close

Вход

Забыли?

вход по аккаунту

?

Слайд 1 - Алтын ақпарат

код для вставкиСкачать
Та?ырыбы
?М??ал?м ?с-?рекет?н??
ти?мд?л?г?н арттыруды?
психологиялы? жолдары?
Баяндаманы? аты: М??ал?м
?с-?рекет?н??
ти?мд?л?г?н арттыруды?
психологиялы? шарттары
Баяндама авторыны?
аты, тег?: Тойшыбекова Н?рбиб?
Ж?мыс орны, ?ызмет?,
?ылыми ата?ы,
??рметт? ата?ы: ?Б?ген?
жалпы орта
мектеб?, Педагог-психолог
Пошталы? мекен-жайы (ж?мыс
орныны? ж?не ?й?н??): Б?йд?бек
ауданы, Мы?б?ла? ауылы
Телефон н?м?р? (ж?мыс
орныны? ж?не ?й?н??): 57-2-67
?ай секция?а ?сынылды:
Психология
О?у?а кеткен уа?ыт: 15 минут
Аннотация
М??ал?мдермен ?с-?рекет?н??
ти?мд?л?г?н арттыруда олармен
психологиялы? зерттеулер ж?рг?з?п,
т?зету-дамыту ж?мыстарын
?йымдастыру, психологиялы?
ке?естер беру жолдары баяндал?ан.
Осы та?ырыппен ж?мыс ?стеу
кез?ндег? туындайтын
проблемаларды жол?а ?ою
т?р?ысында?ы т?ж?рибес?н ?сын?ан.
ЖОСПАР
? К?р?спе.
М??ал?м ?с-?рекет?н?? ти?мд?л?г?н арттыруды?
психологиялы? жолдары.
?? Нег?зг? б?л?м.
Педагогикалы? ?жымды ж?не оны? м?шелер?н зерттеу
ж?мыстарын ?йымдастыру.
Зерттеу н?тижелер?н?? нег?з?нде м??ал?мдерге
психологиялы? ?ызмет к?рсету жолдары.
М??ал?мдерге арнал?ан психологиялы? ке?естер.
Педагогикалы? ?жым?а арнал?ан стенд
материалдары.
??? ?орытынды.
С?йкес?нше т?зету-дамыту
ж?мыстарын ж?рг?зу
Педагогикалы? ?жымды
зерттеу
Педагогты? баламен,
ата-аналармен ?арым?атынасында?ы
проблемаларды шешу
Мектептег? о?у ?рд?с?н
норма?а сай
?алыптастыру
Ма?сат
?зара кел?спеуш?л?к
жа?дайларыны? алдын алу ж?мыстарын ж?рг?зу
М?ндеттер?м
Жеке т?л?аны?
?алыптасуына ы?пал
келт?ру,
психодиагностикалы?
тапсырмаларды ж?йел?
т?рде орындау
Педагогтарды?
ж?мыстарын
психологиялы? т?р?ыда
д?рыс ?йымдастыру,
ке?ес беру.
?аз?рг? нары?ты? экономика заманында ?о?ам,
сонымен б?рге мектепте де ж?мыс ау?ымы ке? ж?не
?иын екенд?г?не еш?айсысымыз да ш?б? келт?ре
алмаймыз. Сонды?тан ?рб?р жеке т?л?а ?скер,
шаруашыл, ?зден?мпаз, шы?армашыл, тал?ампаз
болуы ти?с. ?аз?рг? м?ндет ?р азаматты б?л?мге емес
?ылым?а жетелеу болып отыр?анды?тан, жа?а
заман, жа?а талап, ?ылым заманы арт?а ?арап
ойлану?а м?рша бермеуде. Осындай зымырандай
ж?йтк?ген уа?ытта м??ал?мн??, ?с?ресе ауыл
м??ал?м?н?? жа?дайы ?андай деген ой к?п
тол?андырды.
Балалы? ?м?рд?? е? б?р ?ызы?ты кезе?дер?
мектепте ?тед?. Сол мектепт?? т?л?асы ? ?стаз. ?стаз
ш?к?рт?н?? жан с?лулы?ын, т?н с?лулы?ын зерделей
отырып, оны? адамды? асыл ?асиеттер?н?? жа?сара
т?су?н ?ада?алап, ?ам?орлы? жасап отыруы ти?с.
Ал осы ?стаздар ?ауымы ?р баланы?
психологиялы? жай-к?й?не жете к???л б?л?п,
зерделер ме екен? Жалпы ?жым мен атааналар психологиялы? ?ызметке ?аншалы?
де?гейде к???л б?л?п, ж?г?нуде? ?рине,
психологиялы? ?ызметт? ?р м??ал?м немесе
ата-ана ?з?нше ?рт?рл? т?с?н?п, ?абылдайды:
б?реу? б?рл?кте е?бек етуде, енд? б?реу? ?
?ызы?а, ?ш?нш?с? ? нем??райлы, кейб?р? ?
сен?мс?зд?кпен, кей кезде д?шпан к?збен де.
Сонды?тан педагогикалы? ?жымны? сен?м?н
психолог тек ?ана ?з?н?? жо?ары
м?дениетт?л?г?мен, б?л?кт?л?г?мен, е?бег?н??
д?рыс н?тижел?л?г?мен арта алады.
М??ал?мд? ж?мыста, ?арым-?атынаста, ??г?мелесуде аны?тау
?ш?н о?у-т?рбие барысына талдау жасап отыру ?ажет.
Себеб?, м??ал?мдер мен психолог арасында жа?сы
т?с?нуш?л?к орнатып, б?рлесе е?бек ету?не ы?пал жасау
?ажетт?, сонда ?ана балалармен ?арым-?атынасты
жа?сарту?а болады. Осы?ан орай, бер?л?п отыр?ан
?д?стемел?к н?с?аулы?та педагогикалы? ?жымды зерттеу,
оны? баламен, ата-аналармен ?арым-?атынасында?ы
проблемаларды шешу ж?не с?йкес?нше т?зету-дамыту
ж?мыстары ?сынылып отыр.
Б?р?нш? кезе?де мектепт?? психологиялы? ахуалы
зерттелед?. Мектептег? психологиялы? ахуал деген?м?з ?
?жымны? ?леуметт?к- психикалы? к???л-к?й?, оны?
м?шелер? арасында?ы моральды? талаптары мен
?ызы?ушылы?тарыны? де?гей?, ?скерл?г? ж?не жеке б?рб?р?не деген ?арым-?атынасы. Зерттеу барысында ?жымда
е? ма?ызды м?селелер мен жасырын жат?ан жа?дайлар
аны?талады. Атап айт?анда, ашы? сайыс немесе жасырын
к?реалмаушылы?, а?айынды? б?рл?к немесе
ыдыраушылы?, д?рек? басшылы? немесе ?з?нд?к дербес
т?рт?пт?л?к.
М??АЛ?МДЕРД? ПСИХОЛОГИЯЛЫ?
ЗЕРТТЕУ Ж?МЫСТАРЫ
?.
??жымны? психологиялы? ахуалын
ба?алау? тест?.
??.
?Басса Даркид?? эмоциялы? тест
????М??ал?мн?? шыдамдылы?ы? тест?
?У ?М??ал?мн?? ?депт?л?г?? тест?
У
?М??ал?мн?? конфликтогенд?л?г?не? тест.
У? ?Коммуникациялы?
?йымдастырушылы? ?аб?лет??
У? ? ??арым-?атынасты ба?алау сатысы?
тест?
М??АЛ?МДЕРГЕ АРНАЛ?АН Т?ЗЕТУ-ДАМЫТУ
Ж?МЫСТАРЫН ?ЙЫМДАСТЫРУ
Кик?лж?? жа?дайларын болдырмау?а, ескертуге
арнал?ан тренинг жатты?улары
Тынышталу ?ш?н, егер адам айтатын еште?е
таппаса, ?К?к аспан? визуализациясы к?мектесед?.
Б?л тек тынышталдырып ?оятын т?с?л емес, б?л - ?р?
?стамды, салма?ты болу?а ?йретед?. ?К?к аспан ?
керемет ?лкен, бетон мен шыныдан ??ралатын орын;
онша?ты ?абат ж?не тере? ?й асты (подвал). ?р
?абатта к?птеген б?лмелер бар. Жылдам лифт С?зд?
?айда болса, сонда алып барады. С?зд?? сана?ыз да
осы ?К?к аспан? сек?лд?. Онда да тере? ?й асты
санадан т?мен?, сана асты ж?не жо?ары сананы? би?к
?абаттары бар?.
К?к аспан бойынша саяхат 14 кезе? бойынша ж?ред?:
?айда бомаса?ыз да к?зд? ж?мып, боса?сы?ыз. С?з сана?ызды? би?к
к?каспаны жанында т?рмын деп есепте??з;
жо?ары?а ?ара?ыз, С?зге ?йд?? т?бес? к?р?нбейд?. Ол б?лттар
арасында жасырын, себеб? С?зд?? сана?ызды? шег? жо?;
вестибюльге к?рсе??з, С?з к?птеген ес?ктерд? к?рес?з. Ол ес?ктерде
жазулар бар, мысалы, ??з?н-?з? са?тау?, ?Тама??, ?Туысты?
жал?асты?ы?, т.б. С?з ?р б?лмеге к?р?п, м?ны? барлы?ы С?зд?? т?р?
?алуы?ыз ?ш?н ??рыл?ан. М?нда еш жасырын н?рсе жо?:
С?з ек? лифт к?р?п т?рсыз, б?р?нде ?тек жо?ары?, б?р?нде ?тек
т?мен? деген жазулар бар. С?з ?тек т?мен? деген лифтке к?рес?з;
Ес?ктер жаьылып, С?з тере? жер астына т?сес?з. Ес?ктер
ашылады, б?ра? С?з шы?пайсыз, онда?ы жазулары бар ес?ктерге
?арайсыз. Ол жазулар: ?з?лымды??, ??ыз?анышты??, ?д?рек?л?к?,
?ма?танша?ты??, т.б. С?з м?ны? барлы?ы С?зд?? ?Мен???зд??? е?
с?мпайы, е? т?мен б?л?г? екенд?г?н т?с?нес?з;
С?з осында б?рнеше рет бол?аны?ыз еске т?сед?, ол ес?ктерд?? ар
жа?ы не екен? С?зге м?л?м. С?зге б?л тере? ?ара??ы ?апаста болу
?намайды. С?з еш?ашан м?нда ?айтып келмеуге ант етес?з:
Осы б?лмелерд?? к?лт?н алып, оны лифтпен подвал?а
к?рерд?? арасында?ы шахта?а ла?тырасыз. Б?рнеше
уа?ыттан со? ол к?лттерд?? шахта тере??не т?скен?н
естис?з. Енд? оны алу?а болмайды;
С?з ?тек жо?ары? деген жазуы бар лифт?ге к?рес?з, с?йт?п, 2ш? ?абат?а к?тер?лес?з. Ке? холл?а к?р?п, онда ?арман?,
?сез?ну?, т.б. деген с?здер? бар ес?ктерд? к?рес?з;
С?з б?л ?абатта атауы жо? б?лмелерд?? бар екен?н
бай?айсыз, онда не барын б?лмейс?з, сонды?тан оларды
ашу?а еш асы?пайсыз;
Б?р к?н? С?з сондаж?не е? со??ы ?абаттарда боласыз, б?ра?
ол сосын;
С?з лифтке ?айта келес?з;
С?з сана?ыз жайлы к?п б?лд???з ?з?нд?к мен???зд?? е? т?мен
б?л?г?нде боды?ыз. С?зд?? онда бару?а еш ниет???з жо?;
Сананы? ?те жо?ары де?гей? ж?н?нде ??ым?а ие боды?ыз,
б?ра? онда к?ре алмады?ыз;
С?з шы?асыз да, ?оштасарда С?з сана?ызды? к?каспанын б?р
барлайсыз. Ол не деген би?к ?р? ?дем?!
Егер де С?з осы жатты?уды С?зге ?иын, жаман бол?анда
жасап к?рсе??з, С?зге б?реу ?рыс?анда, б?реуге
?кпелегенде, онда б?л ?орша?ан агрессия?а реакция
б?лд?рмеуге ?йретед? ж?не кик?лж?? С?зден тыс
?алады.
?Интонация? жатты?уы
Ма?саты: М??ал?мдерд?? коммуникативт?к
м?мк?нд?ктер?н?? ше?бер?н (диапазонын ке?ейту).
Топты? ?рб?р м?шес? о?ушы?а арнап б?р мада?тау
с?з т?ркес?н айту керек. Мысалы, ?Жарайсы?! Сенде
барлы?ы д?рыс?. Б?л с?здерд? ?атысушы бет
?лпет?н ж?не интонациясын ?рт?рл? ет?п кем?нде бес
рет ?айталауы ?ажет. Топ ?ай с?з т?ркес? с?тт? ж?не
?айсысы с?тс?з бол?анын аны?тайды.
Психолог ?рб?р м??ал?мге о?ушылармен ?арым?атынаста м?нерл? ж?не ?серл? интонациясын
табу?а к?мектесед?.
?Айна? жатты?уы
Ма?саты: м??ал?мн?? коммуникативт?к
м?мк?нд?ктер?н дамыту.
?атысушылар ек?-ек?ден топ?а б?л?нед?. ?р топта
б?реу? ж?рг?зуш?, ал ек?нш?с? оны? айнасы болады.
Ж?рг?зуш? ?олдарымен спонтанды ?рекеттер
жасайды. Ал ек?нш? адам айнада?ы бейнес? сия?ты
синхронды ?айталау?а тырысуы керек. М?ндай
вербальды емес коммуникацияда пайда болатын
ойыншылар арасында психологиялы? байланыстар
мен ?иынды?тарды? туу с?ттер?н тал?ылайды.
Психолог ?з?мен ?арым-?атынасында?ы партнерд?
д?рыс т?с?ну ж?не сез?нуд?? ма?ыздылы?ын,
адамдар арасында?ы даралы?ты-динамикалы?
айырмашылы?тар ?андай болатынды?ын ?осы
жерде ж?не ?аз?р? т?ж?рибеде сез?ну? ?ажет
екенд?г?н топты? ?рб?р м?шес?не айтуы ?ажет.
?К?п?р? жатты?уы
Ма?саты: б?р?ккен педагогикалы? ?жымды ?алыптастыру,
м??ал?мдерд?? б?р-б?р?н ?олдау, к?мек беру ж?не вербальды
емес ??ралдарды дамыту.
?атысушылар ше?бер бойынша отырады, психолог
диагонал бойынша ортада?ы линияны бормен сызады.
Ойынны? шартын былай т?с?нд?ред?: ?Елестет??дер, б?л
диния ? к?п?р. Астында ?зен а?ып жатыр. К?п?рден б?р
адам ?ана ж?р?п ?те алады. Ойынны? ма?саты: ек? адам
?арама-?арсы ба?ытта осы к?п?р бойымен ?ту? ти?с. К?м
ж?р?п ?тк?с? келед?. К?п?рден ?тет?ндер ек? ?лт ?к?л?,
сонды?тан олар б?р-б?р?н?? т?л?н т?с?нбейд??. Топтан ек?
адам шы?ады. Ойынны? ма?саты тал?ыланбайды. Олар?а
б?р минут уа?ыт бер?лед?.
Б?л ж?мыстан со? мынадай м?селе тал?ыланады: ойын
барысында б?р-б?р???зге к?мектесуге тырысты?ыздар ма,
жо? ?лде тек ?з????зд?? ма?саты?ызды? ж?зеге асуын
?алады?ыз ба?
??алаймын ? ?стей аламын - ?ажет? жатты?уы
Ма?саты: М??ал?мн?? ?ажетт?л?ктер?не ж?не ?з армандарына
сен?м?н бек?ту ж?не белсенд?ру, д?ниетанымын ке?ейту ж?не
дамыту, педагогикалы? ?с-?ркет? стил?н?? жеке дара т?р?н
табу.
М??ал?мдер тобын жарты ше?бер т?р?зд? ет?п
отыр?ызамыз, жарты ше?бер алдына ек? орынды? ?оямыз.
Орта?а ?алаулары бойынша ек? м??ал?мд? шы?арып
орынды??а отыр?ызамыз. Оларды? б?реу? ? ты?даушы,
ек?нш?с? ? с?йлеуш? болады. Со??ысы психолог ?сын?ан басы
бер?лген ?ш с?йлемд? ая?тайды. Мысалы, ?Мен ?з?мд? сен?мд?
сез?нуге м?ндетт?м?н?, ?Мен ?з?мд? сен?мд? сез?не аламын?,
?Мен ?з?мд? сен?мд? сез?нг?м келед??.
Бер?лген с?йлемн?? ая?ы спонтанды ж?не т?келей болуы
ма?ызды. Адам не ойла?анын, ес?не не т?с?рген? жайлы
айтады. Одан кей?н ?ш с?йлемн?? ?айсысы сен?мд?рек
айтыл?анды?ын, с?йлемн?? ?айсысында с?йлеуш?н?? жекедаралы?ы сез?лгенд?г? жайлы тал?ылау жасаймыз.Алдымен
б?л с?ра?тарды ты?даушы?а ?оямыз, осдан со? б?к?л
топтан с?раймыз. С?йлеуш?н?? интонациясы, ооны? бет
?лпет?н?? ?имылы, жест?не ж?не т.с.с. назар аударылады.
?детте басым к?пш?л?г? ?йелдер болып келет?н аудиторияда
?Мен м?ндетт?м?н? принцип? бойынша ?м?р с?рет?нд?г?
аны?талады. К?б?нде ?з армандары мен ?ажетт?л?ктер?н (мен
?алаймын) ж?зеге асыру?а уа?ыты да, к?ш-?уаты да жетпейд?.
Психолог жан саулы?ы мен оптимизмд? са?тау ?ш?н ??з?ме
арнал?ан ?м?рге? аз?антай болса да уа?ытын б?лу керект?г?не
сенд?руге ?мтылады.
М??ал?мн?? ?с-?рекет?ндег? к?с?пт?к стил?н?? жеке-даралы?
т?с?л?н ?здеуге байланысты с?ра?тар талы?аланады.
Психолог?а м??ал?мн?? мектептег? ж?р?с-т?рысы, бас?а
м??ал?мдермен, о?уышлармен ?арым-?атынас м?нер? тек
педагогика ммаанды?ында ?абылдан?ан ?с-?рекет
нормаларыны? нег?з?нде ?ана ?алыптаспай, оны? жеке
даралы? ерекшел?ктер?н?? нег?з?нде де ?алыптас?анды?ын
к?рсете алу ма?ызды. Кейб?р м??ал?мдер ?арым-?атынаста
?атал ж?не ??р?а?, бас?а б?реулер? эмоционалды болып
келед?. ?з-?з???зден бас тартпай т?л?алы? ерекшел?ктер???зге
сай келмейт?н р?лд? ойна?анда м?мк?нд?г?нше маманды?та
белг?ленген барлы? шектеулер мен шекараларды тауып
?Эмоция? жатты?уы
Ма?саты: м??ал?м бойында ?рт?ст?к ?аб?лет,
эмоционалдылы?, и?лг?шт?к, о?ушылармен ?арым?атынаста бейнел?к пен жандану техникаларын
дамыту.
Топ жарты ше?бер болып отырады. ?рб?р ?атысушы
психологиялы? ж?мба? жасырады. Ж?мба?ты бет?лпет ?имылы, т?рысы, ?с-?рекет?, ым-ишара ж?не
кейб?р нейтралды с?з т?ркестер?н ?олдануды, ?з?
ойлан?ан эмоционалыд к?йлерд?? б?реу?н топ?а
жасыру?а болады, топ м?шелер? оны табуы ?ажет.
Со?ынан психолог м??ал?м ж?мба?ты ?аншалы?
шеше алма?анды?ы жайында ойлану?а, ол ?з к?й?н
демонстрациялауда ?андай сырт?ы амалдарды
?олдану барысында ?айсысы (бет, ?ол, интонация, т.б.)
м?нерл? болып келет?нд?г? жайлы ойлауды ?сынады.
?Мен?? балалы? ша?ым? жатты?уы
Ма?саты: м??ал?мн?? балалы? естел?ктер?н
активизациялау.
Топ м?шелер? ше?бер ??рып отырады.
Психолог ?атысушылардан балалы? ша?ында?ы
е? ?ызы?ты ж?не ?ай?ылы о?и?аларын естер?не
т?с?рулер?н ?сынады. М??ал?м балалы? ша?ында
эмоционалды? травма алып, эмоциясын сырт?а
шы?ара алма?ан болса, онда ол жа?дай оны?
балаларымен ?арым-?атынаына ?сер етед?.
М??ал?м балалы? ша?ында?ы к?йзел?стер?н
сырт?а шы?арып, топ м?шелер?нен ?олдау к?рсе,
онда ол балалы? ша?ыны? жан ?иналтатын
естел?ктер?нен айырылады.
?Мен?? ал?аш?ы ?стазым? жатты?уы
Ма?саты: м??ал?мн?? педагогикалы? рефлексиялы?
?аб?лет?н дамыту, жеке т?рбиел?к ?сер етулер?н ба?алу
ж?не талдау.
Психолог топ м?шелер?не ?здер?н?? ал?аш?ы
?стаздарын естер?не алуды ?сынады. Оны? балалар?а
?арым-?атынасы, саба? т?с?нд?ру м?нер?, о?ушылар
ж?мысын ?алай ба?алауы, сыныпта?ы ахуал ?андай
бол?анын естер?не алу ?ажет. Жатты?уды? ти?мд?л?г?н
жо?арылату ?ш?н олар?а ?з т?ж?рибес?нде кездест?рген
ал?аш?ы ?стаздарына ??сас ?с-?рекеттер?н немесе
одан жа?сыра?, ?д?лд?рек бол?ысы келет?нд?г? жайлы
п?к?рлер?н с?рау?а болады. Та?ы б?р ма?ызды жайт,
олар ?здер?н?? балалы? елестер?н?? нег?з?нде ?з
о?ушыларын тере? сез?не алуына ?йрету.
?Мен?? ?р?птес?м? жатты?уы
Ма?саты: м??ал?мдерд?? ?зара б?р-б?р?мен
?арым-?атынасыны? ти?мд? амалдарын
дамыту.
Психолог топта?ылар?а келес? ситуацияны
ойнауды ?сынады: м??ал?м ?з ?р?птес?не
отбасы жа?дайына немесе денсаулы?ына
байланысты б?р-ек? к?н ж?мыста алмастыра
т?руын ?т?нед?.
Ары ?арай топта мына м?селелер бойынша
тал?алу ж?рг?з?лед?: ?з ?т?н?ш?н б?лд?ргенде
м??ал?м ?андай коммуникативт? амалдар
та?дады, неге кейб?р м??ал?мдер к?мек
к?рсетуге кел?ст?, бас?а б?реулер? кел?спед?
?рб?р ?атысушы ?з т?ж?рибес?нде
кездест?рген осы?ан ??сас жа?дайларды
ес?не т?с?р?п, осындай жа?дайда ?здер?н
?алай ?стау керект?г?н ойланса болады.
Психолог ?рб?р м??ал?м б?реуден к?мек
с?рау керек болса, ?алай ?рекет ету
?ажетт?г? ж?н?нде ?з п?к?р?н белсенд? айтып,
топ?а топ?а ?осылып отыруына жа?дай
жасауы ?ажет. Топ ?р?птестер?нен к?мек
с?рау ?ажет бол?ан жа?дайда ?алай ?рекет
ету керект?г? жайында ти?мд? ?р? ?тымды
формаларды жасап шы?арады, психолог
тек ?з?не к?мек к?рсетуге жа?дай жасап
?Ернеу? жатты?уы
Ма?саты: педагогикалы? ?жымда мей?р?мд?л?кт?, ашы?ты?ты
ж?не к?мек беру ?асиет?н ?алыптастыру.
М??ал?мдер б?р-б?р?н?? артына т?рып, иы?тарын
жал?астыра отырып психологты? б?лген линиясы бойынша
т?рады. Ол айтады: ?Б?л сызы? ? ?йдег? ернеуд?? би?кт?г?.
С?зд?? ая? ки?м???зд?? ?шы ? ернеуд?? со?ы. Б?л адам
?алауы бойынша осы ернеу бойына ??лап ?алмай ж?р?п
?ту? керек. Ал топты? ма?саты ? осы жа?дайда к?мектесу.
М?нда шамалы с?йлесуге, физикалы? контакт?ге т?студа
?олдау к?рсетуге болады. Е? бастысы ? осы ернеу
бойынша ж?р?п ?ту?.
Со?ынан ернеу бойынан ж?р?п ?ткен ?атысушы ?з сез?м?н
айта отырып, ?ай жерде ?иынды? к?рген?н ж?не ?ай жерде
?олдау сезген?н айтады. Топ м?шелер? ?ай жа?дайда
?олдауды? с?тт? бол?анын, ал ?ай жа?дайда болма?аны
ж?н?нде ?здер?н?? п?к?р?лер?н айтады. Егер де ?атысушы
??лап бара жатса, б?л м?селе де топта тал?ыланады.
Нег?з? адам баласы н?тижел? ж?мыс жасау ?ш?н, ?андай
салада болмасын жем?ст? жет?ст?ктерге жету ?ш?н е? б?р?нш?
?з денсаулы?ына жауапкерш?л?кпен ?арауы ?ажет. ?ткен
?асырды? 70-ш? жылдары ?йг?л? д?р?гер Н.М. Амосов ?з?н??
?Раздумья о здоровье? атты к?табында денсаулы?
психологиясыны? нег?зг? принциптер?н к?рсет?п берген.
Олар:
К?пш?л?к жа?дайда ауруды? ?алыптасуына таби?ат пен ?о?ам
емес, адамны? ?з?н к?н?л?. Себеб? ол ?з?н?? жал?аулы?ы мен
сара?ды?ынан, ал кей жа?дайларда а?ыма?ты?ынан
ауырады.
Медицина?а ар?а с?йеме??з. Ол к?птеген ауруларды жа?сы
емдейд?, дегенмен адамны? ден?н толы??анды сау ете
алмайды... Ал е? жа?сысы: д?р?герлерд?? ?олына т?с?п
?алудан ?ор?ы?ыз! Кейде олар адамны? ?лс?зд?г?н
пайдаланып, медицина ?ылымыны? кереметт?г?не к?з
жетк?зуге тырысып ж?не адамдарда жал?ан ауруларды? бар
екенд?г?н айтып, шектен тыс т?лемдерд?? ?а?азын беру?
Денсаулы?ы?ыз мы?ты болу ?ш?н ?нем? ж?не мазм?нды адамны?
?з?нд?к к?ш? болуы ти?с. Оны еште?емен алмастыру?а болмайды.
Адам соншалы?ты де?гейде жа?сы дамы?ан ж?не осыны?
ар?асында ?р?ашан ?з денсаулы?ын орнына келт?ре алады.
К?р?л?к пен ауруды? к?шею?не байланысты адамда денсаулы?ын
жа?сарту?а деген сен?м? к?шейе бастайды.
Кез келген к?ш ?ажетт?л?ктен туындайды, ал ?ажетт?л?к ? б?л
ма?сат?а жетуге, уа?ытты ти?мд? пайдалану?а жетелейд?. Б?ра?
м?ны? барлы?ы м?незге де байланысты. ?к?н?ше орай, адамны?
денсаулы?ына деген жауапкерш?л?г? ?л?мге ?келет?н де?гейге
жеткенде ?ана ма?сат?а айналады.
Денн?? саулы?ы ?ш?н т?рт жа?дай м?ндетт? т?рде болуы ти?с:
физикалы? салма?тар (ж?мыс), тама?тан тартыну, уа?ыт ж?не
демала б?лу ?аб?лет?. Ал бес?нш?с? ? ба?ытты ?м?р! ?к?н?шт?с?,
алды??ы т?ртеу?нс?з ба?ытты ?м?р денсаулы?ты ?амтамасыз ете
алмайды... Таби?ат ?те мей?р?мд?: к?н?не 20-30 минут дене
т?рбиес?мен айналысса, дегенмен ол жатты?у адамды терлету?,
шаршатуы ти?с, оны? ж?рек ?а?ысы ек? есеге жи?леу? керек. Ал
егер осы уа?ытта ек? еселесек, онда ?те керемет болар ед?.
?з??д? тама?тан тарту ?ажет. ?з
салма?ы?ызды бойы?ызды? ?лшем?нен 100
сантиметр кем болуын ?амтамасыз етуге
тырысы?ыз.
?з денес?н демалдыру ? ?ылым, б?ра? м?нда
к?шт? ?ажыр-?айрат пен мы?ты м?нез болуы
ти?с.
Мы?ты денсаулы? ? б?л ?з?нен-?з? ба?ытты
болу деген с?з екен. Б?л д?рыс емес: адам
?з денсаулы?ына ?йрен?п ?алып, о?ан к???л
б?лмей ?оюы м?мк?н. Ден саулы?ы
адамны? отбасында?ы ж?не ?ызмет?ндег?
ба?ыт?а ?ол жетк?зуге к?мектесед?.
Психологиялы? шаршау ж?не оны же?у жолдары
?аз?рг? та?да стресс т?рлер?н?? б?р?не созылмалы
шаршау синдромы жатады. Американды?
?алымдарды? зерттеулер? бойынша А?Ш-та 3-тен
10 млн-?а дей?н адам осы синдроммен ауырады
екен. Б?л ауруды? нег?зг? себептер? аны?талма?ан.
?алымдарды? жобалауында б?л ауру т?рл?
вирустардан немесе жа?ымсыз экологиялы? жайк?йден болады деп болжайды. Дегенмен к?птеген
зерттеуш?лер синдромны? нег?з?нде шектен тыс
организмге жасал?ан ауырлы?, былайша айт?анда
стресс жатыр деп есептейд?.
Атал?ан ауру грипп сия?ты болып басталады
ж?не оны? т?рл? симптомдары аны?тал?ан. Олар:
Физиологиялы? де?гей:
аз м?лшерде дене ?ызуыны?
к?тер?лу?;
тама?ты? ?ышыуы ж?не
ауырсынуы;
шеке тамырлары мен ?олты?ты?
тамырларыны? ?л?аюы;
б?лшы? еттер? мен с???рлер?н??
ауруы;
?й?ыны? б?зылуы.
Психологиялы? де?гей:
таусылмайтын шаршау ж?не
?лс?зд?к сез?м?;
депрессия, ?м?рге деген
??штарлы?ты жо?алту;
интеллектуалды? м?мк?нд?ктерд??
т?мендеу?;
тез шаршау;
т?т?ркенуш?л?к.
?леуметт?к де?гей:
ж?мыс?а деген ?ызы?ушылы?
жо?алту ж?не онда ?з?н тастау;
?жымда?ы ?арым-?атынаста
проблемаларды? пайда болуы;
болаша?та?ы ?м?рл?к
жоспарларды? б?рмалануы;
?о?амды? ?м?рге деген
?ызы?ушылы?ты? т?мендеу?.
М??АЛ?МДЕРГЕ АРНАЛ?АН ПСИХОЛОГИЯЛЫ? КЕ?ЕСТЕР
Педагогтар ?ш?н стендке арнал?ан а?параттар
?атты стресс кез?ндег? ал?аш?ы к?мек
Егер де б?здер кенеттен стресс жа?дайында болса?
(б?реу ашуландырды, басты? ?рысты немесе ?йдег?лер
жынымыз?а тид?), онда б?зде ?атты стресс к?й?
басталады. Алдымен ж?дыры?ты т?й?п адам ?з?не
?атты стрест?? дамуын тез то?тату ?ш?н ?То?та!? деген
б?йры? беру? керек. Осы ?атты стресс к?й?нен шы?у?а
к?мектесет?н кейб?р ке?естерд? ?арастырайы?.
Стреске ?арсы дем алу.
М?рын ар?ылы тере? тыныс алдуы баяу орында?ыз.
Тыныс алуды? е? шы?ында демд? ?стап, кей?н демд?
мейл?нше ж?йлап шы?ары?ыз. Б?л тынышталдыратын
тыныс алу. ?рб?р тере? дем алу ж?не жа?ымды дем
шы?ару ар?ылы С?з стресс к?йзел?с?нен б?рт?ндеп
арыласыз.
Психолог
Стреске ?арсы
демалу
М?рын ар?ылы тере?
тыныс алуды баяу
орында?ыз. Тыныс
алуды? е? шы?ында
демд? ?стап, кей?н
демд? мейл?нше
ж?йлап шы?ары?ыз.
Б?л тынышталдыратын тыныс алу.
Минутты?
релаксация
Ауыз б?рышын
босаты?ыз, ер?ндерд?
сула?ыз. Иы?ты
босаты?ыз, ?з бет???з бен
дене к?й?не м?н бер???з.
Олар эмоциялар, ойдар,
?шк? к?йд? бейнелейт?н?н
?мытпа?ыз.
Боса?су
жа?дайлары
Жай орын: тыныш
б?рыш ? ?йде, таби?атта:
Боса?суды? арнайы
?д?стемес?;
Енжар к?й: ойлар, ?ай?ы,
толы? боса?су, т.б.
Будда ?л?м?: з?лымды?
жасамау, ?айырымдылы?
жаса ж?не а?ыл то?тата
алу.
Минутты? релаксация.
Ауыз б?рышын босаты?ыз, ер?ндерд? сула?ыз. Иы?ты
босаты?ыз, ?з бет???з бен дене к?й?не м?н бер???з. Олар
эмоциялар, ойдар, ?шк? к?йд? бейнелейт?н?н ?мытпа?ыз
(?рине, айналада?ылар С?зд?? стресс к?й?нде екенд?г???зд?
б?лмеу? керек, б?л таби?и н?рсе).
Айнала?а ?арап с?з отыр?ан б?лмен? ?бден зер салып
?ара?ыз. Е? майда деген н?рселерге дей?н. Оларды
жа?сы б?лсе??з де, ?ара?ыз. Ж?ймен ойша барлы?
заттарды б?р?нен со? б?р?н кезектест?р?п ?арастыры?ыз.
Осы ??ралдар?а толы? зе?йн аудары?ыз. ?з???зге ?з???з
ойша айты?ыз: мысалы, ??о?ыр стол, а? перде, г?л ?ш?н
ваза,т.б.?. ?р зат?а зей?н ?ою ар?ылы ?шк? стресс
к?йзел?с?нен с?л ?ана босайсыз.
Егер жа?дай болса, ?атты стресс бол?ан б?лмеден кет???з.
Ешк?м жо? б?лмеге ауысы?ыз немесе ойы?ызбен жал?ыз
?алатын, ешк?м жо? к?шеге шы?ы?ыз. Б?л б?лмен? ойша
с?йек-сая?ына дей?н талда?ыз (егер к?шеге шы?са?ыз,
онда ? ?йлер, а?аштар,т.б. алды??ы пункттег?дей).
Ая?ты иы?пен ?атарластыры?ыз, ал?а е?кей?п,
боса?сы?ыз. Бас, иы?, ?олдар ерк?н т?рде т?мен
т?сед?. Дем алу тыныш. Осы т?рыста 1-2 минут?а
?стап, кей?н ж?йлап басты к?тер???з (б?ра? бас
айналмасын).
?андай да б?р ?с-?рекетпен айналысы?ыз: к?р
жуы?ыз, ?й жина?ыз. Б?л т?с?лд?? ??пиясы
?арапайым. Стресс жа?дайында кез келген ?с?рекет, ?с?ресе ауыре?бек пен дене ?иымылы к?п
пайдалы, ол ?шк? к?йзел?стен ауысу?а к?мектесед?.
С?зге ?найтын, тынышталдыратын музыка ?осы?ыз.
Оны зер салып ты?да?ыз (локальды
концентрация). Б?р н?рсеге зей?н шо?ырландыру
толы? релаксацияны тудыра отырып, жа?ымды
эмоцияларды ?алыптастырады.
Калькулятор, ?а?аз ж?не ?арындаш алы?ыз да, ?м?рде
?анша к?н ?м?р с?рет?н???зд? толы? жазы?ыз, санды
365-ке к?бейт???з, е? ?уанышты к?н???зд?? мерз?м?н
жазы?ыз. Б?л к?н С?зд?? ?м?р???зд?? неш?нш? к?н?
болуы м?мк?н? Есептеп к?р???з. М?ндай ?немд? ?с?рекет ?з зей?н???зд? ауыстыру?а к?мектесед?.
?андай да б?р ?зге та?ырып?а ?асы?ызда?ы адаммен
(к?рш?, ?ызметтег? жолдас, т.б.), егер ?асы?ызда
ешк?м болмаса, телефон ар?ылы диалог?а т?с???з.
Б?л ала?дататын ?с-?рекет ?осында ж?не ?аз?р?
принцип?мен орындалады. Н?тижеде сана?ызда?ы
стреске толы ?шк? диалогты ы?ыстыра аласыз.
Б?рнеше стреске ?арсы дем алу жатты?уларын
жаса?ыз. Енд? ?з???зд? ?стап, ?р? ?арай
ж?мысы?ызды жал?астыруы?ыз?а болады.
Боса?су жа?дайлары
Жай орын: тыныш б?рыш ? ?йде,
таби?атта:
Боса?суды? арнайы ?д?стемес?;
Енжар к?й: ойлар, ?ай?ы, толы?
боса?су, т.б.:
Будда ?л?м?: з?лымды? жасамау,
?айырымдылы? жаса ж?не а?ыл
то?тата алу;
Ы??айлы отыру: комфортты сез?нуге
к?мектесет?н отырыс;
Релаксациямен ?нем? ж?йел? айналысу.
Стреске ?арсы ?д?с-т?с?лдер
Барлы?ы ?ш?н сауы?тыру ережелер?
?аз?рг? б?зд?? ?м?р?м?з ?ар?ын ал?анды?ы соншалы?ты, б?л
ж?йкем?зге ?сер ет?п ?оймай, денсаулы??а да ы?палын
тиг?зуде. ?алымдар ?аз?рге адам?а ?стресс торына? т?с?п
?алмау?а к?мектесет?н ?д?стер мен т?с?лдерд? ойлап табу?а
еш шаршамайды. Австралиялы? мамандар келес?
жайттарды ?сынады:
аптасына жарты к?н С?зге не ?найды соны ?сте??з: биле??з,
ж?з???з, ?ыдыры?ыз немесе саяба? орынды?ында отыры?ыз.
Жалпы ?з???зд? тек ж?мыс?а беруд? то?таты?ыз;
Б?р к?нде кем дегенде б?р рет немесе одан к?п е? ?ымбат деген
адам?а жылы с?здер айты?ыз. Еш к?м?нданба?ыз: ол да
С?зге солай жауап беред?. Б?зд?? ?атал ?м?рде б?реу ?з??д?
жа?сы к?ред? деге ойды? ?з? санамызда?ы ауыр стрестен
?ор?ау?а ?аб?летт?;
Аптасына ек? немесе ?ш рет дене жатты?уларын жаса?ыз.
Жатты?улар шаршататындай болмау керек, егер де
жатты?удан со? душ а?жет болса, С?з б?р н?рсен? д?рыс
жасамады?ыз не жетк?л?кс?з жатты?ты?ыз;
Кем дегенде аптасына б?р рет С?зге зиянды
деген н?рсемен ш??ылданы?ыз (мысалы,
диетаны б?зу, т?тт? же??з немесе ертерек
жаты?ыз). ?з???зд? ба?ыла?аны?ыз жа?сы,
б?ра? ол ?те ?атал жасалса, ипохондрик
болып кетуден са?таны?ыз;
?З ?м?р???зд? талан-тараж етпе??з. Егер де
кейб?р хаттар ашылмай ?алса, телефон
шалыстарына жауап бер?лмесе, ?те жа?сы.
Кейб?р адамдар ?м?р???здег? С?зд?? са?ат
(т?пт? к?ндер???зд?) ?рлайды, С?зге
?намайтын ?стерд? жасау?а ?инап, стресс
тудырады).
Релаксация деген не?
Релаксация ? б?ны? к?мег?мен дене
немесе психикалы? к?йзел?стен толы? не
Релаксация ?те пайдалы ?д?с ?р? оны ме?геру
де о?ай ? ол ?ш?н арнайы б?л?мн?? ж?не
таби?ат сырыны? ?ажет? жо?. Б?ра? б?р
?ажетт? шарт ? мотивацияны? (т?ртк?н??)
болуы, я?ни ?рб?р адам не ?ш?н
релаксацияны ме?геру керек, соны б?лген
ж?н. Релаксация ?д?стер?н ертерек ме?геру
керек, я?ни ?те ?иын кезе?де шаршау мен
т?т?ркенуге ?арсы т?ру ?ш?н. Саба? ?з
кезег?мен ?тсе, релаксациялы? жатты?улар
?детке айналады ж?не жа?ымды ?серлермен
ассоциацияланады, оларды ме?геру ?ш?н
табандылы? пен шыдамдылы? ?ажет.
Б?зд?? к?пш?л?г?м?з жан ж?не б?лшы? етт?к
к?йзел?ске ?йренген?м?з сонша, оны таби?и
н?рсе деп оны? зияндылы?ын ескермейм?з.
Релаксацияны ме?гер?п, б?л к?йзел?ст?
Сонымен релаксациялы? жатты?уларды
мейл?нше жеке б?лмеде, б?тен адамдарсыз
орындау керек. Жатты?уларды? ма?саты ?
б?лшы? еттерд?? толы? боса?суы. Толы?
б?лшы?ты? релаксация психика?а жа?ымды
?сер етед? ж?не жан к?й?н?? те?десу?не ?ол
жетк?зед?. Психикалы? ауторелаксация
?идеялы? босты?, еште?е жо?ты?? к?й?н
тудыру м?мк?н. Б?л айнала ?леммен ми?а
?ажетт? демалыс берет?н психикалы? ж?не
ойлау байланыстарын минутты? б?зу болып
табылады. М?ндай кезде ?те са? болу керек,
шамадан тыс к?штен?п, зорлану?а болмайды.
Жатты?уды бастарда бастап?ы к?йд?
?абылдау керек: ар?амен жату, ая?ты ек? жа??а
?ою, ?олдар, ала?ан мен денен?? бойында жату
керек. Бас с?л ?ана арт?а кетед?, барлы? дене
Релаксация техникасы
Тез, жылдам релаксация.
ар?амен ы??айлы жаты?ыз,
?олдары?ыз дене??з бойымен
созыл?ан, к?здер???з жабы?;
жа?ымды н?рсе ойла?ыз. К?к шал?ында
б?ла? жа?асында жатырсыз. К?н
?дем?. Б?ла? сылдырап а?ып жатыр.
Ш?п и?с? а??иды;
тынышталу сез?м? бойы?ызды жаулап
барады;
?р дем ал?ан сайын бой жазып келед?;
сеансты ая?тау?а асы?па?ыз.
Дене??зд?? ?з? с?зге ы??айлы
Тыныс алу релаксациясы.
ы??айланып отыры?ыз, к?зд?
ж?мы?ыз.
дем алуды ба?ыла?ыз, ?р дем
шы?ар?анда бой жаз?анды сез?н???з.
Дем ал?ан?а м?н бер???з. Е? со??ы
с?тте дем алуды ?стап ?алып, ?шке
дей?н сана?ыз. Сосын ж?й ?ана
тыныс шы?ары?ыз, та?ы да ?ш деп
есептеп, дем алуды ?стап ?алы?ыз.
Осы процедураны 5-10 рет
?айтала?ыз.
Жата бер???з, ?з?рге С?зге жа?сы.
Релаксациялы? жатты?уларды? ?лг?лер?
2 минут шамамен бос жаты?ыз, к?з
ж?мулы. Отыр?ан б?лме??зд? елестет???з.
Алдымен ойша б?к?л б?лмен?,
?абыр?аларды бойла?ыз, сосын б?к?л
дене бойына ? бастаная?ты? ?шына ж?не
кер?с?нше бойлау керек.
?з тыныс алуы?ызды ба?ыла?ыз,
м?рын ар?ылы. Ойша ескер???з:
ж?тылатын ауа шы?атын ауадан
суы?ыра?, ?з тыныс алулары?ыз?а 1-2
минут м?н бер???з, бас?а еш н?рсе
ойлама?ыз.
Тере? емес тыныс алы?ыз, б?р с?тке
тынысты, демд? ?ста?ыз. Б?р мезг?лде
Сосын ж?й, бос б?рнеше минут жаты?ыз, юоса?сып, ?з
дене??зд?? ауырлы?ын сез?н???з. Осы жа?ымды
т?йс?нумен рахаттаны?ыз.
Енд? денен?? жеке б?л?ктер? ?ш?н жатты?уларды
орындаймыз ? кезектест?р?п, боса?сып немесе т?ктел?п.
Ая? б?лшы? ет? ?ш?н жатты?у. Б?к?л ая? б?лшы? ет?н,
табаннан жамбас?а дей?н жинап т?кте??з. Б?рнеше
секунд бойына осы т?к жиыл?ан к?йд? ?ста?ыз, оны
сез?н???з, кей?н б?лшы? еттерд? босаты?ыз. 3 рет
?айтала?ыз.
Кей?н б?рнеше минут бойы бос жаты?ыз, толы? бос ?р?
боса?сы?ан ая? ауырлы?ын сез?н???з. Айнала ортаны?
барлы? дыбыстарын сана?а жина?ыз, б?ра?
?абылдама?ыз, ой?а да осы ?атысты.
Келес? жатты?у жо?арыда?ы?а ??сас, б?ра? бас?а
б?лшы? еттерге ?атысты: кеуде клеткасы , бет (ер?н,
ма?дай) б?лшы? ет?, ?шт?? ет?, сан б?лшы? ет?.
Енд? со?ында ойша б?к?л дене б?лшы? еттер?
бойынша ой ж?г?рт???з ? ?ай арада к?шкентай к?йзелу
Релаксациялы? жатты?уларды ая?тай отырып,
иере? дем алы?ыз, д?мд? ?ста?ыз ж?не б?р с?тке
б?к?л дене б?лшы? етт? т?ктеп, жина?ыз: тыныс
шы?ар?анда б?лошы? етт? босаты?ыз. Ар?амен
?за? жаты?ыз, тыныш жаты?ыз. С?з та?ы
?айтадан ?з к?ш???зге сенес?з, с?з стресс
жа?дайларын же?уге ?аб?летт?с?з ? енд? толы?
?шк? тынышты? сез?м? пайда болады. Б?л
жатты?уларды орындап бол?аннан кей?н, с?з
?з???зд? демал?ан, к?ш? тол?андай сез?нес?з.
Енд? к?з???зд? ашы?ыз, сосын к?зд? б?рнеше рет
ж?мы?ыз. Кей?н та?ы да ж?й, т?к ?оз?алыстарсыз
т?ры?ыз. Мейл?нше ?за? уа?ыт бойына ?шк?
боса?судан пайда бол?ан жа?ымды сез?нуд?
са?тау?а тырсы?ыз.
Уа?ыт ?те келе б?л жатту?ылар тез?рек,
?орытынды
Б?г?нг? та?да ?арым-?атынасты? мазм?нды
дамуы ?леуметт?к-психологиялы? тренинг
аясында ойда?ыдай шеш?луде. Со??ы 30-40 жыл
?ш?нде ?арым-?атынас механизм?н дамытуда
белсенд?, жедел ?д?с-тренингтер
?йымдастырылып, ?олданылуда. Психологиялы?
тренинг (?леуметт?к психологиялы? тренинг)
отбасылы? ?арым-?атынастарда?ы т?зету
т?ж?рибес?нде, жас?сп?р?мдерд? бейсм?деуде,
м?нез-??лы?ты т?зетуде, адамны? ?з?не сынмен
?арап т?рбиелену?нде, т.б. жа?дайларда ?з?н
жа?сы жа?ынан к?рсетт?. На?ты ж?не
зертханалы? эксперименттерд?? б?л?ктер?н ?з?не
б?р?кт?ре отырып, ?арым-?атынас б?л?кт?л?г?н??
саласында ке? к?лемдег? м?ндеттерд? шешет?н
Тренингтерд?? ма?саты:
?з?н-?з? тану, т?с?ну, т?л?алы? даму т?с?лдер?н
таба б?лу;
ойды? икемд?л?г?н, тап?ырлы?ын талап ету,
?згешел?г?н дамыту;
ойлауды? д?лд?г? мен жылдамды?ын
жатты?тыру;
?иялды, шы?армашылы? ?аб?летт? дамыту;
?з?н?? ж?не ?зген?? даралы?ын ба?алау, ?з?н-?з?
??рметтеу;
коммуникативт?к да?дыны дамыту, ?арым?атынасты? т?рл? ?д?с-т?с?лдер?н ме?геру;
?з?, ?з?н?? ???ы?ы мен м?ндеттер? туралы
ойларын дамыту;
к???л-к?йд? к?теру, сез?м мен эмоцияны реттеу.
Адам баласы ?з?н-?з? ашпаса, ?з?н-?з? тере? танып б?лу?
м?мк?н емес. Жатты?улар адамны? т?л?а рет?нде
дамуына ж?не ?м?рде ?з ?уелет?н барынша к?п
?олдануына ба?ыттал?ан. Оларды? т?л?алы? ?су?не
ы?пал етед?. ?рб?р адамны? ?з?н-?з? тануына,
ойда?ыдай ?леуметт?к бей?мделулер?не к?мектесед?
ж?не ?з?н?? жеке ерекшел?ктер?н, ?аб?летт?л?ктер?н
танып б?луге жа?дай жасайды. ?з?н-?з? дамыту мен
?з?н-?з? тану?а байланысты жатты?уларды? нег?зг?
ма?саты: жатты?уларды? к?мег?мен т?л?аны? ?з?н-?з?
т?с?ну? мен ?з?н-?з? зерттеу? ж?не ?з? туралы б?л?м?н
ке?ейту. Сонды?тан ?аз?рг? мектептерде м??ал?мдер
о?у-т?рбие ж?мысымен ?ана айналысып ?оймай,
сапалы да н?тижел? ж?мыс болуы ?ш?н ?здер?н??
психологиялы? жай-к?й?не ж?не де ?з ?р?птестер? мен
о?ушыларыны? психологиясын жет?к б?лу? ти?с.
Сонда ?ана педагогикалы? ?жымда жа?ымды ?арым-
ПАЙДАЛАНЫЛ?АН ?ДЕБИЕТТЕР
К?мекбаева Л.К.
Психологиялы? ?ызметт?
?йымдастыру ? Алматы, 2003
Немов Р.С., Психология ? М.,
2003.
Дубровина И.В. Практическая
психология преподавания.
М., 1994.
Иванова Е.Н. Эффективное
Назар
аудар?андары?ыз?а
рахмет!
Документ
Категория
Презентации по географии
Просмотров
705
Размер файла
1 986 Кб
Теги
1/--страниц
Пожаловаться на содержимое документа