлек өнделген иніш
Иніштің шетін теріс бетіне қаратып, қ а й т а р ы л , жабық немесе
ашық қиықты бүгін тігу тшсімен өвдейді (матасына
байланысты). Қайрылу ені үлгісіне байланысты сур. о.
Күрделі конфигурациялы, жапсырмалы иніштің өңделуі
Иніш күрделі фигуралы болса, онда сондай фигуралы әдіішен
өңдейді. Тігіс ені - 0,5 см. Бүрыштарын кссіп, оң бетінс
аударады.
Өтілген тақырыпты, тереңдетіп түсіндіру үшін, алдында өтілген
технологиялық тізбекгілікп қүруды пайдалана отырып негізгі
бөліктердің өңделуіне, технологиялық карта жасаймыз.
Технологиялық карта еркін формада да жасалынады. Кесте
түрінде схемалары сызылады.
Үлкен тігін фирмаларында - қүрал-жабдық, уақыты,
мамандыгы разряд есептелініп жазылады.
Біздің картамыз кәсіптік-техникалық мектептерге ьщгайласты
рып жасалған.
62
конфигураідаялы инішке технологиялық карта
Кесте
Бөліктер
А - иніш
Б | әдіп
В - негізгі бөлік
1. Инішті иніш әдібімен оң беттерін
беттестіріп, бірнеше жерден түйреп
қояды. Қиықтарын теңестіріп,
бүрыш жақтарын сөл отырғызып,
иніш жақтан көктейді (тігіс
үзындығы —0,5 см, тігіс ені 0,50,7см) инішті айналдырып, жөрмеп
тігеді.
2. Көктеген тігісті алып тастаймыз.
Ішкі бүрыштарын қиямыз, шығып
түрған бүрыштарының тігістерін
жүқартып қиямыз, тігіс ені 0,2-0,3
см қалу керек 0,15см тігісіке
жеткізбей, кертпе қияды._________
3. Бөліктерді аударыңыз, қиғаш тігіс
термен әдіпке 0,1-0,15 см жиек
жасап, иніпгген тігеміз. Әдіп жақтан
бөліктерді басьш үтікгейміз, мата
қойып, симметриясын өлшейміз.
Дайын инішті, алдыңғы бойға жап
ьфьш көктейміз. Сонан кейін
астырьш тігеміз. Көктеген жіптерді
ш п тастаймыз. Басып үтіктгейміз.
63
Зертханалық жүмыс
Тақырыбы: Шөлмекті тігістің орындалуы және оган керекп
машинаның жұмяысшы қүралдары.
__
Жүмыстың мақсаты: шөлмекті тігіс жасайтын тшн
машиналарының жүмыс қүраддарымен танысу, тшсгщ
жасалу жолдары, схемасын сызып үйрену.
Жүмыстьщ мазмүны:
1.Шөлмекті тігіс жасайтын машиналардың қүрылысы мен
және негізгі орындалу механизмдерінің қағидаларымен
танысу.
' •,. •'
,
2.Шөлмекті тігістің орындалу жолдары.
Жүмысқа керекті сүрақтар:
1 Шөлмекті тігіс тігуде қандай жүмысшы органдары
Олардың конструктивтік айырмашылықтары
Шөлмекті
матаны тесіп өтуі қалай орындалады
Шолмекті тігіс, қасиеттері
машина
тігістері қол тігістеріне қараганда мықты, сапасы жогары
болады.Тігістер бөліктерді қосуга және олардың қималарын
өндеу үшін пайдаланьшады.
Ине мата қабатын қатар тесіл өткенде жіп бір-бірімен
айқасады.
Тігіс үстіндегі екі тесік арқылы жіп айқасын көктеу, - дейді.
Жігі -айқасқан түріне,көктеу тігістер орналасқанына
қарай,тігістердің алуан түрлері болады. Әрбір тіпстің өзіне
гана тиісті техникалық ерекшелікгері және сипатгамасы
болады.Кейде бірдей тігістер әр түрлі машинамен тігіледі.
Тігістің ара қашықтыгы деп иненің екі қадалу ара
қашықтыгын аитады.
Мапшна тігістері жіптердің айқасуына қарай шөлмекті және
шынжырлы болып бөлінеді.
Шөлмекті тігіс орындау үшін керекті жүмыс органдары:
Ине, қайық пен шөлмек, жіптартқыш, мата жылжытқыш,
табан.
Шөлмекті тігістің қасиеттері:
1.Үнемді, ягни жіп аз шығындалады.
2.Сөгілуі қиын
3.Аз созылады.
64
Машинаның
істен шьиу
Аттап тігу
Себебі
Ине мен шөлмекгің
дүрыс жұмыс
істемеуінен
1.ине дұрыс
орналаспаған (төмен
не жоғары)
2.ине қисық немемсе
үшы желінген ине
Қалпына келтіру
Ине ауыстыру
шөлмекті қалпына
келтіру
Инені дұрыс қою
Жіп үзіле берсе 1.Жіптің сапасы нашар Жіпті ауыстыру
Жіп тартқыпггы
2.Жіптің инеге келуі
босату
өте қатты
Иненің сынуы | Жіп пен иненің нөмірі
сәйкес немесе затты
тіккен кезде тартып
отырғаннан
Шөлмекгің қызып
кетуі
Жіңіхпке инемен
қалың матаны
тікпейді. Мтаны
қозғалту тетігі
бірқалыпты өз
ережесімен жүмыс
істеуі керек.
Шөлмектің
механизмін майлау
Тігін машиналарыныц инелері
Тігін машиналарының ең негізгі жүмыс қүралы — ине
болып табылады.
Басты міндеті - үстіңп жіп матаны тесіп өтіп, астыңғы
жіппен бірігіп тігіс пайда болуы.
1022 класс тігін машинасы
Бүл машиналар пальто, костюм, шинель маталарын тігуге
арналған. “Шөлмек” арқылы тігіс жасалынады. Тігіс
үзындығы 0-5 мм, бүл машина 5 мм қалыңцықты матаны
' тіге алады. № 90-150 инемен жүмыс жасайды. Машина бір
орталықтан майланады. 1022 кл. машинасының базасында
көптеген тігін машиналары шығарылады. Олар 1022-3 кл.
65
машинасы балалар жене жеңіл әйелдердің шеткі
бөлшектерін көмкеріп тігу.
« ЯТяпяплын
1022-4 кл. машинасы пальто жөне қалың маталардың
шетін қайыруға арналган.
Шолмек - инедегі жіпті шш а;шш, кеңейтш, кайыктың
сыртьшан айналдырып, үстіңгі жіп пен астыңгы жш өршш
тігіс пайда болуын айтады.
1022 класс
өмбвбап
тігін маши
паеы
Класс
-
Арналуы
1 мин.
айналу
ЖИІЛІП
97 А кл
5500
Мақта,
тігіс
жібек, және үзынд
жүн
ыгы маталары
4 мм
297 кл
Бір мезгілде
астыңгы
бөлшекті
отырғызып
және
заттың
шетінен
қиып
отырады
Жүмыс
органы
Ине, шөлмек,
баспа табан
жіпті
бірқальпггы
жіберуші
матаны
қозғалту тетігі
• «
Ерекшеліп
Бір орталықтан
айналады және
матаны қозғалту
тетігі ерекше.
Машина баспа
Ине, баспа
табан жөне
2500
табан, матаны машинаны
тігіс
қозғалту тетігі қозғалту тетігі
үзыншөлмек, жіпті тігілетін затты
дығы • бірқалыпты
бірдей қозгап
1-Змм жіберуші
отырады
Тіпс
отыргызылмай
Ине, баспа
тігілу үшін ине де
табан, матаны матаның
қозғалту тетігі қозғалуына
|
қатысады
горизонтальды
Мата
Екі ине,
отырғызылмай
шөлмек,
матаны
тігілу үшін
дифференциалды
қозғалту
транспортер
тетігі, баспа
табан, қайшы қолданылды
Г
Синтетика
және мақта
маталарын 4500
тігуге
арналган
1597 кл.
1
1097 кл.
Синтетика
маталарьш
бір мезгілде 4500
тігіп
''V
торлауга
арналган
1
1
•
•
Тігін өндірісінде арнайы операцияларды өңдейтін арнайы
мапшналар бар. Олардың жасайтын операциялары: етекті
бүгіп тігу, жендерді қолтық ойыңцысына огырғызып
қондыру, бүйымды кестелеу. Мысалы, Подольскінің 85 кл.
арнайы мапшнасы жасырын, бір жіпті шынжырлы тігіспен
етекті бүгіп тігеді.
67
Тест сүрақтары
1. Қандай қол тігісі солдан оңға қарай орындалады
A. Қиғаш тігіс
С. Ілмеюп тігіс
B. Көшірме тігіс
Д.Айқаспа тігіс
2. Не үшін койлекте жеңнің иық доғасын бүйымның қолтық
ойындысынан 4-6см үзағырақ жасайды.
A. Матаға байланысты
С.Қол еркін қозғалу үшін
B. Жең кең болу үшін
Д. Пшпмге байланысты
3.Қандай тігіс бөлшектерде уақытша қолданылады
A. Айқаспа тігіс
С. Ілмекті тігіс
B. Түзу тігіс
Д. Көшірме тіпс
4.Қандай тігісте бөлшектерді теріс жақтарымен қаратады
A. Бастырылған
С. Қосарлы
B. Жөрмелген
Д- Қайыпты
З.Машина операциясының түрін табу (сурет)
A. Үстіңгі өдіпті алдыңғы бойға қосыи тігу
B. Астыңғы әдіпті алдыңғы бойға қосып тігу
C. Қалта астарын қайып тігу
Д. Қалта астарын алдыңғы әдіпке қосып тігу
бКөмкерме өдіпте негізгі жіп бағыты
A. Қиғаш
С. Көлденең
B.Үзынынан
Д. Қалта орналасуына байланысты
7.Иніш дегеніміз не
A. Негізгі бүйымның кесілетін бөлігі
B.Етектің бвлігі
C. Жең
Д. Жаганың бөлігі
8.ТІГІЛІП, оң бетіне айналдырылған бөлшектердің аталуы
A. Көмкеріп тігу
С. Жөрмеп тііу
B. Бүгіп тігу
Д. Бастырып тігу
белшек қырының немесе шет қалыңдығьш
кемітудің аталуы
A. Жатқыза үтіктеу
С. Соза үгіктеу
B. Баса үтіктеу
Д. Айырып үтіктеу
9.ТІГІСТІҢ
68
Ю.Ышғалды-жылулықпен өндеу арқылы бөлшекті үлғайту
A. Жия үтіктеу
С.Айырып үгіктеу
B. Соза үгікгеу
Д. Баса үтіктеу
11.Жіп үзіле берсе не істеу керек
С.Жіп тартқышты босату
A. Ине ауыстыру
Д.Жіл тартқышты қатайту
B. Жіп ауыстыру
12Қатпарлардың түрі
А Қарама-қарсы
В. Буфтар
С. Воландар
Д. Желбіршек
торлайтьш машина
кл.
кл
кл
В. 97 кл.
14.Негізгі бөліктерді қайьш тігуге берілген тігіс ені, см
С. 0.5-0.7
А 0.7-0.9
Д.0.1-0.3
В. 1.0-1.5
15.Ашық қиықты бүгіп тігуге берілген тігіс ені, см.
С. 1.0-1.5
A . 0.1-0.2
0.3- 0.2
B. 0.5-0.4
тігу
тігу
17.Пішімнің түрі
А Трапеция
В. Қынама бел
қалтаны қаңцай т
С. Қондырып гігу
Д. Қ айьт тігу
С.Реглан
Д .Тік
18.Силуэтгің түрі
А Түтас қиылған жең
В. Реглан
С.Қьшама бел
Д. Кимоно
19. Біріктіру тігісінің түрі
A. Бүгіп тігу
B. Көмкеру
С. Қайып тігу
Д. Қатпар
20. Шеткі тігістерінің түрі
A. Ақ жайма тігіс
B. Жапсырып тігу
С. Бүгіп тігу
Д. Бастырып тігу
69
21. Сөндік-өшекей тігісішң түрі
A. Жөрмеп тігу
С. Бүкпе
B. Жапсырып тігу
Д- Көмкеру
22. Қол тііісінің түрі
A. Қатпар
B. Түзу
С. Рельеф
Д. Ақ жайма тігіс
23.Ылғалды-жылумен өндеу түрі
A. Қатпар
С Айыра
B. Түзу
Д- Рельеф
24. Қайып тігудің түрі
A. Бүкпе
С. Жатқыза үтіктеу
B. Көмкерме
Д.Сөңдік-өшекей
25. Ақ жайма тігісінің түрі
A. Қос тігіс
С. Рельеф
B. Бүкпе
Д. Волан
26. Көмкеру тігісінің түрі
A. Таспамен
С. Бүкпе
B. Қатпар
Д. Рельеф
27. Жатқыза үтіктеу қайда кездеседі
A. Жага
С.Рельеф
B. Иніш
Д. Қақпақша
28. Булап үтіктеудің кездесетін жері
A. Жапырақша
С.Иніш
B. Шалбардың артқы бөлігі Д. Рельеф
29.Тарта үтіктеудің кездесетін жері
A. Бүрме
С. Рельеф
B.Жапырақша
Д. Иніш
30. Бүкпе не үщін керек
A. Сәндік үшін
B. Арнайы форма
С.Матасына байланысты
Д. Жәй
31. Артқы бойда негізгі жіптің орналасуы
A. Артқы бойга көдденең
С.Қигаш
B. Үзынына
Д. Қалай болса солай
70
32. Формаеы яяғмиин ииішгш гүрі
А,Бастырмшіы
В Фигуршгм
С Жапсырмалм
Д. К.ОСЫТІ пгу
33. Иык тігісінс бсріі сн сн
A.1,0 см.
B. 4,0 см.
С.0,2см.
Д. 1,5см
34 Қималы бүкпелср кай.тт кепдесслі
А Матаиын қшшпдьпъпт байланысты
С.Сннлік үшіи
В. Үлгісінс байлаиысты
Д. Жаздык к«йлскте
35 Киімгс койылатыи талагггар
A. Гигиепалык
B. Гсомстриялык
С. Фи.шкалык
Д Мсханикалык
36 Эстстикалык талап канлай галаіг
А. Техника қауіисіздігін орындайтын С. Жстцл
В Әдсмі.сәңді
Д. Қыста кистін
37 Сөнлік тігісі кайда кездеседі
A. Иық тігісі
B. Бүйір тігісі
С. Жага
қайтару
38. Ысьиг түрған үтікті қалай суытады
А. Суға салші
С.Су бүркіп
■арьш
Д.Өзі суиды
39.Машинада жүмыс істегенде.резенке гөсеніш не үшш
керск
A. Машииа жылжымас үшін
С.Сәішік үшін
B. Элеюгр тогы үрмас үшін
Д. Шу болмасын
40. Желімдік мата не үшін керек
АСәндік үпгін
С. Қальпщату үшін
В Матаны қатайту үнгін
Д.Жөй әшейін
Ипснін номерін қалай таңдайды
Иата қалындығы
С. Тігісген
Жіптсн
Д. Машинанын
71
42.Матаның бетііщегі жылгырды кетіру жүмысы қалай
аталады
A. Баса үгіктеу
С.Тегістеп үтіктеу
B. Престеу
Д- Булап үтіктеу
43.Үтікпен жүмыс істеу алдында не істеу керек
A. Үтікгің бауын және үтікті тексеру керек
B. Жүмыс орнын тексеру
C. Үтікті токқа қосу
Д. Үтіктің ыстықтығын тексеру
44. Жастық қабын тіккенде қандай тігіс қолданылады
A. Қос тігіс
С. Айырып тігу
B. Қайьш тігу
Д- Бастырып тігу
45. Айырып тігу қайда қолданылады
A. Теріні өңдеу үнпн
С. І.ІЛыдамдылыгын аргтыру
B. Сәндік үшін
Д- Сетінеуден сақтау
46. Машина тежеуішінде техникалық қауіпсіздіп үшін не
жату керек
A. Кілемше
С.Алаша
B. Резеңке төсеніш
Д. Кафель
47.Жөрмеп немесе айналдырьш тігу қай жерде кездеседі
А Иық тігісінде
С.Жан тігісінде
В. Жағаны өңцегенде
Д. Жағаны қондыру тігісінде
48. Айырып үтіктеу не себептен колданылады
A. Жііггің сапасына байланысгы
B. Мата қалыңцығына байланысты
C. Тігіс еніне байланысты
Д. Тігістің түріне байланысты
49. Ашық қиықтарды қалай өңцейді
A. Қайып тігу
С. Бастырып тігеді
B. Жөрмеп тігеді
Д. Торлап тігеді
50. Көмкермелі әдіп не үшін қолданылады
A. Сетінеп кетуден сақтау
С.Қалың матада
B.Матасына байланысты
Д.Үтіктеу үшін
72
51. Қайып тігудің түрлері
А Бүкпе
В. Көмкерме
С. Жатқыза үтіктеу
Д. Сөндік-әшекей
52. Айқаспа тігіс қайда қолданылады
АЖаганы қоңцырғанда
С.Бүкпені өңцегенде
В. Кестелегенде
Д.Иығын өндегенде
53. Көшірме тігісті қайда қодцанамыз
А Бүкпенің орнын белгілегенде
С.Жеңдеріңце
В. Етегін қайырғанда
Д. Сырып тігуде
54.Торлау тігісі қандай машинада орындалады
A. 97 кл.
С.1022 кл.
B. 51 кл.
Д. 25 кл.
55. Жеңнің төменгі қиығын қалай өндейміз
АЖабық қиықты бүгіп тігу
С.Жапсырма тігіс
В.Ашық қиықты бастырып тігу
Д.Қайып тігісі
56. Көмкерме тігісінің қандай түрін білесің
А Бүгіп тігу
С.Жатқыза үтіктеу
В. Таспамен
Д.Жапсырып тігу
Машина тігістері қанша топқа бөлінед
С. 3
А 5
Д. 2
В. 6
A. 5
B. 2
бөлінеді
С.2
Д- 3
59. Бастьфып тігу қай жерде қолданылады
A. Иық тігісінде
С.Жан қиығы
B. Қалтаны тігу
Д- Етек қиығы
V
» ___ м.
60. Сетінейтін аіпық қиықтарды қалай өндеиді
АҚайып тігеді
С.Үтікгейді
В. Торлайды
Д.Бастырып тігеді
61. Көмкерме әдіпте негізгі жіп бағыты
A. Түзу
С. Көлденең
B. Қиғаш
Д.Жартылай
73
62. Жіп үзіле берсе не істеу керек
А-Жіп тартқьшіты босату
С.Жіпті қайта өткізу
В.Жіп тартқышты қатайту
Д.Тогын тексеру
63. Жатқыза үтіктеу қай жерде кездеседі
A. Иық тігісіңде
С.Етек қиығында
B.Жаға өндегенде
Д.Өңірді өндегещ
қандай жерінде торлау тігісін қолданамыз
С.Қалта өңцегеңце
А-Ііпкі тігістерінде
Д.Жаганы өңдегенде
В. Сыртқы тіг
65. Қаңдай маталарды
қолданылады
A.Жүқа мата
B.Қалың мата
өңцегенде
жатқыза
үгікгеу
С. Сетінегіш мата
Д. Капрон мата
66. Жабық қиықты бүгіп тііу қайда қолданылады
АЕтек қиығы
С. Қалта өндегенде
В. Жаға өндегенде
Д. Манжет өңцегенде
67. Ашық қиықты бүгіп тігу қайда қолданылады
A.Жеңді өңцегенде
С.Бүйір тігісінде
B.Иық тігісінде
Д.Қалта өңцегенде
68. Қондырып тігу қайда қолданылады
A.Жағаны өндегенде
С.Жеңцерін өңцегеңде
B.Етекті өңцегенде
Д.Манжет өндегенде
69. Баса үтіктеудің қолданылатын жері
A. Жаға
С.Иық
B. Жең
Д.Бүйір тігісі
70. Сырып тігу қайда қолданылады
A. Иық тігісіңце
С.Астарды өңдегенде
B. Бүйір тігісінде
Д. Етек қиығында
71 *Сырт киімге қандай бүйымдар жатады
A. Тақия
С. Белдемше
B.Шалбар
Д. Пальто
74
72-Оймалы қалталарға қандай қалталар жатады
А-Жапсырма
В. Жапырақша
С. Бүйір
Д. Іппа
73. Қалта аузы созылып кетпеу үшін не қолдану қажет
A. Подзор
С.Қатырма
B. Долевик
Д.Таспа
74. Жапырақша қалтаны өңдеуде кездесетін тігіс түрі
A. Қосып тігу
С.Бүгіп тігу
B. Қондырып тігу
Д.Жатқыза үтіктеу
75. Жаганы өңдегенде қандай тігіс қолданылады
A. Жапсырып тігу
С.Қайып тігу
B. Жөрмеп тігу
Д.Қосып тігу
76. Оймалы қалтаны өңдеу қандай операциялардан түрады
A. Қалтаның бөліктерін дайындау, астарды дайындау,
қалтаны жинау
B.Астарды жинау, Ы.ЖӨ.
C. Түйме қадау, Қалтаны жинау
Д. Түйіндерді біріктіру
77.Жеңді қолтық ойындысына қосу үшін қандай тшс
қодцанылады
А-Қосып тігу
С.Қондыру
В. Қайып тігу
Д.Бүгіп тігу
78.Қосьт тігу қандай бөлшектерді өндегенде қолданылады
A.Инішті негізгі бүйымга
С.Жағаны мойын
ойындысына
B.Қалтаны негізгі бүйымға Д.Жендерін қолты ққа
79Қандай маталарды
қодцанылады
АЖүқа матаны
В.Сетінегіш маталарды
өңдегенде
жатқызып
С.Қалың матаны
Д.Драп маталарды
бойда негізгі жіптің бағыты
A.Көлденең
С.Тіке
B. Қигаш
Д.Жатқыза
80.А Л Д Ы Ң ҒЫ
75
үтікгеу
81. Қалта аузының үзындығы неге байланысты
А. Үлгісіне
С.Фигурасына
В Матасына
Д.Формасына
82.Қақпақша қалтаны өңдеуде кездесетш тіпс түрі
А-Қосып тігу
С.Қондыру
В. Қайып тігу
Д.Бүгіп тігу
83. Жиекті қалтаны өңдеуде кездесетін тігіс түрі
A.Қосьш тігу
С.Қондыру
B. Қайып тігу
Д. Бүгіп тігу
84. Қақпақты негізгі бүйымға қалай қосады
А-Қосып тігу
С.Қондьфу
В. Қайып тігу
Д.Бүгіп тігу
85.Өнделуіне байланысты иніштің'түрлері
A.Бастырмалы
С. Фигуралы
B. Қондырмалы
Д.Формалы
Айырьш үтіктеуді не себеігген қолданады
Ж ішің сапасына байланысты
Мата қалындығьша байланысты
Тігіс еніне байланысты
Тігістін түпіне байланысты
87.Бүгіп тігудің түрлері
A. Жиекті тігіс
B. Ашық,жабық
С. Қатпар
Д.Көмкерме
88.Ылғалды-жылумен өндеудің түрі
A.Айьфа,қайып
С. Соза,жия
B. Жатқыза,қайьш
Д.Жапсырма
89.Берілген схемаға қай тігіс сәйкес келеді?
A.Жабық қиықты бастырылған тіііс
B.Жабық қиықты жапсырылған тігіс
C.Айыра үтіктелген қайыпты тігіс
Д.Жабық қиықты бүгілген тігіс
90. Берілген схемаға қай тігіс сәйкес келеді?
A.Ашық қиықты бастырылған тігіс
B.Жатқыза үтіктелген қайыпты тігіс
C.Жатқыза үтіктелген жапсырма тігіс
76
_
УЗІ
Д.Айыра тігілген қайыпты тігіс
91. Берілген схемаға қай тігіс сәйкес келеді?
А-Қосарлы тоіс
B.Жабық қиықты көмкерме тігіс
C.Айыра тігілген қайыпты тігіс
_
Д.Аншқ қиықты көмкерме тігіс
92. . Берілген схемаға қай тігіс сәйкес келеді?
АЖабық қиықты бастырылған тігіс
B.Апгық қиықты бастырылған тігіс
C.Қарама-қарсы тігіс
Д.Жөрмеяген тігіс
93. Берілген схемаға қай тігіс сәйкес келеді?
АЖабық қиықты бастырылған гігіс
B.Ашық қиықты жапсьфма тігіс
C.”Кілтгівтігіс
Д.Ашық қиықты бастырылған тігіс
94. Берілген схемаға қай тігіс сәйкес келеді?
A.Жабық қиықты бастырылған тігіс
B.Апшқ қиықты жапсырма тігіс
C.Жабық қиықты жапсырма тігіс
Д.Жөрмеп тігу
95.Берілген схемага қай тігіс сәйкес келеді?
A.Жабық қиықты бастырылған тігіс
B.Ашық қиықты жапсырма тігіс
C.Жабық қиыкты жапсырма тігіс
Д.Жөрмеп тігу
96. Берілген схемаға қай тігіс сәйкес келеді?
АЖабық қиықты жапсырма тігіс
B.Ашық қиықты бастьфма тігіс
C.Қосарлы тігіс
Д.Жөрмеп тіту
97. Берілген схемаға қай тігіс сөйкес келеді?
АҚосарлы тігіс
B.Жабық қиықты комкерме тігіс
C.Айқастырып
Д.Жабық қиықты қос тігіс
77
98.Берілген схемага қай тігіс сейкес келеді?
A.ҚосарлЫ тігіс
B.Қүльпгга тігіс
C.Жабық қиықты жапсырма тігіс
Д.Жөрмеп тігу
қай
Қосарлы тігіс
Жиекті ақ жайм
Жөрмеп тігу
Жабық қиықты
қай тігіс сөйкес
Апшқ қиықты
B.Ашық қиықты жапсырма тігісі
C.Ашық қиықты көмкерме тігісі
Д.Жөрмеп тігу
СӨЗДІК
зертхана
дөріс
көшен
МОЙЬПІ ойындысы
көкірекше
белдемше
өңір астары
алдыңғы бой
артқы бой
негізгі жіп
қиык
жырма
ж и н а у секциясы
қайып тігу
қосып тігу
қондырьш тігу
жөрмеп( айналдырьш)тігу
көмкеру
торлау
бастырын тігу
айырып тігу
бүгіп тігу
сырып тігу
жаткыза үтікгеу
айыра үтіктеу
баса үтіктеу
жия үтіктеу
соза үтіктеу
тепстеп үтіктеу
булап үтіктеу
қостау
бекітіп көктеу
желімдік қатырма
Лаборатория
Лекция
Композиция
Вырез горловины
Лиф
Юбка
Подборт
Полочка
Спинка
Нить основы
Срез
Шлица
Монтажная секция
Стачивание
Притачивание
Втачивание
Обтачивание
Окантовывание
Обметывание
Настрачивание
Расстрачивание
Застрачивание
Выстегивание
Заутюживание
Разутюживание
Приупоживание
Сутюживание
Оттягивание
Проутюживание
Пропаривание
Дублирование
Вспушивание
Клеевая прокладка
Стежок
Обтачка
Сметывание
Накладной шов
Заготовительная секция
Программа
Челнок
Шпулька
Деталь
ш
Ц
■р
ш
||
■
щ
ТІПС
өдіп
көктсу
жапсырьш пгу
дайындау секциясы
бағдарлама
шөлмек
қайық
бөлік
щ
79
Нитепритягиватель
эюп тарткыш
Двигатель тканей
мата жылжыткьші
табан
Лапка
тасқыи
Поток
жүйе
Система
___
Петлиіель
жіпті бір қалыпты жіберуші
шынжырлы
Цепной
белдік
Ремень
Маховое колесо
дөңгелек
и
кеңеитуіш
Ширитель
жұдырык
Кулачок
жиек
Кант
Влажно-тепловая обработка
ылғалды-жылулықпен өңдеу
ишш
Кокетка
Отлетная кокетка
бөлек өңделген шііш
қақпақша
Клапан
Окантовка
көмкерме әдіп
Пройма
қолтық ойындысы
Клин
үшкіл
Модель
үлгі
Долевик
жиекті өдіп
Подзор
бүйыммен түстес әдіп
Технологическая последовательность - технологиялық
тізбектілік
Вытачка
бүкпе
Механизм
тетік
Классификация
топтамасы(жікгеме)
Информация
мәлімет
пшггер
Кружева
сопақша
Овал
топ
Группа
Обработка
өңдеу
ш
80
і
Үсынылатын әдебиеттер:
1. А.Т. Труханова “Технология швейных изделий” 1990ж.
Алматы.
2. А.В. Савосгицкий “Технология швейных изделий”
Москва 1985г.
3. А.Н. Фирсова, Е.Х. Меликов
Лабораторный практикум по технологии швейных
изделий “Легкая прозфппленность” 1977г.
4. Литвинова И.Н., Шахова Я.Л. “Әйел сырт киімш
әаірлеу” Алматы. Ана тілі 1993ж.
5. Р.А. Дарменова “Тігін бүйымдарының технологиясы
пәнінен тәжірибелік жүмыстарга арналган оқу қүралы.”
Алматы 2002ж.
6. Франц В.Я. “Техника безопасности на предприятиях
швейной промышленности” М. “Легкая индустрия”
1973г.
7. Л.П.
Шершнева
“Әйел
және
бала
кшмш
конструкциялаудың негіздері” М.-1987.
8. Р.А.Дарменова Тігін бүйымдарьпп>щ технологиясы және
зертханалық жабдықтары Алматы Дайк-пресс 2004ж.
9. Қазақстан Республикасының Білім жэне гылым министрлігі
«Білім» мемлекеттік бағдарламасы. Астана 2000. 14 бет. (47
бет.)
81
Қосымша
в
Жәй сондік қатпарлары.
Жәй, біріктірілген қатпарлар.
в
Күрделі сәндік қатпарлары.
83
•
.
♦
»
*
М
Күрдслі біріктіру қатпарлары.
Бүкиелі тігістср
А-жәй
Б-күрделі
Рельефті тігістер
• •
Жискті біріктіру тігістсрі.
84
-
й
*
* _л/ш
Жеңсіз кояіык ойындыларын өңдеу.(әдіппен)
85
а
Бүтін көкірекшені сыдырмамен өңцеу
86
Жапсырма қаяганын жоғарғы к.иыгьга оңдеу.
87
Женнің төменгі бөлігін өңдеу.
88
>
>
а.
2а
ссз
ш
*г*
а,
о
• V
о
X
6
V©
снз
а
н
І
§
о
>-
89
90
Мойыи ойындысын тіректі жагамен овдсу
>
*
ео
-
ш
О
31
Ч
3
2
Нф
91
> ь
іт
-
ь
п
3о,
3
*
с
сьм
гя
з
33
*
>>
с.
ч
ес
2♦«
О
а
О
§
аз
и
гоз
о.
<У
ф
л
92
1
ориаластыру.
Үлгі бөліктерііі матаға
>
>
<и
н
ф
*-с
<и
ф
ж
'Э>>*
V.*£:
І ^ ц А й * * ^
со
и,
«
з
ь
:/_
4
У
*
г,
020 ^ / * Л1 г~Л . I
93
., *гя
^
»
94
Өндіріспк тігін машинасы. 1022-М кл.
95
1022кл. -машинасының құрылысы
96
Ж ен түбін торлап
•гігу.
К никш оны косып тіг\.
г \
Ж ен зузын тігу.
тізіміндегі ютаптардан аяыпған.
97
Мазмүны.
Юріспе
. .
1.Тігін бүйымдарының технологиясы пәніниі мақсаты
2.Курсқа қысқаша сипаттама
3.Қауіпсіздік ережесі
4.Киім туралы жалпы мәлімет
5 ТТіттгу бөлікгерінің сызбаларының аттары
6.Техникалық үсыныстар
7.Бүйымға қойылатын талаптар
8 .Технологиялық бөлім
9 .Ь1жадцы-жылульіқпен өңдеудің операциялары
Ю.Қол тігістерінің терминологиясы
И.Машина операцияларының терминологиясы
И.Тігіске қойылатын талаптар
13.Зертханалық жүмыстар
И.Машина тігістерінің түрлері
15.Киім қүрастыру туралы мәлімет
16.Қақпақша қалтаны өңдеу
17.Жапырақша қалтаны өңдеу
ІБ.Жиекгі қалтаны өңдеу
19.Шалбардың бүйір қалтасьш өңдеу
20.Техникалық шарт
21. Бүкпелерді өңдеу
22.И ық және бүйір тігістерін өңдеу.
23.Көкірекше мен белдемшенің қосылуы
24.Технологиялық тізбекгілікгі қүрастыру
25.Жаганы өңдеуге технологиядық карта
26.Иніштердің түрлері
27. Машиналардың классификациясы
28-Тест сүрақтары
29.Сөздік
30.Қосымша
31. Қолданылған әдебиеттер.
Рахия Абрашетовна Дарменова
ТІГІН Б¥ЙЫМДАРЫНЫҢ ТЕХНОЛОГИСЫ
Сһсу цүралы
'
Редактор Р. А. Дарменова
Басуға 12.08.2005 қол койды.
Пішімі 60x84 Ч16. Офсетгік басылыс
Шартть? б.т. 5,7. Есептік б.т. 5,93 .
Таралымы 300 даиа
ЖШС «РгіпІ-8» баспаханасы.
050032, Алматы қ., Ибрагимов к-сі, 1
4
Документ
Категория
Без категории
Просмотров
1
Размер файла
5 142 Кб
Теги
tehnologiyasi, darmenova, 3123, buyimdarinin, tigin
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа