close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

Слайд 1 - karagur.ucoz.kz

код для вставкиСкачать
Презентация жобасын дайында?ан ?аза? т?л?
мен ?дебиет? п?н?н?? м??ал?м?: Жаймбаева
Г?лмира ?асымбек?ызы
21 ?а?тар 2010 жыл
БАУЫРЖАН
МОМЫШ?ЛЫ
(1910-1982)
?м?р? мен ат?ар?ан ?ызмет?
Момыш?лы Бауыржан (1910-1982) ?Ек?нш? д?ниеж?з?л?к со?ысты? да??тыы
жауынгер?, халы? ?а?арманы, ?аза?ты? к?рнект? жазушысы. Ту?ан жер? ?Жуалы ауданында?ы
К?лбастау мекен?. Бауыржан жет? жылды? мектепт? б?т?ргеннен кей?н б?раз уа?ыт м??ал?м
бол?ан. Сонда ж?ргенде кезект? ?скери м?ндет?н ?теуге ша?ырылып, онда б?р жарым жыл
запаста?ы командир ата?ын алады. Ту?ан ауылына ?айтып орал?ан со?, ол б?раз жыл ?аржы
мекемес?нде ?ызмет ?стейд?.. Содан ?айтадан ?ызыл Армия ?атарына ша?ырылып, т?рл? ?скери
б?л?мдерде взвод, рота командир? болады.
1941 жылы Ек?нш? д?ниеж?з?л?к со?ыс басталысымен, Бауыржан да??ты генералмайор И.В.Панфиловты? басшылы?ымен Алматы ма?ында жа?адан жаса?тал?ан 316
ат?ыштар дивизиясыны? ??рамында майдан?а аттанады, батальон, полк командир? ?ызмет?н
ат?арады. Со?ысты? со??ы жылдарында гвардияны бас?арды.
Со?ыс кез?нде жеке басыны? ?а?арманды? ерл?г?мен ж?не ?рыс ж?рг?зудег? ?скери шеберл?г?мен ерекше к?зге
т?сед?. Б?рнеше рет жау ?оршауынан жауынгерлер?н аман-сау алып шы?ады. Москва т?б?ндег? шай?аста?ы ерл?г? сол кезд??
?з?нде Ода? к?лем?не а?ыз болып жайылады. Бауыржанны? осындай ерл?г? ж?н?нде белг?л? орыс жазушысы А.Бек
?Волоколамское шоссе? (?аза?шасы ?Арпалыс?) повес?н жазды. Б?л шы?арма кей?н б?рнеше т?лге аударылды.
Со?ыстан кей?н Бауыржан Совет Армиясы Бас штабыны? Жо?ары ?скери академиясын б?т?ред?. ?скерипедагогикалы? ж?мыспен айналысып,Совет армиясы ?скери академиясында саба? беред?. 1956 жылы полковник ата?ымен
отставка?а шы??ан Бауыржан б?ржола шы?армашылы? ж?мыспен айналысады. Ол ?аза? ж?не орыс т?лдер?нде б?рдей
жазып, ?з ?м?р?нде к?рген-б?лгендер?н ар?ау етед?. Оны? ?аламынан ту?ан, ?м?р шынды?ын ар?ау еткен тамаша романы
мен ??г?ме, повестер? ?алы? о?ушыны? ?здеп о?итын шы?армаларына айналады. Олар б?рнеше ?айтара басылып шы?ады.
Бауыржан б?рнеше орден , медальдармен наградталады., Ке?есткер Ода?ыны? батыры ата?ын алады.
Алайда, халы?ты? ?з? ?батырым? деп танып , арда?та?ан ?а?арман ?лына б?л ата? Отан со?ысы б?ткеннен кей?н
жарты ?асырдай уа?ыт ?ткенде барып бер?лген болатын. Ел т?уелс?зд?к ал?аннан кей?н ?аза?сан Республикасыны?
т???ыш президент? Н. Назарбаевты? жарлы?ымен о?ан ?Халы? ?а?арманы? деген ата? бер?лд?.
?мытылмас сол к?ндер жалында?ан,
?за? т?ндер к?з ?лмей ?й?ы ?рла?ан,
Ажалменен сан м?рте арпалысып,
Ж?рек бомба келген кез жарылма?ан.
Кездесуге ?атысушылар сондай-а?. ?лы Же??ст?? 65 жылды?ы ??рмет?не ?аза?станды?
тарапты? М?скеудег? ?лия Молда??лова атында?ы N!1891 мектепт? заманауи жи?аздармен,
мектеп кабинепер?н??, спорт ж?не м?ж?л?с залдарыны? жабды?тарымен, о?у-?д?стемел?к
??ралдармен ж?не интерактивт? та?талармен жара?тайтыны туралы кел?ст?. ?ала ?к?мет? ?з
кезег?нде мектепте к?рдел? ж?ндеу ж?мыстарын ж?рг?зет?н болды.
?аза?та ?А?ыл жастан, асыл тастан? деген на?ыл с?з бар. Бауыржан сия?ты хал?ыны?
?лдарына байланысты айтыл?ан с?з болар, с?р?.
Ол Жамбыл облысыны? Жуалы ауданына ?арасты К?лбастау ауылында д?ниеге келген.
Шымкенпег? 7 жылды? мектепинтернатын б?т?рген со?, б?раз жылдар мектепте м??ал?м болыпты.
Б?л сол кездег? е? б?р абыройлы, беделд? маманды?тарды?' б?р?. Сол кезд?? ?з?нде-а?
е?бек?орлы?ымен, ?з ?ызмет?не деген ынта, ж?гер?мен, дарынымен к?зге т?скен жас ж?г?тке
·ауаткомны? хатшысы, милиция басты?ы сия?ты аса жауапты ?ызметтер сен?п тапсырыл?ан.
Бауыржан Момыш?лы ?скер ?атарына 1932 жылы алыныпты. Е?бек?ор, ?скер азамапарды?
?андай да болсын ?стен н?тиже шы?ара б?лет?н? белг?л?. Бауке? бойында?ы м?ндай ?асиеттер?н
?скер ?атарынан. орал?аннан кей?нг? жылдары к?рсетсе керек. Осы уа?ыпа б?раз жылдар
Шымкент, Алматы ?алаларында?ы банк саласында жем?ст? е?бек еткен ол, жа?сылап ?ол?а алса,
?з?нен т?п-т?у?р ?аржыгерд?? де шы?атынын к?рсеткен. Б?дан ?р? ?арай Бауке?н?? ?м?р? ?з?н??
туа б?ткен ?асиеттер?мен байланысты, я?ни ?скер саласында?ы ?ызмепермен жал?асады. Я?ни ол
1936 жылы Ленинград финанс академиясы жанында?ы курсты т?мамдап, ?айтадан ?ызыл дрмия
?атарына алын?ан. Онда ж?р?п, взвод, рота командир? полк штабы басты?ыны? к?мекш?с? сия?ты
басшылы? ?ызметтерд? ат?арады. 1941 жылы ?аза? ?скери комиссариатыны? н?с?аушысы
болады. Ал ?лы Отан со?ысы басталысымен 316-шы ат?ыштар дивизиясыны? жаса?талуына
атсалысып, сол дивизия ??рамында майдан?а аттанады. Онда Бауке? нем?стермен М?скеу
т?б?нде бол?ан ай?астар?а ?атысып, ?йг?л? 8-ш? гвардиялы? дивизияны? батальон, полк
командир? болып, со?ыс б?терд?? алдында осы гвардияны бас?арады. Тап осы с?рапыл со?ыс
жылдарында ол ?з?н?? ас?ан -?рл?riмен, со?ыс ?нер?н?? ?ыр-сырын ме?герген б?л?кт?
жауынгерл?к ?асиет?мен ерекшелен?п, оны? ата?-да??ы а?ыз?а айналады. Со?ыстан со? Бауке?
Ке?ес армиясы Бас штабы жанында?ы Жо?ары ?скери академияны б?т?рген.
Ал 1950-1956 жылдар аралы?ы?да ?скери академияда саба? берген ж?не. т?рл? ?скери
?ызметтерд? ат?ар?ан. Бауыржан Момыш?лыны? ерл?к ?стер? мен оны? со?ыс ?имылдары
ж?н?нiде жазып ?алдыр?ан е?бектер? мен естел?ктер?, халы? арасы?да ?Бауыржан айт?ан екен?
деген ??г?мелер? кей?нг? ?рпа??а, ?з ел?не деген с?й?спенш?л?к пен махаббатты?, ерл?к пен
елд?кт?? ?лг?с? болып ?алды. Бауке?н?? ерл?ктер? ж?н?нде осы уа?ыт?а дей?н к?птеген е?бектер
жазылды. Оларды? е? танымалдарыны? б?р? белг?л? орыс жазушысы Алекса?др Бект??
?Арпалыс? (Волоколам шоссес??) повес?. Б?л к?тап нем?с, чех, еврей, а?ылшын, француз, т.б. шет
ел т?лдер?не аударыл?ан. Бауыржан Момыш?лы туралы шы?армаларды ?аза? жазушылары да к?п
жазды. Ол туралы т?с?р?лген фильмдер де жетк?л?кт?. Ал осыншама к?пт? к?рген, белд?
?ызметтерд? ат?арып, ?лкен марапаттарды?, ата?тарды? иес? атан?ан танымал т?л?аны?
?згелерге айтары, кей?нг? ?рпа??а ?алдырары аз болмаса керек. Оны? со?ыстан кей?нг? жылдары
айналыс?ан шы?армашылы? ж?мыстары мен жазып ?алдыр?ан е?бектер? осындай ниеттен ту?ан
д?ниелер деуге болады. К?рнект? жазушыны? орыс ж?не ?аза т?лдер?нде жазып ?алдыр?ан ?Б?р
т?нн?? тарихы?, ??ш?ан ?я? сия?ты ал?аш шы??ан к?таптары мен одан кей?н жазыл?ан ?М?скеу
?ш?н шай?ас?, ?Жауынгерд?? т?л?асы?, ?Майдан? сия?ты ?зге де к?птеген шы?армалары
о?ырман ж?рег?не жол тауып, к?пш?л?кт?? ?здеп о?итын к?таптарыны? б?р?не айналды. Б?л
шы?армаларды? барлы?ы да к?птеген елдерд?? т?лдер?не аударылып басылды.
И?, б?г?нде аса ??нды рухани м?ра?а айналып отыр?ан Бауке? жазбаларыны? басым б?л?г? орыс
т?л?нде жазылуымен ерекшеленед?. Б?ра? б?дан ол к?с?н? тек ?ана орысша ойлайды екен деген ой
туы?дамауы керек. Айтарыны? б?р?, сайып келгенде, Алаш пен ?лтты? м?ддес?, халы? рухыны?
ерк?нд?г?не кел?п т?релед?. К?ркем шы?арма болсын, тарихи-дерект? д?ние болсын, ?аза? ж?не
орыс т?л?нде
ерк?н жаза б?лет?н жазушы ол кезде некен- сая? болса, соны? б?р? Бауке? ед?.
Бауыржан Момыш?лы ата?-да??тан кенде адам емес. Ол Ке?ес д?у?р?ндег? Мемлекетт?к
сыйлы?ты? лауреаты, ??ызыл Ту, Е?бек ?ызыл Ту, Халы?тар досты?ы, 1ш? д?режел? Отан
со?ысы, 2 рет ?ызыл Ж?лдыз, ??рмет белг?с?? сынды орденмедальдармен марапатталса,
хал?ыны? шын м?н?ндег? ?а?арман ?лына ?аза?стан т?уелс?зд?кке ?ол жетк?згеннен кей?н
?Халы? ?а?арманы? ата?ы бер?лд?. Осылайша ?аза? хал?ы батыр ?лыны? ас?а? рухын та?ы б?р
рет ?лы?тады.
Бауыржанны? батасы
Б?р жолы бау ке? б?р уйде ?она? болыпты. ?лг?
уйд?? шал-кемп?р?н?? ?ад?рс?з, кел?н-кепш?г?,
бала-ша?алары берекес?з, бейбастау екен?
ж?р?ст?рыстарынан, ?арым-?атынастарынан
к?р?не бастайды ... Сыйлап отырса да, к?п
алдында ?она?ыны? ?ад?р?н кет?р?п, к?лк?
?ылу?а тырысып жырта?тасады.
Шай ?ш?л?п, ет? асылып, тама? т?с?рерде б?р ж?г?т
жанында?ылар?а к?з ?ысып:
- ?умин! - деп бата с?райды.
- Батаны батыр берс?н, - дейд? ауылды? б?р ?уы.
Бауке? ?апел?мде сас?ала?тап ?алып, ?асында?ы
?йд?? шалына ?арап:
-А?са?ал, жол с?зд?к? ед? ?ой, - деп ??тылма?
болады.
- Жо?, батаны батыр берс?н, - дейд? жа?а?ы ?у
ж?г?т ты?ылы?тап.
Бауке? амалсыз ?олын жайып, еск? батаны?
арнасымен:
- Т?лег?м?зд? ?абыл ет,
Иманымызды к?м?л ет! - Деп бастапты да:
- ?а??ы?ан о?тан са?та,
Пара ?ор сопан са?та! (Отыр?андар ду к?л?сед?)
К?рл? сумен ж?ыстан са?та, ынтыма?сыз т?ыстан
са?та. ?араж?рек батылдан са?та, к?к долы
?атыннан са?та.
Колхозды жеген басты?тан са?та. (Отыр?андар ду
(л?сед?)
Адамды ?ад?рлемес есерден са?та, Нанды бас?ан кес?рден
са?та, Кеудес?н керген кел?ннен са?та, Мезг?лс?з келген
?л?мнен са?та. Татымсыз т?зы?нан са?та,
?ятсыз ?ызы?нан са?та. ?айырымсыз жекжапан са?та,
Жал?ау бала, текс?зден са?та. Т?нере ат?ан та?нан са?та,
Жа?бырсыз ша?нан са?та.
Жастарында ?деп жо?, ?лкен?нде б?т?? жо?, ??р ай?ай шатш?лекей да?нан са?та!
(?лг? ?у ж?г?ттер б?р?н-б?р? саннан шымшып,
?ызара?тасып ?алады) Я, Алла Та?алам!
?м?р берсе? жайлы ?ып берг?н, Д?улет берсе? сайлы ?ып
берг?н! Е?бег?м?з ?н ?ст? болсын, ?амбамыз асты??а
толсын! К?сегем?з к?гере т?с?п, Мы??ыр?ан мал ?р?ске
толсын!
?йел берсе? ?депт?, жан?а жайлы ?ып берг?н.
Кел?н берсе? кел?ст? ?ып берг?н,
А?аш берсе? жем?ст? ?ып берг?н!
Т?лпар берсе? шабысты ?ып берг?н ... Жомарпы?ы?мен
осы айт?андарымны? б?р?н
?й?п-т?г?п б?р-а? берг?н!
Алла?у ?кбар! - деп батасын ая?тапты.
Документ
Категория
Презентации по истории
Просмотров
115
Размер файла
1 628 Кб
Теги
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа