close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

Презентация

код для вставкиСкачать
?зг?л?кт? ?о?ам
"М?дениет" деген ??ымны? аясы ?те ке?. Сонды?тан да болар,
"м?дениет" ??ымыны? к?птеген аны?тамасы бар. Адам ой-санасы мен
?рекет?н?? н?тижес?нде туында?ан ??ндылы?тарды б?з м?дениет дейм?з.
М?дениетт? кейде шартты т?рде материалды? ж?не рухани деп ек?ге
б?лед?.
?олмен ?стап, к?збен к?руге болатын д?ниелерд? материалды? м?дениет
?лг?лер? дейм?з. Ал ?олмен ?стап, к?збен к?руге болмайтын, тек санамен,
т?йс?кпен ?абылданатын м?дениет жет?ст?ктер?н б?з рухани м?дениет
дейм?з.
Рухани ж?не материалды? м?дениет ?лг?лер?н?? арасында т?йы? шек жо?.
Кейде материалды? м?дениет ?лг?лер? руханиятты? ?лг?с? болып
табылады. Мысалы, с?улет ?нер? ескертк?ш?, былай ?ара?анда,
материалды? м?дениет, ал сол с?улет ?нер?нен халы?ты? немесе
с?улетш?н?? д?ниетанымы, м?дени д?ст?р? к?р?нед?. Оны? ?ст?не, с?улет
?нер? ескертк?ш?нен к?рермен рухани л?ззат алады. Б?л жа?ынан
?ара?анда с?улет ?нер? ескертк?ш? рухани м?дениет ?лг?с?не де жатады.
К?тапты да солай т?с?нуге болады: ?р? материалды? д?ние ?р? рухани
??ндылы?.
К?шпел?лерд?? рухани м?дениет?н?? ?з даму
ерекшел?ктер? бар. Ол к?шпел?лерд?? т?рш?л?к
?арекет?н??, т?рмысыны? ерекшел?ктер?нен
туындайды. Кейб?р батысты? зерттеуш?лер:
"К?шпел?лер ?з бет?нше м?дени ??ндылы?тар
жасау?а каб?летс?з, олар тек басып ал?ан
отыры?шы халы?тарды? м?дениет?н ?абылдайды.
Ал отыры?шы халы?тарды? м?дениет? олар?а ?гей
м?дениет болып ?ала беред?", ? дейд?. Б?л ? м?лде
?ате п?к?р. К?шпел?лер ?з т?рмыс-?арекет?не
лайы?ты м?дениет ?алыптастыр?ан. К?шпел?лерд??
материалды? м?дениет? к?ш?-?он?а ы??айланып
жасал?ан. М?ндай таза к?шпел? м?дениет ?лг?лер?не
б?з жиналмалы, жы?ып-т?гу? ?те же??л ки?з ?йд?, ерт?рман, ат ?бзелдер?н, тер?ден, а?аштан жасал?ан
ыдыс-ая?тарын, бес?г?н, бас?а да т?рмысты?
заттарын жат?ызамыз.
К?шпел?лерд?? рухани м?дениет? т?птен бай. Мал
шаруашылы?ы ? ег?нш?л?кке кара?анда б??ара халы?ты?
барлы?ы ?амтылмайтын, ?амты?анны? ?з?нде к?шпел?
?ауымны? бос уа?ыты к?б?рек болатын шаруашылы? т?р?.
Сонымен ?атар к?шпел?лер отыры?шылар?а ?ара?анда
таби?ат?а жа?ыныра?, онымен етене ?м?р с?рген.
К?шпел?лерде таби?ат?а нег?зделген д?ниетаным,
а?ынжандылы?, ?иялшылды?, т?птеп келгенде,
шы?армашылы?пен ойлау ж?йес? ?атты дамыды. Б?дан
"Отырыкшы халы?тарда б?л ?асиет болмады, не аз
к?р?н?с тапты" деген ой тумауы керек. Тек б?л
?асиеттерд?? ?алыптасуына, к?р?н?с тауып, ?ске асуына
к?шпел? ?м?р объективт? т?рде к?б?рек жа?дай ту?ызды.
К?шпел?лерде де, отыры?шы елдер
сия?ты, жазу ерте пайда болды. Б?з
са? жазуларыны? (б.з.д. 1мы?жылды?ты? ортасы), т?р?к
жазуларыны? (б. з. VII?VIII
?асырлар) бол?анды?ын, одан берг?
орта?асырлы? т?рк? тайпаларында
жазуды? бол?анды?ын б?лем?з. Б?ра?
та?ы да объективт?к себептермен
к?шпел?лерде отыры?шылар?а
?ара?анда жазу-сызу ке??нен дами
алмады. Оларды? рухани м?дениет?
? шеж?ре тарихы, фольклоры, д?ни
?станым-?а?идалары жадында
са?талды.
?аза? жер?нде жазу-сызу са? д?у?р?нен бастап пайда бол?ан сия?ты. 1960
жылы Ерт?с ?зен?н?? о? ?анатынан табыл?ан б.з.д. V?IV ?асырлар?а
жататын са? д?у?р?н?? марал с?йег?нен жасал?ан т?марда жазу бол?ан. Оны
?алым Алтай Аманжолов о?нан сол?а ?арай "А? сы?ын" ? "А? марал" деп
о?ы?ан. 1970 жылы Ес?к ?аласыны? т?б?нен табыл?ан "Алтын адамны?"
?аб?р?нен жазуы бар к?м?с тоста?ан шы?ты. Тоста?анны? сыртында ек?
жол?а жазыл?ан 26 та?ба бар. Олар б?р жа?ынан, к?не т?рк?лерд??
руникалы? жазбаларына ??сас, ек?нш?ден, Жерорта те??з? т???рег?ндег?
к?не алфавитт?к та?балар?а, ?с?ресе грек, арамей ?р?птер?не ??сас. Оны да
А.Аманжолов к?не т?рк? т?л? сия?ты о?нан сол?а ?арай о?ы?ан. Жазуды?
мазм?ны мынадай екен:"А?а, са?ан (б?л) оша?! Б?тен (жат ел адамы)
т?зе?д? б?к! Халы?та азы?-т?л?к (мол бол?ай!)!" Зерттеуш?н?? п?к?р?нше,
б?л са? д?у?р?нде т?рк? т?л?нде жазыл?ан, я?ни б?дан 2500 жыл б?рын т?рк?
т?лдес са? тайпалары ?л?пби?н жазуды б?лген. ?л?пби жазу д?ниеж?з?л?к
м?дениетке ?осыл?ан ?лкен ?лес болып есептелед?. К?не т?рк?лер ал?аш?ы
?р?п жазуыны? б?р т?р? ? руналы? жазуды ойлап тап?ан ж?не пайдалан?ан.
К?не т?рк? руналы? жазуы ?аза?станда
Талас, Ерт?с, Сыр, ?ле ?зендер?н??
?ойнауларында табыл?ан.
Б?л жазуларды ал?аш зерттеп, оларды
о?уды? "к?лт?н" тап?ан ? Дания
зерттеуш?с? Вильгельм Томсен. Осы к?не
т?рк? жазуларын сырт?ы нобайы жа?ынан
Скандинавияны? руналарына ??сатып, б?л
жазуларды да руналы?, я?ни "??пия" жазу
деп атап кеткен.
Е? ал?аш табылып зерттелген т?рк? жазуы
ескертк?штер? Б?лге ?а?ан?а, К?лтег?нге
?ойыл?ан ??лпытастарда?ы жазу. К?не т?рк?
руна жазулары ?ашау ?д?с?мен тас?а, т?рл?
б?йымдар?а (а?аш ?асы?, к?м?с тоста?ан,
ыдыс) ойып, сызып жазыл?ан. Руналы?
жазбада 35 ?р?п бар, б?дан бас?а т?рт та?ба
лт, нт, нг,рт деген дауыссыз дыбыстар
т?ркес?н беред?. Жазу о?нан сол?а ?арай
о?ылады. Т?рк? жазбаларына Тонык?к
(Улан-Баторды? жанында) ескертк?ш?ндег?
жазулар да жатады.
?аз?рг? заман?ы адамзат ?ркениет?
XX? ?нд?рг?ш к?штер
?арыштап
дамыды.Эканомикасы
алды??ы ?атарда
дамы?ан елдер байлы??а
кенелд?.Дыбыстан да
жылдам ?шатын
?ша?тар,радиотелофонда
р,автомобильдерд?
пайдаланды с?нд?
сарайларда ?м?р кешт?.
XIX? со?ы мен XX?
басында физика
саласында жа?алы?тар
б?р?нен со? б?р? ашыла
бастады.Р.Дизельд??
двигател?
Стационарный одноцилиндровый
дизельный двигатель, Германия,
Аугсбург, 1906
Работа четырёхтактного дизельного
двигателя
А.Паповты? радиосы
А?айынды Люмьелерд?? киноапараты
?ылымны? д?ст?рден тыс жа?а салалары ?р? сала
бастады
биохимия
астрофизика
астроботаника
А?ылшын ?алымы Джон Берналл адамзатты? б?л
жет?ст?ктер?н ?ТР
деп атады.Термин к?п к?тт?рмей ?ылыми орта?а
тарап,кей?н с?л ?згер?спен ?ТП деп ?згерт?лд?.
?ТП-деген?м?з ?ылымны?,техниканы? ж?не
технологияны? ?арыштап дамуын нег?зге ала
отырып, ?нд?рг?ш к?штерд?? т?бегейл? жа?аруын
?аматамасыздандыратын сонысымен адамны?
?м?рл?к ?ызмет?не т?келей ?серетет?н ке? ау?ымды
сапалы? ?згер?стер.ЭЕМ машиналарды? жет?лд?р?лу?
б?л салада?ы прогрест? одан ?р?
жылдамдатты.Ал?аш?ы ЭЕМ А?Ш-та 1950 жылы
пайда болды.Оны? саны 60жылдары к?т ?с?п
90жылдары дамы?ан елдерд?? барлы?ы ?олдана
бастады.
Документ
Категория
Презентации
Просмотров
141
Размер файла
2 054 Кб
Теги
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа