close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

ЭДИЙН ЗАСГИЙН ГЭМТ ХЭРГИЙН

код для вставкиСкачать
ЭДИЙН ЗАСГИЙН ГЭМТ ХЭРГИЙН
ТАЛААРХИ ОЛОН УЛСЫН ОЙЛГОЛТ,
АНУ, ЯПОНЫ ТУРШЛАГААС
ХЗ?Х-гийн ЭЭЗКС-ийн ЭША
Б.Одонгэрэл
АГУУЛГА
Удиртгал
? Эдийн засгийн гэмт хэргийн талаархи ойлголт
? Цагаан захтны гэмт хэрэг
? Эдийн засгийн гэмт хэргийн /цагаан захтан/
т?р?л ангилал
? Эдийн засгийн гэмт хэрэг: АНУ болон Японы
туршлагаас
? Д?гнэлт
?
УДИРТГАЛ
?
Эдийн засгийн гэмт хэрэг бол эр??гийн гэмт
хэргийн нэгэн т?р?л ойлголт б?г??д энэ
т?рлийн гэмт хэрэг нь з?вх?н гэмт хэргийн
хохирогчид
м?нг?н
хохирол
учруулаад
зогсохг?й тухайн ?ндэстний эдийн засагт
ноцтой гарз учруулж байдаг гэмт хэрэг юм.
Эдийн засгийн гэмт хэргийн тодорхой т?рл??д
болох улсын м?нг?н тэмдэгтийг хуурамчаар
?йлдвэрлэх, санх??гийн залилан, м?нг? угаах,
комьютер, мэдээллийн гэмт хэрэг зэрэг нь
аливаа ?ндэстний аюулг?й байдал, засаглалын
асуудлын хэмжээнд н?л??лж чадахуйц ноцтой
хэрг??д байдаг.
ШАЛТГААН Н?ХЦ?Л, ОНЦЛОГ
?
Эдийн засгийн гэмт хэрэг нь энгийн ардыг
олноор нь устгах (homicide) эсх?л тээврийн
хэрэгсэл хулгайлах гэх мэт гэмт хэрэгтэй
харьцуулахад улс т?р, бизнесийн асуудалтай
нягт, нарийн холбоотой байдаг тул нуугдмал,
ээдрээ т?в?гтэй байдалд ?йлдэгддэг. Н?г??
талаар дэлхий дахинд энэ гэмт хэргийн талаар
хангалттай, баталгаатай мэдээ, статистик
баримт б?рэлдээг?й учир далд байдалд
байсаар байгаа юм.
?НДСЭН 2 Т?Р?Л
Эдийн засгийн гэмт хэргийг дотор нь цагаан
захтны болон цэнхэр захтны гэмт хэрэг гэж 2
ангилдаг байна.
? Цагаан захтны гэмт хэргийг нийгмийн дээд
зиндаанд хамаарах, ?нд?р зэрэглэлийн албан
тушаал, эрх мэдэл б?хий цагаан захтай цамц
?мсс?н баян чинээлэг х?м??с ?йлддэг б?г??д
энэ нэр томьёог 1939 онд АНУ-ын социологич
Эдвин Сюдарланд гаргаж ирсэн байна.
? Эдийн засгийн гэмт хэргийн н?г?? хэсэг нь
цэнхэр захтны гэмт хэрэг буюу гудамжны гэмт
хэрг??д юм.
?
ЦАГААН ЗАХТАН БОЛОН
ЦЭНХЭР ЗАХТАН
White-collar crime
Blue- collar crime
ЦАГААН ЗАХТНЫ ГЭМТ ХЭРЭГ
? Цагаан
захтны гэмт хэрэгт залилан,
татвараас зайлсхийх, авлига, хээл
хахууль ?г?х, ?мч х?р?нг? ашиглан
шамшигдуулах, компьютерийн гэмт
хэрэг, зохиогчийн эрхийг хууль бусаар
ашиглах, м?нг? угаах, таних тэмдэг
болон лого хулгайлах, баримт бичиг
хууль бусаар хуулбарлах,х?р?нгийн зах
зээл, ?нэт цаасны залилан, дотоод
мэдээллийг худалдах, зах зээлийг
т??р?гд??лэх гэх зэрэг гэмт хэрг??д
хамаардаг. Жагсаан харуулбал:
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
?
Шударга бус ?рс?лд??ний
Интернет, компьютер ашиглан залилан хийх,/цахим гэмт
хэрэг/
Зээлийн картны залилан,
Утас, холбооны хэрэгслийн залилан,
Санаатайгаар дампууруулах,
Эр??л мэндийн б?тээгдэх??ний залилан,
Байгаль орчны эсрэг гэмт хэрэг,
Даатгалын залилан,
Далд худалдаа,
Татвар т?л?х??с зайлсхийх,
М?нг?н тэмдэгтийг хуурамчаар ?йлдэх,
Хээл хахууль, авлига
М?нг? угаах гэмт хэрэг,
Хууль бус з?йл хийлгэхээр м?нг? т?л?х,
?мч шамшигдуулах,
Эдийн засгийн тагнуул хийх ба худалдааны нууц
хулгайлах
Таних тэмдэг, лого хулгайлах,
ЦЭНХЭР ЗАХТНЫ ГЭМТ ХЭРЭГ
Энэ т?рлийн гэмт хэрэгт: хулгай, галдан
шатаах, орон байрны хулгай, булаалт,
зэвсэглэсэн дайралт, соёлын эд з?йлийг с?йтгэх
гэх мэт гэмт хэрг??д багтана. Энэ т?рлийн
эдийн засгийн гэмт хэрг??д нь ашиг хонжоо
харсан х?чирхийлэл хэрэглэсэн шинжтэй
нийгэмд онц аюултай гэдгээрээ ялгаатай
байдаг.
? Шалтгаан
н?хц?л нь ажилг?йдэл, ??нээс
??дэлтэй м?нг?ний хомсдолд орох, т??нчлэн
танхайрах сэдэл, шунал зэргээс ??дэлтэй
байдаг ба гудамжны гэмт хэрг??д гэж
нэрлэгддэг.
?
Б?Х ЦАГААН ЗАХТНУУД НЬ БАЯН ЧИНЭЭЛЭГ,
Х?ЧИРХЭГ ЭРХ МЭДЭЛТЭЙ ЮУ?
?
?
?г?й. ?нэндээ зарим цагаан захтан гэмт
этгээд??д энгийн х?м??с байдаг б?г??д тэд
эдийн засгийн х?ндрэлтэй байдлаас болж
хууль бус залилангийн шинжтэй арга хэрэгсэл
ашиглах замыг сонгодог байна. Бизнесийн
залилан
нь
гудамжны
гэмт
хэргийн
б?лэглэлтэй
адил
жижиг
б?лэглэлээр
?йлддэгддэг гэмт хэрэг байж болдог.
Гэхдээ гэмт хэргийн далайд жижиг загас л
баригддаг б?г??д том загаснууд нь м?рд?н
байцаах ажиллагаанаас ??рийг?? татаж гаргах
чадвартай байдаг.
2011 ОНД ХИЙСЭН ДЭЛХИЙН ЭДИЙН
ЗАСГИЙН ГЭМТ ХЭРГИЙН СУДАЛГАА
Эдийн засгийн гэмт хэргийн топ жагсаалтыг
?мч х?р?нг? ашиглан шамшигдуулах гэмт
хэрэг 1, санх??гийн залилан 2, авилга, хээл
хахуулийн хэрэг 3 дугаарт, компьютерийн гэмт
хэрэг топ 4-т жагссан байна
? Нийт санх??гийн залилангийн гэмт хэргийн
10/1 нь 5 сая доллараас ил?? хохирол
учруулсан
? Комьютерийн гэмт хэрэгт хохирогчдын 40
хувьд тэдний бизнесийн нэр х?ндийн эсрэг
ноцтой хор хохирол учирсанд байдаг байна.
? www.pwc.ru/en/crimesurvey сайтаас ?знэ ??.
?
ЭДИЙН ЗАСГИЙН ГЭМТ ХЭРГЭЭС ??РИЙН
БАЙГУУЛЛАГЫГ СЭРГИЙЛЖ ЧАДАХ
?
?
?
?
?
5 АРГА
Хэнтэй харилцаж, хамтран ажиллаж байгаагаа
сайтар мэдэж байх буюу ??рийн байгууллагын
ажилтан,
нийл??лэгч,
хамтрагчид
болон
агентуудаа хэн болох талаар судалгаатай байх нь
з?йтэй.
Эдийн засгийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх ажилд IT,
Дотоод Аудит болон Захирлын з?вл?л зэргийг
б?гдийг хамруулан зэрэгц??лэн ажиллуулах.
Залилан гарах эрсдлийн тооцоог тогтмол гаргаж
хэвш??лэх
Компьютер, мэдээллийн гэмт хэргийн эрсдлийг
ойлгох соёлд сургах хэн нэгнийг удирдлагын
багтаа ажиллуулах
Компьютер, мэдээллийн гэмт хэрэгтэй тэмцэх
х?т?лб?рийг хэрэгж??лэх гэсэн байна.
ЭДИЙН ЗАСГИЙН ГЭМТ ХЭРГИЙН ТАЛААРХИ
ЧИГ ХАНДЛАГА: АНУ БОЛОН ЯПОН
Япон улс нь ?дг?? гэмт хэрэг гарах ?ндсэн
шалтгаан, н?хц?л болох х?н амын нягтрал,
эдийн засгийн х?гжил, аж ?йлдвэржилтийн
т?вшингээр дээг??р хэрнээ гэмт хэргийн гаралт
багатай байдаг.
Энэ нь:
? Японы аюулг?й амьдралын хэвшил,
? ?мчийн халдашг?й байдал,
? соёлын болон философийн ?нэт зарчмууд,
? газар з?йн тусгаарлагдмал байдал,
?РГЭЛЖЛЭЛ
ажилг?йдлийн т?вшин бага,
? утга уран зохиол, соёлын б?тээлийн хэрэглээ
?нд?р байдаг,
? гэмт хэргийг хянах болон урьдчилан сэргийлэх
ажилд олон нийтийн оролцоо ?нд?р,
? галт зэвсэг, хар тамхины хэрэглээний сайтар
хяналт,
? гэмт хэрэгтэй тэмцэх ажлууд уялдаа холбоо,
? ардын уламжлал болон барууны соёлын з?в
зохицол,
? Ард т?мний ёс з?йн болон ?ндэстний онцлог гэх
мэтээс хамаардаг байж болох талтай.
?
?РГЭЛЖЛЭЛ
?
Гэсэн хэдий боловч эдийн засгийн гэмт
хэргийн тоо хэмжээ ?нд?р байдаг оньсого
болсон асуудал юм. Японы хувьд авлига, хээл
хахууль, санх??гийн залилан, хамтарсан
удирдлагын хууль бус ?йл ажиллагаа ?рг?н
х?рээнд ?йлдэгддэг ч хуульчид болоод
криминологчид
нь
т?дийл?н
анхаарал
тавьдагг?й. Япон улсын эрх мэдэл б?хий иргэд,
байгууллага руу чиглэсэн хууль тогтоомж нь
АНУ дахь хууль тогтоомжоос сул х?гжс?н гэдэг
д?гнэлтийг АНУ-ын судлаачид хийсэн байдаг.
Энэ байдлыг Америкийн судлаач Жонатан
Японы хууль тогтоомж нь аалзны тортой
адилаар жижигхэн ялааг бариад, харин том
з?гий, хэдгэнэ зэрэг шавжнуудыг тавиад
явуулдаг гэж з?йрлэжээ.
ГЭМТ ХЭРГИЙН УЛМААС УЧИРСАН ХОХИРОЛ
Япон улсын 1980-аад оны ?еийн санх??гийн
болон ?л х?дл?х х?р?нгийн зах зээлийн хууль
бус ?йл ажиллагааны улмаас учирсан
алдагдал нь 500 тэрбум ам.доллар байсан бол
АНУ 160 тэрбум ам.долларын алдагдал
х?лээсэн байна. Японы банкууд нь ?л х?дл?х
х?р?нгийн зах зээлийн ?йл ажиллагаа болон
зээлийн тэнцлээс гарсан алдагдлаа тайлагнах
??рэг х?лээдэгг?й ба иймээс банкууд нь жил
б?р алдагдалд орж улсын эдийн засгийг
доройтуулах магадлалтай юм гэж ?зжээ.
? Т??нчлэн Японы банкны зарим ажилтнууд
холбогдох санх??гийн баримт, т?л?гд??г?й
зээлийн мэдээллийг цагдаагийн байгууллагаас
нуун дарагдуулдаг тохиолдол их гардаг байна.
?
ГЭМТ ХЭРГИЙН СУБЪЕКТ
АНУ-д эдийн засгийн эсрэг гэмт хэрг??дэд
хуулийн этгээдэд буюу компанид эр??гийн
хариуцлага х?лээлгэдэг. Ямар ч ажилтан гэмт
хэрэг ?йлдсэн бай тэр ажилтан компанийн
ашиг сонирхлын ??днээс ?йлдсэн бол компани
т?л??л?н хариуцлага х?лээдэг.
? Япон улсад хувь х?н болон корпорацид хамтад
нь эр??гийн хариуцлага х?лээлгэдэг /ryobatsu
kitei/. Японд энэ ойлголтын х?рээнд анти
трастийн хууль, арилжааны аюулг?й байдлын
тухай
хууль,
х?рээлэн
буй
орчныг
хамгаалахтай холбогдсон хуулиудаар заасан
500 гаруй ?йлдлийг хамруулж байна.
?
ГЭМТ ХЭРГИЙГ ШАЛГАХ ?ЙЛ АЖИЛЛАГАА
Эдийн засгийн гэмт хэргийг илр??лэх, м?рд?н
шалгах ажиллагаа нь бусад т?рлийн гэмт
хэрэгтэй харьцуулахад нарийн, ээдрээ т?в?гтэй
тул алдаа гарах магадлалтай байдаг.
? АНУ-ын хувьд энэ т?рлийн гэмт хэргийг Хууль
з?йн яамны холбооны прокурорууд болон
тусгай хяналтын байгууллагуудын холбооны
прокурорууд яллах ажиллагааг явуулдаг бол
Японд томилогдож байгаа прокурорууд энгийн
прокурор байх ба бизнес, улс т?рийн
н?л??л?лд автах магадлалтай байдаг. М?н
Японы
прокурорууд
нь
АНУ-ын
прокуроруудтай харьцуулахад м?рд?н шалгах
арга хэрэгсэл, хууль хэрэгж??лэх чадвар нь
хязгаарлагдмал байна.
?
ЭДИЙН ЗАСГИЙН ГЭМТ ХЭРЭГТЭЙ
ТЭМЦЭХ ТАЛААР
АНУ-д эдийн засгийн гэмт хэрэгтэй тэмцэхэд
SEC, CPSC, FDA, FTC гэсэн байгууллагууд
чухал ??ргийг г?йцэтгэдэг.
? Тухайлбал, Х?р?нгийн зах зээл ба аюулг?й
байдлын комисс /SEC/. Тус комисс нь 1926
оны х?р?нгийн зах зээлийн уналтаас гаргах,
нийтийг хамарсан х?р?нгийн зах зээлийн
булхай,
луйварыг
хариуцахаар
засгийн
газраас 1934 онд байгууллагдсан. Энэ
байгууллагын т?в нь Вашингтон хотод байрлах
б?г??д АНУ-ын 15 хотод салбартай.
?
?РГЭЛЖЛЭЛ
?
?рг?н хэрэглээний бараа б?тээгдэх??ний
аюулг?й байдлын комисс /CPSC/ Комисс
1972 онд байгууллагдсан б?г??д тухайн ?ед
жилд 20 сая гаруй америкчууд бараа
б?тээгдэх??ний гомдол гаргаж байсан ба
хэрэглэгчдийн х?д?лг??н х?чтэй ?рн?ж байсан
?е юм. Энэ байгууллага нь гэмтэл согог, ?вчин
??сгэгч,
стандартад
нийцэхг?й,
?хлийн
аюултай, хувьсалд оруулсан, аюултай бараа
б?тээгдэх??нээс
нийгмийг
хамгаалах
хариуцлагатай ??ргийг х?лээдэг. Комисс ?рг?н
хэрэглээний
б?тээгдэх??ний
стандартыг
сахиулах мониторингийн ??ргийг г?йцэтгэнэ.
?
Х?нс ба эмийн асуудал эрхэлсэн байгууллага
/FDA/. Энэ байгууллага нь Эр??л мэнд,
х?м??нлэгийн ?йлчилгээний яамны харъяанд
байдаг ба ?н??д?р х?нсний б?тээгдэх??н, эм,
эмнэлгийн хэрэгсэл, гоо сайхны б?тээгдэх??н гэсэн
х?рээнд хамрах асуудлаар х?гжлийн х?т?лб?р,
хяналт, шалгалт, мониторинг, м?рд?н байцаалт
хийх, зохицуулалтын ?йл ажиллагаа явуулдаг. Энэ
чиглэлийн олон ?йлдвэрлэгчид уг байгууллагын
шууд хяналт шалгалтанд хамрагддаг ба эксперт??д
м?рд?н байцаалт, хяналт шалгалт хийх эрхтэй.
Хууль бус ?йлдвэрлэл, нийл??лтийн талаар ирсэн
мэдээллийн дагуу тогтоол шийдвэр, сануулга,
мэдэгдэл гаргаж иргэний журмаар торгох, гэмт
хэргийн шинжтэй ?йлдэл бол эр??гийн журмаар
м?рд?н байцаалт явуулна.
?
Холбооны худалдааны комисс /FTC/. Энэ
байгууллагыг холбооны засгийн газраас
шударга бус ?рс?лд??ны эсрэг тэмцэх гол зэвсэг
болгон 1914 онд байгуулсан. М?н энэ
байгууллагад хуурамч ба шударга бус ?йл
ажиллагаатай
бизнес
эрхлэх,
хуурамч
сурталчилгаа явуулах, хэрэглэгчийг залилан
мэхлэхийн эсрэг тэмцэх эрх мэдлийг олгосон.
Энэ байгууллага нь бизнесийн байгууллага,
?йлдвэрээс т?р?л б?рийн мэдээлэл шаардах эрх
, хуулийн дагуу албадах зэргээр худалдааны
асуудлыг зохицуулдаг. ??р??р хэлбэл, шударга
бус ?рс?лд??н, ?гсэн хуйвалдахаас урьдчилан
сэргийлэх ??рэгтэй, т??нчлэн тус комисс
бизнесийн
байгууллагад
з?вл?г??
?г?х,
эрхэлсэн асуудлаар д?гнэлт гаргах, зарим
эрхлэх асуудлын х?рээнд шалгалт явуулдаг.
Д?ГНЭЛТ
?
?
Хоёр улсын эдийн засгийн х?рээний практикийг
ажиглаад дараахь хоёр д?гнэлтийг хийж болно.
Нэгд?гээрт,
эдгээр
улс
орнуудад
тодорхой
хугацаанд ?л х?дл?х х?р?нгийн зах зээлд bubble
буюу х??с ??сч ?нэ нь нэмэгдсэн байна. ?л х?дл?х
х?р?нгийн ?нэ ?сч, их б?тээн байгуулалт явагдаж,
улмаар чанарг?й зээл ихэссэн нь зах зээлийн х??с
эрчээ авахад н?л??лжээ.
Хоёрдугаарт, Япон болон АНУ нь эдийн засгийн
гэмт хэрэгт авч хэрэгж??лсэн арга хэмжээ нь
ялгаатай байна. Япон улс гарсан гэмт хэрэгт ц??н
тооны этгээдийг буруутган хариуцлага х?лээлгээд
?нг?рд?г нь тэдний хэлдгээр ?м?с?н уулын з?вх?н
?нг?н хэсгийг? х?нд??д орхижээ. Харин АНУ-ын
хувьд н?хц?л байдлыг ??сгэсэн х?чин з?йлсийг
намжаах, бууруулах зорилгоор ил?? цогц шинжтэй
арга хэмжээг авч хэрэгж??лсэн байна.
Америк болон Японы гэмт хэргийн гаралтын
т?вшинг з?вх?н т?гээмэл гардаг гэмт хэргээр
нийтлэг байдлаар тодорхойлох нь учир
дутагдалтай. Японы соёл заншил нь цагаан
захтны гэмт хэргийн гаралтыг тогтоон барьж
байдаг гэж маргаж болох авч бодит баримт
дээр тулгуурлаад харахад эсрэгээр Япон дахь
энэ т?рлийн гэмт хэргийн т?вшин ?нд?р байна.
? Японы ердийн гэмт хэргийн гаралт бага
байдаг нь оньсого мэт байдаг юм бол цагаан
захтны ?йлдсэн гэмт хэргийн тоо хэмжээ ?нд?р
байгаа нь улам ч т?в?гтэй оньсого болж байна.
Энэ нь цаашдаа Япон улс энэ т?рлийн гэмт
хэрэгтэй тэмцэхэд арга хэмжээ авахг?й бол энэ
улсын эдийн засагт с?рг??р н?л??лс??р байна.
?
Анхаарал тавьсанд баярлалаа!
odko_b888@yahoo.com
Документ
Категория
Презентации по социологии
Просмотров
161
Размер файла
258 Кб
Теги
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа