close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

Онтолог ба сайэнс

код для вставкиСкачать
?Сайэнсийн тэори?
Проф. С. Молор-Эрдэнэ
Лэкц 6
9/23/2014
1
Матэматикийн ?магад?-ын тэори
ба т??ний интэрпрэтацууд
? Хэрвээ ?гэнэт?-ийн пропэнсити зарим юмсын
обэктив чанарууд гэвэл ?магад? гэсэн ухагдахуун
энэ пропэнситигийн тодорхой учрал явагдуулах
хэмжээс гэгдэнэ.
? Пропэнсити: хазайлт,тэндэнц, боломж
? Магад гэж ухагдахуун юм болгонд хэрэглэдэг биш
ш??.
9/23/2014
2
4 интэрпрэтацууд
Пропэнсити интэрпрэтац
2. Логиктой интэрпрэтац
3. Субэктив интэрпрэтац
4. ?Олон?-ы интэрпрэтац
1.
9/23/2014
3
1. Пропэнситигийн интэрпрэтац
? Магад-ын тэори цэвэр матэматикийн нэг салбар
? Магад-ын хэмжээс : функц P ба абстракт хамуудын
фамили: S-д тодорхойлогдсон.
? S ийн ганц биел??лэх болзол формал эксистэнцээ
батлах. Дараах болзолуудыг биел??лэх:
1. S ийн элэмэнт б?рийн комплэмэнт хам S д хамаатай.
2. S ийн дурын хоёр элэмэнт??дийн огтлолцолын хам S
д хамаатай
3. S ийн дурын элэмэнт??дийн тоолж болох нэгтгэсэн
хам S д хамаатай
9/23/2014
4
1. Пропэнситигийн интэрпрэтац
? P(x) \x S ийн элэмэнт\
? Магадын орон S спэцилэгдээг?й ?ед магад
матэматикаас бусад ямар ч салбарт утгаг?й.
P(x) з?вх?н 0 ба 1 хоёрын хоорондох тоо.
? Хэрвээ магад гэсэн ухагдахууныг ямар нэг рэал
хэрэглэх гэвэл магад ухагдахууныг интэрпрэтацлах
шаардлагатай. ??р??р хэлбэл матэматикийн биш
обэктоор байгуулна
? Сайэнсад м?н тэхнологид з?вх?н ганц коррэкт
интэрпрэтацтай. Рэалистик эсвэл пропэнистигийн
интэрпрэтац.
9/23/2014
5
1. Пропэнситигийн интэрпрэтац
? Магад-ын орон S ийг ?гэнэтийн фактуудын? хам
гэнэ.
? Гэнэт индивидуал фактуудын обэктив чанар. Энэ
фактууд S ийн магад-ын ороныг байгуулна.
Эндээс: Гэнэт ?г?й гэвэл магад ?г?й.
\тохиолдол ба магадлал гэсэн орчуулгууд буруу\
9/23/2014
6
2. Логиктой интэрпрэтац
? Логиктой интэрпрэтацаар магад дараах
хэллэг??дийн рэлац:
Гипотэзийг х?чинтэй гэсэн ухагдахууныг агуулна.
Ингэхдээ хэрэгцээтэй эмпир гэрчилэгдсэн??дийг
хэрэглэнэ.
? Сайэнсийнхаар магад-ийг хэмжилт??дээр болон
гэнэт-ийн мэханизмаар явуулна. Эдгээр факт дээр
тулгуурлана.
? М?нг?ний ар эсвэл ?в?р буух магад 0,5 гэсэн юу
гэсэн ойлголт? Нэг л тал буух магад 1 гэсэн юу
гэсэн ойлголт?
9/23/2014
7
2. Логиктой интэрпрэтац
? Дараагийн асуулт: Магад гэсэн ?г з?вх?н хэллэг
дээр тогтсон ба фактуудад тогтоог?й ?ед ямар
утгатай?
Дээрх асуултад хариулахын тулд бидэнд магад-ын
тухай ухагдахуун хэрэгг?й парциэл ?нэний
ухагдахуун хэрэгтэй.
Магад-ын тухай хэллэг биелэгдэх тэндэнцтэй фактыг
хамааруулсан хэллэг болохоос биш их тал руугаа
эсвэл бага тал руугаа ?нэний тухай хэллэг биш
9/23/2014
8
2. Логиктой интэрпрэтац
? Магад шалгагдааг?й хэллэгийн чанартай ??р??р хэлбэл
плаузибэлтэй холилдож болохг?й.
? Аливаа хэллэг шалгагдааг?й л бол гипотэз ихээр эсвэл
багаар плаузибэл.
? Хэрвээ туршилтаар болон туршилтийн д?нг??д их бага
ч д?гнэлтэнд х?рэхээр бол гипотэз гэрчилэгдсэн гэнэ.
Нэг хэсэгтээ ?нэн гэдэгт ?нэмшинэ. Хэллэг х?чтэй
туршилтын дараа одоо ингээд ?нэний тухай яриж
эхэлнэ. Магад-ын тухай ч ярихг?й.
Д?гнэлт: Магад ?нэнийг ч бас плаузиблийг ч
квантифицийрдэхг?й.
9/23/2014
9
3. Субэктив интэрпрэтац
? Субэктив интэрпрэтац магад-ын хариу P(x) б?рийг
чадварлагын хэмжээ гэнэ.??гээр тухайн х?н x гэсэн
?нэмшилтэй эсвэл x ийг танисан гэдэгтээ
?нэмшилтэй. Сайэнс: P(x) =y
? Матэматикт: P(x,u,v) =y \u-субэкт, v-н?хц?л\
? Анхааруулга: Олон субэктууд нэг л ??р??р хэлбэл
адилхан хэрэгт янз янзын ?нэмшилтэй. Н?г??тэйг??р
субэкт ??р?? ?нэмшил??дээ нэгд шинэ
информацуудаар ??рчилн? хоёрт ?нэмшихдээ дураа
дагана.
? Тиймээс субэктив магад-ын интэрпрэтац дураас
хамаарна.
9/23/2014
10
3. Субэктив интэрпрэтац
Жишээ: Нэг эмэгтэй хоёр х??хэдтэй. Нэг х??тэй гэвэл хоёр дах х??хэд
адилхан х?? эсвэл охин.
Субэктивийн талын х?н \гэнэтикийн\ х?йсийг мэдэхг?й гэвэл тэр
х?н хоёр дах х??хэд х?? гэдэг 1\2 магад-тай гэнэ.
Обэктивийн талын х?н тааварт магад-ын тухай ярихаас татгалзана.
Яагаад гэвэл з?вх?н рэал учралуудад обэктив магад-ыг хэрэглэнэ
гэж аргумэнтлана. ?р х?вр?лийн ?ед эр эсвэл эм болоход
хромосомын асуудал яригдана. Нэгэнт ?р тогтчихсон гэвэл одоо
?магад-ын? талаар ярих з?йлг?й. \Мэдээж энд нэг тал 1 гэсэн
магадтай харин н?г?? тал 0 гэсэн магадтай\
Субэктив талынхан мэднэ ?? эсвэл мэдэхг?й хэрэг явдалд юу ч
??рчл?хг?й. Тэр х?н рэал учралуудын магад-ыг ??рийнх?? учрал
болсон болоог?йгийн тухай ?нэмшилийнхээ зэрэглэлтэй солисон.
Ингэж физик-ийг психолог-той холижээ.
9/23/2014
11
4. Олон-ы интэрпрэтац
? Эмпиристуудынхаар субэктив магад-ын
алтэрнативийг ?олон?-ы тухай тэори гэдэг.
? Олон гэж учрах боломжууд n дотроос хэр олон
учрал h ?нэхээр тохиов. Учралын рэлатив олон: h/n
? Олон- ы тухай 1866 онд Жон Вэнн
санаачилсан.\Английн логикч, философич\
9/23/2014
12
Эйлэр-Вэнний диаграмм буюу
?хам?-ын диаграмм
? Т?гсг?лл?г хамын элэмэнт б?рт нэг цэгийг
оноосон. Тиймээс энэ цэг??дийг бит??лсэн.
9/23/2014
13
4. Олон-ы интэрпрэтац
? Магад ба Олон хоёр хамаатан гэхдээ ялгаатай
ухагдахуунууд.
? Магад гэж тэорэтик ухагдахуун
? Олон гэж эмпирик ухагдахуун
Хоёулаа матэматикийн ялгаатай структуруудтай.
9/23/2014
14
4. Олон-ы интэрпрэтац
? Магад-ын функц абстракт магад-ын орон S гэдгээр
?
?
?
?
тодорхойлогдоно.
Олон-ы функц з?вх?н S ийн т?гсг?лтэй ?хэсэг хам?
гэдгээр тодорхойлогдоно. Хэрэг дээрээ
ажиглагдсан учралуудын хам.
Магад индивидуэл фактад тулгуурласан.
Олон фактуудын хам.
Магад ??р?? ?боломж?-ын тухай ?г??лнэ. Яагаад
гэвэл болоод ?нг?рчихс?н биш. Тиймээс гэвэл
магад-г?й биш магад-тай.
9/23/2014
15
4. Олон-ы интэрпрэтац
? Олон гэж магад-ын симптом. ??р??р хэлбэл
ажиглаж буй учралууд хэр олон учирна т??гээр
учралуудын магад-ыг д?гнэнэ.
? Пробабэл Модэлийг хэрхэн шалгадаг вэ?
p магад-ын нумэрийн д?н цаашид рэлатив олон f
гэсэнтэй ойролцоогоор тэнц??.
Энд ?магад? риэл 0 оос 1 х?ртэлх тоонууд. Жишээ: 0,7
Харин ?олон? процэнтоор ба жишээ: 70%
9/23/2014
16
4. Олон-ы интэрпрэтац
Олон-ы суур дээр магад-ыг барагцаалдаг.
Гэхдээ магад-ын олон-ы интэрпрэтац буруу.
Тиймээс статистик магад гэж з?рчил. \магадлалын
статистик эсвэл статистикийн магадлал гэвэл
з?рчил ш??\
Гэхдээ обэктив тодорхой магад-ууд хэрэглэгдэнэ
харин субэктивээр барагцаалах хэрэглэгдэхг?й.
Д?гнэлт: Матэматик магад-ын з?вх?н пропэнсити
интэрпрэтац ганцхан сайэнс ба тэхнологид
лэгитим. Тиймээс магад-тай гэдгийг ?нэн-ээс
ялгах.
9/23/2014
17
Онтологийн лэкц??дийг нэгтгэн
харая.
? Матэриализм
? Физикализм
? Мэтафизик
? Дэтэрминизм
9/23/2014
18
Матэриализм
? Онтологи ил?? матэриализмын форм б?г??д
матэриаллаг обэктуудыг рэал эксистэнц гэнэ.
? Абстракт обэктуудыг конструкц гэсэн. ??р??р
фикционуудыг тархины бодлын б?тээгдэх??н.
? Тиймээс фикционист ба конструкционист
матэриализм
9/23/2014
19
Физикализм
? Онтологи физикализмийн форм биш.
? Физикализм гэдэг систэмизмийг эмэргэнтизмтэй
комбинацладаг.
? Унивэрзийн эволуцээр одоогоор 5 том
физикализмийн систэм??дийн т?вшин ?г?гдс?н:
1. Физик
2. Хими
3. Био
4. Социал
5. Тэхник
9/23/2014
20
Мэтафизик
? Энд яриж буй мэтафизик монист яагаад гэвэл
ганцхан субстанцийг з?вш??рс?н ба тэр рэал
чанаруудтай ба бас ??рчл?гд?н?. Энэ матэри ба
ганцхан матэриаллаг ерт?нц ?г?гдс?н ба т??нийг
\матэрт\ унивэрз гэнэ.
? Энд яриж буй онтологи динамик ба эволуцэт.
Яагаад гэвэл юм б?р тодорхой чиглэлээр
??рчл?гд?х ба ?ргэлжийн шинэ систэм??д ??снэ
бас хуучин ?нг?рн?. Гэхдээ диалэктик биш. Яагаад
гэвэл юмс эсрэг тэсрэг эсвэл эсрэг тэсрэгээс ??снэ
гээг?й.
9/23/2014
21
Дэтэрминизм
? Энд яриж буй мэтафизик эцсийн эцэст
дэтэрминист. Б?х учралууд ба процэсууд хуулиар
гэдэг ба юу ч бишээс юу ч ??сэхг?й бас юу ч юу ч
биш р?? замхрахг?й.
? Энд яриж буй дэтэрминизм бас каузализм биш
яагаад гэвэл спонтан ба гэнэт хоёрыг з?вш??рд?г.
? Гэнэт ба каос гэдэг ч бидний ерт?нц каот эсвэл
индэтэрминист биш.
? Тэгэхээр судлаачид ?нэхээрийн??дийн сайэнсаар
ажилладаг ба матэриаллаг з?йлсийг судална.
Жишээлбэл натурын ба социалын сайэнс.
9/23/2014
22
Имматэриалийн обэктууд
? С?нс
? Хий ?зэгдэл
? Тоо
? Тэори
? Ш?лэг
? Симфони
Дээрхи энд бидний яриж буй сайэнсийн мэтафизикт
эзлэх байрг?й. ??р??р хэлбэл онтологийн
статусг?й ба рэал эксистэнцг?й.
9/23/2014
23
Документ
Категория
Презентации по информатике
Просмотров
14
Размер файла
154 Кб
Теги
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа