close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

Слайд 1 - Официальный сайт

код для вставкиСкачать
Шешенд?к ?нерд? насихаттау жолдары
Дайында?ан: ? 16 жалпы б?л?м
берет?н орта мектеб?н??
7В сынып о?ушысы
Салижонов Шахрубек
Зерттеуд?? ма?саты:
С?з ?нер?н?? ?р?с?н ке?ейту, ж?не келешекке керек
кемел ?стерд?? на?ты ба?ыттарын ай?ындау.
М?ндетттер?:
? С?з ?нер?не баулу
? Ойды на?ты жетк?зе б?луге жа?дай жасау
? Шешен ?нер?не деген ?ызы?ушылы?ты арттыру
Зерттеу ж?мысыны? ?зект?л?г?: Шешенд?к ?нер ?аз?рг? кезе?де
барлы? о?у орындарында, оны? ?ш?нде мектеп
ба?дарламаларына толы?тай енг?з?лу? ?ажет. Б?л б?г?нг?
?м?рд?? талабы.
Болжам: Егер б?з шешенд?к ?нерд? к?ндел?кт? ?м?рде жи?
?олданатын болса?, келер ?рпа?ты? б?л?м-?ылым?а деген
??штарлы?ы, ынтасы арта т?сер ед?.
Шешенд?к ?нерд? ?ылыми т?лде риторика деп
атайды. Риторика ?ылымыны? нег?з?н
салушылар Протагор ж?не Сократ, Платон
бол?ан. Шешенд?к ?нер е? алдымен Грецияда
дамы?ан, оны? астанасы- Афины.Соларды?
?ш?нде Лисий, Исакрат, Демосфен ата?ты
шешендер бол?ан. Шешенд?к ?нер Грециядан
кей?н Рим мемлекет?нде дамы?ан, онда Красс,
Анатия, Кортенция баста?ан ата?ты шешен
?олбасшылары бол?ан.
?аза?тарды? шешенд?к
?нер?н?? ал?аш?ы н?с?алары
т?рк? халы?тарыны? Орхон,
Енисей ескертк?штер? мен к?не
жазба м?раларынан табыл?ан.
М?нда ?ор?ытты? айт?ан
на?ыл с?з? жазыл?ан. К?не
жазба м?раларында
М.?аш?ари, Баласа??ни
А.И?гники, С.Сарайи, ??тып,
А.Хорезм айт?ан даналы?
с?здер табыл?ан.
VIII ?асырда Сыр бойында ?м?р
с?рген ?ор?ыт Ата ? ежелг?
т?рк?лерд?? к?рнект? а?артушысы,
ойшылы, ?р? а?ын, сазгер, ?р? к?йш?,
тарихта ерекше рухани ?з ?алдыр?ан,
халы? даналы?ын жинаушы, шешен.
?ор?ыт ата
Римн?? ?лы шешен д?лмары ?
Марк Тулий Цицерон (б.?.д. 10643)
Цицеронны? м?л?мдеу?нше, Римде
с?з ??дырет?не ие бол?ан адам?а
т???р?ндей табын?ан. Олар
?адамды да???а б?лейт?н ек?
?асиетт? ?нер бар: б?р? ?
?олбасшылы?, ек?нш?с? ?
шешенд?к? деп б?лген.
Цицерон
К?не Грецияны? шешендер?н?? б?р? ?
Демосфен, (б.з.д. 384-322 жж.). Шешенд?к
?нер Демосфен ?м?р?н?? м?н? болды, ол
оны аталмыш ?нерд?? ?стазы ет?п
шы?арды. Демосфен с?йлеу мен оны?
техникасын шег?не жетк?зд?. Ол ?з?н??
болмысы ар?ылы Цицеронны? ?А?ын
болып жаралу керек, шешендер ж?ре келе
?алыптасады? деген аталы с?з?н д?лелдеп
шы?ты.
Демосфен
Шешенд?к ?нер 5 кезе?ге б?л?нед?:
? 1.Май?ы би мен Аяз биден басталады.12-13 ?асыр.
? 2. Асан ?ай?ы мен Жиреншен?? кезе??.14-16 ?асыр.
Осы ек? д?у?рд?? шешендер?н ?Ел ??рас?ан
шешендер? деп атайды.
? 3.17-18 ?асыр ?Ел ?ор?ас?ан шешендер? Т?ле би,
?йтеке, ?азыбек бид?? уа?ытын атайды.
? 4.18 ?асыр Хан с?лтандар?а ?арсы шешен Байдалы,
?з Ж?н?бек, Т?ленш? би, Шал?ар би, Тара?ты Т?я?.
? 5.19 ?асыр би, болыстар?а ?арсы шешен Махамбет,
Бала би, Т?рысбол, Сырым батыр шешенд?ктер?.
Шешенд?к с?здерд?? ?ш т?р?н аны?тайды: шешенд?к
арнау, шешенд?к тол?ау ж?не шешенд?к дау.
? Шешенд?к арнау?а жататындар:1.Бата, 2.Сын с?здер,
3.К???л айту 4.Ж?бату. 5.Ест?рту, 6.Сы?су, 7.?з?л
оспа?, 8.С?лем с?з
? Шешенд?к тол?ау?а жататындар:
? 1.На?ыл с?здер 2.Ма?алдар 3.Жа?ылтпаштар
4.Мысалдар 5.Ж?мба?тар 6.Жарапазан 7.?анатты
с?здер
? Шешенд?к дау?а жататындар:
? 1.Ерд?? ??ны 2. Жер дауы. 3 Жес?р дауы 4.Ар-намыс
дауы. 5. Отбасы дауы. 6 Халы?ты? ар-намыс дауы.
Шешенд?к ?нерд? зерттеп, окулы? жаз?ан Г.З.Апресян
?аз?рг? шешенд?кт? мазм?нына ?арай былайша б?лед?:
1) ?леуметт?к-саяси м?ндег? шешенд?к (баяндамалар,
саяси с?здер, дипломатты? с?здер, ?скерипатриотты? с?здер, ?г?тш? с?здер?)
2) Академиялы? шешенд?к (д?р?стер, ?ылыми
баяндамалар)
3) Сотта айтылатын шешенд?к (айыптаушыны?,
?ор?аушыны? с?здер?)
4) ?леуметт?к т?рмыста ?олданылатын шешенд?к
(мерейтойда айтылатын ма?тау с?здер, ??тты?тау
с?здер?)
5) Д?ни ?ызметте ?олданылатын шешенд?к (д?ни
уа?ыздары).
?
?
?
?
?
Мектеб?м?зде сыныптастар арасында ж?не сег?з?нш?
орыс ж?не ?аза? сыныптары арасында т?менде
бер?лген с?ра?тар бойынша сауалнама ?тк?зд?м
(100 о?ушы):
?аза?ты? шешен адамдарын б?лес?з бе? Атап ?т???з.
Шешенд?к с?здерд? жат?а б?лес?з бе? Айтып бер???з.
Шешенд?к ?нерд?? ?аз?рг? жастар?а ?ажет? бар ма?
Д?лелде??з.
Шешенд?к ?нер ар?ылы дамитын ?асиеттерд? б?лес?з
бе? Ата?ыз.
Сауалнаманы? ?орытындысы:
?
О?ушыларды? 79% тек ата?ты Т?ле би, ?азыбек би, ?йтеке билерд? атап ?тсе,
21% о?ан ?оса Сырым Дат?лын, Жиренше шешенд? та?ы бас?аларын атады.
?
Шешенд?к с?здерд? жат?а б?лет?н о?ушылар да бар, б?ра?
оларды? 96% тек мектеп ба?дарламасында бер?лген шешенд?к
с?здерд? ?ана айта б?лд?.
?
Шешенд?к ?нер ?аз?рг? жастар?а ?ажет ?
98%, ?ажет емес ? 2%
?
Шешенд?к ?нер ар?ылы адамны? тап?ырлы?ы дамиды ?
40% , адамгерш?л?к ?асиеттер? - 30% , топ алдында ?з?н-?з?
?стау м?нер? т?зелед? деп о?ушыларды? 20%, т?л
тазалы?ы ?алыптасады деп 10% д?лелдед?.
Шешенд?ктану ?ылымы ?аз?рг? шешенд?ктег?
с?йлеу т?рлер?н былайша ж?ктейд?:
монолог ж?не п?к?р алмасу,
ой-тал?ы,
п?к?рсайыс,
ойб?л?с,
с?зталас,
айтыс т?р?зд? п?к?рталасты? т?рлер?.
Б?р?нш?ден, барлы? мектептер, жо?ары о?у
орындары жанынан шешенд?к ?нер мектеб?н
?йымдастыру керек. Б?л б?р жа?ынан, ?аза? т?л?н
ме?геру, ек?нш?ден, ?аза? салт-д?ст?р?мен жа?ын
болуы себ?н тиг?зед?.
Ек?нш?ден, заманауи нег?зде ?аза?ты? д?ст?рл?
шешенд?к ?нер?н?? ба?ытын, ?лг?с?н, ?з?нд?к
ерекшел?г?н ай?ындау керек.
?ш?нш?ден, с?зсайыс м?дениет?н ?алыптастыру
ма?сатында т?ра?ты т?рде ?арсыласушы
тараптар, т?л?алар арасында телесаяси айтыс,
дебат сайыстарын ?тк?з?п, белсенд?л?к
таныт?андарды марапаттап отыру ?ажет.
Документ
Категория
Презентации по философии
Просмотров
68
Размер файла
1 967 Кб
Теги
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа